पालिका

नेपालको गण्डकी प्रदेश अन्तर्गत स्याङ्जा जिल्लामा पर्ने ‘आँधिखोला गाउँपालिका’ कृषि उत्पादन तथा पर्यटकिय गन्तव्यको रुपमा चर्चित त छ नै ऐतिहासिक, धार्मिक, साँस्कृतिक एवं प्राकृतिकरुपले पनि फरक विशेषता बोक्न सफल मानिन्छ । पोखरा–स्याङ्जा सडकको नागडाँडाबाट करीव साढे ७ किलोमिटरको दुरीमा अवस्थित यस गाउँपालिकामा ६ ओटा वडा रहेका छन् । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वतर्फ पुतलीबजार नगरपालिका र फेदीखोला गाउँपालिका, पश्चिममा अर्जुनचौपरी गाउँपालिका, पर्वत जिल्लाको फलेबास नगरपालिका र कुश्मा नगरपालिका, त्यसैगरी उत्तरमा फेदीखोला गाउँपालिका, पर्वत जिल्लाको कुश्मा नगरपालिका र कास्की जिल्लाको पोखरा महानगरपालिका सम्म फैलिएको छ भने दक्षिणमा चाहिँ अर्जुनचौपारी गाउँपालिका र पुतलीबजार नगरपालिकासम्म फैलिएको छ । जनप्रतिनिधि निर्वाचित हुनु अघि र निर्वाचित भैसकेपछि गाउँपालिकामा कस्ता खाले परिर्वतन आए, गाउँपालिकाका ठुला योजना तथा परियोजनाहरु के के छन्, रोजगारी सृजना गर्नमा गाउँपालिकाले कस्तो भूमिका खेलिरहेको छ भन्नेलगायतका विषयमा केन्द्रीत रहँदै सो गाउँपालिकाका अध्यक्ष सुधिर कुमार पौडेलसँग विकासन्युजका लागि राजिब न्यौपानेले कुराकानी गरेका छन् । प्रस्तुुत छ उक्त कुराकानीको अंश । सर्वप्रथम कृषिबाटै सुरु गरौं, गाउँपालिकाले कृषि विकासका लागि के–कसरी काम गर्दै आएको छ ? धेरै काम भइरहेको छ । हाम्रो गाउँपालिका कृषिमै आत्मनिर्भर बन्दै गएको छ । मल वितरण कार्यक्रम सञ्चालनमा छ । कृषिमा अनुदान देखि लिएर तरकारीका विउ वितरण कार्यक्रम पनि गाउँपालिकामा सञ्चालन हुने गरेको छ । यसका साथै व्यवसायीक कृषि प्रणालिमा हामीले विशेष जोड पनि दिँदै आएका छौं । किसानले उत्पादन गरेको तरकारीलाई बजारीकरण गर्ने काम गरेका छौं । पकेट क्षेत्रहरु पनि छुट्याएका छौं । फलफुलको विरुवाहरु कृषकलाई वितरण गरेका छौं । तरकारीका विउ र फलफुलका विउ हामीले ५० प्रतिशत अनुदानमा कृषकलाई उपलब्ध गराएका छौं । बाख्रा पालन, माछा पालन, फलफुल, तरकारी, धान, कोदो, काउली, गोलभेडा, बोडि लगायतका खेति गाउँपालिका भित्र हुने गरेको छ । हामीले माटोको परिक्षण गरेर तरकारीको विउ लगाउने काम पनि गरेका छौं । कृषकलाई ५० प्रतिशत अनुदानमा हाते ट्रयाक्टर पनि वितरण गर्दै आइरहेका छौं । गाउँपालिकामा कति नागरिकहरु कृषि पेशामा आवद्ध रहेका होलान् ? हाम्रो गाउँपालिकाको धेरै भुभाग ग्रामिण क्षेत्र रहेको छ । गाउँपालिका भित्रका अधिकांश नागरिकहरु कृषि पेशामा नै आवद्ध रहेका छन् । हाम्रो गाउँपालिकाको मुख्य पेशा भनेको नै खेति किसानी हो । हामीले राम्रो कृषि उत्पादन गर्ने किसानलाई पुरस्कारको व्यवस्था मिलाएका छौं । राम्रो कृषि उत्पादन गर्ने कृषकलाई वर्षमा ५० देखि ६० हजार रुपैयाँसम्म पुरस्कार दिने गरेका छौं । गाउँपालिकामा ठुला