पालिका

कोरोना महामारीको दोस्रो लहर व्यापक रूपमा फैलिएको धेरै समय भइसकेको छ । नयाँ भेरियन्टसहितको दोस्रो लहरको कोभिड–१९ संक्रमण तीव्र रूपमा फैलिइरहँदा झापा जिल्लाको कनकाई नगरपालिकाले सो संक्रमण रोकथामका लागि देखाएको सक्रियता प्रशंसनीय छ । यो नगरपालिका पनि कोभिड–१९ बाट पिडित छ भने यहाँ अझैपनि संक्रमण फैलिइरहेको अवस्था छ । यसैक्रममा कोरोना भाइरस संक्रमणपछि नगरपालिकाले कसरी उपचार सेवा सञ्चालन ग¥यो, त्यसैगरी स्थानीय तहमा निर्वाचित भएर आएपछि जनप्रतिनिधिहरुले नगरपालिकामा विकास निर्माणको काम र सेवा कसरी प्रवाह गरेका छन् भन्ने लगायतका विषयमा केन्द्रित भएर सो नगरपालिकाका नगरप्रमुख राजेन्द्र कुमार पोखरेलसँग विकासन्युजका लागि राजिब न्यौपानेले कुराकानी गरेका छन् । प्रस्तुत छ ऊक्त कुराकानीको सम्पादित अंश : कोरोना रोकथाम तथा न्यूनीकरणको लागि नगरपालिकाले के गरिरहेको छ ? विश्व महामारीका रूपमा फैलिएको नयाँ भेरियन्टको कोरोना भाइरसको संक्रमणका कारण हाम्रो नगरपालिका पनि अछुतो रहन सकेन । यस महामारीलाई नियन्त्रण गर्नका लागि नगरपालिकाको तर्फबाट सम्पूर्ण प्रयास जारी राखेका छौं भने उच्चतम सतर्कता पनि अपनाएका छौं । महामारी नियन्त्रण गर्नको लागि हामीसँग जे जति स्रोतसाधन छ त्यसको भरपुर प्रयोग गरेका छौं । कोरोना संक्रमण दर हामीले कल्पना गरे भन्दा द्रुत रूपमा फैलिएको छ । नगरपालिकाले समुदायस्तरमै पुगेर स्वाब सङ्कलन गर्ने, कोरोनाका लक्षण देखिएकालाई तत्कालै एन्टिजेन परीक्षण गर्ने, घरदैलोमा अनुगमन तथा सङ्क्रमतिसँग भेटघाट गर्ने, औषधि वितरणका साथै सिकिस्त बिरामीलाई एम्बुलेन्समार्फत अस्पतालमा लैजाने गरेको छ । समुदायमा कोभिड संक्रमणलाई रोक्न समयमै नगरपालिकाले माइकिङ गर्ने, सचेतनाका विभिन्न सूचनाहरू प्रकाशन गर्ने, टोलटोलमा साबुन पानीले हात धुने व्यवस्था र सरसफाइलाई जोड दिँदै आएको छ । बजारमा भिडभाड हुन नदिनको लागि संघ, प्रदेश र स्थानीय तह मिलेर निषेधाज्ञा जारीगरेका छौं । तर, पछिल्लो समयमा संक्रमितहरूको संख्यामा केही कमी आएको र निषेधाज्ञालाई खुकुलो बनाएका छौं । निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै संक्रमण फैलिनसक्ने जोखिम पनि उच्च छ । नगर भित्रका बजारहरु सञ्चालन गर्दा पनि स्वास्थ्य मापदण्ड पुर्णरुपमा पालना गर्न लागि सबैलाई आग्रह गरेका छौं । नगरपालिका भित्र एउटा पीसीआर ल्याब छ, त्यसमा चाहिँ सबैले शुल्क तिरेर परीक्षण गर्न अवस्था छ । हालसम्म एन्टिजेन तथा पीसीआरमार्फत परीक्षण गर्दा ६ सय जना भन्दा बढिमा संक्रमित पुष्टि भएको छ । पालिकामा हालसम्म ४ सय जना कोरोनाबाट संक्रमणमुक्त भएका छन् । महामारी नियन्त्रण गर्नको लागि धेरै ठुलो संर्घष गर्दागर्दै पनि पालिकाबाट १८ जना नागरिकहरूलाई कोरोनाका कारण गुमाएका छौं । कोभिड बिरामीहरूका लागि अक्सिजन अभाव हुन नदिन अक्सिजन सिलिन्डरहरू भरेर तयारी अवस्थामा राखेका छौ । स्वास्थ्य सुविधा व्यवस्थापनको निमित्त स्वास्थ्यकर्मी टिम गठन भएको छ । यो टिमले चौविसौ घण्टा परिचालित छ । होम आइसोलेसनमा बसेकालाई यो टिमले आवश्यक परामर्श दिनु हुन्छ । कोभिड अस्पतालको रूपमा २० बेडको आइसोलेसन सेन्टरको स्थापन गरेका छौं । यस महामारीलाई न्यूनीकरण गर्नको लागी सबै लागिपरेका छौं भने महामारीलाई नियन्त्रण गर्नको लागी स्वास्थ्यकर्मीको ठुलो भूमिको छ । आइसियु बेड, भेन्टिलेटरमा राखि पनि जटिल बिरामीले उपचार गराइरहेका छौं । हाम्रो तर्फबाट गर्नुपर्ने सबै काम गरे पनि महामारीसँग जुध्न निकै कठिन