६ वटा बैंकले घटाए ब्याज, औसत ब्याजदर नै ३.८७ प्रतिशतमा झर्यो

काठमाडौं । वाणिज्य बैंकहरूले मंसिर महिनाका लागि व्यक्तिगत तथा संस्थागत मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर घटाएका छन् । मंसिर १ गतेदेखि लागू हुने गरी ६ वटा वाणिज्य बैंकले व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर घटाएका हुन् । वाणिज्य बैंकहरूको व्यक्तिगत मुद्दती निक्षेपको औसत ब्याजदर मंसिर महिनाका लागि ०.११ प्रतिशत बिन्दुले घटेर ३.८७ प्रतिशतमा झरेको छ । कात्तिक महिनामा यस्तो औसत ब्याजदर ३.९८ प्रतिशत थियो । त्यस्तै, संस्थागत मुद्दती निक्षेपको औसत ब्याजदर पनि ०.१ प्रतिशत बिन्दुले घटेर २.९७ प्रतिशतमा कायम भएको छ । कात्तिक महिनामा संस्थागत मुद्दती निक्षेपको औसत ब्याजदर २.९९ प्रतिशत थियो । मंसिर महिनाका लागि ६ वटा बैंकले ब्याजदर घटाएका छन् भने १४ वटा बैंकले कात्तिक महिनाकै ब्याजदरलाई निरन्तरता दिएका छन् । ब्याजदर घटाउने बैंकहरूमा कृषि विकास बैंक, कुमारी बैंक, लक्ष्मी सनराइज बैंक, माछापुच्छ्रे बैंक, एनएमबि बैंक र स्ट्यान्डर्ड चार्टर्ड बैंक रहेका छन् । त्यस्तै, एभरेष्ट बैंक, नेपाल बैंक, नेपाल एसबिआई बैंक, ग्लोबल आइएमई बैंक, प्राइम बैंक, सिटिजन्स बैंक, प्रभु बैंक, हिमालयन बैंक, सिद्धार्थ बैंक, नबिल बैंक, सानिमा बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, नेपाल इन्भेस्टमेन्ट मेगा बैंक र एनआईसी एसिया बैंकले मंसिर महिनाका लागि ब्याजदर यथावत् राखेका छन् ।

रामदेवले उद्घाटन गरेको होटल : आईपीओ निकालेर ऋण तिर्ने

काठमाडौं । होटल व्यवसाय विस्तार तथा पूर्वाधार स्तरोन्नतिका लागि ठूलो लगानी गरेको होटल इच्छा लिमिटेडले सर्वसाधारणका लागि ३५ करोड रुपैयाँ बराबरको प्राथमिक सेयर (आईपीओ) जारी गर्ने तयारी गरेको छ । कम्पनीले आईपीओबाट संकलन हुने रकम बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट लिएको परियोजना कर्जा भुक्तानीमा प्रयोग गर्ने योजना बनाएको छ । होटल इच्छाले आफ्नो व्यावसायिक पहिचान विस्तार गर्न भारतीय होटल चेन लेमन ट्री होटल्स लिमिटेडसँग पनि रणनीतिक साझेदारी पनि गरेको छ । कम्पनीले लेमन ट्रीको ‘लेमन ट्री प्रिमियर’ ब्रान्ड प्रयोग गर्न २० वर्षको लाइसेन्स सम्झौता गरेको छ । यसले होटलको ब्रान्ड पहिचान विस्तार गर्नुका साथै अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहक, बुकिङ प्रणाली र बजार सञ्जालमा पहुँच बढाउने अपेक्षा गरिएको छ । इक्रा नेपालले होटल इच्छालाई प्रदान गरेको ‘इक्रा एनपी इस्यूअर रेटिङ डबल बी’ पुनः प्रदान गरेको छ । यो रेटिङले कम्पनीको वित्तीय दायित्व समयमै भुक्तानी गर्ने क्षमतामा मध्यम स्तरको जोखिम रहेको संकेत गर्छ ।  चुक्ता पुँजी साढे एक अर्ब  होटल इच्छाले पछिल्ला वर्षमा होटलका कोठा, पूर्वाधार र सुविधाको स्तरोन्नतिमा ठूलो लगानी गर्दै आएको छ । कम्पनीले यस्तो लगानी मुख्यतः प्रवर्द्दक तथा सेयरधनीबाट प्राप्त इक्विटी पुँजीमार्फत व्यवस्थापन गरेको देखिन्छ । कम्पनीको चुक्ता पुँजी सन् २०२४ जुलाई मध्यमा ४० करोड ५० लाख रुपैयाँ रहेकोमा सन् २०२५ जुलाई मध्यमा बढेर ९७ करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको थियो । सन् २०२६ जुलाई मध्यसम्म आइपुग्दा चुक्ता पुँजी करिब १ अर्ब ४० करोड रुपैयाँ पुगेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । होटलले आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा ५९ करोड रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा २३ करोड १० लाख रुपैयाँ पुँजीगत खर्च गरेको छ । कोठाको मर्मतसम्भार, पूर्वाधार सुधार र होटलका सुविधा विस्तारमा उक्त रकम खर्च भएको हो । इक्विटी पुँजी बढेसँगै कम्पनीको कर्जा भार पनि घटेको छ । कुल कर्जा र मूर्त नेटवर्थको अनुपात आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा १.२ गुणा रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा घटेर ०.३ गुणामा झरेको छ । आईपीओ जारी गरेर थप कर्जा भुक्तानी गरेपछि कम्पनीको वित्तीय संरचना थप सन्तुलित हुने अपेक्षा गरिएको छ । लेमन ट्री ब्रान्डसँगको साझेदारीले व्यवसाय विस्तारको अपेक्षा होटल इच्छाले अप्रिल २, २०२६ देखि लेमन ट्री होटल्स लिमिटेडसँग ब्रान्ड साझेदारी गरेको हो । २० वर्षका लागि गरिएको सम्झौताअनुसार होटलले ‘लेमन ट्री प्रिमियर’ ब्रान्ड प्रयोग गर्न पाउनेछ । लेमन ट्री भारतको स्थापित होटल ब्रान्डमध्ये एक हो । यससँगको आबद्धताले होटल इच्छालाई अन्तर्राष्ट्रिय ग्राहकको बुकिङ सञ्जाल, ब्रान्ड पहिचान र बजार विस्तारमा सहयोग पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । भारत–नेपाल सीमा नजिकैको औद्योगिक सहरमा रहेको होटल इच्छा त्यस क्षेत्रको एकमात्र पाँचतारे होटलका रूपमा सञ्चालनमा  छ। यसले होटललाई प्रतिस्पर्धी बजारमा केही व्यावसायिक लाभ दिएको इक्राको विश्लेषण छ । कम्पनीको उपलब्ध कोठाको आम्दानी (रेभपार) पनि पछिल्लो वर्ष बढेको छ । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा प्रतिउपलब्ध कोठाको आम्दानी १ हजार ८४२ रुपैयाँ रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा बढेर २ हजार ३९२ रुपैयाँ पुगेको छ। यो अघिल्लो वर्षको तुलनामा करिब ३० प्रतिशत बढी हो ।  त्यस्तै, होटलको अकुपेन्सी दर आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा करिब ४८ प्रतिशत रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा बढेर ५३ प्रतिशत पुगेको छ । आम्दानी र नाफाको मार्जिनमा भने दबाब होटलको ब्रान्ड साझेदारी र कोठा उपयोग दरमा सुधार देखिए पनि वित्तीय सूचकहरूमा चुनौती कायमै छन् । इक्राको प्रतिवेदनअनुसार होटलको सञ्चालन आम्दानी आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा १७ करोड १० लाख रुपैयाँ रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा बढेर १७ करोड ३० लाख रुपैयाँ पुगेको थियो । तर, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा भने घटेर १४ करोड २० लाख रुपैयाँमा सीमित भएको छ । यस अवधिमा होटलको सञ्चालन नाफा मार्जिन पनि घटेको छ । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा करिब ५७ प्रतिशत रहेको सञ्चालन नाफा मार्जिन आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा घटेर ४५ प्रतिशतमा झरेको छ ।  