'कर प्रणालीलाई लगानी, उत्पादन र रोजगारी प्रवर्द्धनको माध्यम बनाउनुपर्छ'

काठमाडौं । नेपाल चेम्बर अफ कमर्सका अध्यक्ष कमलेशकुमार अग्रवालले कर प्रणालीलाई राजस्व संकलनमा मात्र सीमित नराखी लगानी प्रवर्द्धन, उत्पादन वृद्धि र रोजगारी सिर्जनाको माध्यम बनाउनुपर्ने बताएका छन् । राष्ट्रिय कर दिवस २०८३ का अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै अध्यक्ष अग्रवालले कर प्रणालीको सफलता राजस्व संकलनको परिमाणले मात्र नभई करदाताले महसुस गर्ने सहजता, पारदर्शिता र राज्यप्रतिको विश्वासबाट निर्धारण हुने बताए । निजी क्षेत्र बलियो नभएसम्म सरकारको राजस्व आधार दिगो हुन नसक्ने उल्लेख गर्दै उनले उद्योग, व्यापार, लगानी र रोजगारी विस्तारलाई प्राथमिकता दिनुपर्नेमा जोड दिए । कोभिड–१९ पछिको आर्थिक मन्दी र सुस्तताका कारण निजी क्षेत्रले बजार मागमा कमी, उद्योगको न्यून क्षमता उपयोग, उच्च उत्पादन लागत, नीतिगत अस्थिरता र प्रशासनिक जटिलताजस्ता समस्या भोगिरहेको उनले बताए । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा पर्याप्त तरलता भए पनि निजी क्षेत्रको कर्जा माग न्यून रहेको भन्दै उनले कर नीति लगानी, उत्पादन र रोजगारीमैत्री हुनुपर्ने धारणा राखे । अध्यक्ष अग्रवालले मूल्य अभिवृद्धि कर (भ्याट) बहुदरमा लागू गर्नुपर्ने सुझाव दिएका छन् । त्यस्तै, वार्षिक दुई करोड रुपैयाँसम्म कारोबार गर्ने साना उद्यमी तथा स्टार्टअपलाई कारोबारको ५५ प्रतिशतमा टर्नओभर ट्याक्स लगाउने व्यवस्था गर्न र उनीहरूलाई झन्झटिलो लेखा तथा लेखापरीक्षण प्रक्रियाबाट सहजीकरण गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । नेपालमै उत्पादन हुने वस्तुमा सकारात्मक सूचीबाहेक अन्तःशुल्क हटाउन र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार हार्मोनाइज्ड सिस्टम कोड लागू गर्न पनि उनले आग्रह गरे । त्यसैगरी, भन्सारको अधिकतम दर २५ प्रतिशत र भ्याट १० प्रतिशतभन्दा बढी नहुने व्यवस्था गर्न, वैधानिक रूपमा आर्जित सम्पत्तिको अभिलेखीकरणमार्फत लगानी प्रोत्साहन गर्न तथा २५ वर्ष पुरानो आयकर ऐन, २०५८ लाई समयसापेक्ष पुनर्लेखन गर्नुपर्ने उनले बताए । आयकर ऐनको दफा ५७ लगायत कारोबार तथा ट्रान्सफर प्राइसिङसम्बन्धी व्यवस्थालाई करदातामैत्री र अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुरूप बनाउनुपर्ने उनको सुझाव छ । आर्थिक गतिविधि विस्तारका लागि आगामी पाँच वर्षलाई राष्ट्रिय उत्पादन र रोजगारी अभियानका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने अग्रवालले बताए । उनले सार्वजनिक बिदा पुनरावलोकन गरी ‘कम बिदा, बढी काम, बढी उत्पादन र बढी रोजगारी’ को नीति अवलम्बन गर्न पनि सुझाव दिए । सार्वजनिक खरिदमा आबद्ध श्रमिकको पारिश्रमिक तथा सामाजिक सुरक्षासम्बन्धी व्यवस्था स्वागतयोग्य भए पनि त्यसको प्रभाव अन्य उद्योगको श्रम लागत र उत्पादनमा पर्न सक्ने उनले बताए । त्यसैले कार्यान्वयनअघि सरकार, श्रमिक र उद्योगीबीच छलफल गरी आर्थिक प्रभाव अध्ययन गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । बलियो निजी क्षेत्रबिना दिगो राजस्व सम्भव नहुने उल्लेख गर्दै अग्रवालले सरकार र निजी क्षेत्रबीच प्रतिस्पर्धाभन्दा सहकार्य, अविश्वासभन्दा विश्वास र नियन्त्रणभन्दा सहजीकरणमुखी दृष्टिकोण आवश्यक रहेको बताए । 

