नेपाल संवत् सबै नेपालीको साझा मौलिक संवत् हो: उपसभापति आचार्य

काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका उपसभापति मधु आचार्यले नेपाल संवत् कुनै जाति वा समुदाय विशेषको नभई नेपालभित्र बस्ने सबै नेपालीको मौलिक संवत् भएको बताएका छन् । भक्तपुरमा राष्ट्रिय विभूति शङ्खधर साख्वाः प्रतिष्ठानले नेपाल संवत् ११४७ नयाँ वर्षको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा उनले नेपाल संवत् नेपालको पहिचान, मौलिकता र राष्ट्रिय गौरवसँग जोडिएको उल्लेख गरेका हुन् ।  लामो समयसम्म राजा–महाराजा, धार्मिक व्यक्तित्व तथा वीरवीरङ्गनाहरूले मात्र राष्ट्रिय विभूतिको सूचीमा स्थान पाउँदै आएको चर्चा गर्दै उनले जनताको ऋणमोचन र मानव कल्याणका लागि योगदान गर्ने शङ्खधर साख्वाजस्ता सर्वसाधारण नागरिकलाई राष्ट्रिय विभूतिको सम्मान दिन लोकतान्त्रिक परिवर्तनले भूमिका खेलेको बताए । २०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा शङ्खधर साख्वालाई राष्ट्रिय विभूतिको रूपमा सम्मान गरिएको स्मरण गर्दै उनले त्यसका लागि भट्टराईप्रति सम्मान व्यक्त गरे । त्यसैगरी तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको नेतृत्वमा नेपाल संवत्लाई राष्ट्रिय संवत्का रूपमा स्वीकार गर्ने निर्णयलाई उनले महत्त्वपूर्ण उपलब्धिको रूपमा लिनुपर्ने बताए ।  आचार्यले कुनै पनि राष्ट्रको आफ्नै भाषा, लिपि र लेखन प्रणालीजस्तै मौलिक संवत्को पनि विशिष्ट महत्त्व हुने उल्लेख गरे । नेपालले लामो समयसम्म अन्य संवत्लाई प्राथमिकता दिए पनि आफ्नै मौलिक संवत्लाई स्वीकार गर्न ढिलाइ गरेको उनको भनाइ छ ।  नेपाल संवत् सबै नेपालीको साझा सम्पत्ति भएको भन्दै उनले यसको स्थापनाका लागि योगदान गर्ने नागरिक अभियन्ताहरूलाई स्मरण गरे । विशेषगरी पद्मरत्न तुलाधर लगायतका व्यक्तित्वले नेपाल संवत्लाई स्थापित गराउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको उनले बताए । ‘नेपालका राष्ट्रिय विभूतिहरूमध्ये शङ्खधर साख्वाः एक विशिष्ट व्यक्तित्व हुनुहुन्छ,’ आचार्यले भने, ‘उहाँले सर्वसाधारण जनतालाई ऋणमुक्त गराई मानवता, परोपकार र सामाजिक सेवाको अनुपम उदाहरण प्रस्तुत गर्नुभयो ।’ ‘यति महान् कार्य गर्ने एक साधारण नागरिकलाई राष्ट्रिय विभूतिको सम्मान दिलाउन लोकतान्त्रिक आन्दोलनले महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको छ,’ उनले थपे, ‘२०४६ सालको राजनीतिक परिवर्तनपछि तत्कालीन प्रधानमन्त्री कृष्णप्रसाद भट्टराईको नेतृत्वमा शङ्खधर साख्वाःलाई राष्ट्रिय विभूतिको मान्यता प्रदान गरिनु ऐतिहासिक उपलब्धि हो । ’ ‘त्यसैगरी तत्कालीन प्रधानमन्त्री पुष्पकमल दाहालको नेतृत्वमा नेपाल संवत्लाई राष्ट्रिय संवत्को मान्यता दिने निर्णय हुनु अर्को महत्त्वपूर्ण उपलब्धि हो,’ आचार्यले भने, ‘नेपाल संवत् कुनै जाति वा समुदाय विशेषको मात्र नभई सम्पूर्ण नेपालीको साझा मौलिक राष्ट्रिय संवत् हो । ’ ‘राष्ट्रको भाषा, लिपि र संस्कृति जस्तै आफ्नै संवत् हुनु पनि राष्ट्रिय पहिचान र स्वाभिमानको विषय हो,’ उनले थपे, ‘नेपाल संवत्लाई राष्ट्रिय पहिचानका रूपमा स्थापित गर्न पद्मरत्न तुलाधरलगायतका नागरिक अभियन्ताहरूले पु¥याउनुभएको योगदान स्मरणीय छ । उहाँहरू सबैप्रति हार्दिक सम्मान व्यक्त गर्दछु । ’ कार्यक्रममा प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहको शुभकामना सन्देश प्राप्त भएको उल्लेख गर्दै आचार्यले अभियानमा संलग्न नागरिकहरूले प्रधानमन्त्रीलाई नै कार्यक्रममा उपस्थित भएको देख्न र भेट्न चाहेको बताए । उनले नेपाल संवत्को प्रवद्र्धनमा योगदान पु¥याउने सबै अभियन्ता तथा व्यक्तित्वप्रति सम्मान व्यक्त गरे । 

