सरकारी सेयरमा २४ प्रतिशत नाफा, २३ संस्थानले ३५ अर्ब कमाए
काठमाडौं । सरकारी लगानीमा चलेको २३ वटाले आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा करिव ३५ अर्ब (३४ अर्ब ९४ करोड) रुपैयाँ नाफा गरेका छन् । ४१ वटा संस्थान मध्ये अरु सबै घाटामा गएका छन् । सबै संस्थानमा सरकारको सेयर लगानी १ खर्ब ४३ अर्ब ५६ करोड रुपैयाँ छ भने ऋण लगानी १ खर्ब ३० अर्ब ५० करोड रुपैयाँ छ । सरकारी सेयरले २४ प्रतिशत नाफा पाएको छ । नाफा बाहेक संस्थानहरुबाट सरकारले गत वर्ष ७ अर्ब ८१ करोड राजश्व आम्दानी गरेको छ । कुल राजश्वमा संस्थानको योगदान १.६२ प्रतिशत मात्र छ । जीडीपीमा संस्थानको आम्दानीको योगदान करिव १० प्रतिशत रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । सबैभन्दा बढी नाफा आयल निगमले १९ अर्ब ३५ करोड गरेको छ भने सबैभन्दा धेरै घाटा विद्युत प्राधिकरणले ८ अर्ब ९० करोड घाटा खाएको छ । धेरै घाटा खानेका उदयपुर सिमेन्ट, नेशनल ट्रेडिङ, नेपाल औषधि लिमिटेड, जनक शिक्षा सामाग्री केन्द्र, राष्ट्रिय बीमा संस्थान, जडिबुटी उत्पादन तथा प्रशोधन कम्पनी, हेटौडा सिमेन्ट उद्योग, खाद्य संस्थान रहेका छन् । संस्थानहरुको आम्दानी भने घटेको छ । आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा सार्वजनिक संस्थानको आम्दानी ३५ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँले घटेको छ । आर्थिक वर्ष २०७१/७२ मा संस्थानहरुको कुल सञ्चालन आय २ खर्ब ८७ अर्ब १६ करोड रहेकोमा आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा २ खर्ब ४० अर्ब ४९ करोडमा सीमित भएको अर्थमन्त्रालले सार्वजनिक गरेको रिपोर्टमा उल्लेख गरिएको छ । २०७२ साल बैशाखमा आएको भूकम्पले संस्थानको आयमा १२.९१ प्रतिशतले आयमा गिरावट आएको मन्त्रालयको तर्क छ । हाल ७ वटा औद्योगिक, ६ वटा व्यापारिक, ७ वटा सेवा प्रदायक, ५ वटा सामाजिक, ५ वटा जनउपयोगी र ११ वटा वित्तीय गरी ४१ वटा संस्थान रहेको छन् । २०४७ सालमा ६३ वटा संस्थान थिए । ३० वटा निजीकरण गरियो । तिनीहरु मध्ये अधिकांश संस्थानको अस्थित्व नै मेटिएको छ । थप ८ वटा नयाँ संस्थान जन्माइएको छ ।
एनएमबी बैंक र शिखर इन्स्योरेन्सको एफपीओ रोकिने, पाँच वर्षको अन्तरमा मात्र एफपीओ दोहोर्याउन पाउने नयाँ नियम
काठमाडौं । शिखर इन्स्यारेन्स कम्पनी र एनएमबी बैंकले प्रस्ताव गरेको एफपीओ रोकिने भएको छ । नेपाल धितोपत्र बोर्डले धितोपत्र निष्काशन तथा बाँडफाँड नियमावली २०७४ जारी गर्दै कुनै पनि कम्पनीले एउटा एफपीओ जारी गरेको ५ वर्षपछि नयाँ एफपीओ जारी गर्न पाउने व्यवस्था गरेको छ । नयाँ नीतिको पहिलो असर शिखर इन्स्योरेन्स कम्पनी र एनएमबी बैंकको एफपीओलाई पर्ने धितोपत्र बोर्डका कार्यकारी निर्देशक तथा प्रबक्ता निरज गिरीले