नेतन्याहूलाई सत्ताच्युत गर्ने दाउमा आइजेनकोट
काठमाडौं । इजरायलका राष्ट्रपति इसाक हर्जोगले प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूका कट्टर प्रतिद्वन्द्वी गादी आइजेनकोटलाई नयाँ सरकार गठनको जिम्मेवारी दिएका छन् । शनिबार भएको यो निर्णय निर्वाचनपछि संसदमा कुनै पनि पक्षले स्पष्ट बहुमत जुटाउन नसकेपछि आएको हो । इजरायलको सबैभन्दा लामो समय प्रधानमन्त्री बनेका नेतन्याहू आफ्नो सत्ता जोगाउने प्रयासमा छन् । अक्टोबर २७ मा सम्पन्न निर्वाचनमा उनको धार्मिक–राष्ट्रवादी गठबन्धनले बहुमत गुमाए पनि संसदमा सबैभन्दा ठूलो गठबन्धनका रूपमा भने कायम रहेको छ । पूर्वसैनिक प्रमुखसमेत रहेका आइजेनकोटले अरब दलहरूसँग गठबन्धन गर्न अस्वीकार गर्दै आएका छन् । तर, नेतन्याहू र उनका दक्षिणपन्थी सहयोगीहरूको नीतिलाई जातिवादी भन्दै आलोचना गर्ने अरब नेताहरूले भने सरकार गठनको पहिलो अवसर आइजेनकोटलाई दिन समर्थन गरेका छन् । यससँगै उनले सबैभन्दा बढी समर्थन प्राप्त गरेका छन् । राष्ट्रपति इसाक हर्जोगका प्रवक्ताले भने, ‘राष्ट्रपति हर्जोगले गादी आइजेनकोटलाई राष्ट्रपति भवनमा आमन्त्रण गर्नुभएको छ । उहाँलाई भोलि सरकार गठनको जिम्मेवारी दिइनेछ ।’ निर्वाचनपछि नयाँ गठबन्धन बनाउन उम्मेदवार छनोट गर्ने भूमिका राष्ट्रपतिको हुन्छ । इजरायलमा राष्ट्रपतिको भूमिका मुख्यतः औपचारिक प्रकृतिको भए पनि सरकार गठनका लागि उम्मेदवार तोक्ने अधिकार उनीसँग छ । आइजेनकोटले सामाजिक सञ्जाल एक्समा लेखेका छन्, ‘अब राष्ट्रिय आपतकालीन सरकार गठन गर्ने समय आएको छ । हामी त्यसका लागि योग्य छौं भन्ने सुनिश्चित गर्न म सक्दो प्रयास गर्नेछु ।’ राष्ट्रपति हर्जोगले नयाँ सरकार गठनको आह्वान गर्नुभन्दा एक घण्टाअघि नेतन्याहूले विपक्षी दल र अरब पार्टीहरूबीच हुन सक्ने गठबन्धनले देशलाई पतनतर्फ धकेल्ने चेतावनी दिएका थिए । बीबीसी फारसीका अनुसार नेतन्याहूले भिडियो सन्देश जारी गर्दै इस्लामवादीहरूसँग सम्बन्धित यस्तो सरकारले इजरायललाई भित्रैबाट कमजोर बनाउने बताएका थिए । उनले भनेका थिए, ‘यस्तो सरकारले युरोपेली देशहरूमा भइरहेको जस्तै अवस्था निम्त्याउनेछ र त्योभन्दा पनि खराब स्थिति सिर्जना गर्न सक्छ ।’ सरकार गठनको प्रयास चुनौतीपूर्ण आइजेनकोटलाई सरकार गठनका लागि लामो राजनीतिक वार्ता गर्नुपर्ने देखिएको छ । उनले सरकार गठनका लागि २८ दिनको समय पाउनेछन् । आवश्यक परे थप १४ दिन समय थप्न सकिनेछ । सरकार गठनका लागि उनका अगाडि तीनवटा सम्भावित विकल्प छन् । पहिलो, महत्त्वपूर्ण विषयमा अरब दलहरूको समर्थन लिएर अल्पमतको सरकार बनाउने । दोस्रो, विगतमा आफू र आफ्ना सहयोगीले अस्वीकार गर्दै आएका अतिरूढिवादी यहुदी दलहरूसँग गठबन्धन गर्ने । तेस्रो, नेतन्याहूसँग मिलेर राष्ट्रिय एकताको सरकार गठन गर्ने । तर, राजनीतिक विश्लेषकहरूले यी तीनवटै विकल्प सफल हुने सम्भावना न्यून रहेको बताएका छन् । आइजेनकोट असफल भए अर्को उम्मेदवारलाई सरकार गठनको अवसर दिइनेछ । दोस्रो उम्मेदवार पनि असफल भए संसद्ले अर्को उम्मेदवार चयन गर्न सक्नेछ । यो सम्पूर्ण प्रक्रियाका लागि करिब १०० दिनको समयसीमा छ । उक्त अवधिमा पनि कसैले सरकार बनाउन नसके पुनः निर्वाचन हुनेछ । इजरायलको १२० सदस्यीय संसद् नेसेटमा