भइरहेको छ। पालिकामा हाल पनि संक्रमणको संख्या घटेको छैन । हाल पनि एक सय जनामा परीक्षण गर्दा १० जनामा कोरोनाको पुष्टि हुन्छ । कोरोना नियन्त्रणमा नगरपालिकालाई के–कस्ता समस्या छन् ? अबका चुनौती के छन् ? चुनौती र समस्या त धेरै नै छन् । विश्वभरका उदाहरण बाट के देखिन्छ भने जसले भ्याक्सिन लगायो त्यो मानिस तुलनात्मक रूपमा सुरक्षित छ । त्यसो हुनाले जति सक्दो भ्याक्सिन खरिद गरेर ल्याउनु नेपाल सरकारको आजको आवश्यकता हो । भ्याक्सिन ल्याउनको लागि नेपाल सरकारले नसक्ने अवस्था छ भने जनताहरुले आफैं भ्याक्सिन खरिद गरी लगाउन सक्छन् । हाम्रो नगरपालिकाका ३० प्रतिशत मानिसहरुले भ्याक्सिन किनेर लगाउन सक्ने अवस्थामा छन् । यदि भ्यासिन ल्याउने हो भने नेपाल सरकारले आर्थिक बोझ हुन्छ कि भन्ने हिसाबले गाह्रो नमाने हुन्छ । धेरै संघसंस्था र मानिसहरुले हामी एउटा खोप लागउछौं र अरुलाई २ ओटा सम्म खोप सहयोग गर्छौं पनि भनेका छन् । वास्तवमा, अहिले सबैतिर भ्याक्सिन नै ठुलो आवश्यकताको रूपमा देखिएको छ । कमजोर आर्थिक अवस्था भएकाहरूको लागि खाद्यान्न र राहतका कार्यक्रमहरू ल्याउनुभएको छ ? पालिकामा हाल निषेधाज्ञा खुकुलो भएको छ । निषेधाज्ञाको समयमा पनि हामीले सानासाना भौतिक निर्माणको कामहरु रोकेनौं । भौतिक वा सामाजिक दुरी कायम गरेर पनि विकास निर्माणको कामहरू सञ्चालन ग¥यौं । विकास निर्माण र आर्थिक गतिविधि निरन्तर सञ्चालन भए । दिनभरि मजदुरी गरेर साँझ चुलो धुवाउनेहरू निषेधाज्ञामा बिचल्ली परेका छन् भने उनीहरूलाई वडाको सहकार्यमा राहत वितरण गरेका छौं । गत वर्ष हामीले राहतका कार्यक्रमहरू सञ्चालन गरेका थियौं भने राहत वितरण गर्नले विकृति पनि भयो भने राहत भन्नाले सरकारको दिएको सुविधा भन्ने बुझाई भयो । यो वर्ष हामीले जहाँ अफ्टयारो पर्छ त्यहाँ मात्र राहतका कार्यक्रमहरू पुर्यायौं । हाल राहतमा भन्दा कोभिड नियन्त्रणमै सबैको चिन्ता र चासो छ । तपाईं नगर प्रमुखको रूपमा निर्वाचित भएको आएको ४ वर्ष पूरा भयो, जनताले अत्यधिक मत दिए, तपाईंंले पालिकालाई के दिनुभयो ? हामीले घोषणापत्रमा लेखेका कुरा तथा निर्वाचित हुँदा बोलेअनुसारका काम सकिसकेका छौं । निर्वाचित भएर आइसके पछि यहाँको पूर्वाधार, शिक्षा, पर्यटन, स्वास्थ्य, युवा दक्षता अभिवृद्धिलगायत रोजगार सिर्जनाका काममा केन्द्रित भएका छौं । पालिकामा दीर्घकालीन योजना बनायौं यसै योजनाअन्तर्गत हरेक वडामा नयाँ बाटो खन्ने, सडक स्तरोन्नति गर्ने काम भए । हरेका क्षेत्रहरूमा सुधार र परिवर्तन आएको छ । हामीले नगरपालिका भित्रका अधिकांश नागरिकहरूलाई पालिकाको तर्फबाट सेवा प्रवाहमा न्यूनतम आधारभूत कुराहरू परिपुर्ति गर्नको लागि हाम्रो प्रयत्न जारी छ । आजसम्म तपाईंले संघर्ष नै गर्नुपरेको र जुध्नुपरेका काम जुन अहिले पनि पूरा भएन, त्यो के होला ? यो अवधिभर समस्या र चुनौतीहरू धेरै आए । खानेपानीको काममा धेरै बजेट लाग्ने भएको हुनाले यस तर्फ राम्रो काम गर्न सकेको छैन । ठुलाठुला विकास निर्माणको कामहरू छन्, सडक निर्माणको काममा हामीले जति गर्नुपर्ने थियो त्यति गर्न सकेका छौं । अर्को कुरा पर्यटन क्षेत्रमा पनि राम्रो काम गर्न सकेका छैनौं । नितिग कुराले पनि हामीले केही कुराहरू गर्न सकेका छैनौं । हामीले पालिकाको पुजिले भ्याउने जति काम चाहिँ गरेका छौं । नगरपालिकाले युवाहरूलाई रोजगारीको सिर्जना कसरी गरिरहेको छ ? युवा स्वरोजगार कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने पहिलो पालिका नै हाम्रो होला । सुरुमा हामीले ५२ लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरी ५२ जना कृषकहरुलाई कृषिको तालिम दिएका छौं । हामीले एउटा बैंकसँग साझेदारी गरेर ४ सय युवाहरूलाई रोजगारी दिनका लागि सम्झौता गरेका छौं । युवाहरूलाई कृषि उत्पादनसँग जोड्नु पर्छ भनेर हामीले भनिरहेका छांै । कृषि पेसामा आवद्ध हुने युवाहरूलाई अनुदान दिने व्यवस्था पनि मिलाएका छौं । अन्त्यमा, आफ्ना पालिकाका वासिन्दाहरुलाई के भन्न चाहनुहुन्छ ? सबैभन्दा पहिला त पालिकाका वासिन्दाहरुलाई धन्यवाद भन्न चाहन्छु । यहाँहरूकै साथ तथा सहयोगले नगरपालिकालाई एउटा बेग्लै पहिचान दिएर देशभरी चिनाउन सफल भएका छौं । विकास निर्माणको काम जनप्रतिनिधि एक्लैले मात्र गरेर भएकाे हाेइन बरू यहाँका राजनैतिक दल, नागरिक आदि सबैको सहयोगले यो सफलता पाउन सकेका हौं । कोभिडको समय पनि छ, भिडभाड नगरिदिनुस्, परिवारमा कसैलाई कोरोना भए उचित उपचार गर्नुहोस् । रोग लुकायो भने आफूमात्र नभई पुरै समुदायको ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ । त्यसकारण कर्तव्यबोध हुन जरुरी पनि छ । तपाईंको स्वास्थ्य उपचार र ज्यान जोगाउन हामी रातदिन लागिपरेका छौं । नआत्तिनुहोस्, धैर्य राख्नुहोस् र यो विश्वभर महामारीको रूपमा फैलिएको कोरोना भाइरसबाट सबै नागरिकहरू सचेत रहनुहाेस् भन्न चाहन्छु ।

अहिले सारा विश्व कोभिड–१९ महामारीको चपेटामा छ । नेपालमा पनि कोरोना भाइरसको महामारी फैलिएको धेरै समय भइसकेको छ । यस भाइरसबाट गण्डकी प्रदेश अन्तर्गत बागलुङ जिल्लाको तमानखोला गाउँपालिका पनि निक्कै प्रभावित भएको छ । यस गाउँपालिकामा चाहिँ फाट्टफुट्ट रूपमा संक्रमितहरु देखापर्ने क्रम जारी नै छ । यस्तै महामारी नियन्त्रणमा गाउँपालिकाले कस्तो कार्य गर्दै आएको छ, स्थानीय तहमा निर्वाचित भएर आएपछि जनप्रतिनिधिले गाउँपालिकामा के–कस्ता विकास निर्माणका काम गरेका छन् भन्ने लगायतका सम्बन्धमा केन्द्रित भएर सो गाउँपालिकाका अध्यक्ष जोकलाल बुढा मगरसँग विकासन्युजका लागि राजिब न्यौपानेले कुराकानी गरेका छन् । अहिले कोरोनाका कारण विश्व नै आक्रान्त छ, कोरोना रोकथाम तथा न्यूनीकरणको लागि गाउँपालिकाले के गरिरहेको छ ? अन्य ठाउँमा जस्तै हाम्रो पालिकामा पनि कोरोनाको प्रभाव बढ्दो छ । यस महामारीलाई नियन्त्रण गर्नको लागि हामीले पालिकाको तर्फबाट सम्पूर्ण प्रयासहरू जारी राखेका छौं । गाउँपालिकाले कोरोना रोकथाम र नियन्त्रण कार्यलाई निरन्तरता दिँदै नागरिक सचेतना गराउँदै, अहिले पनि स्वास्थ्यका मापदण्ड पालना गर्न आग्रह गरेका छौं । कोरोनाको लक्षण देखिएका बिरामीहरूको एन्टिजेन र पीसीआर परीक्षण पालिकाले निःशुल्क गर्दै आएको छ । परीक्षण गर्दा कोरोना पुष्टि भएका र स्वास्थ्य अवस्था सामान्य भएका बिरामीलाई होम आइसोलेसनमै सुरक्षित बस्नको लागि आग्रह गरेका छौं । होम आइसोलेसनमा बसेका नागरिकको स्वास्थ्य अवस्था बारे सम्बन्धित वडाका स्वास्थ्यकर्मीहरू तथा जनप्रतिनिधिहरू उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था बारे बुझ्दै आउनुभएको छ । हालसम्म पालिकामा १ सय ४७ जनामा कोरोना भाइरसको संक्रमण पुष्टि भएको छ । पालिकामा कोभिडका बिरामीलाई सहज होस् भनि एम्बुलेन्स पनि व्यवस्था गरेका छौं । पालिकामा १० बेडको आइसोलेसन कक्षको व्यवस्थापन गरी हाल यस आइसोलेसनमा ४ जना कोभिडका बिरामीहरू उपचाररत छन् । कोभिड परीक्षण गर्दा चाहिँ संक्रमितहरु देखापर्ने क्रम जारी नै छ । यस समयमा बाहिरी जिल्लाबाट पालिकामा प्रवेश गर्ने नागरिकहरूलाई १४ दिनसम्म क्वारेन्टिनमा