जापानमा १३ वर्षयताकै उच्च कर्पोरेट टाट पल्टिने क्रम, साना व्यवसाय बढी प्रभावित
काठमाडौं । जापानमा चालु आर्थिक वर्षको अप्रिलदेखि सेप्टेम्बरसम्मको अवधिमा कर्पोरेट टाट पल्टिने घटना १३ वर्षयताकै उच्च विन्दुमा पुगेका छन् । क्रेडिट अनुसन्धान संस्था ‘टोकियो शोको रिसर्च’का अनुसार यस अवधिमा कम्तीमा १० मिलियन येन (करिब ६३ हजार अमेरिकी डलर) ऋण भएका ५ हजार ३७३ कम्पनी टाट पल्टिएका छन्, जुन गत वर्षको सोही अवधिको तुलनामा ३.९ प्रतिशतले बढी हो । सन् २०१३ को पहिलो छ महिनामा ५ हजार ५०५ कम्पनी टाट पल्टिएयता यो संख्या सबैभन्दा उच्च हो । तथ्यांकअनुसार टाट पल्टिएका कम्पनीहरूको कुल दायित्व २३.५ प्रतिशतले बढेर ८५६.१ अर्ब येन पुगेको छ । विगत चार वर्षमा पहिलोपटक यस्तो दायित्वमा वृद्धि देखिएको हो । यो संकटको मुख्य मारमा साना व्यवसाय परेका छन् । १० जनाभन्दा कम कामदार रहेका साना फर्मले टाट पल्टिएका कुल कम्पनीमध्ये ९० प्रतिशत हिस्सा ओगटेका छन् । आर्थिक दबाब बढ्नुमा श्रमिकको अभाव र बढ्दो मूल्यवृद्धि प्रमुख कारण देखिएका छन् । प्रतिवेदनअनुसार श्रमिक अभावसँग सम्बन्धित टाट पल्टिने घटना १७.१ प्रतिशतले बढेर २४० पुगेका छन् भने महँगीका कारण समस्यामा परेका व्यवसायको संख्या १७.८ प्रतिशतले बढेर ४३६ पुगेको छ । क्षेत्रगत रूपमा हेर्दा सेवा क्षेत्र सबैभन्दा बढी प्रभावित भएको छ, जहाँ १ हजार ८२८ कम्पनी टाट पल्टिएका छन् । त्यसपछि निर्माण क्षेत्रमा १ हजार ३५ कम्पनी टाट पल्टिएका छन् । आगामी दिनमा थप जोखिम बढ्न सक्ने अर्थशास्त्रीहरूले संकेत गरेका छन् । बैंक अफ जापानले ब्याजदर बढाएपछि ऋणको लागत बढेको छ । टोकियो शोको रिसर्चले चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो छ महिनामा ब्याजदर वृद्धिको प्रत्यक्ष प्रभाव व्यापारिक टाट पल्टिने घटनाको संख्यामा देखिने अनुमान गरेको छ ।
पानामामा शक्तिशाली भूकम्पको धक्का : जनजीवन प्रभावित, उद्धार कार्य तीव्र
काठमाडौं । मध्य अमेरिकी राष्ट्र पानामामा शुक्रबार दिउँसो ७.२ म्याग्निच्युडको शक्तिशाली भूकम्प गएको छ । स्थानीय समयअनुसार दिउँसो १२ः५६ बजे ४ किलोमिटरको गहिराइमा केन्द्रबिन्दु बनाएर गएको उक्त भूकम्पका कारण सयौँ सर्वसाधारण त्रसित भई सडकमा निस्किएका छन् भने देशका विभिन्न स्थानमा सार्वजनिक सेवा प्रभावित बनेका छन् । पानामास्थित भूगर्भ विज्ञान संस्थानका अनुसार भूकम्पको केन्द्रबिन्दु आसपास शुक्रबार बेलुका ५ः३० बजेसम्म ४० भन्दा बढी परकम्प रेकर्ड गरिएका छन्, जसमध्ये १२ वटा ५.० म्याग्निच्युडभन्दा बढीका छन् । दिउँसो ३ः२५ बजे गएको ६.९ म्याग्निच्युडको परकम्पले स्थानीयलाई थप त्रसित बनाएको थियो। सुरुवाती समयमा अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणले भूकम्पको तीव्रता ८.