कोप-३१ मा मन्त्री चौधरीले भनिन्- ‘हिमाललाई विश्व एजेन्डा बनाऔँ’

काठमाडौं । कृषि, वन तथा पर्यावरणमन्त्री गिता चौधरीले कोप-३१ अन्तर्गत नेपाल पेभेलियनमा आयोजित ‘लिभिङ सगरमाथा’ विषयक प्यानल छलफलमा सम्बोधन गर्दै हिमाली पारिस्थितिक प्रणाली र समुदायको संरक्षणका लागि अन्तर्राष्ट्रिय ऐक्यबद्धता तथा अनुदानमा आधारित जलवायु वित्त उपलब्ध गराउन विश्व समुदायसँग आग्रह गरेकी छन् ।  उनले विश्वव्यापी हरितगृह ग्यास उत्सर्जनमा नेपालको योगदान ०.१ प्रतिशतभन्दा कम भए पनि जलवायु परिवर्तनको असमानुपातिक असर नेपालले भोगिरहेको उल्लेख गर्दै हिमाली क्षेत्रको संरक्षणलाई विश्वव्यापी जलवायु कार्यको प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताइन् ।  साथै, ‘लिभिङ सगरमाथाः नेपाल पर्वतीय उत्थानशीलता रणनीति’ कार्यान्वयन, हानि तथा नोक्सानी प्रतिकार्य कोषमार्फत प्रभावित समुदायलाई शीघ्र सहयोग, १.५ डिग्री सेल्सियसको तापक्रम लक्ष्य कायम र संयुक्त राष्ट्रसङ्घीय जलवायु प्रक्रियामा स्थायी पर्वतीय एजेन्डा समावेश गर्न उनले जोड दिइन् ।  उनले पर्वतीय उत्थानशीलता ऋणको भरमा निर्माण हुन नसक्ने स्पष्ट पार्दै अनुदानमा आधारित जलवायु वित्त र अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्य अपरिहार्य रहेको बताइन् । 

डिजिटल रूपान्तरणका क्षेत्रमा नेपाल र इस्टोनियाबीच सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा छलफल