बस्नको लागि अपिल गरेका छौं । यस महामारीलाई न्यूनीकरण गर्न सबै लागिपरेका छौं । गाउँपालिकाले स्वास्थ्य सतर्कतालाई अहिले पनि उच्च प्राथमिकता दिएर कार्यान्वयन गराएको छ । कोरोना नियन्त्रणमा गाउँपालिकालाई के कस्ता समस्या छन् ? अबका चुनौती के छन् ? चुनौती र समस्या त धेरै नै छन् । बर्खाको समय छ जटिल अवस्थाका बिरामीहरू भए भने उपचार गर्न पनि समस्या छ । पालिकामा बर्षायामको सुरुवातसँगै धेरै ठाउँमा बाढि पहिरो, भूक्षयको बढि प्रकोप हुने गर्छ । अन्य अस्पतालमा बिरामीको उपचार गर्नको लागि पठाउन पनि बाटो अवरुद्ध, खोलमा बाढिका कारण समस्या छ । कोभिडका बिरामीहरूलाई पालिकामा उपचार हुन सकेन भने धौलागिरी अञ्चल अस्पताल, पोखरा, काठमाडौंसम्म पुर्याउने व्यवस्था मिलाएका छौं । गाउँपालिकाले आफ्नो क्षेत्रमा राहतका प्याकेजहरू पनि ल्याएको छ कि ? गाउँपालिकाले दैनिक ज्यालामजदुरी गर्ने वर्गलाई राहत प्रदान गरेको छ । गरिब र आर्थिक स्थिति कमजोर भएका ६० घरपरिवारलाई विभिन्न संघसंस्थाको सहयोगमा राहत वितरण गरेका छौं भने केही व्यक्तिगत डोनेसनबाट पनि विपन्न परिवारलाई खाद्यन उपलब्ध गराएका छौं । विपन्न वर्गको लागि चामल, नुन, तेल आदि वितरण गरेका छौं भने अन्यलाई गरेका छैनौं । तपाईं गाउँपालिकाको प्रमुखको रूपमा निर्वाचित भएर आएको ४ वर्ष पुरा भएको छ भने तपाईंहरु अन्तिम वर्षको कार्यकालको दौरानमा पनि हुनुहुन्छ, यो अवधिमा पालिका भित्र के कति काम गर्नुभयो र कस्ता परिवर्तन आए पालिकामा ? स्थानीय तहमा जनप्रतिनिधिको रुपमा निर्वाचित भएर आएपछि विकास निर्माणका कामहरू धेरै भएका छन् । हामीले अन्तिम वर्षको कार्यकालको दौरानमा पनि २०७८/७९ को पनि बजेट ल्याएका छौं । स्थानीय सरकार अहिले प्रत्यक्ष जनतासँग जोडिएका काम गर्दै आएको छ । नागरिकको आवश्यकता तथा समस्याको समाधान गर्ने हाम्रो कर्तव्य तथा दायित्व हो । पालिकाले देखिने खालको परिवर्तन भन्दा पनि न्यूनतम जनताको आधारभूत कुराहरूलाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरेको छ । शिक्षा, स्वास्थ्य, खानेपानी, यातायात लगायतको क्षेत्रहरूमा परिर्वतन आएको छ । हामीले गाउँपालिका भित्रका अधिकांश नागरिकहरूलाई पालिकाको तर्फबाट सेवा प्रवाहमा न्यूनतम आधारभूत कुराहरू परिपुर्ति गर्नको लागि हाम्रो प्रयत्न जारी छ । विद्यालयको हकमा करिव ७० प्रतिशत भौतिक संरचनामा निर्माण गरी गाउँपालिकाले विद्यालय कार्यलाई उच्च प्राथमिकतामा राखी आवश्यक काम गरेको छ । शिक्षकको दरबन्दी मिलान, शैक्षिक सामग्रीको व्यवस्थापन र गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्न वातावरण तयार गरेका छौं । हाम्रो पालिकामा ६ ओटा वडा छन् जसमध्ये हामी निर्वाचित भएर आउनुअगाडि २ ओटा वडामा स्वास्थ्यसंस्था थिएन भने हाल हामीले ती वडामा पनि स्वास्थ्य संस्थाको स्थापना गरिसकेका छौं । यस्तै कोभिड अस्पतालको रूपमा पनि स्वास्थ्य सेवा सञ्चालन भएको छ । स्थानीयको मागअनुसार भौतिक विकासको कामलाई उच्च प्राथमिकता दिँदै खानेपानीको हकमा ‘एक घर एक धारा’ सञ्चालन गरेका छौं भने आजको दिनमा ७० प्रतिशत घरधुरीमा ‘एक घर एक धारा’ खानेपानी पुर्याउन पनि सफल भएका छौं । कच्ची सडक भएपनि सबै वडामा सडक सञ्जाल पुर्याएका छौं । गाउँपालिकाको कृषि शाखाले आवश्यक सहजीकरण, समन्वय गर्ने, त्यसका लागि गाउँपालिकाले प्रारम्भिक काम अगाडि बढाएको छ । कृषि तथा पशुपालनमा पनि धेरै काम गरेका छौं । गाउँपालिका भित्र अब गर्नुपर्ने कामहरू चाहिँ के–के छन् नि ? हाम्रो कार्यकालमा गाउँपालिकाको