योजना तथा परियोजनाहरु के–के छन् त ? गाउँपालिकाकै ठुलो योजनाको रुपमा सडक निर्माणको कामलाई लिन सकिन्छ । ११ कारोड रुपैयाँ बराबरको बजेटमा हामीले सडक निर्माणको काम गरिरहेका छौं । ‘एक घर एक धारा’ को अभियान चलाएका छौं । गाउँपालिका भित्रका धेरै घरमा खानेपानी पुग्न लागेको छ । सिँचाई सम्बन्धि कामहरु भइरहेको छ । पूर्वाधारको विकासमा पनि हामीले जोड दिएका छौं । गाउँपालिकामा पुल निर्माण सम्बन्धि काम पनि भइरहेको छ । गाउँपालिकाका सम्पूर्ण वडामा सडक अनि बिजुली पुर्याउनको लागि हामी कम्मर कसेर लागिपरेकाछौं । यसका साथै अस्पताल र विद्यालय भवनहरु चाहिँ कतै निर्माण हुने क्रममा छन् भने कतै चाहिँ निर्माण भइसकेको छ । तपाईंको पालिकामा सबैभन्दा ठुलो उद्योग वा व्यापारीक कम्पनी कुन हो ? गाउँपालिकामा स्थानीय नागरिकले सञ्चालन गरेका साना तथा मझौला उद्योगहरु मात्र छन् । कृषि उद्योग धेरै संख्यामा रहेका छन् । कृषकहरुले कुखुरा पाल्ने, भैँसी पाल्ने लगायतका काम पनि गर्दै आएका छन् । तपाईं निर्वाचित भइसकेपछि गाउँपालिकामा कस्ता खाले परिर्वतन आएका छन् ? पहिलाको तुलानमा त अहिले धेरै परिवर्तन आइसकेको छ । अहिले गाउँपालिका भित्र सडकको विकास भएको छ । केही सडक पिच पनि भएका छन् । खानेपानीको राम्रो व्यवस्था हुन थालेको छ । सबै वडामा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको स्थापना भएको छ । पर्यटन विकास तर्फ पनि हामीले जोड दिएका छौं । विद्यालय भवन निर्माण भएका छन् भने गुणस्तरिय शिक्षा लागि पनि हामीले विशेष ध्यान दिइरहेका छौं । विकास निर्माणको काम अगाडि बढाई रहेका छौं । तपाईंले आफ्नो पालिकामा ‘एक गाउँ एक उत्पादन’ लाई जोड दिनुपर्याे भने कुन उत्पादनलाई जोड दिनुहुन्छ ? ‘एक गाउँ एक उत्पादन’ लाई जोड दिनु पर्याे भने म कृषि र पशुपालनलाई नै जोड दिन्छु । गाउँपालिकामा धेरै मानिसहरु कृषि पेशामा आवद्ध रहेका छन् त्यसैले म कृषि र पशुपालनलाई नै जोड दिन्छु । गाउँपालिकाले युवाहरुलाई रोजगारीको सिर्जना कसरी गरिरहेको छ ? यहाँका धेरैजसो युवा कृषि पेशामा आवद्ध छन् । कृषि पेशामा आधारित भएर युवाहरु स्वरोजगार बनि रहेका छन् । केही युवालाई विकास निर्माणको काममा पनि लगाउँदै आएका छौं । बैदेशिक रोजगारबाट फर्केका युवाहरुले यदी कुनै व्यवसाय गर्न चाहन्छन् भने सिँचाई, बिजुली, सडकको व्यवस्था गरिदिन्छौं । स्थानीय तह र प्रदेश सरकारबीचको समन्वय कसरी गरिरहनु भएको छ ? हाम्रो प्रदेश सरकारसँग सामान्य समन्वय भई रहेको छ । प्रदेशको कार्यक्रमहरु प्रदेशकौ कर्मचारीहरुले चलाएका छन् भने हाम्रो स्थानीय तह कर्यक्रमहरु हामीले चलाएका छौं । प्रदेश सरकारले गाउँपालिकाको विकास निर्माणको काममा पनि सहयोग पुर्याएको छ । स्थानीय तहमा काम गर्दा मुख्य समस्याहरु के–के आई पर्छन् नि ? स्थानीय तहमा काम गर्दै धेरै समस्याहरु आई पर्छ । नागरिकको अपेक्षा धेरै हुन्छ । नागरिकहरु सडक चाहियो भन्छन् । उनिहरुको जमिनबाट सडक निर्माण गर्ने लाग्यो भने विरोध गर्छन् । कहिलेकाहिँ खानेपानीको समस्या पनि आई पर्छ । केन्द्र सरकारबाट कत्तिको सहयोग मिलेको छ ? केन्द्र सरकारबाट हामीलाई सहयोग मिलेको छ । गाउँपालिकाको आन्तरिक आय धेरै रहेको छैन । केन्द्र सरकारको नै सहयोगमा हामीले गाउँपालिकाको विकास निर्माणको कामहरु गर्नुपर्ने हुन्छ । समपुरक बजेट केन्द्र सरकारबाट आउने गरेको छ । आफ्नो गाउँपालिका भित्रका पर्यटन क्षेत्रको प्रचारप्रसार कसरी गरिरहनु भएको छ ? हामीले गाउँपालिकामा भित्रका पर्यटन क्षेत्रको प्रचारप्रसार गरिरहेकै छौं । गाउँपालिकामा पर्यटन पूर्वधारको पनि विकास गरी रहेका छौं । पर्यटन सम्बन्धि व्यवसायमा पनि हामीले जोड दिएका छौं । पर्यटन पूर्वधार तथा पर्यटन उपजको विकास र गर्ने उदेश्यले हामीले ३ करोड बजेट पनि विनियोजन पनि गरेका छौं । गाउँपालिकाले खोलकुद विकासको लागि के कस्ता योजना बनाएको छ ? विद्यलयस्तरको खेलकुद प्रतियोगिता गाउँपालिकामा धेरै हुने गरेको छ । खेलकुद विकासको लागि हामीले बजेट छुटाएका छौं । गाउँपालिकामा खेल मैदान निर्माण भइरहेको छ । युवा क्लवलाई खेलकुदका सामाग्रीहरु पनि दिँदै आएका छौं । धेरै युवाहरु खेलकुदमा उत्सुक पनि छन् । वडा स्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता पनि हुने गरेको छ । बक्सीङ्ग, भलिवल, कराते, फुटवल लगायतका खेलहरु नगरपालिकामा आयोजना गर्छौं । गाउँपालिकाको स्वास्थ्य विकासको लागि कसरी काम गर्दै आइरहनु भएको छ ? ज्येष्ठ नागरिक स्वास्थ्य केन्द्रको स्थापना गरेका छौं । गाउँपालिकामा महिनामा एक चोटि स्वास्थ्य कर्मीहरुले स्वास्थ्य सम्बन्धि कार्यक्रम सञ्चालन पनि गरेका छौं । गाउँपालिकाको सबै नागरिकलाई प्राथमिक स्वास्थ्य सेवासम्म पहुँच पुगेको छ । गाउँपालिका सबै वडामा स्वास्थ्य भवन छन् भने बाकि रहेको १ ओटा वडामा स्वाथ्य भवनको निर्माण भई रहेको छ । शैक्षिक विकासको लागि गाउँपालिका कसरी काम गर्दै आईरहेको छ ? गाउँपालिकाको शैक्षिक विकासका लागि धेरै काम हुँदै आएको छ । विद्यालयको भवनहरु निर्माण भएका छन् । ५ कक्षा सम्मका किताबहरु वितरण गरेका छौं । बेलाबेलामा शिक्षकलाई तालिम दिइरहेका छौं । ५ कक्षासम्मका विद्ययार्थीलाई खाजाको व्यवस्था मिलाएका छौं । ३२ ओटा विद्यालयहरु गाउँपालिका भित्र रहेका छन् । गुणस्तरीय शिक्षा सिकाई तर्फ पनि हामीले विशेष जोड दिएका छौं ।

