विश्व

काठमाडौं । दुबईबाट तेल अभिभ जाँदै गरेको फ्लाई दुबईको विमानमा भएको घटनापछि संयुक्त अरब इमिरेट्स (यूएई) ले अनुसन्धान सुरु गर्ने घोषणा गरेको छ । यूएईको विदेश मन्त्रालयले घटनाको गहन अनुसन्धानका लागि विशेष अनुसन्धान टोली गठन गरिएको जनाएको छ । विदेश मन्त्रालयका अनुसार यूएईका महान्यायाधिवक्ता डा. हमद अल शम्सीले सरकारी अभियोजन विभागका विशेषज्ञ अधिकारीहरू सम्मिलित टोली गठन गर्न निर्देशन दिएका छन् । फ्लाई दुबईले विमानको ककपिटमा विवाद भएको जानकारी दिएपछि उक्त निर्णय गरिएको हो ।  अवस्था नियन्त्रणमा लिन विमानमा रहेका फ्लाई दुबईका चालक दलका सदस्यहरूले हस्तक्षेप गरेका थिए । त्यसपछि विमानलाई सुरक्षित बनाइएको थियो । मन्त्रालयले विमान यूएईमा दर्ता भएको र यूएईको झन्डा बोकेर उडिरहेको जनाएको छ । त्यसैले लागू कानुनअनुसार घटनाको अनुसन्धान गर्ने अधिकार यूएईका न्यायिक निकायसँग रहेको मन्त्रालयको भनाइ छ । यूएईको कानुनअनुसार विमानभित्र हुने अपराधमा यूएईको अधिकार क्षेत्र लागू हुन्छ, घटना देशको सीमाबाहिर भएको भए पनि । विदेश मन्त्रालयले अनुसन्धानका क्रममा घटनासँग सम्बन्धित सबै पक्ष र यसको सम्भावित कारणबारे छानबिन गरिने जनाएको छ ।  घटनाको कुनै आतंकवादी गतिविधि वा मनसायसँग सम्बन्ध थियो कि थिएन भन्ने विषयमा पनि अनुसन्धान गरिनेछ ।  साथै घटनापछाडि कुनै पूर्वयोजना वा कसैको निर्देशन थियो कि थिएन भन्नेबारे पनि छानबिन हुने मन्त्रालयले जनाएको छ । यूएईले घटनाको व्यवस्थापन तथा सहयोगका लागि साउदी अरबका अधिकारीहरूप्रति पनि आभार व्यक्त गरेको छ । मन्त्रालयले सर्वसाधारणलाई आधिकारिक स्रोतबाट जारी गरिएका सूचनामा मात्रै विश्वास गर्न आग्रह गरेको छ ।  अनुसन्धान पूरा नहुँदासम्म कुनै पनि किसिमका अड्कलबाजी वा अपुष्ट सूचना प्रसार नगर्न पनि मन्त्रालयले आग्रह गरेको छ । १४ हजार फिट तल झ‍र्यो विमान, यात्रुले जोगाए १७४ जनाको ज्यान

काठमाडौं । अमेरिकाको टेनेसी राज्यमा मृत्युदण्डको सजाय पाएकी क्रिस्टा पाइकलाई दुई पटक घातक इन्जेक्सन दिइए पनि उनको मृत्यु नभएपछि उनलाई अस्पताल लगिएको छ ।  ५० वर्षीया पाइकलाई बुधबार राति नासभिलस्थित रिभरबेन्ड म्याक्सिमम सेक्युरिटी इन्स्टिच्युसनमा पेन्टोबार्बिटलका दुईवटा सिरिन्ज दिइएको थियो । इन्जेक्सन दिएपछि पनि पाइकको मुटु धड्किरहेको र उनी सास फेरिरहेको आवाज सुनिएको भन्दै उनका वकिलहरूले तत्काल अदालतमा आपतकालीन निवेदन दिएका थिए ।  निवेदनमा उनी बेहोस भए पनि मुटुको धड्कन कायम रहेको र घुर्ने जस्तो आवाज आइरहेको उल्लेख गरिएको थियो । घटनाका साक्षीहरूले पनि उनी अझै जीवित रहेको र सास फेरिरहेको बताएका छन् । पाइकका वकिलका अनुसार उनलाई तत्काल जीवनरक्षा गर्ने उपचार आवश्यक परेको थियो । अदालतको आदेशपछि उनलाई कारागारबाट बाहिरी अस्पताल लगिएको हो ।  