नयाँ बाटो पछ्याउँदै वायुसेवा निगम, सोमबारभित्र ऋणसम्झौता गर्ने र शुक्रबार पहिलो किस्ता पठाउदैँ
काठमाडौं । राष्ट्रिय ध्वजाबाहक नेपाल वायुसेवा निगमले दुई वटा लामो दुरीको गन्तव्यमा उडान गर्न सक्ने क्षमतको जहाज वाइडवडि खरिद गर्न आगामी सोमबार भित्र ऋण सम्झौता गर्ने भएको छ । निगमका प्रवक्ता रविन्द्र श्रेष्ठका अुनसार सबै प्रक्रिया अगाडि बढिसकेको छ । आन्तरिक गृहकार्य पनि भइसकेकोले औपचारिक रुपमा सम्झौता गर्न र रकम निकासा गर्न मात्रै बाँकी रहेको छ । उनका अनुसार कर्मचारी संचारकोष र नागरिक लगानीकोष दुबै संस्थाबाट निगमले आधाआधा ऋण लिने भएको छ । यो ऋण लिएर निगमले अगामी शुक्रबार भित्रै जहाज विक्रेता अमेरिकी कम्पनी एएआरालाई पहिलो किस्तावपत ८ अर्ब रुपैयाँ पठाउने भएको छ । निगमले दुईवटा ठूला वाइडबडी खरिद गर्न एएआर कर्पोरेशनलाई पहिलो किस्तावपतको ८ करोड अमेरिकी डलर (८ अर्ब रुपैयाँ) पठाउँन यस अघि गरेको गृहकार्य अनुसार ऋण सम्झौतामा भएको ढिलाइकै कारण एक साताको समय थप गरेको थियो । निगमका अनुसार हाललाई दुईवटा वाइडवडिमध्ये एउटाको चार अर्ब र अर्कोको चार अर्ब गरी आठ अर्ब रुपैयाँ पठाउन लागिएको हो । निगमले गत विहिबार नै रकम पठाइसक्नुपर्ने भएपनि आन्तरिक कारण एकसाता सयम थप गरेर अगामी शुक्रबारसम्मको समय तय गरेको हो । निगमले २१ अर्ब ५८ करोडमा २ वटा नयाँ वाइडवडी खरिद गर्दै छ । यसका लागि १० करोड रुपैयाँ बैना पठाइसकेको छ । बाँकी रकम पहिलो किस्ताको पैसा बुझाएपछि जहाज आउने सुनिश्चितता हुन्छ । त्यसपछि बाँकी रकम जहाज दिने बेलामा दिएपनि हुने श्रेष्ठको भनाइ छ ।निगमले यो जहाज किन्न गत चैत २५ गते गरेको सम्झौता अनुसार अबको एक वर्षमा नयाँ वाइडवडि जहाज पाउने भएको छ । २०७५ को नयाँ वर्षमा नयाँ जहाजबाट नयाँ गन्तव्यमा उडान हुने २८० सिट क्षमतासम्मको यो जहाज आएपछि निगमले दशकौदेखि उडान रद्द गरेका गन्तव्यमा पुनः उडान सुरु गर्ने भएको छ । निगमले आगामी वर्षको वैशाखदेखि अर्थात विसं २०७५ को नयाँ वर्षबाट दक्षिण कोरिया, जापान, अष्ट्रेलिया, साउदी अरेवीया लगायतका गन्तव्यमा उडान गर्ने योजना भएको छ । यसका लागि निगमले उडान गन्तव्यहरू तय गर्ने कार्यसमेत सुरु भैसकेको वायुसेवा निगमका प्रवक्ता तथा कर्पोरेट निर्देशक श्रेष्ठले बताए । निगमले वार्षिक ९ प्रतिशतका दरले व्याजमा २५ अर्ब रुपैयाँ लिने सम्झौता गर्न लागेको हो । श्रेष्ठका अनुसार आइतबार र सोमबार भित्रै सम्झौता हुने छ । त्यसपछि निगमले पहिलो किस्ताको रकम पठाइहाल्ने पनि उल्लेख छ । निगमले दुई वाइड बडी जहाज २० करोड ९६ मिलियन अमेरिकी डलर २०१६ को आधार मूल्यमा खरिद गर्दैछ । यो मुल्य अनुसार करिब साढे २१ अर्ब रुपैया मात्रै हुन्छ । यसका लागि निगमले निगमले पहिलो किस्ताबापत करिव ३५ प्रतिशत रकम पठाउने लागिएको पनि उल्लेख छ । अमेरिकी कम्पनीले १० कम्पनीलाई पछि पार्दै निगमले गरेको ग्लोबल टेन्डर जितेको थियो । ८ अर्ब पठाएपछि जहाज आउनेमा ढुक्क निगम र एएआरबीचको सम्झौता अनुसार निगमलाई दुवै जहाज सन् २०१८ को दोश्रो त्रैमासिकमा हस्तान्तरण गर्ने उल्लेख छ । निगमका अनुसार पहिलो चरणको रकम यही जेठ १० गतेभित्रै पठाउनुपर्ने भएपनि एएआरको सहमतिमा केही दिन लम्बिन सक्ने भएको छ । दुई जहाज थपिएपछि निगमसँग अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि ५ वटा जहाज हुनेछन् । हाल एक बोइङ ७५७–२०० र दुई एयरबस ३२०–२०० सिरिजका न्यारो बडी जहाजमार्फत ८ गन्तव्यमा उडान भरिरहेको छ । अवको प्रतिस्पर्धा हवाई भाडामा निगमले वाइडवडी विमान लगाएपछि हवाई भाडामा प्रतिस्पर्धा हुने देखिएको छ । यो वायुसेवाले अन्य वायुसेवाको तुलनामा सस्तो सेवा दिने भएकोले पनि अन्य वायुसेवालाई पनि भाडा घटाउन दबाब पर्ने भएकोले हवाई भाडा सस्तो हुने उल्लेख छ । श्रेष्ठका अनुसार नेपाल सरकारले पर्यटन प्रवद्र्धनमा विशेष अभिरुची राख्दै निगमलाई विमान निगमसँग आन्तरिक उडानको जहाज बढेपछि सुगम गन्तव्यको भाडा पनि सस्तो भएको छ । अन्तर्राष्ट्रिय उडानका पनि निगमको भाडादरलाई आधार मानेर अन्य वायुसेवाले उडान तय गर्ने गर्छन् । निगकै भाडादरलाई आधार बनाएर निजीले पनि तय गर्ने भएकाले भाडार घटाउनमा प्रतिस्धर्पा हुने बुझाई निगमको छ । निगमको प्रतिस्पर्धा हिमालयसँग निगमले उडान सुरु गरेको करिब ६ दशकपछि निगमसँग प्रतिस्पर्धी वायुसेवाको रुपमा हिमालयन एयरलाइन्स आएको छ । यो वायुसेवाले ३ वटा एयरवसकै जहाजबाट उडान सुरु गरिसकेको छ । निगमले वाइडवडि ल्याउने भएपछि यो वायुसेवाले पनि निगमसँग प्रतिस्पर्धा गर्न वाइडवडि नै ल्याउने भएको छ । निगमका अनुसार हामी सरकारी वायुसेवा कम्पनी भएकोले आफ्नै गतिमा सेवा विस्तार गर्छौ । सरकारी वायुसेवा भएकोल वर्षोदेखि सरकारकै योजनामा चल्ने गरेको छ । सरकारले धेरैवटा जहाज, धेरै गन्तव्यमा प्रतिस्पर्धी सेवा दिन सक्नुपर्छ । निगम एक्लैले अहिले पनि विभिन्न २८ वटा अन्तार्राष्ट्रिय वायुसेवासँग प्रतिस्पर्धा गर्नुपर्छ । निगमका अनुसार दीर्घकालिन भिजन र मिसन विना नै विदेशी वायुसेवासँग प्रतिस्पर्धामा गएर यसले आफ्नो छवि बचाइराख्नु नै अहिलेसम्मको उपलव्ध मान्नुपर्छ । ७ प्रतिशतको बजार हिस्सा एकैपटक १७ प्रतिशत पुग्ने नयाँ जहाज आएपछि आगामी एक वर्षपछि निगमको बजार हिस्सा पनि १७ प्रतिशत पुग्ने भएको छ । निगमको अहिलेको बजार हिस्सा जम्मा ७ प्रतिशतमा मात्रै सिमित रहेको छ । २ वटा जहाज थप गर्नेवित्तिकै निगमले १७ प्रतिशतको बजार हिस्सा ओगट्न सक्नु भनेको निकै ठूलो उपलब्धी भएको पनि उल्लेख छ । निगमले एयरवसको दुईवटा न्यारोबाडि जहाज ल्याएपछि नै अहिले निगम अन्तर्राष्ट्रिय उडानका सबैभन्दा धेरै यात्रु बोक्ने वायुसेवाको रुपमा अग्र पंक्तिमा आइसकेको छ । वाइडवडी जहाज ल्याएर नेपालमा उडान गरिरहेका अरु वायुसेवासँग पनि प्रतिस्पर्धा गर्न निगम तयारी अवस्थामा उभिएको छ । यो जहाज आएपनि निगमको चार दशक अगाडिकै शाख फर्कने आधार तय हुन सक्ने पनि उल्लेख छ ।
देवः र कैलाश विकास बैंकको टेण्डर सेयर बाँडफाँड, बजारमा २७०मा पाईने सेयरलाई ग्लोबल आईएमईले ३१६ रुपैयाँ हालेपछि खैलाबैला