आधारभूत कुरा तथा पूर्वाधारको तयारी गर्नको लागि हाम्रो समय तथा बजेट खर्चिएको अवस्था छ । पालिकामा उत्पादकत्व वृद्ध गर्नको लागि यहाँका नागरिकहरूलाई उत्पादन तर्फ लगाउन चाहिँ जरुरी छ । औद्योगिक तथा व्यवसायी बनाउने हिसाबले कृषि पशुपालनलाई पनि व्यावसायिक बनाउन आवश्यक छ । पूर्वाधारको काम गर्दागर्दै कृषि तथा पशुपालनमा हामीले भने जस्तो लगानी गर्न सकिरहेको छैन । आगामी दिनमा उत्पादनसँग जोडने दियौं र यस तर्फ धेरै लगानी गयौं भने राम्रो काम हुने छ । विकास निर्माणको कामहरु पनि धेरै गर्नुपर्ने छ । स्थानीय सरकारमा काम गरेको ४ वर्ष परा हुँदा काम गर्दै जाँदा के– कस्ता चुनौती र समस्या आए त ? स्वभाविकरूपले काम गर्दैगर्दा समस्याहरू आउँछन् नै । समस्यालाई सकेजति समाधान गरेर अगाडि बढेका छौं । सुरुमा सङ्घीयताको अभ्यास गर्दैगर्दा ऐन तथा विभिन्न नीति नियम बनाउनको लागि केही समय लाग्यो । सुरुसुरुमा स्थानीय सरकारमा कर्मचारी अभावका कारण थुप्रै चुनौती र कठिनाइहरू सामना गर्नुपर्यो । कर्मचारी अभावका कारण दैनिक प्रशासन सञ्चालन गर्न समेत स्थानीय तहलाई हम्मेहम्मे परेको थियो । हाल हामीले संविधान, स्थानीय सरकार सञ्चालन ऐन तथा विभिन्न नीति नियम र कानुनहरूले स्थानीय सरकारका अधिकारका क्षेत्र प्रष्ट पारिसकेका छौं । गाउँपालिकाले दरबन्दी सिर्जना कर्मचारीहरु पनि राखेको छ । कार्मचारीहरुलाई सही तरीकाले कार्यान्वयनमा गराउने बेलामा हामी कोभिडको सामना गरी रहेका छौं । स्थानीय तहलाई सक्षम बनाउनको लागि अब कोभिडसँग जुद्धै अगाडि बढ्नु आवश्यक छ । अन्त्यमा आफ्ना पालिकाका वासिन्दाहरुलाई के भन्न चाहनुहुन्छ ? तमानखोला जनतालाई म के भन्न चाहन्छु भने अहिलेका चुनौतीको रूपमा खाँडा भएको कोभिड महामारीसँग जुध्नको लागि स्वास्थ्य मापदण्डको पुरा गरौं भन्छु । भिडभाड नगरिदिनुस्, परिवारमा कसैलाई कोरोना भए उचित उपचार गर्नुहोस् । रोग लुकायो भने आफूमात्र नभई पुरै समुदायको ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ त्यस कारण कर्तव्य बोध हुन जरुरी पनि छ । तपाईंको स्वास्थ्य उपचार र ज्यान जोगाउन हामी रातदिन लागी परेका छौं । नआत्तिनुहोस् धैर्य राख्नुहोस् र यो विश्वभर महामारीको रूपमा फैलिएको कोरोना भाइरसबाट सबै नागरिकहरू सचेत रहौं भन्न चाहन्छु ।

कोरोनाभाइरसका कारण हाल सारा विश्व नै आक्रान्त बनेको छ । नेपालमा पनि यो भाइरसले नराम्रो असर पुर्याएको छ । यस भाइरसबाट सुदूरपश्चिम प्रदेश अन्तर्गत डडेल्धुरा जिल्लाको गन्यापधुरा गाउँपालिका पनि निकै प्रभावित भएको छ । गत वर्ष कमै मात्रामा फैलिएको कोरोना भाइरसको संक्रमण यो वर्ष व्यापक छ । नेपालमा पनि सामाजिकस्तरमा कोरोना भाइरसको महामारी व्यापक रूपमा फैलिएको धेरै समय भइसकेको छ भने यसको रोकथाम र नियन्त्रणका लागि निषेधाज्ञाको प्रयोग गरि राखिएको छ । तर, पछिल्लो समयमा संक्रमितहरूको संख्यामा केही कमी आएको र निषेधाज्ञालाई खुकुलो बनाइँदै गएको छ । निषेधाज्ञा खुकुलो भएसँगै संक्रमण फैलिनसक्ने जोखिम पनि उच्च छ । यस्तै महामारी नियन्त्रणमा गाउँपालिकाले कस्तो कार्य गर्दै आएको छ र त्यसैगरी स्थानीय तहमा निर्वाचन भएर आएपछि गाउँपालिकामा विकास निर्माणको काम र सेवा प्रवाह कसरी सञ्चालन भएका छन् भन्ने लगायतका विषयमा केन्द्रित भएर सो गाउँपालिकाका अध्यक्ष नबल बहादुर मल्लसँग विकासन्युजका लागि राजिब न्यौपानेले कुराकानी गरेका छन् । कोरोना रोकथाम तथा न्यूनीकरणको लागि गाउँपालिकाले के गरिरहेको छ ? विश्व महामारीका रूपमा फैलिएको नयाँ भेरियन्टको कोरोना भाइरसको संक्रमणका कारण हाम्रो गाउँपालिका पनि अछुतो रहन सकेन । यस महामारीलाई नियन्त्रण गर्नका लागि गाउँपालिकाको तर्फबाट सम्पूर्ण प्रयास जारी राखेका छौं भने उच्चतम सतर्कता पनि अपनाएका छौं । कोरोना रोकथाम र नियन्त्रणको लागि टोलटोलमा गई जनचेतनाका कार्यक्रमहरू सञ्चालन पनि गर्दै आएको छ । पालिकामा संक्रमितको संख्या बढ्दै जाँदा निषेधाज्ञा पनि जारी गरेका छौं । यस महामारी न्यूनीकरण गर्नको लागि जनप्रतिनिधि सुरक्षाकर्मी, स्वास्थ्यकर्मी लगायत सबै अहोरात्र खटिरहनु भएको छ । हालसम्म पीसीआर तथा एन्टिजेन परीक्षण गर्दा १ सय ५० जनामा संक्रमित पुष्टि भएको छ भने हाल उनीहरू पनि संक्रमणमुक्त भएका छन् । कामको खोजिमा भारत गएका पालिकावासीहरू कोरोनाको समयमा ७ सय जना फर्किएका छन् । उनीहरू आउनुभन्दा पहिला नै पालिका कोरोनाबाट प्रभावित भएको थियो । कोरोनाको संक्रमण बढ्दै जाँदा हामीले पालिकामा १० बेडको आइसोलेसन कक्षको व्यवस्थापन गरी बिरामीको उपचार गरिरहेका छौं भने फेरी पनि संक्रमण फैलिन सक्ने हुनाले थप २५ बेडको आइसोलेसन पनि तयार गर्दैछौं । कोरोनाको लक्षण देखिएका बिरामीहरूको एन्टिजेन र पीसीआर परीक्षण पालिकाले निःशुल्क गर्दै आएको छ । एन्टिजेन र पीसीआर परीक्षण गर्ने किट लगायत स्वास्थ्य सामाग्री पनि गाउँपालिका आफैंले खरिद गरेको छ भने विभिन्न संघसंस्थाबाट पनि सहयोग मिलेको छ । पालिकामा ५ ओटा अक्सिजन सिलिन्डर रहेको छ । पालिकामा उपचार हुन नसकेको खण्डमा जिल्ला अस्पतालमा उपचारको लागि पठाउने व्यवस्था गरेका छौं । कन्चरपुरबाट संक्रमित भए आएका एकजनाले ज्यान गुमाएका थिए । सुरुसुरुमा सबैतिर अक्सिजन तथा स्वास्थ्य सामाग्रीको चरम अभाव भइरहेको अवस्थामा हाम्रो पालिकामा पनि स्वास्थ्य सामाग्री र अक्सिजनको अभाव भयो । तर, हाल भने पालिकामा स्वास्थ्य सामाग्रीको अभाव छैन । पछिल्लो समयमा पालिकामा संक्रमितको संख्या घट्दै गएको छ । होम आइसोलेसनमा बसेका संक्रमितहरूलाई कसरी स्वास्थ्य सेवा दिइरहनु भएको छ ? पालिकामा संक्रमितको संख्या बढ्दै जाँदा हामीले मास क्वारेन्टिनलाई भन्दा होम क्वारेन्टिनलाई नै जोड दिएका छौं । परीक्षण गर्दा कोरोना पुष्टि भएका र स्वास्थ्य अवस्था सामान्य भएका बिरामीलाई होम आइसोलेसनमै सुरक्षित बस्नको लागि आग्रह गरेका छौं । होम आइसोलेसनमा बसेका नागरिकको स्वास्थ्य अवस्था बारे सम्बन्धित वडाका स्वास्थ्यकर्मीहरू तथा जनप्रतिनिधिहरू उनीहरूको स्वास्थ्य अवस्था बारे बुझ्दै आउनुभएको छ । कोरोना संक्रमण भएका र स्वास्थ्यमा समस्या भएका नागरिकलाई मात्र अस्पताल वा आइसोलेसनमा राख्ने व्यवस्था मिलाएका छौं । स्वास्थ्यकर्मीले उहाँहरूलाई फोन गरेर आवश्यक परामर्श दिइरहनुभएको छ । साथै औषधि पनि उपलब्ध गराउँदै हुनुहुन्छ । पछिल्लो समयमा संक्रमणको संख्या कम हुदै जाँदा होम आइसोलेसनमा बस्नेको संख्या पनि घट्दै गएको छ । पालिकामा संक्रमण घट्दै गएको छ तर, संक्रमण फेरी फैलिन पनि सक्छ त्यसैले हामीले सबै उच्च सतकर्ता अपनाउनु पनि आवश्यकता छ । तेस्रो लहरको पनि कोरोना आउन सक्छ भनिएको छ, यस तर्फ सचेत हुँदै पुर्वातयारी के गर्दै हुनहुन्छ ? कोरोना भाइरस महामारीको तेस्रो लहरले बढी बालबालिकाहरूलाई असर गर्ने धेरै विज्ञहरूले चेतावनी दिएका छन् । यस प्रति मध्यनजर गर्दै आवश्यक स्वास्थ्य सामाग्री जुटाउने योजना बनाएका छौं । समुदायमा कोभिड संक्रमणलाई रोक्न समयमै गाउँपालिकालेसचेतनाका विभिन्न सूचनाहरू प्रकाशन गर्ने, टोलटोलमा साबुन पानीले हात धुने व्यवस्था