टेनेसीको सुधार विभागले भने राज्यले स्वीकृत मृत्युदण्ड प्रक्रियाको हरेक चरण पालना गरिएको दाबी गरेको छ ।  विभागका अनुसार प्रयोग गरिएको घातक औषधि यसअघि प्रभावकारी रहँदै आएको थियो र त्यस प्रक्रियामा थप कदम चाल्ने व्यवस्था थिएन । चिकित्सा विशेषज्ञ जोएल जोभोटले पर्याप्त मात्रामा पेन्टोबार्बिटल रगतमा नपुगेका कारण श्वासप्रश्वास र मुटुको कार्य बन्द हुन नसकेको हुनसक्ने बताएका छन् । १९ वर्षीया युवतीको हत्या गरेको अभियोग पाइकलाई सन् १९९५ मा १९ वर्षीया कोलीन स्लेमरको हत्या गरेको अभियोगमा मृत्युदण्ड सुनाइएको थियो । अपराध हुँदा पाइक १८ वर्षकी थिइन् ।  अभियोजन पक्षका अनुसार पाइक, उनका तत्कालीन प्रेमी टेडारिल शिप र अर्की युवतीले स्लेमरलाई आक्रमण गरेका थिए । उनीहरूको भेट समस्यामा परेका किशोरकिशोरीका लागि सञ्चालित रोजगार तालिम कार्यक्रममा भएको थियो । स्लेमरलाई कुटपिट र यातना दिएर हत्या गरिएको थियो ।  घटनापछि उनको शरीरमा पेन्टाग्रामको चिन्हसमेत काटिएको पाइएको थियो । पाइकले उक्त चिन्ह आफूले बनाएको अस्वीकार गरेकी छन् । पाइकले हालैको क्षमादान निवेदनमा आफूले स्लेमरलाई कुटपिट गर्ने उद्देश्य राखे पनि हत्या गर्ने उद्देश्य नरहेको दाबी गरेकी थिइन् । उनले आफूले बाल्यकालमा भोगेको यौन दुव्र्यवहार र अन्य मानसिक आघातलाई पनि अदालतले सजाय निर्धारण गर्दा पर्याप्त रूपमा विचार नगरेको दाबी गरेकी थिइन् । टेनेसीका गभर्नर बिल लीले उनको क्षमादान निवेदन अस्वीकार गरेका थिए । अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले पनि मृत्युदण्ड रोक्ने पछिल्ला कानुनी प्रयासलाई अस्वीकार गरेपछि प्रक्रिया अघि बढाइएको थियो । पाइक टेनेसीको मृत्युदण्डको सूचीमा रहेकी एक मात्र महिला हुन् । सन् १९७६ मा अमेरिकामा मृत्युदण्ड पुनः सुरु भएयता १८ जना महिलालाई मृत्युदण्ड दिइएको छ, जबकि पुरुषको संख्या १ हजार ६६३ रहेको छ ।

काठमाडौं । दुबईबाट इजरायलको राजधानी तेल अभिभतर्फ उडेको फ्लाई दुबईको विमानमा बुधबार (हिजो) भएको घटनाले विश्वभरको उड्डयन क्षेत्रमा तरंग ल्याएको छ ।  फ्लाई दुबईको एफजेड–१०७३ उडानमा ककपिटभित्रै एक पाइलटले अर्को पाइलटलाई चक्कु प्रहार गरेपछि विमान केही समय नियन्त्रण गुमाउने अवस्थामा पुगेको थियो । चक्कु प्रहारपश्चात विमान तीव्र गतिमा तल झरेको बताइएको छ । तर यात्रु र विमानमा रहेका चालक दलका सदस्यले समयमै हस्तक्षेप गरेपछि विमान सम्भावित ठूलो दुर्घटना बचेको छ । विमानलाई अन्ततः साउदी अरबको ताबुकमा आपतकालीन अवतरण गराइएको थियो ।  