काठमाडौं । देवः विकास बैंक र कैलाश विकास बैंक बढाबढ मूल्यमा बिक्री आह्वान गरेको सेयर शुक्रबार बाँडफाँड भएको छ । देव: विकास बैंकको सेयरका लागि प्रतिकित्ता २३४ रुपैयाँ बुझाउनेले सेयर पाएका छन् भने कैलाश विकास बैंकको सेयरका लागि प्रतिकित्ता ३३५ रुपैयाँ हाल्नेले पाएका छन् । देवः मा २३३ रुपैयाँमा आवेदन गर्नेले दामासाही सेयर पाउने छन् भने कैशालमा ३४४ रुपैयाँमा आवेदन गर्नेले दामासाही पाउने भएका छन् । देव: विकास बैंकको सेयरका लागि बढी हाल्नेले ३१६ रुपैयाँ ७१ पैसा सम्म हालेको छ । ग्लोवल आईएमई क्यापिटलले प्रतिकित्ता ३१६ रुपैयाँ ७१ पैसाको दरले ५ हजार कित्ता सेयर हालेको छ । यो बैंकको सेयर २५५ देखि २७० को बीचमा कारोबार भईरहेको छ । बजार मूल्य भन्दा प्रतिकित्ता ५० रुपैयाँ बढी किन हालियो ? टेण्डर खोल्ने एनआईवीएल क्यापिटल मार्केट्सको हलमा खचाखच मानिसहरुले जिब्रो टोक्दै प्रश्न गरे । ग्लोबल आईएमई म्यूचल फण्डको पैसा दुरुपयोग भएको आशंका समेत केहीले गरे । तर ग्लोबल आईएमई क्यापिटलका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत पारशमणि ढकालले उक्त टेण्डर म्यूचल फण्डको पैसा नभई ग्लोबल आईएमई क्यापिटलको पेसा हालेकाे बताए । ‘कम्पनीले केही परिसूचक देखेर नै सो मूल्य हालेको हो । त्यसको कारण बताउन मिल्दैन’ ढकालले विकासन्युजसँग कुरा गर्दै भने । ग्लोबल आईएमई क्यापिटल ग्लोबल आईएमई बैंकको सहयाक कम्पनी हो ।
टरेन तरलता अभाव, घटेन ब्याजदर
काठमाडौं । जेठ ३ गते मेगा बैंक नेपालले २५००० हजारको मुद्धति खातामा १२ प्रतिशत ब्याज दिने र त्यसको भुक्तानी १५/१५ दिनमा गर्ने सार्वजनिक सूचना प्रकाशित गर्यो । नेपाल बैंकर्स एसोसियसनका अध्यक्ष समेत रहेका मेगा बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अनिल शाह भन्छन–हामीले १२ प्रतिशत ब्याजदरमा मुद्धति खातामा निक्षेप आव्हान गर्नु भनेको तरलता अभाव टरेको छैन भन्ने प्रमाण हो, तरलताको अभाव क्रमशः घटिरहेको छ तर अपेक्षा गरे अनुसार निक्षेप वृद्धि भैरहेको छैन् ।’ बाणिज्य बैंकहरु संस्थागत निक्षेप कर्ता भन्दा पनि व्यक्तिगत निक्षेप कर्ताहरुलाई आकर्षित गर्न लागिपरेको शाह बताउँछन् । ‘साना साना तर दिगो प्रकृतिका व्यक्तिगत निक्षेप कर्तालाई आकर्षित गर्ने प्रयास गरिरहेका छौं, संस्थागत निक्षेप कर्ताले जुनसुकै समयमा ठुलो रकम झिक्न सक्ने भएकाले व्यक्तिगत निक्षेप कर्तालाई प्राथमिकतामा राखेका हौं’, शाहले भने । स्थानिय तहको निर्वाचनले तरलता अभावको समस्या टर्ने आंकलन गरिएपनि त्यस्तो नदेखिएको पनि उनले बताए । उता, सानिमा बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत भुवन दाहालले पनि बजारमा तरलता अभाव कायमै रहेको बताए । ‘निक्षेप बढेको छैन्, तर कर्जाको मात्रा बढिरहेकै छ, स्थानिय तहको निर्वाचनमा बजारमा पैसा आउँछ भन्ने आंकलन थियो तर खासै सकारात्मक प्रभाव देखिएन’, दाहालले विकासन्युजसँग भने । अहिले पनि निक्षेप भन्दा कर्जाको मात्रा बढिरहेको पनि दाहालले बताए । ‘मौद्रिक नीतिको मध्यावधि समिक्षाले केहि राहत दिएको छ तर पनि असारसम्ममा सिडी रेसिया ८० प्रतिशतमा ल्याइसक्नुपर्ने भएकाले बैंकहरु हच्किएका पनि छन् ।’, दाहालले भने । दाहालका अनुसार बैशाखसम्ममा बाणिज्य बैंकहरुमा १९ खर्ब ५५ अर्ब निक्षेप संकलन भएको छ भने १६ अर्ब ६५ करोड कर्जा प्रवाह भएको छ । बैशाखसम्म आइपुग्दा बाणिज्य बैंकहरुको सिडी रेसियो ८५ दशमलब १७ प्रतिशत पुगेको छ । गत चैतमा १९ खर्ब ५० अर्ब निक्षेप थियो भने कर्जा १६ खर्ब ५६ अर्ब थियो । त्यसबेला सिडी रेसियो पनि ८४ दशमलब ९२ प्रतिशत थियो । तर नेपाल राष्ट्र बैंकका प्रवक्ता नारायण पौडेलले भने बैंकिङ प्रणालीमा ४८ अर्बको तरलता रहेको बताए ।