० म्याग्निच्युड मापन गरे पनि पछि त्यसलाई परिमार्जन गर्दै ७.७ कायम गरेको थियो । भूकम्पका कारण राष्ट्रिय खानेपानी तथा ढल निकास प्राधिकरणका विभिन्न प्रशोधन केन्द्रहरूमा विद्युत् आपूर्ति अवरुद्ध हुँदा पानीको आपूर्तिमा समस्या देखिएको छ । राजधानीस्थित टोक्युमेन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा सावधानीस्वरूप केही समय उडान स्थगित गरी टर्मिनल भवन खाली गराइएको थियो । यद्यपि, प्राविधिक निरीक्षणपछि कुनै क्षति नदेखिएको भन्दै विमानस्थल पुनः सञ्चालनमा आएको छ । पानामा नहर प्राधिकरणले नहरको सञ्चालन सामान्य अवस्थामा रहेको जनाएको छ । सावधानीस्वरूप आपत्कालीन प्रक्रिया अपनाउँदै पूर्वाधारहरूको निरीक्षण कार्य सुरु गरिएको छ । पानामाको नागरिक सुरक्षा निकायले हाल भूकम्पको केन्द्रबिन्दु नजिकका क्षेत्रहरूमा क्षतिको विवरण सङ्कलन र उद्धार कार्य गरिरहेको छ । भौगोलिक रूपमा पानामा ‘रिङ अफ फायर’ क्षेत्रमा पर्ने भएकाले यहाँ भूकम्प र ज्वालामुखी गतिविधि सामान्य मानिन्छन् । ४० हजार किलोमिटर लामो यस क्षेत्रमा हुने निरन्तरको सिस्मिक गतिविधिका कारण सरकारी निकायले सधैँ उच्च सतर्कता अपनाउँदै आएका छन् । हालसम्म मानवीय हताहतीको आधिकारिक विवरण भने सार्वजनिक भएको छैन ।
दक्षिण अफ्रिकाकी नवनितेम ‘नाभी’ पिल्लेलाई २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार
काठमाडौं । दक्षिण अफ्रिकामा जन्मिएकी ८५ वर्षीया नवनितेम ‘नाभी’ पिल्लेले सन् २०२६ को नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेकी छन् । नर्वेजियन नोबेल समितिका अध्यक्ष योर्गेन वाट्ने फ्राइडनेसले पिल्लेलाई शान्ति प्रवर्द्धन र अन्तर्राष्ट्रिय कानुनको विकासमा पुर्याएको योगदानका लागि सम्मानित गरिएको जानकारी दिए । समितिले जारी गरेको विज्ञप्तिमा भनिएको छ, ‘युद्ध र द्वन्द्वको सङ्ख्या बढिरहेको तथा अन्तर्राष्ट्रिय कानुनका न्यायाधीश र संस्थाहरू राजनीतिक आक्रमणको निशानामा परिरहेको समयमा नोबेल समितिले बल वा हिंसाको प्रयोगबिना द्वन्द्व समाधान गर्ने क्षमता अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी शासनमा निर्भर हुन्छ भन्ने कुरा स्मरण गराउन चाहन्छ ।’ ‘युद्ध अपराधीहरूलाई जवाफदेही बनाइने र दुर्व्यवहारका पीडितहरूले न्याय पाउने अन्तर्राष्ट्रिय कानुनी प्रणाली शान्तिपूर्ण विश्व निर्माणको पूर्वसर्त हो,’ विज्ञप्तिमा थप भनिएको छ । नोबेल शान्ति पुरस्कारलाई विश्वकै सबैभन्दा प्रतिष्ठित सम्मानमध्ये एक मानिन्छ । नर्वेको राजधानी ओस्लोस्थित नर्वेजियन नोबेल समितिले यस वर्षको पुरस्कारका लागि २८७ जना उम्मेदवारको