१३ वटा जिल्लाका सरकारी कार्यालयमा नेपाल र तामाङ भाषा प्रयोग गरिदैँ

कागमाडौं । बागमती प्रदेशका मुख्यमन्त्री किरण थापा मगरले प्रदेशका १३ वटै जिल्लाका सरकारी कार्यालयमा नेपाल र तामाङ भाषालाई सरकारी कामकाजमा प्रयोग गर्ने तयारी भइरहेको बताएका छन् । नेपाल संवत ११४७ को अवसरमा काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा उनले प्रदेश सरकारले २०८० सालमै नेपाल भाषा र तामाङ भाषालाई सरकारी कामकाजको भाषा बनाउने ऐन पारित गरी कार्यान्वयनमा ल्याएको स्मरण गरे ।  तर ऐन कार्यान्वयनमा आए पनि व्यवहारमा भाषाको प्रयोग प्रभावकारी हुन नसकेको स्वीकार गर्दै उनले अब सबै मन्त्रालयका बोर्ड र लेटरहेडमा नेपाली, नेपाल र तामाङ भाषा प्रयोग गरिने जानकारी दिए । मुख्यमन्त्री थापामगरले नेपाल भाषा र तामाङ भाषाका विज्ञहरू सम्मिलित समूह गठन गरी सरकारी कार्यालयको कामकाजमा यी भाषाको प्रयोग विस्तार गर्ने तयारी भइरहेको पनि बताए ।  विज्ञहरूको सुझावका आधारमा प्रदेशका सबै १३ जिल्लामा भाषाको प्रयोगलाई विस्तार गरिने उनको भनाइ छ । उनले नेपाल भाषा, नेवार समुदायको संस्कृति, संस्कार, रीतिरिवाज, कला तथा बाजागाजाको संरक्षण र संवद्र्धनका लागि प्रदेश सरकारले प्राथमिकताका साथ बजेट विनियोजन गर्ने प्रतिवद्धता पनि जनाए । यसैक्रममा प्रदेशका प्रत्येक जिल्लामा राष्ट्रिय विभूति शंखधर साख्वाःको प्रतिष्ठान स्थापना गर्नुपर्ने आवश्यकता औंल्याउँदै उनले चालु आर्थिक वर्षमा दोलखामा प्रतिष्ठान स्थापनाका लागि बजेट विनियोजन गरिएको जानकारी दिए । अन्य जिल्लाबाट माग आएमा त्यहाँ पनि प्रतिष्ठान स्थापनाका लागि बजेट उपलब्ध गराइने उनले बताए । नेपाल भाषाको संरक्षण र विकास काठमाडौं उपत्यकामा मात्रै सीमित नराखी सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली र काभ्रेलगायत वागमती प्रदेशका सबै जिल्लामा विस्तार गर्नुपर्नेमा उनले जोड दिए । उनले भने, ‘मैले मुख्यमन्त्रीको जिम्मेवारी सम्हालेपछि प्रदेशका सबै मन्त्रालयका नामपट्टमा नेपाली, नेपाल र तामाङ गरी तीनवटै भाषाको प्रयोग सुरु गरेका छौं । अब मन्त्रालयका लेटरहेडमा पनि तीनवटै भाषाको प्रयोग गरिनेछ । साथै, नेपाल भाषा र तामाङ भाषाका विज्ञहरूको सहयोगमा प्रदेशका १३ वटै जिल्लाका सरकारी कार्यालयमा यी भाषाको प्रयोग विस्तार गर्न आवश्यक कार्य अघि बढाइनेछ । ’ उनका अनुसार बागमती प्रदेशका १३ वटै जिल्लामा राष्ट्रिय विभूति शङ्खधर साख्वाःको नाममा प्रतिष्ठान स्थापना गर्ने, नेपाल भाषा, नेवार समुदायको कला, संस्कृति, संस्कार, रीतिरिवाज तथा मौलिक सम्पदाको संरक्षण र संवद्र्धन गर्ने उद्देश्यले प्रदेश सरकारले बजेट विनियोजन गर्दै आएको छ । यस वर्ष दोलखा जिल्लामा पनि प्रतिष्ठान स्थापनाका लागि बजेट व्यवस्था गरिएको छ । अन्य जिल्लाबाट माग आएमा त्यहाँ पनि आवश्यक बजेट विनियोजन गरिने ।  नेपाल भाषा र नेवार समुदायको संस्कृति काठमाडौं उपत्यकामा मात्र सीमित नभएर सिन्धुपाल्चोक, दोलखा, रामेछाप, सिन्धुली, काभ्रेलगायत वागमती प्रदेशका सबै जिल्लामा यसको संरक्षण र प्रवद्र्धन आवश्यक रहेको बताए । भाषा, लिपि, बाजागाजा, कला, संस्कृति र परम्पराको संरक्षणका लागि प्रदेश सरकार प्रतिबद्ध रहेको उनको भनाइ छ ।  भाषा र संस्कृतिको संरक्षणका लागि प्रदेश सरकार प्रतिबद्ध रहेको उल्लेख गर्दै मुख्यमन्त्री थापामगरले नेपाल भाषाको विकासलाई प्रदेश सरकारको प्राथमिकतामा राखिने बताए ।