नेतन्याहूको लिकुड पार्टीले सबैभन्दा बढी २७ सिट जितेको छ । तर, उनको धार्मिक–राष्ट्रवादी गठबन्धनले जम्मा ५३ सिट मात्रै प्राप्त गरेको छ । सरकार बनाउन आवश्यक ६१ सिट जुटाउन उनी असफल भएका छन् । आइजेनकोटको याशार पार्टी २१ सिटसहित संसद्को दोस्रो ठूलो दल बनेको छ । केन्द्रदेखि दक्षिणपन्थीसम्मका चार यहुदी दल सम्मिलित उनको गठबन्धनले भने ४८ सिट मात्रै जितेको छ । इजरायलको अरब अल्पसंख्यक समुदायको प्रतिनिधित्व गर्ने दुई दलले भने अहिलेसम्मकै बढी १९ सिट जितेका छन् । बस्ती विस्तार र प्यालेस्टिनीमाथिको हिंसाको विरोध आइजेनकोट प्रधानमन्त्री बनेमा इजरायलको मिजराही समुदायबाट प्रधानमन्त्री बन्ने पहिलो व्यक्ति हुनेछन् । मिजराही समुदाय भन्नाले मध्यपूर्व र उत्तर अफ्रिकामा पुर्ख्याैली जरा भएका यहुदीहरूलाई बुझिन्छ । कम बोल्ने र सञ्चारमाध्यमबाट टाढै रहने स्वभावका आइजेनकोट सन् २०२२ मा मात्रै राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए । सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले इजरायलमाथि आक्रमण गरेपछि उनी केही समय नेतन्याहू नेतृत्वको युद्धकालीन मन्त्रिपरिषदमा सहभागी भएका थिए । त्यसपछि उनी पुनः प्रतिपक्षमा फर्किएका थिए । प्रतिपक्षमा रहँदा उनले गाजामा इजरायली सैन्य कारबाही सञ्चालन गरेको विषयसहित नेतन्याहूको नेतृत्वको सार्वजनिक रूपमा आलोचना गर्दै आएका छन् । उनले नेतन्याहूसँग एउटै सरकारमा सहभागी नहुने प्रतिबद्धतासमेत जनाएका छन् । आइजेनकोटको राजनीतिक छविमा उनको परिवारले चुकाएको व्यक्तिगत मूल्य पनि जोडिएको छ । सन् २०२३ यता गाजामा इजरायली सेनाका तर्फबाट लड्ने क्रममा उनका एक छोरा र दुई भतिजाको मृत्यु भएको थियो । चुनावी अभियानका क्रममा उनले आफ्नो सुरक्षा तथा सैन्य अनुभवलाई प्रमुखताका साथ प्रस्तुत गरेका थिए । सन् २००६ मा लेबनानमा इरान समर्थित हिजबुल्लाहसँग भएको युद्धका बेला सैन्य कमान्डर रहेका उनले आक्रमणको जवाफमा असमानुपातिक शक्ति प्रयोग गर्ने ‘दहियाह सिद्धान्त’ अपनाएका थिए । अहिले पनि उनले आफ्नो सुरक्षा रणनीतिको महत्त्वपूर्ण आधारका रूपमा यसलाई प्रस्तुत गर्दै आएका छन् । सन् २०२३ यता प्यालेस्टिनीमाथि इजरायली बस्तीका बासिन्दाबाट हुने हिंसा बढेको भन्दै आइजेनकोटले त्यसको आलोचना गर्दै आएका छन् । यस्ता घटनाले इजरायल र पश्चिमा मुलुकबीचको सम्बन्धमा समेत तनाव बढाएको छ । उनले नेतन्याहूका दक्षिणपन्थी सहयोगी इतामार बेन–गभिर र बेजालेल स्मोट्रिचको पनि विरोध गर्दै आएका छन् । प्यालेस्टिनीविरुद्ध हिंसा भड्काएको आरोपमा यी दुवै नेतामाथि केही पश्चिमा मुलुकले प्रतिबन्धसमेत लगाएका छन् । मध्यावधि चुनावपछि मस्कलाई ४२० अर्ब डलर बढी घाटा कुवेतमा सद्दाम हुसेनको कब्जा र ४ दिन टिकेको ‘कुवेत गणराज्य’ बाइनान्स ह्याकमा उत्तर कोरियाको संलग्नता अस्वीकार जेनजी आन्दोलनको रापमा जर्मनी इजरायलको चुनावी नतिजा र अबका चुनौती चिनियाँ अर्बपतिहरूमा नागरिकता त्याग्नेको संख्या बढ्दै एम्बाप्पेको अभिव्यक्तिले ला–लिगाको ४० करोड युरोको कारोबार जोखिममा ब्राजिलमा लुलाको ऐतिहासिक जित, चौथो कार्यकाल अहिलेसम्मकै कठिन
आइजेनकोटलाई सरकार गठनको जिम्मेवारी, नेतन्याहूले दिए यस्तो चेतावनी
काठमाडौं । इजरायलका राष्ट्रपति इसाक हर्जोगले राजनीतिक दलका नेताहरूसँग परामर्श गरेपछि बेन्जामिन नेतन्याहूका कट्टर आलोचक गादी आइजेनकोटलाई नयाँ सरकार गठन गर्न निमन्त्रणा दिएका छन् । राष्ट्रपति हर्जोगले यस्तो निर्णय सार्वजनिक गर्नुभन्दा एक घण्टाअघि कार्यवाहक प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतन्याहूले विपक्षी दल र अरब पार्टीहरूबीच हुन सक्ने गठबन्धनले देशलाई पतनतर्फ धकेल्ने चेतावनी दिएका थिए । बीबीसी फारसीका अनुसार नेतन्याहूले भिडियो सन्देश जारी गर्दै इस्लामवादीहरूसँग सम्बन्धित यस्तो सरकारले इजरायललाई भित्रैबाट कमजोर बनाउने बताएका थिए । उनले भनेका थिए, ‘यस्तो सरकारले युरोपेली देशहरूमा भइरहेको जस्तै अवस्था निम्त्याउनेछ र त्योभन्दा पनि खराब स्थिति सिर्जना गर्न सक्छ ।’ आइजेनकोट इजरायली सेनाका पूर्वप्रमुख हुन् । उनले सन् २०२२ मा राजनीतिमा प्रवेश गरेका थिए । सन् २०२३ अक्टोबर ७ मा हमासले इजरायलमाथि आक्रमण गरेपछि उनी नेतन्याहू नेतृत्वको युद्ध मन्त्रिपरिषदमा समेत सहभागी भएका थिए । तर, पछि उनी नेतन्याहूका आलोचक बने । पछिल्ला वर्षहरूमा उनले गाजा युद्धप्रति नेतन्याहूले अपनाएको रणनीतिको आलोचना गर्दै आएका छन् । त्यस्तै, प्यालेस्टिनीहरूमाथि इजरायली बस्तीका बासिन्दाले गरेको हिंसाको समेत उनले निन्दा गरेका छन् । गाजा युद्धमा आफ्नो एक छोरा र दुई भतिजा गुमाएका आइजेनकोटले चुनावी अभियानका क्रममा आफ्नो सैनिक तथा सुरक्षा क्षेत्रको अनुभवलाई प्रमुखताका साथ प्रस्तुत गरेका थिए ।
यमनको उत्तरी सादा प्रान्तमा हवाई आक्रमण, ७ जनाको मृत्यु
काठमाडौं । यमनको उत्तरी सादा प्रान्तमा भएको हवाई आक्रमणमा परी कम्तीमा सात जनाको मृत्यु भएको छ भने छ जना घाइते भएका छन् । हुथी विद्रोहीको नियन्त्रणमा रहेको अल-मसिराह टेलिभिजनकाअनुसार बिहीवार भएको आक्रमणमा कृषि कार्यमा संलग्न दुई परिवार र उद्धारकर्मीहरू निशानामा परेका थिए । टेलिभिजनले आक्रमणको आरोप साउदी अरेबियाका लडाकु विमानमाथि लगाएको छ । समाचारअनुसार साहर जिल्लाको अत तल्ह क्षेत्रमा खेतमा काम गरिरहेका दुई परिवारमाथि सुरुमा हवाई आक्रमण गरिएको थियो । त्यसपछि घाइते तथा प्रभावितको उद्धारका लागि पुगेका उद्धारकर्मीलाई लक्षित गरी दोस्रो आक्रमण गरिएको जनाइएको छ । घटनामा केही व्यक्ति अझै बेपत्ता रहेको पनि टेलिभिजनले जनाएको छ । यद्यपि, आक्रमणमा भएको मानवीय क्षतिको स्वतन्त्र पुष्टि हुन सकेको छैन । साउदी अधिकारीहरूले घटनाबारे तत्काल कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन् । साउदी अरेबियाको सीमासँग जोडिएको सादा प्रान्त हुथी विद्रोहीको बलियो प्रभाव क्षेत्र मानिन्छ । पछिल्लो समय हुथी विद्रोही र साउदी अरेबियाबीच सीमापार आक्रमण तथा सैन्य गतिविधि बढ्दै गएको छ । साउदीले यमनका हुथी नियन्त्रित क्षेत्रमा हवाई आक्रमण गरिरहेको छ भने हुथी विद्रोहीले पनि साउदी अरेबियातर्फ क्षेप्यास्त्र र ड्रोन प्रहार गर्दै आएका छन् । यमनमा सन् २०१४ को अन्त्यदेखि द्वन्द्व जारी छ । त्यसबेला हुथी विद्रोहीले राजधानी सानासहित उत्तरी यमनका अधिकांश क्षेत्रमा नियन्त्रण कायम गरेका थिए । त्यसपछि यमनी सरकारको समर्थनमा साउदी नेतृत्वको गठबन्धनले सन् २०१५ मा सैन्य हस्तक्षेप शुरु गरेको थियो ।