विमानमा रहेका सबै यात्रुलाई फ्लाई दुबईको विमानमार्फत सुरक्षित रूपमा इजरायल पु‍र्याइएको छ । घटना दुबईबाट उडेको करिब साढे दुई घण्टापछि भएको थियो । फ्लाइट ट्र्याकिङ विवरणअनुसार बोइङ ७३७ विमान करिब ३३ हजार फिट उचाइमा उडिरहेको थियो । त्यस क्रममा विमान एकाएक तीव्र गतिमा तल झर्न थाल्यो ।  केही विवरणअनुसार विमान करिब एक मिनेटभित्र ३३ हजार फिटबाट १७ हजार फिट आसपासमा झरेको थियो भने रोयटर्सले ३० सेकेन्डभन्दा कम समयमा करिब १४ हजार फिटको अवरोह भएको जनाएको छ । घटनाको विभिन्न चरण र तथ्यांकअनुसार अवरोहको समय तथा उचाइमा केही फरक विवरण आएका छन् । फ्लाइट ट्र्याकिङ विवरणले पनि विमानको असामान्य गतिविधि देखाएको छ । विमानले सुरुमा ‘७७००’ आपतकालीन संकेत प्रसारण गरेको थियो । त्यसपछि केही समयका लागि ‘७५००’ कोड प्रयोग भएको थियो । ७५०० अन्तर्राष्ट्रिय उड्डयनमा विमान अपहरण वा गैरकानुनी हस्तक्षेप भएको संकेतका रूपमा प्रयोग हुँदै आएको छ ।  यसपछि विमानको दिशा पनि परिवर्तन भएको थियो । यही कारण इजरायली पक्षले सुरुमा विमान अपहरण भएको हुनसक्ने आशंका गरेको थियो । विमानमा अधिकांश यात्रु इजरायली नागरिक रहेको बताइएको छ । आपतकालीन संकेत र विमानको असामान्य उडानका कारण इजरायलले आफ्ना लडाकु विमानसमेत तयारी अवस्थामा राखेको थियो। तर विमानभित्रको वास्तविक अवस्था अझ डरलाग्दो थियो । इजरायली प्रधानमन्त्री बेन्जामिन नेतान्याहूले दिएको विवरणअनुसार ककपिटमा एक पाइलटले अर्का पाइलटमाथि चक्कुले आक्रमण गरेका थिए ।  आक्रमणमा परेका क्याप्टेन गम्भीर रूपमा घाइते भए पनि उनले प्रतिरोध गर्दै ककपिटको ढोका खोल्न सफल भएको बताइएको छ । त्यसपछि यात्रु र चालक दलका सदस्य ककपिटमा प्रवेश गरेका थिए । विमानमा संयोगवश फ्लाई दुबईकै केही ‘अफ–ड्युटी’ चालक दलका सदस्य पनि यात्रुका रूपमा रहेका थिए । उनीहरूले विमानको नियन्त्रण पुनःस्थापित गर्न महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको फ्लाई दुबईले जनाएको छ ।  केही यात्रुका अनुसार ककपिटभित्र रगत देखिएको थियो भने पाइलटहरूबीचको संघर्षपछि विमान एकाएक तल झरेको थियो । यात्रुहरूमा ठूलो त्रास फैलिएको थियो । इजरायली सञ्चारमाध्यमसँग कुरा गरेका यात्रुमध्ये केहीले विमान एकाएक डुब्न थालेपछि आफूहरूले विमान दुर्घटना हुन लागेको ठानेको बताएका छन् । केही यात्रु ककपिटतर्फ दौडिएका थिए । त्यही क्रममा आक्रमणकारी पाइलटलाई नियन्त्रणमा लिइएको थियो । यात्रुहरूले उनलाई ककपिटबाट हटाएर नियन्त्रणमा लिएपछि विमानको अवस्था क्रमशः स्थिर भएको थियो । घटनापछि विमानलाई इजरायलतर्फ अघि बढाउनुको सट्टा साउदी अरबको ताबुकतर्फ मोडियो । ताबुक विमानस्थलका अनुसार स्थानीय समयअनुसार बिहान ८ः४४ बजे विमानले आपतकालीन अवतरणका लागि अनुमति मागेको थियो ।  