दुई साताभित्र बजारमा ‘फुल सिलिन्डर’ ग्यास आउने
काठमाडौं । बजारमा खाना पकाउने ग्यासको आपूर्ति सहज हुँदै गएकाले आगामी १० देखि १५ दिनभित्र उपभोक्ताले फुल सिलिन्डर (पूरा तौल भएको) ग्यास पाउने भएका छन् । आपूर्ति व्यवस्था पूर्ण रूपमा नियमित भएपछि मात्रै फुल सिलिन्डर ग्यास वितरण गरिने नेपाल आयल निगमले जनाएको छ । अहिले दैनिक ८० देखि ८५ बुलेट ग्यास नेपाल भित्रिरहेको निगमका प्रवक्ता मनोज कुमार ठाकुरले जानकारी दिए । बजारमा फुल सिलिन्डर ग्यास पठाउन दैनिक कम्तीमा १०० बुलेट आवश्यक पर्ने उनको भनाइ छ । प्रवक्ता ठाकुरका अनुसार यसका लागि इन्डियन आयल कर्पोरेसनसँग निरन्तर समन्वय भइरहेको छ । इन्डियन आयल कर्पोरेसन आफैले पनि आफ्नो कुल मागको ६० प्रतिशत ग्यास मध्यपूर्वी (मिडिल इस्ट) देशहरूबाट आयात गर्ने गर्दछ । हाल आपूर्ति प्रणाली सुचारु भइसकेकाले अबको दुई हप्ताभित्र बजारमा पूरा तौलकै सिलिन्डर उपलब्ध गराउन सकिने अपेक्षा निगमले गरेको छ । निगमका अनुसार हाल देशभर ग्यासको कुल खपत वार्षिक ३५ हजार देखि ३६ हजार मेट्रिक टनको हाराहारीमा रहेको छ । विगतमा आधा सिलिन्डर मात्रै वितरण गरिएको र उपभोक्ताहरूले पनि सुरुवाती चरणमा ग्यास सञ्चित (थुपारेर) राखेका कारण पछिल्लो समय बजारमा ग्यासको खपत केही घटेको देखिएको प्रवक्ताले स्पष्ट पारे । कुल खपत हुने ग्यासमध्ये झण्डै ५० देखि ६० प्रतिशत ग्यास काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै खपत हुने गरेको छ । यस्तै, मध्यपूर्वमा उत्पन्न युद्धका कारण प्रभावित भएको ऊर्जा आपूर्ति क्रमशः सहज बन्दै गएपछि भारतले पेट्रोलियम ग्यास (एलपीजी) मा लगाइएको प्रतिबन्ध हटाएको छ । हर्मुज जलघाँटी पुनः सञ्चालनमा आएपछि ऊर्जा आपूर्ति सुधारिएको भन्दै भारत सरकारले सङ्कटकालीन नियन्त्रणहरू अन्त्य गरेको एएफपीले जनाएको छ । भारतको पेट्रोलियम मन्त्रालयले बिहीबार राति जारी गरेको विज्ञप्तिमा गैर-घरेलु प्याक गरिएको एलपीजीमाथिको प्रतिबन्ध हटाइएको र पश्चिम एसियामा सङ्कट सुरु हुनुअघिकै स्तरमा आपूर्ति पुनःस्थापित गरिएको जनाएको छ । मन्त्रालयका अनुसार सङ्कटको सुरुआतमा रोकिएको बल्क एलपीजी आपूर्तिलाई पनि पूर्ववत् उपभोगको ५० प्रतिशतसम्म पुनः सञ्चालन गरिएको छ । विश्वकै सबैभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको भारत एलपीजीको दोस्रो ठूलो आयातकर्ता हो । भारतमा प्रयोग हुने अधिकांश एलपीजी मध्यपूर्वी मुलुकहरूबाट आयात हुने भएकाले क्षेत्रीय द्वन्द्वले ऊर्जा आपूर्तिमा प्रत्यक्ष असर पारेको थियो । विश्वको करिब पाँचौं भाग तेल तथा ग्यास ढुवानी हुने हर्मुज जलघाँटी अमेरिका–इरान युद्ध सुरु भएपछि फेब्रुअरीको अन्त्यदेखि प्रभावित बनेको थियो । इरान र अमेरिकाबीच रणनीतिक जलमार्ग पुनः सञ्चालन गर्ने सहमति भएपछि हर्मुज हुँदै हुने ऊर्जा ढुवानीमा सुधार आएको छ । त्यसपछि भारतले आपूर्ति व्यवस्थालाई क्रमशः सामान्य अवस्थामा फर्काउन थालेको हो ।
