माओलाई ‘तानाशाह’ भनेपछि विवादमा एम्बाप्पे, चिनियाँ समुदायसँग मागे माफी
काठमाडौं । फ्रान्सेली राष्ट्रिय टोली तथा स्पेनिस क्लब रियल मड्रिडका स्टार फुटबलर किलियन एम्बाप्पेले चीनका दिवंगत नेता माओ त्सेतुङबारे गरेको टिप्पणीप्रति माफी मागेका छन् । चीनका पूर्वनेता माओलाई ‘तानाशाह’ भनेर सम्बोधन गरेपछि एम्बाप्पे विवादमा परेका थिए । उनको टिप्पणीलाई लिएर विवाद चर्किएपछि चीनका विभिन्न ब्रान्डले उनीसँगको व्यावसायिक सम्झौतासमेत रद्द गरेका छन् । एम्बाप्पेले फ्रान्सेली अन्तर्वार्तामूलक कार्यक्रम ‘द ब्रिज’ मा आफूलाई सबैभन्दा बढी हँसाउने एउटा इन्टरनेटमा प्रचलित व्यंग्यात्मक तस्बिर (मिम) बारे चर्चा गरेका थिए । कार्यक्रममा उनले भनेका थिए, ‘मलाई सबैभन्दा बढी हँसाउने मिम एउटा व्यक्तिसँग सम्बन्धित छ । मलाई लाग्छ, उनी चीनका तानाशाह हुन् ।’ यति भनेपछि एम्बाप्पे हाँस्न थालेका थिए । त्यसपछि कार्यक्रममा माओ त्सेतुङको जस्तो देखिने तस्बिरमा एम्बाप्पेको अनुहार जोडिएको एउटा मिम देखाइएको थियो । उक्त मिम फुटबल जगतमा एम्बाप्पेको प्रभावलाई लिएर गरिने ठट्टासँग सम्बन्धित थियो । क्लब र फुटबलसम्बन्धी निर्णयमा उनको प्रभाव अत्यधिक रहेको भन्दै सामाजिक सञ्जालमा उनलाई व्यंग्यात्मक रूपमा ‘तानाशाह’ भन्ने गरिएको छ । तर, चीनका ऐतिहासिक नेतासँग तुलना गर्दै गरिएको उनको टिप्पणी विवादित बनेको थियो । विवाद बढेपछि एम्बाप्पेले विज्ञप्ति जारी गर्दै आफ्नो अभिव्यक्ति अनुचित भएको स्वीकार गरेका छन् । उनले भनेका छन्, ‘मेरो टिप्पणी अनुचित थियो । अहिले मैले बुझेको छु कि त्यसबाट चीन र विश्वभर रहेका चिनियाँ समुदायका धेरै मानिसको भावनामा चोट पुगेको छ ।’ उनले थपेका छन्, ‘मेरो अभिव्यक्तिका कारण दुःखी भएका सबैसँग म माफी माग्छु ।’ एम्बाप्पेको टिप्पणीप्रति स्पेनको शीर्ष फुटबल प्रतियोगिता ला लिगाले पनि माफी मागेको छ । ला लिगाले एम्बाप्पेको पछिल्लो टिप्पणीका कारण चिनियाँ फुटबल समर्थकको भावनामा चोट पुगेको भन्दै गहिरो दुःख व्यक्त गरेको छ । को हुन् माओ त्सेतुङ ? माओको नेतृत्वमा चीनमा कम्युनिस्ट शासन स्थापना भएको थियो । चीनमा उनलाई आधुनिक राष्ट्रनिर्माणका प्रमुख नेताका रूपमा सम्मान गरिन्छ । उनको तस्बिर आज पनि चिनियाँ मुद्रा तथा बेइजिङको तियानआनमेन चोकमा देख्न सकिन्छ । यद्यपि, माओको शासनकाल विवादरहित भने थिएन । विशेषगरी सन् १९५८ देखि १९६२ सम्मको ‘महान् अग्रगामी अभियान’ का क्रममा चीनले विनाशकारी अनिकाल सामना गर्नुपरेको थियो । त्यसबाट करोडौं मानिसको मृत्यु भएको अनुमान छ । त्यस्तै, सन् १९६६ देखि १९७६ सम्म चलेको ‘सांस्कृतिक क्रान्ति’ का क्रममा व्यापक राजनीतिक दमन, हिंसा र सामाजिक उथलपुथल भएको थियो । यिनै कारणले माओको शासनलाई विभिन्न इतिहासकार तथा राजनीतिक विश्लेषकले अधिनायकवादी शासनका रूपमा व्याख्या गर्ने गरेका छन् । तर, चीनको आधिकारिक राजनीतिक दृष्टिकोणमा माओलाई राष्ट्रको एकता र कम्युनिस्ट क्रान्तिका ऐतिहासिक नेताका रूपमा उच्च सम्मान दिइन्छ । यसैले माओसँग सम्बन्धित टिप्पणी चीनमा राजनीतिक तथा ऐतिहासिक रूपमा संवेदनशील मानिन्छ ।
एनपीएलबाट खेलकुद पर्यटनको ढोका खोल्न सकिन्छ : अध्यक्ष शाह