काठमाडौं । सूचना तथा सञ्चारमन्त्री डा. विक्रम तिमिल्सिना र इस्टोनिया गणतन्त्रकी न्याय तथा डिजिटल मामिलामन्त्री लिजा पाकोस्टाबीच डिजिटल रूपान्तरण तथा विद्युतीय शासनका क्षेत्रमा द्विपक्षीय सहकार्य विस्तार गर्ने विषयमा छलफल भएको छ ।  अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार संघ (आईटियु) को विश्व दूरसञ्चार नीति मञ्च २०२६ मा सहभागी हुने क्रममा कतारको दोहामा भएको भेटवार्तामा दुवै मन्त्रीबीच डिजिटल सार्वजनिक पूर्वाधार, विद्युतीय शासन प्रणाली, डिजिटल रुपान्तरण, साइबर सुरक्षा तथा संस्थागत क्षमता अभिवृद्धिलगायतका क्षेत्रमा सहकार्य गर्ने सम्भावनाबारे छलफल भएको हो । भेटवार्तामा सञ्चारमन्त्री डा. तिमिल्सिनाले डिजिटल सुशासनका क्षेत्रमा इस्टोनियाले हासिल गरेको उपलब्धिको प्रशंसा गर्दै नेपालले त्यसबाट महत्वपूर्ण अनुभव र सिकाइ प्राप्त गर्न सक्ने बताए । सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई प्रविधिमैत्री, प्रभावकारी, पारदर्शी तथा नागरिककेन्द्रित बनाउन इस्टोनियाले विकास गरेको प्रणाली नेपालका लागि उपयोगी हुन सक्ने उनको भनाइ थियो । डिजिटल शासन प्रणालीको सफल अभ्यास गर्ने अग्रणी मुलुकमध्ये इस्टोनियाले डिजिटल पहिचान, सुरक्षित तथ्याङ्क आदानप्रदान, विद्युतीय हस्ताक्षर तथा अनलाइन सार्वजनिक सेवा प्रणाली विकास गरेको छ । सरकारी कामकाजलाई कागजरहित बनाउँदै नागरिकलाई सहज र छरितो सेवा उपलब्ध गराउने इस्टोनियाको अनुभवबाट नेपालले लाभ लिन सक्ने सञ्चारमन्त्री डा. तिमिल्सिनाले उल्लेख गरे । उनले नेपाल र इस्टोनियाबीच डिजिटल सार्वजनिक पूर्वाधार, सरकारी सेवा प्रणालीको अन्तरआबद्धता, डिजिटल पहिचान, साइबर सुरक्षा तथा संस्थागत क्षमता विकासका क्षेत्रमा सहकार्य गर्न सकिने सम्भावना औंल्याए । इस्टोनियाको प्राविधिक ज्ञान, अनुभव र सफल अभ्यासको आदानप्रदानबाट नेपालको सार्वजनिक सेवा प्रवाहलाई थप डिजिटल, एकीकृत तथा नागरिकमैत्री बनाउन सहयोग पुग्ने उनले विश्वास व्यक्त गरे । भेटवार्तामा सञ्चारमन्त्री डा. तिमिल्सिनाले डिजिटल प्रविधिको तीव्र विकाससँगै विश्वमा डिजिटल विभाजनको चुनौती थप जटिल बन्दै गएको विषय उठाए । परम्परागत रूपमा डिजिटल पहुँचमा रहेको असमानतासँगै कृत्रिम बौद्धिकता, उन्नत डिजिटल पूर्वाधार तथा नयाँ प्रविधिको पहुँच र प्रयोग गर्ने क्षमताका आधारमा समेत देशहरूबीच नयाँ प्रकारको डिजिटल असमानता सिर्जना हुन सक्ने उनले बताए । विकसित मुलुकहरूले डिजिटल प्रविधिमा हासिल गरेको ज्ञान, अनुभव तथा स्रोतबाट विकासोन्मुख र अल्पविकसित मुलुकहरूले पनि लाभ लिन सक्नुपर्नेमा जोड दिँदै उनले इस्टोनियाजस्ता डिजिटल क्षेत्रमा अग्रणी मुलुकहरूले अन्तर्राष्ट्रिय दूरसञ्चार संघमार्फत डिजिटल विभाजन न्यूनीकरण गर्न अझ सक्रिय भूमिका निर्वाह गर्नुपर्ने धारणा राखे । प्रविधिको विकासबाट सिर्जना हुने अवसर विश्वका सबै देश र नागरिकले समान रूपमा उपयोग गर्न पाउने वातावरण निर्माण गर्नु अन्तर्राष्ट्रिय सहकार्यको साझा दायित्व भएको सञ्चारमन्त्री डा. तिमिल्सिनाले बताए । सो अवसरमा इस्टोनियाकी मन्त्री पाकोस्टाले नेपालसँग डिजिटल रूपान्तरण तथा विद्युतीय शासनका क्षेत्रमा पारस्परिक सहकार्य र साझेदारी अघि बढाउन प्रतिबद्धता व्यक्त गरिन् ।  इस्टोनियाले डिजिटल शासन प्रणाली विकासका क्रममा हासिल गरेको अनुभव र ज्ञान नेपालसँग आदानप्रदान गर्न सकिने उल्लेख गर्दै उहाँले दुवै देशबीच आपसी हितका क्षेत्रमा सहकार्यका पर्याप्त सम्भावना रहेको बताइन् ।  नेपाल र इस्टोनियाबीच डिजिटल रूपान्तरणका क्षेत्रमा सहकार्य विस्तार हुन सके सार्वजनिक सेवा प्रवाहको प्रभावकारिता अभिवृद्धि, सरकारी प्रक्रियामा पारदर्शिता, प्रशासनिक लागत तथा समयको बचत र नागरिकको सेवामा पहुँच विस्तारमा योगदान पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ । त्यसैगरी, डिजिटल पूर्वाधार तथा प्रविधिमा पहुँच विस्तार गर्दै ग्रामीण क्षेत्र, दुर्गम समुदाय र प्रविधिमा कम पहुँच भएका नागरिकलाई डिजिटल सेवाको मूलप्रवाहमा समेट्ने नेपालको प्रयासमा इस्टोनियाको अनुभव उपयोगी हुने विश्वास गरिएको छ । डिजिटल शासन प्रणालीलाई प्रविधिको प्रयोगमा मात्र सीमित नराखी सुशासन, नागरिकको विश्वास, तथ्याङ्क सुरक्षा तथा समावेशी विकाससँग जोडेर अघि बढाउनुपर्ने विषयमा समेत दुवै देशबीच सहकार्यको सम्भावना रहेको छ । भेटवार्ताले नेपाल र इस्टोनियाबीचको कूटनीतिक तथा आर्थिक सम्बन्धलाई डिजिटल रूपान्तरण र प्रविधिमा आधारित सार्वजनिक सेवा प्रवाहका क्षेत्रमा विस्तार गर्दै द्विपक्षीय सम्बन्धमा नयाँ आयाम थप्ने अपेक्षा गरिएको छ ।