बागमती प्रदेश अन्तर्गत दोलखा जिल्लामा पर्ने ‘विगु गाउँपालिका’ ऐतिहासिक, धार्मिक, सांस्कृतिक एवं प्राकृतिकरुपले फरक विशेषता बोक्न सफल गाउँपालिकाका रुपमा चर्चित छ । दोलखा जिल्लाको प्रसिद्ध पर्यटकीय स्थल ‘बिगु गुम्बा’ को नामबाट नामाकरण गरिएको यस गाउँपालिकामा जम्मा ८ ओटा वडाहरु रहेका छन् । यस गाउँपालिकाको सिमाना पूर्वतर्फ गौरीशंंकर गाउँपालिका, पश्चिममा भोटेकोशी गाउँपालिका अनि उत्तरमा विशाल चिन पर्दछ भने दक्षिणमा चाहिँ यसै जिल्लाको कालिञ्चोक गाउँपालिका रहेको छ । ४ हजार ४ सय २८ जम्मा घरधुरी संख्या रहेको यस गाउँपालिका क्षेत्रमा यार्सागुम्बा, पाँचऔंले, सर्पगन्ध, चिराईतो, धुपी लगायतका जडिबुटीहरु पाइन्छन् । यस गाउँपालिकाको व्यापारिक केन्द्र सिंगटी बजार हो भने सो बजार नै गाउँपालिका प्रवेश गर्ने मुख्य द्वार पनि हो । गाउँपालिकाका ठुला योजना तथा परियोजनाहरु के के छन् ? जनप्रतिनिधि निर्वाचित हुनु अघि र निर्वाचित भैसकेपछि गाउँपालिकामा कस्ता खाले परिर्वतन देखिएका छन्, रोजगारी सृजना गर्नमा गाउँपालिकाले कस्तो भूमिका खेलेको छ भन्नेलगायतका विषयमा केन्द्रीत हुँदै सो गाउँपालिकाका अध्यक्ष युधिष्ठिर खड्कासँग विकासन्युजका लागि राजिब न्यौपानेले कुराकानी गरेका छन् : सर्वप्रथम कृषिबाटै शुरु गरौं, गाउँपालिकाले कृषिक्षेत्र तर्फ के–कस्ता कामहरु गर्दै आएको छ ? कृषि क्षेत्रको विकासका लागि गाउँपालिकाले विभिन्न किसिमका कार्यक्रमहरु गर्दै आएको छ । पशुपालन कार्यक्रम ल्याइएको छ भने जमीन बाँझो नरहोस् भन्नका खातिर अनुदानको रुपमा कृषकहरुलाई हाते ट्रयाक्टर वितरण गरिएको छ । प्लास्टिक टनेलहरु वितरण गरेका छौं भने फलफुल र तरकारीका विउ पनि निःशुल्क वितरण गरेका छौं । कृषिको लागि मलको व्यवस्थापन गर्ने काम हामीले गरिरहेका छौं । राम्रो कृषि उत्पादन गर्ने कृषकले यहाँ १० लाख रुपैयाँ सम्मको कवि खेति गरिरहेका छन् । गाउँपालिकाका कति नागरिकहरु कृषि पेशामा आवद्ध रहेका होलान् ? बिगु गाउँपालिका भनेको ग्रामीण क्षेत्र नै हो । ग्रामीण क्षेत्रका नागरिकहरु जहाँपनि प्रायः कृषि पेशामा नै आवद्ध भएका पाइन्छन् । हाम्रो गाउँपालिकाका करिव ९० प्रतिशत बढि नागरिकहरु कृषि पेशामा आवद्ध भएको पाएको छु । गाउँपालिकामा विकास निर्माणको कामहरु कत्तिको प्रभावकारी भएका छन् ? गाउँपालिकामा अहिलेसम्म भएका विकास निर्माणको कामहरु प्रभावकारी नै भएका छन् । हामीले आशा गरेअनुरुप विकास निर्माणको काम गर्न सकेका छौं । र नागरिकहरु पनि हाम्रो काम देखेर खुसी नै हुनुहुन्छ जस्तो लाग्छ । तपाईं निर्वाचित हुनुभन्दा अघि र निर्वाचित भइसकेपछि गाउँपालिकामा कस्ता खाले परिवर्तन आएका छन् ? अहिले गाउँपालिका भित्रका सडकहरुको स्तरोन्नती भएको छ । धेरैजसो सडकलाई पीच गर्ने काम भएको छ । खानेपानीको व्यवस्था हुन थालेको छ । सबै वडामा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको स्थापना भएको छ । पर्यटन विकासका लागि पनि हामीले जोड दिएका छौं । विद्यालयहरुको भवन निर्माण भएका छन् भने गुणस्तरिय शिक्षाका लागि पनि हामीले विशेष ध्यान दिइरहेका छौं । अबको ५ वर्षमा हाम्रो गाउँपालिकाले अरु गाउँपालिकालाई लोन दिन सक्नेछ । आयआर्जन खासै नभएका अथवा पिछडिएका गाउँपालिकालाई