त्यसको करिब एक घण्टापछि विमान सुरक्षित रूपमा ताबुक विमानस्थलमा अवतरण गरेको थियो । घाइते दुवै पाइलटलाई उपचारका लागि अस्पताल लगिएको थियो । अवतरणपछि विमानमा रहेका यात्रुहरूलाई विमानस्थलमै आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराइएको थियो । फ्लाई दुबईले यात्रुहरूलाई इजरायल फर्काउन अर्को विमान पठाएको थियो । पछि यात्रुहरू तेल अभिभस्थित बेन गुरियन विमानस्थल पुगेका थिए ।  घटनामा संलग्न आक्रमणकारी पाइलटको पहिचान र राष्ट्रियताबारे पनि विभिन्न विवरण सार्वजनिक भएका छन् । इजरायली अधिकारीहरूले उनलाई ओमानका नागरिकका रूपमा उल्लेख गरेका छन् । तर केही प्रारम्भिक विवरणहरू स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेका छैनन् ।  आक्रमणमा परेका क्याप्टेनलाई भारतीय नागरिक स्मित मच्छरका रूपमा इजरायली प्रधानमन्त्रीले उल्लेख गरेका छन् । सबैभन्दा ठूलो प्रश्न भने आक्रमण किन भयो ? भन्ने हो । यसको स्पष्ट उत्तर अहिलेसम्म आएको छैन । फ्लाई दुबईले ककपिटमा ‘घटना’ भएको पुष्टि गर्दै त्यसको कारण र उद्देश्यबारे जानकारी अहिलेसम्म स्पष्ट नभएको जनाएको छ । कम्पनीले कारण र उद्देश्य औपचारिक अनुसन्धानबाट मात्रै खुल्ने बताएको छ । इजरायली अधिकारीहरूले भने यसलाई विमान दुर्घटनामा पार्ने प्रयास वा सम्भावित आतंकवादी गतिविधिका रूपमा अनुसन्धान गरिरहेका छन् । नेतान्याहूले आक्रमणपछि पाइलटले विमान नै खसाल्न खोजेको देखिएको बताएका छन् ।  तर अहिलेसम्म कुनै आतंकवादी संगठनले घटनाको जिम्मेवारी लिएको छैन र आक्रमणकारीको कुनै संगठनसँग सम्बन्ध रहेको प्रमाण पनि सार्वजनिक भएको छैन । त्यसैले घटनालाई अहिले नै निश्चित रूपमा आतंकवादी हमला भन्न सकिने अवस्था छैन । घटनाको अर्को महत्त्वपूर्ण पाटो विमानको ‘ब्ल्याक बक्स’ अनुसन्धान हो । फ्लाई दुबईका अधिकारीहरूले घटनाको वास्तविक क्रम र कारण पत्ता लगाउन ब्ल्याक बक्सलगायत प्रमाण महत्त्वपूर्ण हुने बताएका छन् । विमानको पुच्छरतर्फको रडरमा समेत क्षति पुगेको विवरण सार्वजनिक भएको छ । घटनापछि फ्लाई दुबईले इजरायल जाने र इजरायलबाट आउने आफ्ना उडानहरू अनुसन्धान जारी रहेसम्म स्थगित गर्ने निर्णयसमेत गरेको छ । संयुक्त अरब इमिरेट्सको नागरिक उड्डयन प्राधिकरणले पनि घटनालाई ‘सुरक्षा घटना’का रूपमा अनुसन्धान गरिरहेको जनाएको छ ।  यस घटनाले एउटा गम्भीर प्रश्न भने उठाएको छ, हजारौं फिट माथि उडिरहेको व्यावसायिक विमानको ककपिटमै पाइलटबीच हिंसात्मक घटना भएमा यात्रु र अन्य चालक दलले कति छिटो प्रतिक्रिया दिन सक्छन् ?  फ्लाई दुबईको यो घटनामा यात्रु तथा अफ–ड्युटी चालक दलको तत्काल हस्तक्षेपकै कारण ठूलो मानवीय क्षति हुनबाट जोगिएको देखिन्छ ।