समाज : रगंमञ्च

काठमाडौं । सामाजिक विषय र प्रेमकथामा आधारित रहेर तयार गरिएको नेपाली चलचित्र ‘काजी’ गत जेठ ८ देखि प्रदर्शनरत छ । वि.सं २०४५ को समयको सामाजिक संरचनाभित्र रहेर प्रेम, समर्पण र सम्बन्धको कथा प्रस्तुत गरिएको उक्त चलचित्रमा अभिनेता विपिन कार्कीले ‘काजी’ र अभिनेत्री केकी अधिकारीले उनकी श्रीमती ‘कजिनी’ को भूमिका निर्वाह गरेकी छिन् । ​​​​​​बाल्यकालमै टुहुरो भएका काजीले मागी विवाहमा पाउने श्रीमतीलाई नै आफ्नो संसार बनाउँछन् । एउटा दृश्यमा काजीले ‘मेरो बा, आमा सबै नै श्रीमती (कजिनी) नै हुन्’ भन्ने संवाद बोल्छन्, जसले काजीले आफ्नो कजिनीलाई गर्ने प्रेमका बारेमा ज्ञात गराउँछ । उक्त चलचित्रमा देखाइएको प्रेममा त्याग छ, सहनशीलता छ र मौन स्वीकृतिहरू छन् । श्रीमान् र श्रीमतीबीचको प्रेमलाई जति देखाइएको छ, त्यहाँ सामाजिक दबाब पनि सृजना गरिएको छ । वंश अगाडि बढाउने सन्तान नहुँदा चलचित्रमा द्वन्द्व सृजना हुन्छ । काजीलाई उनका काकाले अर्को विवाह गर्न सल्लाह दिन्छन्, तर उनले श्रीमतीबाहेक अन्य सोच्न नसक्ने बताउँछन् ।  यद्यपि, चलचित्रमा कजिनीको बहिनी अर्थात् काजीको साली (गरिमा शर्मा) को प्रवेश सँगै नयाँ मोड आउँछ । काजी र सालीबीचको सम्बन्ध विवाहसम्म पुग्न सक्ने हल्ला समाजमा चलेपछि कजिनीले झुट बोल्ने योजना बनाउँछिन् । उनलाई कुनै पनि सर्तमा काजी गुमाउनु छैन । चलचित्र ‘काजी’ यही वैचारिक द्वन्द्वभित्र रहेर दर्शकसँग संवाद गर्न खोजिरहेको आभाष हुन्छ । चलचित्रमा अभिनेता विपिन कार्कीले काजीलाई परम्परागत नभई प्रेमिल भावमा प्रस्तुत गरेका छन् ।  ‘यतिसम्म पनि प्रेम गर्न सक्छन् र ? यस्तो पनि प्रेम हुन्छ र भन्ने पात्र हामीले देखाएका छौँ । यो चलचित्रमा मेरो पात्रले आफ्नो संसार नै श्रीमतीलाई मानेपछि केसम्म गर्न सक्छ भन्ने देखाइएको छ । यो अमर रहने एउटा प्रेम कथानक हो,’ अभिनेता कार्कीले भने ।  उनी काजी खानदानबाट भएकै कारण काजी त भए, तर सरल छन् । गाउँलेलाई हरेक समस्यामा मद्दत गर्ने पात्र अभिनेता कार्कीले निर्वाह गरेका छन् । अभिनेत्री केकी अधिकारीले ‘काजी’ जस्तो श्रीमान् हरेक महिलाको चाहना हुने बताइन् ।  उनले भनिन्, ‘यो एउटा निःस्वार्थ समर्पणको प्रेमकथा हो । अहिलेको पुस्तालाई यस्तो पनि प्रेम हुन्छ र रु भन्ने आभाष चलचित्र हेरेपछि हुन्छ । यसमा श्रीमान् र श्रीमती निःस्वार्थ प्रेम सामाजभन्दा माथि हुन्छ भन्ने देखाइएको छ ।’ निर्देशक लक्ष्मण रिजालले सरल र मन छुने कथालाई पटकथामार्फत चलचित्रका रुपमा तयार गरे पनि सबैभन्दा कमजोरी पटकथामै देखिएको छ । काजी आफ्नो गाउँमा एउटा सम्मानित र निर्दोष पात्र हो । आफ्ना पिताले बसालेको बस्तीमा उसको बेग्लै सान छ । तर, चलचित्रमा देखाइएको घटनाक्रम वा पटकथा एकै लयमा बग्दा दर्शकले धैर्यता गुमाउन सक्छन् ।  बारम्बार उस्तै दृश्य र शैली देख्दा सुस्त भएको महसुस हुन्छ । साथै, चलचित्रमा देखिने समस्यासँग मुख्य पात्र भाग्दा दर्शकलाई खिन्न लाग्न सक्छ । अर्थात् कजिनीले झुट बोलेर टिकाउन खोजेको सम्बन्धका लागि काजी लड्छ भन्ने अपेक्षा हुनसक्छ । तर, काजीले रोज्ने सरल बाटोले त्यसमा द्वन्द्व सिर्जना हुन् पाउँदैन । हुन् त काजीले चलचित्र सुरु भएकै केही समयमा आउने दृश्यमा कजिनीलाई असहजता भएमा आफूले लिने निर्णयबारे आफ्नो काका र काकीलाई जानकारी गराइसकेका हुन्छन् । तर, पनि चलचित्रको पात्रले समस्यासँग समना गर्नुपर्नेमा सरल बाटो रोज्नु एउटा मुख्य कमजोरी हो । ‘काजी’ को अर्को बिर्सनै नसकिने पक्ष यसको सङ्गीत र पाश्र्व ध्वनि हो । यसको बलियो पक्ष छायाङ्कन हो । छायाँकार चिन्तनराज भण्डारीले आजभन्दा झन्दै तीन दशक अगाडिको समयलाई कलात्मक रुपमा प्रस्तुत गरेका छन् । बिजुली नहुँदा लालटिन वा टुकी बत्तीको समयलाई उनले दुरुस्तै उतारेका छन् ।  काजी (विपिन कार्की) को चरित्र एउटा ‘आदर्श प्रेमी’ को प्रतीक हो । ‘काजी’ एउटा यस्तो फिल्म हो जुन हेरिरहँदा केहीबेर आँखालाई आनन्द दिन सक्छ, कलाकारको अभिनयले मन लोभ्याउन सक्छ तर जाँदाजाँदै दिइएको सन्देश र मुख्य द्वन्द्व फितलो हुँदा दर्शकलाई खिन्न बनाउन सक्छ । समग्रमा चलचित्र ‘काजी’ प्राविधिक हिसाबले जति बलियो छ, कलाकार अभिनयको जति सुन्दर र जीवन्त छ । पटकथा त्यति नै कमजोर छ । 

काठमाडौं । बेइजिङ अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सवमा उत्कृष्ट घोषित ६ चिनियाँ फिल्महरूको प्रदर्शन कार्यक्रम काठमाडौंमा मंगलबारबाट सुरु भएको छ । ‘टियानतान अवार्ड प्यानोरामा’ अन्तर्गत आयोजना गरिएको कार्यक्रम सागर झान निर्देशित चलचित्र ‘ट्रयाप्ड’ प्रदर्शनसँगै थालिएको हो । कार्यक्रम चीन चलचित्र प्रशासन, बेइजिङ अन्तर्राष्ट्रिय चलचित्र महोत्सव र नेपाल चलचित्र तथा सांस्कृतिक प्रतिष्ठानको सहकार्यमा आयोजना गरिएको हो । ठमेलस्थित छाया सेन्टरमा आयोजित उद्घाटन कार्यक्रममा नेपालका लागि चिनियाँ दूतावासका मिनिस्टर काउन्सिलर चउ पान प्रमुख अतिथिका रूपमा उपस्थित थिए । कार्यक्रममा ब्राजिलका कार्यवाहक राजदूत सर्जियो काउटो, वरिष्ठ निर्देशक तुलसी घिमिरे, कलाकार संघका अध्यक्ष उत्तम केसी, निर्देशक समाजका अध्यक्ष अरुण प्रधान, नेपाल चलचित्र संघका अध्यक्ष नरेन्द्र