कम उमेरमै सफलता, विवादमा परेपछि बेपत्ता
काठमाडौं । नेपालको बीमा क्षेत्रमा पहिलो महिला प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) हुन् उपासना पौडेल । कम उमेरमै बीमा कम्पनी र पुर्नबीमा कम्पनीमा सीईओ बन्न सफल उनी बीमा क्षेत्रकी पहिलो महिला तथा सबैभन्दा कान्छी सीईओका रूपमा परिचित भइन् । एक समय उनलाई बीमा उद्योगको उदाउँदो र सम्भावनाशील नेतृत्वका रूपमा हेरिन्थ्यो । नेतृत्व क्षमता, व्यावसायिक दक्षताकै कारण उनले छोटो समयमै आफ्नो अलग पहिचान बनाउन सफल भएकी थिइन् । तर जसरी उनले कम उमेरमै छिटो सफलता हासिल गरिन्, त्यसैगरी छोटो समयमै आफ्नो साख पनि गुमाएकी छन् । सफलताको शिखरतर्फ उन्मुख उनको यात्रा अहिले अप्रत्याशित मोडमा पुगेको छ । एक समय प्रेरणा, उपलब्धि र महिला नेतृत्वको उदाहरणका रूपमा हेरिएकी पौडेल आज गम्भीर कानुनी विवादमा मुछिएकी छन् । उनको यो अवस्थाले उनलाई नजिकबाट चिन्ने आफन्त, साथीभाइ तथा शुभेच्छुकहरूलाई समेत दुःखित तुल्याएको छ । पौडेललाई नजिकबाट चिन्नेहरू उनी गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न हुने स्वभाव वा प्रकृतिकी व्यक्ति नभएको बताउँछन् । उनीहरूका अनुसार यो प्रकरणमा उनको नियतभन्दा पनि परिस्थितिजन्य कारणहरूको भूमिका बढी हुन सक्ने देखिन्छ । पौडेललाई नजिकबाट चिन्ने आफन्त, साथीभाइ, सहकर्मी तथा नियामक निकायका कर्मचारीहरूले समेत उनलाई यस प्रकारको विवादमा मुछिने व्यक्ति नभएको बताउने गरेका छन् । उनीहरूको बुझाइमा पौडेल व्यावसायिक रूपमा जिम्मेवार, मेहनती र आफ्नो कामप्रति प्रतिबद्ध व्यक्ति हुन् । त्यसकारण पनि उनीमाथि लागेको आरोपले धेरैलाई आश्चर्यचकित बनाएको छ । बीमा प्राधिकरणका माथिल्लो निकायका एक कर्मचारीले पौडेल कुनै शंकास्पद वा गैरकानुनी गतिविधिमा संलग्न हुनेछिन् भन्ने आफूलाई कहिल्यै नलागेको बताइन् । पौडेलको व्यावसायिक प्रगति र उपलब्धि देखेर आफू पनि उत्साहित हुने गरेको बताउँदै उनले अहिलेको परिस्थितिमा भने कुनै निष्कर्षमा पुगिहाल्न नसकिने प्रतिक्रिया दिइन् । उनका अनुसार विभागीय कामका सिलसिलामा तथा कहिलेकाहीँ औपचारिक कार्यक्रमहरूमा पौडेलसँग भेटघाट हुने गरेको थियो । ती भेटहरूका आधारमा आफूले उनलाई सरल, सहज र सामान्य व्यक्तित्वको रूपमा पाएको उल्लेख गरिन् । पौडेललाई चिन्ने केही व्यक्तिहरू भने हिमालयन रि–इन्स्योरेन्सका तत्कालीन अध्यक्ष शेखर गोल्छासँग नजिकबाट काम गर्ने क्रममा उनी पनि यो प्रकरणमा तानिएको हुन सक्ने तर्क गर्छन् । उनीहरूका अनुसार कम्पनीका महत्त्वपूर्ण निर्णयहरू उच्च तहबाट हुने भएकाले संस्थागत निर्णय प्रक्रियासँग जोडिएका कारण