छठ पर्वले पर्यावरण संरक्षणदेखि सामाजिक समानतासम्मको सन्देश दिन्छः मनिष झा

काठमाडौं । राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका सांसद मनिष झाले छठ पर्वले पर्यावरण संरक्षणदेखि सामाजिक समानतासम्मको पाँच वटा महत्वपुर्ण सन्देश दिने बताएका छन् । छठ पर्वको अवसरमा आयोजित कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् ।  छठ पर्वले पर्यावरण संरक्षण, कृषि उत्पादनको प्रवद्र्धन, सामाजिक समानता, अनुशासन र पारिवारिक एकताको सन्देश दिने उनले बताए । उनकाअनुसार छठ पर्वको पहिलो सन्देश पर्यावरण संरक्षण हो । पर्वका क्रममा पोखरी, जलाशय तथा पानीका स्रोतहरू सफा गर्ने परम्पराले वातावरण संरक्षणमा योगदान गर्ने उनको भनाई छ । दोस्रो पक्ष कृषि उत्पादनको प्रवद्र्धन रहेको उनले बताए । छठमा पूजाका सामग्री तथा प्रसादका रूपमा कृषि उपजको प्रयोग हुने भएकाले यसले कृषि उत्पादनको महत्व बढाउने उनको भनाई छ । त्यस्तै, छठ पर्वले सामाजिक समानताको सन्देश दिने उनले बताए ।  उनले जात, समुदाय र आर्थिक अवस्थाका आधारमा भेदभाव नगरी सबै मानिस एउटै पोखरीमा समान रूपमा उभिएर पूजा गर्ने परम्परा यस पर्वको विशेषता रहेको उल्लेख गरे । छठ पर्वको अर्को महत्वपूर्ण पाटो अनुशासन सिकाउनु रहेको उहाँको भनाई छ । पाँच दिनसम्म व्रतालुहरूले निश्चित विधि र अनुशासन पालना गर्दै छठ पर्व मनाउने परम्परा रहेको उनले बताए ।  छठ पर्वले पारिवारिक तथा सामाजिक सम्बन्धलाई समेत नजिक ल्याउने उनले बताए । देश तथा विदेशमा रहेका मानिसहरू छठ मनाउन आफ्नो घर फर्किने भएकाले यसले पारिवारिक एकता र आत्मीयता बढाउने उनको भनाई छ । पहिले मुख्यतः मधेस क्षेत्रमा मनाइने छठ पर्व अहिले काठमाडौं, पोखरा, बुटवल र धरानलगायतका सहरमा समेत विस्तार भएको उनले बताए ।