महर्जन, नायक प्रमोद अग्रहरीलगायत चलचित्रकर्मीको उल्लेख्य उपस्थिति रहेको थियो । कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका अध्यक्षले स्वागत मन्तव्य राख्दै यस्ता कार्यक्रमले नेपाल–चीन सांस्कृतिक सम्बन्ध अझ सुदृढ हुने विश्वास व्यक्त गरे । उनले नेपाली फिल्मलाई चिनियाँ बजारमा विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने अपेक्षा पनि गरे । मिनिस्टर काउन्सिलर पानले चलचित्र केवल मनोरञ्जनको माध्यम मात्र नभई सामाजिक र राजनीतिक परिवेश बुझ्ने महत्वपूर्ण माध्यम भएको बताए। उनले यस्ता कार्यक्रमले दुई देशबीचको सम्बन्ध अझ नजिक बनाउने धारणा राखे । निर्देशक तुलसी घिमिरेले चिनियाँ बजारमा नेपाली फिल्मको प्रदर्शन र वितरणका लागि सहकार्य आवश्यक रहेको उल्लेख गर्दै सहजीकरणका लागि आग्रह गरे । ‘ट्रयाप्ड’ प्रदर्शनपछि निर्देशक सागर झानसँग दर्शक तथा सञ्चारकर्मीबीच अन्तरक्रिया कार्यक्रम पनि आयोजना गरिएको थियो । झानले आफ्नो किशोरकालका अनुभव र सम्झनालाई आधार बनाएर फिल्म निर्माण गरेको बताए । उनले फिल्मको कथा पूर्ण रूपमा काल्पनिक भए पनि आफ्ना अनुभवबाट प्रेरित रहेको स्पष्ट पारे । नेपाली दर्शकको रुचिबारे आफू जानकार रहेको भन्दै उनले यो फिल्म नेपाली दर्शकका लागि पनि उपयुक्त हुने बताए । कार्यक्रममा सहभागी एक चिनियाँ दर्शकले आफ्नै भाषाको फिल्म विदेशमा हेर्न पाउँदा खुशी व्यक्त गरिन् भने नेपाली दर्शकबाट पनि फिल्मले सकारात्मक प्रतिक्रिया पाएको आयोजकले जनाएको छ । काठमाडौंस्थित चिनियाँ सांस्कृतिक केन्द्र, त्रिभुवन विश्वविद्यालय, काठमाडौं विश्वविद्यालय र लुम्बिनी बौद्ध विश्वविद्यालयअन्तर्गतका कन्फुसियस इन्स्टिच्युटहरूको सहयोग रहेको उक्त कार्यक्रम बिहीबारसम्म छाया सेन्टरमा सञ्चालन हुनेछ । कार्यक्रमको पहिलो दिन ‘ट्रयाप्ड’सहित ‘बियोन्ड द स्काइज’ र ‘समर डायरी’ पनि प्रदर्शन गरिएको थियो ।  

काठमाडौं । कमल शिशिरको नयाँ गीत बजारमा आएको छ । शिशिरको आफ्नै युटुब च्यानलबाट ‘लाल्टिन बालेर’ बोलको गीत सार्वजनिक भएको हो ।  गीतमा वसन्त थापा र देवी घर्तीको स्वर रहेको छ भने नन्दु परियारले संगीत भरेका छन् ।  दिनेश पराजुलीको समूहले निर्माण गरेको गीतको म्युजिक भिडियोमा शेखर घर्ती मगर र रचना न्यौपाने फिचर्ड छन् ।  लामो समयदेखि गजल, कविता, मुक्तकसमेत लेख्दै आएका गीतकार शिशिरले गीतमार्फत् गण्डकी र धौलागिरी क्षेत्रमा रहेका गुरुङ र मगर समुदायको कथा भनेका छन् ।  रोधीमार्फत जोडिने प्रेम देखाउने प्रयास गरेका उनले रैथाने लय जगेर्ना गर्ने प्रयास गरेको देखिन्छ ।