नेपाल संवत् आन्दोलनका उपलब्धि नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउनुपर्छः मन्त्री श्रेष्ठ

काठमाडौं । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिंचाईमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठले नेपाल संवत र नेवाः संस्कृति संरक्षणका लागि भएका आन्दोलनबाट प्राप्त उपलब्धिलाई नयाँ पुस्तासम्म पु¥याउनुपर्ने बताएका छन् । नेपाल संवत ११४७ को अवसरमा काठमाडौंमा आयोजित कार्यक्रममा बोल्दै उनले अग्रज अभियन्ताहरूले लामो संघर्षबाट स्थापित गरेका उपलब्धिको संरक्षण र पुस्तान्तरण अहिलेको पुस्ताको दायित्व भएको बताए । मन्त्री श्रेष्ठले नेपाल संवत आन्दोलनका क्रममा उठाइएका मागमध्ये नेवाः विश्वविद्यालय स्थापना प्रक्रिया अघि बढ्नु, नयाँ नेपाली नोटमा नेपाल संवत् समावेश गर्ने सरकारी प्रतिवद्धता आउनु र आकाश भैरवको तस्बिर नोटमा समावेश गर्ने प्रक्रिया अघि बढ्नु महत्वपूर्ण उपलब्धि भएको उल्लेख गरे ।  उनले नेपाल संवत तथा नेवाः संस्कृति संरक्षणका लागि लामो समयदेखि संघर्ष गर्दै आएका पद्मरत्न तुलाधरलगायत अग्रज अभियन्ताहरूको योगदान स्मरण गरे । उनीहरूले शुरु गरेको अभियानलाई नयाँ पुस्ताले निरन्तरता दिनुपर्ने उनको भनाइ छ । श्रेष्ठले अमूर्त सांस्कृतिक सम्पदासम्बन्धी विधेयक निर्माण गर्दा सम्बन्धित समुदाय र अभियन्ताहरूको सहभागिता सुनिश्चित गर्नुपर्नेमा जोड दिए ।  विधेयक कस्तो बन्नुपर्छ भन्ने विषयमा सरोकारवालासँग पर्याप्त छलफल र परामर्श आवश्यक रहेको उनले बताए । उनले नेपाल संवत र नेवाः संस्कृति कुनै एक समुदायमा मात्र सिमित नरहेको भन्दै यसको संरक्षणलाई विश्वव्यापी अभियानका रूपमा अघि बढाउनुपर्ने धारणा राखे ।  नयाँ पुस्तालाई भाषा, संस्कृति, परम्परा र बाजागाजाप्रति आकर्षित गर्न सांस्कृतिक गतिविधिलाई प्रोत्साहन गर्नुपर्ने उनको भनाइ छ । नेपाल संवत र शङ्खधर साख्वाको योगदानलाई भावी पुस्ताले पनि स्मरण गर्ने वातावरण बनाउन सबै पुस्ताबीच सहकार्य आवश्यक रहेको मन्त्री महर्जनले बताए ।