यसमा उनको नाम समावेश भएको हुन सक्ने अनुमान गर्छन् । के हो मुद्दा ? हाल उनी हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको सेयर कारोबार अपचलन प्रकरण तथा सम्पत्ति शुद्धीकरण अनुसन्धानसँग सम्बन्धित मुद्दामा मुछिएकी हुन् । उनीविरुद्ध विशेष अदालतमा फौजदारी अभियोगसहित मुद्दा दायर गरिएको छ। अभियोगपत्रअनुसार हिमालयन रिइन्स्योरेन्सको सीईओको हैसियतमा संस्थाप्रति निर्वाह गर्नुपर्ने जिम्मेवारी पूरा नगरी संस्थालाई हानी–नोक्सानी पुग्ने कार्यमा संलग्न रहेको आरोप लगाइएको छ । साथै शेखर गोल्छा, शाहिल अग्रवाललगायत अन्य प्रतिवादीहरूसँगको मिलेमतोमा संगठित रूपमा धितोपत्रको मूल्यमा कृत्रिम उतारचढाव सिर्जना गर्दै जालसाजीयुक्त कारोबार गरेको अभियोग पनि उनीमाथि छ । फौजदारी अभियोगमा मुद्दा दर्ता भएपछि प्राधिकरणले उनलाई पदबाट निलम्बन गरिसकेको छ । मुलुकी फौजदारी कार्यविधि संहिता, २०७४ को दफा ३२ बमोजिम धितोपत्र कसुरसम्बन्धी मुद्दा दर्ता गरिएका उनलाई फरार प्रतिवादीको सूचीमा राखिएको छ । नेपाल बीमा प्राधिकरणले गत वैशाखमा हिमालयन रि–इन्स्योरेन्समा भएको भनिएको २ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँको अपचलन प्रकरणमा सीईओ पौडेलसहित पाँच जना उच्च व्यवस्थापकसँग स्पष्टीकरण मागेको थियो । तर त्यसबेला उनी बिरामी बिदा लिएर भारत गएकी थिइन् । हालसम्म पनि उनी नेपाल फर्किएकी छैनन् । नेपाल प्रहरीको नजरमा उनी फरार अर्थात वेपत्ता छिन् । हिमालयन रि–इन्स्योरेन्स एकपछि अर्को संकट र विवादको सामना गरिरहेका बेला कम्पनी प्रमुख कार्यकारी अधिकृतविहिन छ । कामु प्रमुख कार्यकारी अधिकृतको जिम्मेवारी पाएका मुकेश कुमार कपुरले राजीनामा दिएका छन् । व्यावसायिक यात्रा पौडेलको व्यावसायिक यात्रा बीमा क्षेत्रबाटै सुरु भएको थियो । ललितपुरको एक मध्यम वर्गीय परिवारमा जन्मिएकी पौडेलले विद्यालय स्तरको पढाइ ललितपुरकै डीएभी स्कुलबाट गरिन् । त्यसपछि उनले १२ कक्षा डन बस्कोबाट पूरा गरिन् । काठमाडौं कलेज अफ म्यानेजमेन्टबाट स्नातक पूरा गरेकी पौडेलले एमबीए पढ्न भारत पुगिन् । पढाइपछि उनले ‘कमिन्स इन्डिया लिमिटेड’ मा इन्टर्नको रूपमा जागिर सुरु गरेकी थिइन् । त्यहीबाट उनले आफ्नो व्यावसायिक करिअर सुरु गरिन् । त्यसपछि पौडेलले मुम्बईमा बीमा करिअर सुरु गरिन् । त्यहाँ उनले ‘आईसीआईसीआई लाम्बार्ड’ नामक जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीमा जागिर सुरु गरेकी थिइन् । त्यहाँबाट उनले भोडाफोन नामक टेलिकम्युनिकेसन कम्पनी पुगिन् । त्यसपछि भने उनी स्वदेश फर्किन् । स्वदेश फर्केर पौडेल सानिमा जनरल इन्स्योरेन्समा जागिर गर्न थालिन् । त्यहाँ उनले सहायक महाप्रबन्धकको रूपमा काम सुरु गरेकी थिइन् । सानिमामा काम सुरु गरेको केही समयमै उनी युनाइटेड