अर्कै व्यक्तिको शैक्षिक प्रमाणपत्र पेस गरेर नियुक्ति, रोजगार संयोजकविरुद्ध मुद्दा

काठमाडौं । नक्कली शैक्षिक प्रमाणपत्र पेस गरेर सरकारी पदमा नियुक्त भएको आरोपमा ओमप्रकाश गिरीविरुद्ध अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मुद्दा दायर गरेको छ । आयोगले मंगलबार फेटा गाउँपालिका, बाराका रोजगार संयोजक गिरीविरुद्ध भ्रष्टाचारको आरोपमा विशेष अदालत, काठमाडौंमा आरोपपत्र दायर गरेको हो । अख्तियारका अनुसार गिरीले २०७८ जेठ १ गतेदेखि फेटा गाउँपालिकामा राजपत्राङ्कित तृतीय श्रेणी, शाखा अधिकृतसरहको रोजगार संयोजक पदमा नियुक्ति पाएका थिए । उक्त पदमा नियुक्तिका लागि उनले तीनवर्षे बीएड तहको लब्धाङ्कपत्र पेस गरेका थिए । उक्त शैक्षिक प्रमाणपत्र त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट प्रमाणीकरण गराउँदा गिरीको नभई अन्य व्यक्तिको भएको खुलेको अख्तियारले जनाएको छ । आफ्नो शैक्षिक योग्यता ढाँटी झुट्टा प्रमाणपत्र पेस गरी राष्ट्रसेवकको पद तथा ओहदा प्राप्त गरेको देखिएकाले उनीविरुद्ध भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ को दफा १६ को उपदफा (१) अनुसार कैद र जरिवाना सजायको मागदाबीसहित आरोपपत्र दायर गरिएको आयोगका प्रवक्ता सुरेश न्यौपानेले जानकारी दिएका छन् । 