होटलमा कुल ९७ वटा कोठा रहे पनि निरन्तर मर्मतसम्भार तथा स्तरोन्नतिका कारण आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६९ वटा कोठा मात्रै सञ्चालनमा थिए । सञ्चालनमा रहेका कोठाको संख्या कम हुँदा आम्दानी वृद्धिमा समेत असर परेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । त्यस्तै, कम्पनीको पुँजीमा प्रतिफल (आरओई) पनि आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को करिब ८ प्रतिशतबाट आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा घटेर ३ प्रतिशतमा सीमित भएको छ । बढेको इक्विटी पुँजीअनुसार प्रतिफल सुधार गर्न होटलले मर्मतसम्भार समयमै सम्पन्न गरी पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्नुपर्ने इक्राको सुझाव छ । तरलता र प्रतिस्पर्धा चुनौती होटल इच्छाका लागि तरलता व्यवस्थापन अर्को चुनौतीका रूपमा देखिएको छ । होटलले खाद्यान्न, पेय पदार्थ, अतिथि सामग्री, इन्धन, ग्यास तथा लिनेनलगायत सामग्रीको मौज्दात राख्नुपर्ने भएकाले कार्यशील पुँजीमा ठूलो रकम खर्च गर्नुपरेको उल्लेख छ ।  सन् २०२६ जुलाई मध्यसम्म कम्पनीको खुद कार्यशील पुँजी र सञ्चालन आम्दानीको अनुपात १११ प्रतिशत पुगेको  छ। यसले कम्पनीको नगद व्यवस्थापनमा दबाब रहेको देखाउँछ । त्यसैगरी, होटल एउटै सम्पत्तिमा आधारित रहेकाले भौगोलिक तथा व्यावसायिक विविधीकरणको अभाव पनि छ । होटल उद्योगमा मौसमी उतारचढाव, नयाँ प्रतिस्पर्धीको प्रवेश, ग्राहकको आवागमन र बाह्य आर्थिक तथा राजनीतिक घटनाक्रमले व्यवसायमा प्रभाव पारेको उल्लेख छ ।  इक्राका अनुसार होटलको रेटिङमा सुधार आउन कम्पनीले पूर्ण क्षमतामा सञ्चालन गर्नुपर्ने, आम्दानी तथा नाफाको मार्जिन बढाउनुपर्ने र आईपीओबाट प्राप्त रकम योजनाअनुसार कर्जा भुक्तानीमा प्रयोग गर्नुपर्नेछ ।  नेपाल सरकारले पर्यटन प्रवद्र्धनका लागि अघि सारेका विभिन्न कार्यक्रम, भारत र चीनजस्ता ठूला पर्यटकीय बजारको निकटता तथा होटलका प्रवद्र्धकहरूको आतिथ्य, शिक्षा र घरजग्गालगायत क्षेत्रमा रहेको लगानीलाई भने कम्पनीको दीर्घकालीन सम्भावनाका रूपमा हेरिएको छ । होटल इच्छाका सञ्चालक इच्छाबहादुर वाग्ले हुन् । उनी पर्यटन व्यवसायसँगै घरजग्गा कारोबारमा पनि सक्रिय छन् । वाग्ले नेपाल जग्गा तथा आवास विकास महासंघका पूर्वअध्यक्ष पनि हुन् । यो होटलको उद्घाटन् २०७७ मंसिरमा योग गुरु स्वामी रामदेवले गरेका थिए । रामदेवले धार्मिक विधिअनुसार पुजापाठ तथा होम गरेर होटलको उद्घाटन गरेका थिए । 

मंसिर ७ गतेदेखि जनकपुर-अयोध्या रेल सञ्चालन हुने, बालेन र मोदीले गर्दैछन् उद्घाटन

काठमाडौं । नेपालको जनकपुरधाम र भारतको अयोध्यालाई प्रत्यक्ष रेल सेवामार्फत जोड्ने योजना अघि बढेको छ । भारतीय रेलवेले जनकपुरधामदेखि उत्तर प्रदेशको अयोध्यासम्म साप्ताहिक रेल सेवा सञ्चालन गर्न औपचारिक स्वीकृति दिएको छ ।  करिब ६०४ किलोमिटर लामो यो रेल सेवाले दुई देशका प्रमुख धार्मिक गन्तव्यलाई जोड्नुका साथै सीमापार आवागमन, धार्मिक पर्यटन र व्यापारिक गतिविधिलाई नयाँ गति दिने अपेक्षा गरिएको छ । भारतको रेल मन्त्रालयले शनिबार (नोभेम्बर १४) प्रेस इन्फर्मेसन ब्युरो (पीआईबी) मार्फत सार्वजनिक गरेको विज्ञप्तिअनुसार नयाँ रेल सेवा जनकपुरधामदेखि अयोध्या क्यान्टसम्म सञ्चालन हुनेछ । रेल बिहार र उत्तर प्रदेशका विभिन्न सहर तथा बस्ती हुँदै गन्तव्यमा पुग्नेछ । भारतीय सञ्चार माध्यमका अनुसार भारतीय प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदी र नेपालका प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले आगामी नोभेम्बर २३ अर्थात् मंरि ७ गते भिडियो कन्फरेन्समार्फत संयुक्त रूपमा रेल सेवाको उद्घाटन गर्नेछन् ।  