र सरसफाइलाई जोड दिँदै आएको छ । धेरै जसो नागरिकहरू महामारीबाट सचेत पनि हुँदै आएका छन् । पालिकामा धेरै ठुलो स्वास्थ्य जनशक्ति नभए पनि सामान्य जनशक्ति हामीसँग छ । कमजोर आर्थिक अवस्था भएकाहरूका लागि खाद्यान्न र राहतका कार्यक्रमहरू ल्याउनु भएको छ ? हामीले पालिकामा राहत प्याकेजहरू ल्याएका छौं । गरिब र आर्थिक स्थिति कमजोर भएका परिवारलाई पालिकाबाट राहत वितरण गरिएको हो । पालिका भित्र राहत पाइनौं खान पाइनौं भन्नेजस्ता समस्या लिएर आउनुभयो भने हामी राहत पनि दिन्छौं । पालिका भित्र ११ सय जति दलितहरूको बस्ती छ । उनीहरू सम्पूर्णलाई राहत वितरण गरेका छौं । हालसम्म पालिका भित्रका २ हजार घर परिवारलाई पहिलो चरणको राहत वितरण गरेका छौं । विभिन्न संघसंस्थाले पनि हामीलाई सहयोग गरेको छ । कोरोना संक्रमित भएका विपन्न वर्गको लागी ३० केजी चामल, २ केजी दाल, नुन, २ लिटर तेल, साबुन आदि वितरण गरेका छौं । कोभिड प्रभावित छन्, जसले ज्याला मजदुरी गरेर परिवार पाल्छ, जसले यो समयमा कामै गर्ने सक्दैन, त्यस्तो व्यक्तिलाई मात्र हामीले राहत दिन्छौं । कोभिड बढ्दै गयो भने राहतको कार्यक्रमहरू ल्याउनु पर्ने अझ आवश्यक र अनिवार्य हुनेछ । जिल्ला अथवा सदरमुकाममा बसेका र अलपत्र परेकालाई पनि हामीले राहतको व्यवस्था ग¥यौं । बाहिरी जिल्ला अलपत्र परेकालाई पनि हामीले यातायातको सुविधाद्वारा सम्बन्धित ठाउँमा पुर्याएर पनि हामीले उद्धार गरेका छाैं । तपाईं गाउँपालिकाको प्रमुखको रूपमा निर्वाचित भएर आएको ४ वर्ष पुरा भएको छ भने तपाईंहरु अन्तिम वर्षको कार्यकालमा पनि हुनुहुन्छ, यो अवधिमा पालिका भित्र के कति काम गर्नुभयो र कस्ता परिवर्तन आए पालिकामा ? हो, हामी निर्वाचित भएको आएको ४ वर्ष पुरा भएको छ भने अन्तिम कार्यकालको दौरानमा पनि छौं । हामी निर्वाचित भई सकेपछि हामीले घोषणपत्रमा पनिधेरै कुराहरुको उल्लेख गरेका थियौं । यसमा हामीले जनताहरुसँग गरेका प्रतिबद्धता थिए, पालिकाका आवश्यकता थियो, ती आवश्यकता र विकासका कुराहरू हामीले क्रममैसँगसम्बोधन गरेको अवस्था छ । चाहे त्यो भौतिक पुर्वधार, खानेपानी, सिचाई, सडक, शिक्षा, बिजुली, स्वास्थ्य, पर्यटन, सुशासनका कुरा, लक्षित वर्गलाई राहत दिने कुरालाई समेटेर सबै क्षेत्रमा काम गरेको अवस्था छ । पहिलेको तुलनामा विकास निर्माणको कामहरू पनि धेरै भएका छन् । भौतिक पूर्वाधारको तर्फ कुरा गर्दा पहिला २ देखि ३ ओटा मात्र सडकको निर्माण भएको थियो । अहिले हामी प्रत्येक वडा प्रत्येक टोलमा सडक पुर्याउन सफल भएका छौं । स्वास्थ्य क्षेत्रमा पनि आमूल परिवर्तन आएको छ भने कृषि क्षेत्रका पनि हामीःे ठुलो फड्को मारेका छौं । हामीले सामूहिक रूपमा पनि कृषि खेतीको कामहरू सुरुवात गरेका छौं । कृषक र पालिकाको साझेदारीमा हामीले अनुदानमा बिउ बिजन पनि वितरण गर्दै आएका छौं । त्यसैले समग्रमा भन्नु पर्दा हामीले सबै क्षेत्रमा उल्लेखिनिय कामहरू गरेका छौं । खोनेपानीबाट पिडित रहेको समुदाय धेरै रहेका थियो । हाल खानेपानीबाट कुनै पनि समुदाय वञ्चित छैन । स्थानीय तहको नेतृत्व सम्हाल्नुभएको धेरै भएको छ भने अनुभव पनि धेरै बोटुल्नु भएको छ, स्थानीय सरकारलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न के–के काम गर्नुपर्ने रहेछ ? स्थानीय तहलाई प्रभावकारी नै बनाउने हो र यहाँका यावत समस्यालाई समेट्न पर्ने हो तर सबै सम्पूर्ण समस्याको समधान गर्ने स्थानीय तहले चाहेर पनि सक्दैन रहेछ । जनताको आवश्यकता चाहना धेरै हुन्छ । साचै पालिकाको विकास गर्नको लागि सबै