इन्स्योरेन्स (हाल युनाइडेट अजोड इन्स्योरेन्स) मा पुगिन् । उक्त कम्पनीमा सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत, कामु सीईओ हुँदै ३४ वर्षकै उमेरमा उनी कम्पनीको सीईओ बनेकी थिइन् । कम्पनी प्रवेश गरेको छोटो अवधीमा नै कम्पनीलाई मुनाफा मात्रै नभई लाभांश दिन पौडेल सफल भएकी थिइन् । २०७८ बैशाख १६ गते उक्त कम्पनीमा सीईओ बनेकी उनी त्यहाँबाट विदा भएर हिमालयन रि पुगिन् । त्यहाँ उनले सीईओको जिम्मेवारी सम्हालिन् । आफ्नो व्यावसायिक यात्राका क्रममा पौडेलले विभिन्न क्षेत्रबाट पहिचान र प्रशंसा प्राप्त गरेकी थिइन् । उनको नेतृत्व क्षमता, व्यवस्थापकीय दक्षता र व्यावसायिक उपलब्धिका कारण उनी विभिन्न मिडिया तथा संस्थाहरूको नजरमा समेत परेकी थिइन् । त्यसै क्रममा विकासन्युज र देशविकासले उनलाई बीमा क्षेत्रकी अब्बल व्यवस्थापक सूचिमा राख्दै उनकाे कार्यउपलब्धिबारे रिपोर्ट प्रकाशन गरेका थिए । अर्को वर्ष, अनलाइनखबरले उनलाई ‘५० प्रभावशाली महिला–२०८०’ सूचीमा समावेश गरेको थियो । कति बिगो दाबी ? सम्पत्ति शुद्धीकरण अनसन्धान विभागले हिमालयन रि इन्स्योरेन्सका तत्कालीन अध्यक्ष शेखर गोल्छा, सीईओ उपासना पौडेल सहित संचालक र लगानी समिति दुई अर्ब त्रिहत्तर करोड रुपैयाँ बिगो दाबी माग गर्दै विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ । तत्कालीन अध्यक्ष गोल्छा, पौडेलसहित सञ्चालक र लगानी समिति सदस्य गरी १० जना विरुद्ध दुई अर्ब त्रिहत्तर करोड तेत्तिस लाख पन्ध्र हजार एक सय साठ्ठी रुपैंया आर्थिक दुरूपयोग गरेको रकम बिगो दाबी माग गर्दै विशेष वकिलले अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ । सो आधारमा हेर्न हो भने एक जनाको भागमा २७ करोड ३३ लाख रुपैयाँ बिगो दाबी पर्न आँउछ । यसरी हेर्दा उपसानाले २७ करोड ३३ लाख रुपैयाँ विगो दाबी तिर्नुपर्ने देखिन्छ । सरकारी वकिलको पत्रअनुसार विभिन्न बीमा कम्पनीहरू र सहायक कम्पनीहरूजस्तै हिमालयन रि, हिमालयन लाइफ, हिमालयन क्यापिटललगायतलाई हानी नोक्सानी बापतको क्षतिपूर्ति भराउनुपर्ने प्रतिवादीहरूको सूचीमा पौडेलसमेत परेकी छन् ।
ओमान नजिकै आक्रमण हुँदा इरान युद्धविराम संकटमा
काठमाडौं । एक जहाजमाथि आक्रमण भएको रिपोर्ट आएपछि संयुक्त राष्ट्र संघको अन्तर्राष्ट्रिय सामुद्रिक संगठन (आईएमओ) ले बिहीबार स्ट्रेट अफ हर्मुजमार्फत जहाजहरूलाई एस्कर्ट (सुरक्षा पहरा) गर्ने आफ्नो कार्य स्थगित गरेको छ । यस घटनाले इरान युद्ध अन्त्य गर्ने प्रारम्भिक सम्झौता टिक्छ कि टिक्दैन भन्ने चिन्तालाई पुनः ब्युँताइदिएको छ । उक्त मालवाहक जहाजले ओमाननजिकै आफूमाथि एक क्षेप्यास्त्र प्रहार भएको बताएको बेलायती नौसेना निकाय (यूकेएटीओ) ले जनाएको छ । तेहरान (इरान) ले जहाजहरूलाई आफूले अनुमति नदिएका मार्गहरू प्रयोग नगर्न चेतावनी दिएको केही घण्टापछि नै यो आक्रमण भएको हो । दुई अमेरिकी अधिकारीहरूले रोयटर्सलाई बताएअनुसार इरानले उक्त जहाजमाथि गोलीबारी गरेको हो । अर्कोतर्फ इरानले स्ट्रेट (जलडमरूमध्ये) बाट यात्रा गर्ने जहाजहरूको अनुरोध व्यवस्थापन गर्न स्थापना गरेको ‘इरान पर्सियन गल्फ स्ट्रेट अथोरिटी’ ले आफ्ना निर्धारित मार्गबाहिर रहेका जहाजहरूको सुरक्षित यात्राको ग्यारेन्टी नहुने बताएको छ । इरानी अधिकारीले भनेका छन्, ‘अनधिकृत मार्गहरूबाट यात्रा गर्दा उत्पन्न हुने परिणामहरूको जिम्मेवार स्वयं मालिक, सञ्चालक र जहाजका कमाण्डर हुनेछन् ।’ चारवटा स्रोतहरूले उक्त जहाज सिंगापुरको झण्डा अंकित ‘एभर लभली’ भएको पहिचान गरेका छन् । एक सुरक्षा स्रोतका अनुसार यसलाई सम्भवतः ड्रोनद्वारा निशाना बनाइएको थियो । यस विषयमा अमेरिकी सरकारबाट तत्काल कुनै प्रतिक्रिया आएको छैन । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसै महिनाको सुरुमा चेतावनी दिँदै भनेका थिए कि यदि इरानले युद्ध अन्त्य गर्ने र स्ट्रेट पुनः खोल्ने उद्देश्यले गरिएको सम्झौताको पालना गरेन भने अमेरिकाले सम्भवतः उक्त देशमाथि पुनः बमबारी सुरु गर्नेछ । महिनाौंदेखि अलपत्र परेका जहाज र नाविकहरू गत फेब्रुअरीको अन्त्यमा युद्ध सुरु भएदेखि स्ट्रेटमा महिनाौंदेखि अलपत्र परेका सयौं जहाज र हजारौं नाविकहरूलाई बाहिर निकाल्न आईएमओ ले सहयोग गरिरहेको थियो । आईएमओका महासचिव आर्सेनियो डोमिन्गुएजले एक विज्ञप्तिमा भनेका छन्, ‘हाम्रो खाली गर्ने (उद्धार) सूचीमा रहेका जहाजहरू र यस क्षेत्रका सबैका लागि आवश्यक सुरक्षा ग्यारेन्टीहरू कायमै छन् कि छैनन् भन्ने कुरा पुनः पुष्टि गर्नका लागि यसको कार्यान्वयनलाई अस्थायी रूपमा रोक्ने निर्णय गरिएको हो ।’ आईएमओले शंकास्पद आक्रमणमा परेको उक्त जहाज आफ्नो उद्धार कार्यक्रमको हिस्सा नरहेको स्पष्ट पारेको छ । अन्तर्राष्ट्रिय सामुद्रिक संगठनका अनुसार मंगलबारदेखि एउटा नयाँ ऐच्छिक व्यवस्था सुरु गरिएको छ । यसअन्तर्गत जहाज र तिनका चालक दलका सदस्यहरू अमेरिकी निगरानीमा खाडीबाट बाहिर निस्कन सक्छन् । यसका लागि उनीहरूले इरान वा ओमानको जलक्षेत्र पर्ने दुईवटा मार्गहरूमध्ये कुनै एक रोज्न पाउनेछन् । तेल बजार र जलमार्गमाथिको नियन्त्रण आक्रमणको रिपोर्टपछि बेन्चमार्क कच्चा तेलको मूल्यमा २ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । विश्लेषकहरूका अनुसार यसले खाडी क्षेत्रको तेल प्रवाह सामान्य अवस्थामा फर्कन कति समय लाग्न सक्छ भन्ने चिन्तालाई फेरि बढाएको छ। ओमानको यो घटनाले स्ट्रेट अफ हम्र्युजमाथि इरानको भावी नियन्त्रणको दायरा कस्तो रहनेछ भन्नेतर्फ पुनः ध्यान केन्द्रित गर्ने सम्भावना छ । यो द्वन्द्व हुनुअघि विश्वको दैनिक तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास (एलएनजी) आपूर्तिको पाँचौं हिस्सा यही जलमार्गबाट हुने गर्थ्यो । यस घटनाअघि, अन्तरिम सम्झौताबारे खाडी देशहरूलाई आश्वस्त पार्न त्यहाँको भ्रमणमा रहेका अमेरिकी विदेशमन्त्री मार्को रुबियोले पत्रकारहरूसँग कुरा गर्दै यदि इरानले स्ट्रेटमा जहाजहरूलाई धम्की दिएमा वा रोकेमा ‘त्यसपछि हामीलाई समस्या हुनेछ’ भनेका थिए । यद्यपि, इरानले स्ट्रेटमा आफ्नो नियन्त्रण कायम राख्ने संकेत दिएको छ । इरानको रिभोल्युशनरी गार्ड्सले बिहीबार भनेको छ कि स्ट्रेटबाट सुरक्षित आवतजावत इरानले तोकेको मार्गबाट मात्र सम्भव हुनेछ र पालना नगर्ने जहाजहरूविरुद्ध कारबाही गरिनेछ । बेलायती सामुद्रिक सुरक्षा कम्पनी एम्ब्रेका अनुसार रिभोल्युसनरी गार्ड्सले बिहीबार पानामाको झण्डा भएका दुईवटा जहाजलाई आफ्नो मार्ग परिवर्तन गर्न पनि आदेश दिएको थियो । व्यापारिक मार्ग र घरेलु राजनीति यसअघि अमेरिकी ऊर्जामन्त्री क्रिस राइटले स्ट्रेटमार्फत हुने ढुवानी अमेरिका र इजरायलले फेब्रुअरी २८ मा इरानमाथि आक्रमण गर्नुअघिको स्तरमा पुग्न लागेको र पछिल्लो २४ घण्टामा कम्तीमा २ करोड ब्यारेल तेल उक्त जलमार्गबाट बाहिरिएको बताएका थिए। अन्य ढुवानी तथ्याङ्कले पनि स्ट्रेट अफ हर्मुज हुँदै हुने कच्चा तेलको ढुवानी यस हप्ता फेब्रुअरीमा युद्ध सुरु भएपछिकै उच्च विन्दुमा पुगेको देखाएको छ । यसैबीच दक्षिण कोरियाको महासागर मन्त्रालयले थप आठवटा दक्षिण कोरियाली जहाजहरू स्ट्रेटबाट बाहिरिएको जनाएको छ । द्वन्द्वको क्रममा इरानले यो महत्त्वपूर्ण मार्गमा प्रभावकारी नियन्त्रण कायम गरेको थियो, जसले तेलको प्रवाहलाई अवरुद्ध पार्दै विश्वव्यापी ऊर्जा बजार र व्यापक अर्थतन्त्रलाई झकझकाएको थियो । यो युद्धले आगामी नोभेम्बरमा हुने मध्यावधि निर्वाचन (जसले अमेरिकी कंग्रेसको नियन्त्रण कसको हातमा जानेछ भन्ने निर्धारण गर्नेछ) अघि ट्रम्पलाई ठूलो दबाब दिइरहेको छ । रोयटर्स/इप्सोस को मतसर्वेक्षण अनुसार चारजना अमेरिकीमध्ये केवल एकजनाले मात्र यो युद्ध यसको लागत अनुरूप सही थियो भन्ने विश्वास गर्छन् । युद्धविराम सम्झौताको ढाँचाका केही बुँदाहरूलाई लिएर विरोधाभासपूर्ण विवरणहरू बाहिर आएका छन्, जसले गर्दा ट्रम्पको स्वदेश र विदेशमा आलोचना भइरहेको छ । इरानका लागि वित्तीय प्रोत्साहन, आणविक निरीक्षण, स्ट्रेट अफ हर्मुजको नियन्त्रण र लेबनानमा इजरायलको समानान्तर युद्धका विषयमा मतभेदहरू कायमै छन् । इरानका मुख्य वार्ताकार मोहम्मद बाकर कालिबाफले बिहीबार भनेका छन् कि इरानले आफ्नो फुकुवा भएको सम्पत्ति अमेरिकी कृषि उत्पादनहरू किन्न खर्च गर्नेछ भन्ने अमेरिकी दाबी झुटो हो । यस सम्झौताले इरानको आणविक कार्यक्रम लगायतका थप जटिल मुद्दाहरू सुल्झाउनका लागि ६० दिनको वार्ताको समय तय गरेको छ।