बताए । शिखर इन्स्योरेन्स कम्पनीले १३ लाख ६२ हजार ७८१ कित्ता एफपीओ निष्काशन गर्न अनुमति माग गर्दै २०७३ फागुन २ गते आवेदन गरेको थियो । यस कम्पनीले एक वर्षअघि पनि एफपीओ जारी गरेको थियो । त्यस्तै एनएमबी बैंकले १ अर्ब १४ करोड रुपैयाँ बराबरको एफपीओ जारी गर्ने निर्णय गरेको छ । एफएमओलाई जारी एफपीओ र पब्लिकलाई जारी गरेको एफपीओलाई समान रुपमा हेर्न नमिल्ने भएकोले आफूहरुले प्रस्ताव गरेको एफपीओमा समस्या हुनु नपर्ने बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुनिल केसीले बताए । धितोपत्र बोर्डका अध्यक्ष डा. रेवत बहादुर कार्कीले एफपिओका नाममा सूचिकृत कम्पनीलाई व्यापार गर्न नदिने स्पष्ट पारे । उनले भने-‘काम गरेर नाफा कमाउनुस, एफपिओ जारी गरेर नाफा कमाउन मिल्दैन र हामी त्यस्तो हुन पनि दिने छैनौं ।’ बोर्डले निर्देशिका जारी हुँदा स्वीकृत प्राप्त गरिसकेका कम्पनीले दोश्रो पटक नै भएपनि एफपिओ निष्काशन गर्न पाउने तर बोर्डबाट स्वीकृती नपाएका कम्पनीले भने पाँच बर्ष कुर्नुपर्ने स्पष्ट पारेको छ ।
नेपालीको आम्दानी साढे ११ हजारले बढ्यो, देशको आर्थिक वृद्धि ६.९४ प्रतिशत
काठमाडौं । आर्थिक वर्ष २०७३/७४को आर्थिक सर्वेक्षण सार्वजनिक भएको छ । गत आर्थिक वर्षको आर्थिक वृद्धि शुन्य दशमलव १ प्रतिशत रहेकोमा चालु आर्थिक वर्षको वृद्धि ६.९४ प्रतिशत हुने भएको छ । यो वृद्धि आर्थिक २०५०/५१ यताको उच्चतम भएको अर्थमन्त्रालयले जनाएको छ । सन २०१७ मा विश्वको आर्थिक वृद्धिदर ३.५ प्रतिशत रहेको बेलामा नेपालले ६.९४ प्रतिशतको आर्थिक वृद्धि गर्नु उत्साहजनक भएको अर्थमन्त्री कृष्णबहादुर महराले बताएका छन् । अनुकूल मौसम, सरकारको पुँजीगत खर्चमा वृद्धि, ऊर्जा व्यवस्थापन, लगानीको बातावरणमा सुधार लगायत समग्र आपूर्ति व्यवस्थामा आएको सुधारले उच्चदरको आर्थिक वृद्धि सफल भएको अर्थ मन्त्रालयको विश्लेषण छ । कृषि क्षेत्रको वृद्धि ५.२९ प्रतिशत छ भने गैर कृषि क्षेत्रको वृद्धि ७.७४ प्रतिशत रहेको छ । सेवा र उद्योग क्षेत्रको उत्पादन वृद्धिदर क्रमशः ६.९० र १०.९७ प्रतिशत रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । अर्थतन्त्रमा कृषि क्षेत्रको हिस्सा २९.३७ प्रतिशतमा खुम्चिएको छ भने गैर कृषि क्षेत्रको हिस्सा ७०.६३ प्रतिशत पुगेको छ । कुल गार्हस्थ्य उत्पादनमा उपभोगको अंश ८९.७ प्रतिशत देखिएको छ । बचतको अंक ६.४३ प्रतिशत विन्दुले वृद्धि भई १०.२५ प्रतिशतले पुग्ने भएको छ । यस वर्ष नेपालीहरुको औषत आम्दानी ११ हजार ५५० रुपैयाँले बढेको छ । मन्त्रालयका अनुसार यस वर्ष नेपालीको प्रतिव्यक्ति आय १०५ डलरले वृद्धि भएको छ । गत आर्थिक वर्षमा नेपालीको वार्षिक आम्दानी अमेरिकी डलर ७५७ रहेकोमो चालु आर्थिक वर्ष २०७३/७४ मा अमेरिकी डलर ८६२ पुगेकोे छ ।