उद्घाटनको पहिलो रेल अयोध्या धामबाट छुट्नेछ । नियमित व्यावसायिक सेवा भने अयोध्या क्यान्टबाट सञ्चालन हुने बताइएको छ । १० स्थानमा स्टपेज, हप्तामा एक दिन सञ्चालन भारतीय रेलवेको स्वीकृत योजनाअनुसार नयाँ रेलले जनकपुरधाम र अयोध्या क्यान्टबीच करिब ६०४ किलोमिटर दूरी तय गर्नेछ । यात्राका क्रममा बिहार र उत्तर प्रदेशका विभिन्न महत्वपूर्ण सहर तथा बस्तीमा यात्रु चढाउन र ओराल्न रोकिनेछ । रेलका टर्मिनल स्टेसनबाहेक जयनगर, मधुबनी, सिसो, सीतामढी, रक्सौल, नरकटियागन्ज, गोरखपुर, बस्ती, मनकापुर र अयोध्या धाममा व्यावसायिक स्टपेज रहने भारतीय रेल मन्त्रालयले जनाएको छ । यो रेल सेवा सातामा एकपटक सञ्चालन हुनेछ । जनकपुरधामबाट प्रत्येक शनिबार र अयोध्या क्यान्टबाट प्रत्येक सोमबार रेल छुट्ने व्यवस्था गरिएको छ । यद्यपि, रेलको विस्तृत समयतालिका, टिकट दर र व्यावसायिक सेवा सुरु हुने निश्चित मिति सार्वजनिक हुन बाँकी छ । राम र सीताको जन्मभूमि रेल सञ्जालमा जोडिँदै जनकपुरधामलाई माता सीताको जन्मभूमि र अयोध्यालाई भगवान् श्रीरामको जन्मभूमिका रूपमा हिन्दू धर्मावलम्बीले श्रद्धा गर्ने गर्छन् । रामायण परम्परासँग जोडिएका यी दुई धार्मिक स्थललाई प्रत्यक्ष रेल सञ्जालले जोड्ने योजनालाई भारतले धार्मिक तथा सांस्कृतिक सम्बन्ध विस्तारको महत्त्वपूर्ण पहलका रूपमा प्रस्तुत गरेको छ । भारतीय रेल मन्त्रालयका अनुसार नयाँ रेल सेवाले नेपाल र भारतका तीर्थयात्री तथा पर्यटकलाई दुवै धार्मिक स्थलसम्म पुग्न सहज बनाउनेछ । यसले रामायणसँग सम्बन्धित धार्मिक पर्यटन सर्किटको प्रवद्र्धनमा समेत सहयोग पु¥याउने अपेक्षा गरिएको छ । अयोध्यामा राम मन्दिर निर्माणपछि त्यहाँ धार्मिक पर्यटकको आकर्षण बढिरहेको छ । त्यस्तै, जनकपुरधाम पनि जानकी मन्दिर र मिथिला संस्कृतिका कारण भारतसहित विभिन्न देशका हिन्दू धर्मावलम्बीको प्रमुख गन्तव्य रहँदै आएको छ । प्रत्यक्ष रेल सेवा सञ्चालनमा आएपछि अयोध्या पुग्ने भारतीय तथा अन्य देशका पर्यटकलाई जनकपुरधामसम्म आउन सहज हुनेछ । यसले जनकपुरधामलाई धार्मिक पर्यटनको अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यका रूपमा स्थापित गर्ने अवसरसमेत सिर्जना गर्न सक्छ । होटलदेखि स्थानीय व्यापारसम्म लाभको अपेक्षा रेल सेवा सञ्चालनले धार्मिक पर्यटनमा मात्र नभई सीमावर्ती क्षेत्रको आर्थिक गतिविधिमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्ने भारतीय रेल मन्त्रालयको अपेक्षा छ । रेलमार्ग आसपासका होटल, रेस्टुरेन्ट, यातायात व्यवसाय, पर्यटन सेवा, स्थानीय व्यापार तथा परम्परागत हस्तकलामा संलग्न व्यवसायीले नयाँ अवसर पाउने मन्त्रालयले जनाएको छ । विशेषगरी जनकपुरधाममा भारतीय पर्यटकको आवागमन बढेमा होटल, धर्मशाला, स्थानीय यातायात, भोजनालय, मिथिला कला तथा हस्तकलाको बजार विस्तार हुन सक्छ । धार्मिक पर्यटनसँग जोडिएका स्थानीय व्यवसायले थप आम्दानी र रोजगारी सिर्जना गर्ने सम्भावना छ । त्यस्तै, भारतको बिहार र उत्तर प्रदेश हुँदै नेपाल आउने यात्रुका लागि पनि नयाँ रेल सेवा उपयोगी हुने अपेक्षा गरिएको छ । शिक्षा, व्यवसाय, पारिवारिक भेटघाट तथा अन्य व्यक्तिगत प्रयोजनका लागि सीमापार यात्रा गर्ने नागरिकलाई यसले थप यातायात विकल्प उपलब्ध गराउनेछ । भारतीय रेल मन्त्रालयले नयाँ रेल सेवाले नेपाल र भारतबीच लामो समयदेखि रहँदै आएको सांस्कृतिक, धार्मिक तथा सामाजिक सम्बन्धलाई थप बलियो बनाउने विश्वास व्यक्त गरेको छ ।