काठमाडौं । अहिले नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करण राजधानीमा चलिरहेको छ । एनपीएल जारी रहँदा यसको प्रत्यक्ष लाभ पर्यटन क्षेत्रले समेत लिइरहेको छ । एनपीएलअन्तर्गतका खेल खेल्न विभिन्न देशका दर्जनौँ खेलाडी नेपाल आएका छन् । उनीहरूको बसाइँ ठूला होटलमा भइरहेको छ । यसले होटल तथा पर्यटन क्षेत्रलाई माथि उठाउन सघाउ पुगेको होटल एसोसिएसन नेपाल (हान) का अध्यक्ष विनायक शाह बताउँछन् । शाहका अनुसार एनपीएलले नेपाली क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा चिनाउन सकारात्मक भूमिका खेलेको छ । प्रतियोगितामा सहभागी आठवटै फ्रेन्चाइज टिम ठूला होटलसँग आबद्ध हुनु र खेलाडी, प्रशिक्षक तथा अन्य सदस्यले लामो समयसम्म होटलमा सेवा लिनुले आतिथ्य उद्योगमा प्रत्यक्ष प्रभाव पारेको छ । एनपीएलमा सहभागी सुदूरपश्चिम, विराटनगर, लुम्बिनी र चितवनलगायतका फ्रेन्चाइज टिमका समर्थकहरू आफ्ना टिमको खेल हेर्न विभिन्न ठाउँबाट आएर होटलमै बसिरहेका छन् । यसले होटल तथा आवास, खानपान र यातायातलगायतका क्षेत्रमा आर्थिक गतिविधि बढाउन सहयोग पुर्याएको शाहको भनाइ छ । प्रतियोगिताका क्रममा स्वदेशी तथा विदेशी खेलाडी र प्रशिक्षकले महिनादिनसम्म होटलमा सेवा लिने भएकाले होटल व्यवसायलाई समेत लाभ पुगेको उनले बताए । शाहले एनपीएललाई केवल क्रिकेट प्रतियोगिताका रूपमा मात्र नहेरी पर्यटन प्रवर्द्धनको माध्यमका रूपमा विकास गर्नुपर्नेमा जोड दिए । नेपालमा खेलिने प्रतियोगितालाई अन्तर्राष्ट्रिय दर्शकमाझ पुर्याउन सके दक्षिण एसियाका क्रिकेटप्रेमीलाई नेपाल भ्रमणका लागि आकर्षित गर्न सकिने उनको भनाइ छ । उनका अनुसार अब एनपीएललाई आधार बनाएर स्पोर्ट्स टुरिजमलाई योजनाबद्ध रूपमा अघि बढाउनुपर्छ । अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट परिषद् (आईसीसी) बाट एनपीएलले मान्यता पाउनु पनि नेपालको क्रिकेटलाई अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा स्थापित गर्ने अवसर हो । यसलाई उपयोग गर्दै विदेशी खेलाडी तथा टिमको सहभागिता बढाउन र नेपालमा थप अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगिता आयोजना गर्न सके खेलकुद पर्यटनको दायरा विस्तार गर्न सकिन्छ । विशेषगरी दक्षिण एसियाका ठूला क्रिकेट राष्ट्रका फ्रेन्चाइज टिमलाई नेपालमा ल्याएर खेलाउने सम्भावनामा ध्यान दिनुपर्ने शाहको भनाइ छ । त्रिभुवन विश्वविद्यालयको अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानको स्तरोन्नतिसँगै नेपालमा अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट प्रतियोगिता आयोजना गर्ने सम्भावना बढेको उल्लेख गर्दै उनले यसलाई पर्यटनसँग जोडेर अगाडि बढाउनुपर्ने बताए । स्पोर्ट्स टुरिजम प्रवर्द्धनका लागि विभिन्न क्षेत्रबीच सहकार्य भइरहेको भए पनि त्यसलाई ठोस योजना र व्यवस्थित कार्यक्रममार्फत अगाडि बढाउन आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) र क्रिकेटलाई आधार बनाएर स्पोर्ट्स टुरिजम प्रवर्द्धन गर्नुपर्छ । अध्यक्ष शाहले भने, ‘एनपीएलले एउटा राम्रो सकारात्मक सन्देश दिएको छ । राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय खेलकुदमा नेपालले क्रिकेटमार्फत राम्रो प्रदर्शन गरिरहेको छ । यसले पर्यटनमा पनि प्रत्यक्ष प्रभाव पार्ने र फाइदा पुर्याउने देखिन्छ । अहिले एनपीएलका आठवटा फ्रेन्चाइज टिम छन् । तीमध्ये प्रत्येक टिम कुनै न कुनै