३ चिनियाँ पुर्पक्षका लागि कारागार चलान

काठमाडौं । काठमाडौं जिल्ला अदालतले २१ किलोभन्दा बढी सुन प्रकरणमा पक्राउ परेका ३ चिनियाँलाई पुर्पक्षमा पठाएको छ । कात्तिक १८ गते अदालतले उनीहरूलाई पुर्पक्षका लागि कारागारमा पठाउन आदेश दिएको थियो । एक महिनाअघि बुढानीलकण्ठबाट २७ वर्षीय हान फेई, ४७ वर्षीय झीयु लङक्वीन र ३७ वर्षीय वाङ जीयानझेन पक्राउ परेका हुन् । अदालतले भन्सार ऐनअन्तर्गत मुद्दामा उनीहरूलाई कारागारमा पठाएको हो ।  काठमाडौं उपत्यका अपराध अनुसन्धान कार्यालयका प्रमुख सन्तोष खड्काले सुन प्रकरणमा पक्राउ परेका चिनियाँलाई अदालतले पुर्पक्षमा पठाएको जानकारी दिए ।  चिनियाँहरूमाथि सम्पत्ति शुद्धीकरणको कसुरमा अनुसन्धान गर्ने तयारी पनि भइरहेको प्रहरीका एक अधिकृतले बताए । चिनियाँहरूले बुढानीलकण्ठ नगरपालिका २ मा सुनको कारोबार गर्न घरधनीसँग तीन लाख ३० हजार रुपैयाँ भाडा तिर्ने गरी चार महिनाका लागि १३ लाख २० हजार रुपैयाँ अग्रिम भुक्तानी गरेर लिएका थिए ।  चिनियाँ नागरिक सुक्यानले सन् २०२६ जुलाई २४ देखि घर भाडामा लिएका हुन् ।  घरको साँचो भने एक व्यक्तिबाट अर्को व्यक्तिमा हस्तान्तरण भएको देखिएको थियो ।  सु–क्यानले चीनमा रहेका झेन जियाले नामका व्यक्तिलाई साँचो दिएको र उनले हान फेईलाई साँचो पठाएका थिए । कार्यालयमा पत्रकार सम्मेलन आयोजना गरेर घर भाडामा लिने व्यक्ति र घरभित्रको गतिविधिमा संलग्न व्यक्तिहरूबीचको सम्बन्धबारे अनुसन्धान भइरहेको कार्यालयका प्रमुख सन्तोष खड्काले जानकारी दिए । ‘घर भाडामा लिने व्यक्ति देशबाहिर छन् । तर, घरको प्रयोग निरन्तर छ । घरको साँचो चीनबाट नेपाल आउने व्यक्तिहरूलाई हस्तान्तरण गरिएको छ,’ उनले भनेका थिए ।  चीनमा बसेर निर्देशन, नेपालमा सुन प्रशोधन  झेन जियाले चीनको ग्वाङझाउमा बस्थे । हान फेईले आफूलाई उनको निर्देशनमा काम गर्ने व्यक्तिका खुलाएका छन् । नेपालमा के गर्ने, कहाँ पुर्याउने र कसलाई सुन बुझाउने भन्ने कुराहरू वीच्याटमार्पत हुने गरेको थियो ।  खड्काका अनुसार घरमा सुनको लेसिलो तथा अर्धप्रशोधित अवस्थाको धातुलाई प्रशोधन गर्थे । तयार पारेको सुनलाई स्थानमा पुर्याउने काम गर्थे । सुन कहाँबाट ल्याइन्थ्यो, कसले घरसम्म पुर्याउँथ्यो र तयार भएको सुन कसको जिम्मामा जान्थ्यो भन्ने विषयमा उनीहरूले स्पष्ट जानकारी नदिएको खड्का बताउँछन् । नेपालमा सुन प्रशोधन गर्ने मेसिनसहित पहिलो पटक मानिसहरू पक्राउ परेको खड्का दाबी गर्छन् । सुन बोक्न विद्युतीय गाडी, निगरानीमा प्रहरी हान फेईले नेपाल आएको भोलिपल्ट विमानस्थलबाटै विद्युतीय गाडी भाडामा लिएको  अनुसन्धानबाट देखिएको छ ।  असोज ११ देखि २५ गतेसम्मका लागि भाडामा लिएको दैनिक ८ हजार भाडा तिर्ने गरेको अनुसन्धानबाट खुलेको छ । विद्युतीय कारमा जीपीएस जडान हुने भएकाले कहाँ–कहाँ गाडी पुगेको छ त्यसको अनुसन्धान गरेको खड्काले बताए । विशेष सूचनापछि प्रहरीले घरमा आउने–जाने व्यक्तिहरूमाथि निगरानी बढाएको थियो । स्थानीय छिमेकी तथा जनप्रतिनिधिबाटसहित घरमा छापा मारिएको थियो ।  पर्यटन भिसामा प्रवेश चिनियाँ नागरिकहरू पर्यटन भिसामा नेपाल आएका थिए । हान फेईले यसअघि परिवारसहित नेपाल आएर सुनको बजार अवस्था र मूल्य बुझी चीन फर्किएका थिए । उनी पुनः नेपाल आएर घरभित्र हुने सुन कारोबारीमा संलग्न भए । उनीहरू हङकङ हुँदै नेपाल आएको खुलेको छ । खुलेन सुनको स्रोत र अन्तिम गन्तव्य अहिलेसम्मको अनुसन्धानमा कुनै नेपाली नागरिकको संलग्नता नखुलेको खड्का बताउँछन् ।  नेपाली व्यक्ति वा समूहको संलग्नता देखिएको छैन,’ खड्का भन्छन्, ‘सुन कहाँबाट आयो, नेपालभित्र कसले उपलब्ध गरायो, कसका लागि प्रशोधन गरियो र कसलाई बुझाउने तयारी थियो भन्ने बारेमा चिनियाँहरूले स्पष्ट रूपमा खोलेनन् ।’ नेपालमा जोडिएका सम्बन्धहरूको खोजी भइरहेको उनले बताए । सुनको लिक्वीड बाइ प्लेन वा रोड कताबाट आउँथ्यो त्यस विषयमा अझैसम्म खुल्न नसकेको खड्का खुलाउँछन् । घरमा भेटिएका कागजात, उपकरण, गाडी र डिजिटल सम्पर्कका विवरणलाई आधार बनाएर अनुसन्धान गरिने उनले बताए । ‘घरमा भेटघाट गर्न आउने व्यक्तिहरूको पहिचान र उनीहरूको सम्बन्ध पत्ता लगाउने काम पनि भइरहेको छ,’ उनले अगाडि थपे । चीनबाट रिमोट कन्ट्रोल, नेपालमा सुनको धन्दा