मनोनयन प्राप्त गरेको थियो । तीमध्ये एक चौथाइभन्दा केही बढी उम्मेदवार संस्था थिए । विज्ञहरूका अनुसार समितिले सामान्यतया शान्तिको दीर्घकालीन स्थायित्व, अन्तर्राष्ट्रिय भ्रातृत्वको प्रवर्द्धन तथा यी लक्ष्यलाई सुदृढ बनाउने संस्थाहरूले गर्ने निरन्तर र शान्त कामलाई प्राथमिकता दिने गर्छ । गत वर्ष दक्षिण अमेरिकी राष्ट्र भेनेजुएलामा लोकतान्त्रिक संक्रमण हासिल गर्न गरेको सङ्घर्षका लागि विपक्षी नेतृ मारिया कोरिना माचादोले नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेकी थिइन् । बढ्दो अन्धकारबीच पनि लोकतन्त्रको ज्योति निभ्न नदिने महिलाका रूपमा उनको योगदानको कदर गरिएको थियो । अमेरिकाले तत्कालीन राष्ट्रपति निकोलास मादुरोलाई सत्ताच्युत गरेलगत्तै माचादोले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पलाई आफ्नो नोबेल पदक दिएकी थिइन् । तर, यो मुख्यतः प्रतीकात्मक कदम थियो । नोबेल समितिले पुरस्कारको सम्मान भने अर्को व्यक्तिलाई हस्तान्तरण गर्न नसकिने स्पष्ट पारेको छ । यस वर्षका नोबेल पुरस्कारमध्ये चार विधाका विजेताको घोषणा यसै साताको सुरुमा गरिएको थियो । चिकित्साशास्त्रतर्फको नोबेल पुरस्कार मस्तिष्कले कसरी काम गर्छ भन्ने कुरा बुझ्न प्रकाशको प्रयोग गर्ने एउटा उपकरण विकास गर्न योगदान पुर्याएका तीन वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको थियो । भौतिकशास्त्रतर्फको पुरस्कार दुर्लभ प्रकारका न्युट्रिनोबारेको रहस्य बुझाउन गरेको प्रयासका लागि एक वैज्ञानिकलाई प्रदान गरिएको थियो । रसायनशास्त्रतर्फको पुरस्कार अणुहरूमा देखिने रहस्यमय ऐना–प्रतिबिम्बको स्वरूप बुझाउन योगदान पुर्याएका दुई वैज्ञानिकले प्राप्त गरेका थिए । उनीहरूको खोजले असङ्ख्य औषधि विकास गर्न सहयोग पुर्याएको छ । बिहीबार साहित्यतर्फको नोबेल पुरस्कार क्यानडाकी कवि, निबन्धकार तथा अनुवादक एनी कार्सनले जितेकी थिइन् । शास्त्रीय र आधुनिक साहित्यलाई एकसाथ जोड्दै कविता र गद्यबीचको सीमालाई धुमिल बनाउने उनका साहसी र नवीन सिर्जनाका लागि उनलाई सम्मानित गरिएको थियो । यस वर्ष नोबेल पुरस्कारको राशि १ करोड २० लाख स्विडिस क्रोनर (करिब १२ लाख अमेरिकी डलर) रहेको छ । यो रकम व्यक्तिगत विजेता, थोरै सङ्ख्यामा रहेका संयुक्त विजेता वा संस्थाले प्राप्त गरे पनि समान रहनेछ । सन् १९०१ मा स्थापना भएको नोबेल शान्ति पुरस्कारले यस वर्ष आफ्नो १२५औं वार्षिकोत्सव मनाउँदै छ । अहिलेसम्म यो पुरस्कार ११२ जना व्यक्ति र २८ वटा छुट्टाछुट्टै संस्थाले प्राप्त गरिसकेका छन् । रेडक्रसले तीन पटक र संयुक्त राष्ट्रसंघीय शरणार्थी उच्चायुक्तको कार्यालयले दुई पटक नोबेल शान्ति पुरस्कार जितेका छन् ।