ठूला होटलसँग आबद्ध छ । यो आफैँमा राम्रो कुरा हो । देशभरिका फ्रेन्चाइज टिमहरू छन् । सुदूरपश्चिम, विराटनगर, लुम्बिनी, चितवनलगायतका टिमका समर्थकहरू आफ्नो टिमको खेल हेर्न आउँछन् । त्यसले नेपालको आतिथ्य उद्योग, आवास, खानपान र यातायातलगायतका क्षेत्रमा प्रत्यक्ष प्रभाव पार्छ ।' अध्यक्ष शाहले अहिले नेपालमा पर्यटक भित्र्याउन अनुकूल मौसम रहेको पनि बताए । उनका अनुसार दसैँ सकिएर तिहार नजिकिएको यस समयमा विदेशी पर्यटकको रुचि विशेषगरी पदयात्रा तथा साहसिक पर्यटनमा रहने गरेको छ । मौसम अनुकूल भएकाले यस अवधिमा धेरैभन्दा धेरै पर्यटक आकर्षित गर्न सकिन्छ । तर, रसुवा र भोटेकोशी क्षेत्रमा बाढीका कारण उत्पन्न परिस्थितिले पर्यटक आगमनमा केही असर पारेको छ । उक्त घटनापछि नेपाल भ्रमण गर्न सुरक्षित छ कि छैन भन्ने विषयमा विदेशी पर्यटकले बढी सोधपुछ गरिरहेका छन् । मौसमसम्बन्धी अनिश्चितताले पनि पर्यटकको निर्णयमा प्रभाव पार्न सक्ने भएकाले नेपालका पर्यटन गन्तव्यको अवस्था, सुरक्षा र उपलब्ध सेवाबारे अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा स्पष्ट सूचना प्रवाह गर्नुपर्ने उनको बुझाइ छ । कुनै एउटा क्षेत्रमा समस्या देखिँदैमा समग्र नेपालकै पर्यटन प्रभावित हुने गरी सन्देश जान नदिन सरकारी निकायले समन्वय गर्न आवश्यक रहेको शाहले बताए । शाहका अनुसार नेपालमा पर्यटनको सम्भावना र सेवा दिन सक्ने क्षमता बढे पनि अपेक्षाअनुसार पर्यटक भित्र्याउन सकिएको छैन । यसको मुख्य कारण अन्तर्राष्ट्रिय हवाई कनेक्टिभिटीको सीमितता हो । पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थलमा फ्लाई दुबईले करिब एक महिनाअघि उडान सुरु गरेको बताउँदै उनले अन्य अन्तर्राष्ट्रिय उडान विस्तार गर्न सके पर्यटक आगमन बढाउन सहयोग पुग्ने बताए । उनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्क विस्तार हुन नसक्दा नेपालले पर्यटनको सम्भावनाअनुसार लाभ लिन सकेको छैन । नेपालका होटलहरूले वार्षिक ३५ देखि ४० लाखसम्म पर्यटकलाई सेवा दिन सक्ने क्षमता बनाइसकेका छन् । तर, नेपाल आउने पर्यटकको संख्या भने वार्षिक ११ देखि १२ लाखको हाराहारीमा रहेको छ । होटल तथा पर्यटन क्षेत्रमा भएको लगानीको प्रतिफल प्राप्त गर्न पर्यटकको संख्या बढाउनु आवश्यक रहेको उनको भनाइ छ । त्यसका लागि अन्तर्राष्ट्रिय हवाई सम्पर्क विस्तार, पर्यटन गन्तव्यको प्रभावकारी प्रचारप्रसार र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका खेलकुद प्रतियोगितालाई पर्यटनसँग जोड्ने रणनीति एकसाथ अघि बढाउनुपर्ने उनले बताए ।
जनकपुर बोल्ट्सले टस जितेर बलिङ रोज्यो
काठमाडौं । नेपाल प्रिमियर लिग (एनपीएल) को तेस्रो संस्करणअन्तर्गत मंगलबारको खेलमा जनकपुर बोल्ट्सले टस जितेर पहिले बलिङ गर्ने निर्णय गरेको छ। कीर्तिपुरस्थित त्रिवि अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट मैदानमा जनकपुरका कप्तान हर्मित सिंहले टस जितेपछि कर्णाली याक्सलाई पहिले ब्याटिङको निम्तो दिएका हुन् । अब कर्णालीले निर्धारित २० ओभरमा प्रतिस्पर्धात्मक योगफल बनाउने लक्ष्यसहित ब्याटिङ गर्नेछ । जनकपुरले कर्णालीलाई कम योगफलमा रोक्दै लक्ष्य पछ्याउने रणनीति लिएको छ। अर्कोतर्फ कर्णालीले सुरुवातदेखि नै रन गति बढाउँदै बलियो योगफल खडा गर्ने प्रयास गर्नेछ ।