संस्थाहरूले समन्वय गरेरसरसल्लाह अनुसार यहाँको आवश्यकता परिपूर्ति गर्दै आ–आफ्नो क्षेत्रको काम राम्रो समाल्नु पर्छ । हाम्रो पालिकाको आन्तरीक स्रोत साधन कम छ । प्रदेश र केन्द्रको सहयोगमा नै स्थनीयतहको विकास हुँदै रहेछ । हामी नागरिकको नजिकको प्रतिनिधि भइरहँदा हामी जनप्रतिनिधिले जनताको सेवक भएर काम गर्नुपर्छ । नागरिकको हरेक समस्यासँग जानकारी राख्दै स्थानीय नागरिकको अपेक्षा र मागअनुसार साधन र स्रोतले भ्याएसम्म विकासको काम गर्नुपर्छ । पालिकाको नीति, योजना र बजेट कार्यान्वयन गर्ने कर्मचारीको मनोबल उच्च पारेर काम गर्दै कर्मचारीसँग भएको क्षमतालाई स्थानीय सरकारले सदुपयोग गर्ने स्थानीय सरकारलाई प्रभावकारी रूपमा सञ्चालन गर्न सकियो भने मात्र राम्रो हुने रहेछ भन्ने अनुभव प्राप्त भयो । स्थानीय सरकारमा काम गरेका ४ वर्ष परा हुँदा काम गर्दौ जाँदा के– कस्ता चुनौती र समस्या आए त ? जनताको नजिकैको सरकार स्थानीय तह हो । जनातको गुनासोलाई संभोदन गर्ने भनेको नै स्थानीय तह हो । स्थानीय सरकारसँग नागरिकका चाहना र अपेक्षा धेरै छन्। तर स्थानीय तहमा विविधखाले समस्या भइरहेका हुन्छन् । जनताका चाहना र अपेक्षा पूरा गर्न निकै कठिन भइरहेको छ। चुनौतीलाई अवसरका रूपमा लिँदै स्थानीय तहलाई अब्बल बनाउन भएभरको शक्ति र क्षमता प्रयोग गर्दै अगाडि बढिरहेका छौं ।स्थानीय तहमा काम गर्दै जाँदाधेरै समस्या र चुनौती आए । हाम्रो पालिका अन्य स्थानीय तह भन्दा पछौटे नै थियो भने विकास निर्माणको कुराबाट पनि हामी टाठा नै थियौं । सिंहदरबारको अधिकार गाउँसम्म अनि पशस्त बजेट आउँछर स्थानीय तहमा हामीले सोचेको विकास निर्माणको कामहरू पुरा हुन्छ भन्ने सोचाई थियो । हामीले सोचे अनुसार बजेट पनि हुन सकेन र स्रोत पनि हामीसँग हुन सक्ने र हामी कमजोर हुने बाटो यहाँनेर भयो । यहाँ सकारात्मक सोचको अभाव छ । पालिकामा कच्ची सडकहरु धेरै छन् । वैदेशिक रोजगारेका लागि गएका रोजगारी गुमाएकाहरूलाई पर्याप्त मात्रामा रोजगारी दिन नसकिरहेको अवस्था छ । यस्तायस्ता कठिनाइको कारण चाहेको जस्तो काम गर्ने सकेको छैन । तर, चुनौतीलाई अवश्र मादै अगाडि बढि रहेका छौं । अन्त्यमा आफ्ना पालिकाका वासिन्दाहरुलाई के भन्न चाहनुहुन्छ ? गन्यापधुरा गाउँपालिकाका जनतालाई म के अनुरोध गर्न चाहन्छु भने सबै भन्दा ठुलो कुरो आफ्नो काम, कर्तव्य, अधिकार र नागरिकले के गर्ने, कानुनको मर्यादा मान्ने कि नमाने भन्ने कुरा देखि लिएर सबै जना सचेत रहन जरुरी छ । अधिकार मात्र जमाएर हुँदैन आफुले गर्नुपर्ने कर्तव्य जुन चाहिँ सबैधानीक कुराहरू छन् त्यसको पालन गर्न पनि जरुरी छ । कोभिडको समय छ, भिडभाड नगरिइदिनुस्, परिवारमा कसैलाई कोरोना भए उचित उपचार गर्नुहोस् । रोग लुकायो भने आफूमात्र नभई पुरै समुदायको ज्यान जोखिममा पर्न सक्छ त्यस कारण कर्तव्य बोध हुन जरुरी पनि छ । तपाईंको स्वास्थ्य उपचार र ज्यान जोगाउन हामी रातदिन लागी परेका छौं । नआत्तिनुहोस् धैर्य राख्नुहोस् र यो विश्वभर महामारीको रूपमा फैलिएको कोरोना भाइरसबाट सबै नागरिकहरू सचेत रहौं भन्न चाहन्छु । अनि नागरिकको धेरै भन्दा धेरै अपेक्षा रहेको छ र त्यो अपेक्षा अनुसार हामी जनप्रतिनिधिले काम गर्ने प्रयत्न गरेका छौं । स्थानीयवासीले पालिकामा जे काम गरेका छौं त्यसको सही मुल्याङकन गरिदिनु पर्छ । नागरिकहरूले आफ्नो समस्या हामीसँग खुलस्त राख्नु हुन अनुरोध गर्दा छु । नागरिकको आवश्यकता पुरा गर्न मात्र नभई समग्र पालिकाकै विकास गर्न पनि हामीले कम्मर कसेर लागि परेका छौं ।