हाम्रो गाउँपालिकाले सहयोग गर्नेछ । गाउँपालिकामा ठुला योजना तथा परियोजनाहरु के–के छन् नि ? ठुलो योजनाको रुपमा विकास निर्माणका केही काम छन् । डीपीआर गरेर करीब ७ करोड रुपैयाँको बजेटमा गाउँपालिकाको भवन निर्माण गर्दैछौं । यहाँका ३ ओटा वडालाई पुग्ने गरी खानेपानी व्यवस्थापनको काम गरिरहेका छौं । खानेपानीको निर्माणाधीन ट्याङ्की व्यवस्थापन गर्ने तथा पाइप लाइनका कामहरु भइरहेको छ । पुल निर्माणको काम पनि गरिरहेका छौं । ५ नं वडामा २ करोड रुपैयाँको बजेटमा सडक निर्माणको काम भइरहेको छ भने ८ नं. वडामा पनि सडक निर्माणको लागि २ करोड रुपैयाँ बराबरको बजेट नै छुट्याएका छौं । ४ नं. वडाबाट गाउँपालिकाको केन्द्रसम्म जाने सडक निर्माणको कामका लागि भनेर ५ करोड रुपैयाँ बजेट छुट्याएका छौं । यस योजनामा प्रदेश सरकारको पनि सहयोग रहेको छ । तपाईंको पालिकामा सबैभन्दा ठुलो उद्योग वा व्यापारीक कम्पनी कुन होला ? हाम्रो गाउँपालिकामा खासै ठुला उद्योग त छैनन् पनि । तरपनि, देशको सबैभन्दा ठुलो अर्थात् ४ सय ५६ मेगावाटको हाइड्रोपावर माथिल्लो तामाकोशी हाम्रै गाउँपालिकामा पर्दछ । यसका साथै २५ मेगावट विद्युत उत्पादन गर्नसक्ने सिंगटी हाइड्रोपावर पनि सञ्चालन भएको छ ।यसका अलावा यहाँ ढुङ्गा तथा गिट्टी उद्योगहरु सञ्चालनमा छन् । त्यसैगरी नेपाली कागजको उत्पादन पनि हुने गरेको छ । सबैभन्दा धेरै कर तिर्ने कम्पनी चाहिँ कुन हो नि ? गाउँपालिकामा धेरै कर तिर्ने कम्पनी छैन । निर्माण व्यवसाय लगायतबाट कर संकलन हुने गरेको छ । जडिबुटी उत्पादन हुने बेलामा पनि कर संकलन हुने गरेको छ । सामान्य गिट्टी, बालुवा आदिबाट पनि कर संकलन हुने गरेको छ । गाउँपालिकाले युवाहरुलाई रोजगारीको सिर्जना कसरी गरिरहेको छ ? काम गर्न चाहने युवाहरुका लागि धेरै ठाउँमा अवसर छ । काम गर्न नचाहने युवाहरुका लागि हामीले केही गर्न सक्ने कुरै भएन । प्रधानमन्त्री स्वारोजगार कार्यक्रम पनि रहेको छ । केही युवालाई विकास निर्माणको काममा पनि लगाउँदै आएका छौं । गाउँपालिकाका धेरैजसो युवाहरु कृषि पेशामा संलग्न छन् । आफ्नो गाउँपालिका भित्रका पर्यटन क्षेत्रको प्रचारप्रसार कसरी गरिरहनु भएको छ ? हाम्रो गाउँपालिका पर्यटन क्षेत्रको लागि प्रचुर संभावना बोकेको ठाउँ हो । बिगु गुम्बा, देउढुंगा, बौलाहा पोखरी, देउलाङ्गेश्वरी महादेव, तातोपानी कुण्ड, गोंल्मा राजा दरबार, ठाडोखोला महादेव आदि हाम्रो गाउँपालिका भित्रका पर्यटकीय स्थलहरु हुन् । हरेक पर्यटनस्थल सम्म पुग्नको लागि भनेर सडक निर्माण गरिरहेका छौं । शैक्षिक विकासको लागि गाउँपालिकाले कसरी काम गर्दै आईरहेको छ ? शैक्षिक विकासका लागि हामीले धेरै काम गर्दै आएका छौं । स्कुलमा अंग्रेजी माध्यमबाट पढाउनु पर्छ भन्ने मनन गरेर विद्यार्थीलाई अंग्रेजी किताब वितरण गरेका छौं । एडीबीको लोनबाट यहाँका विद्यालय भवनहरुलाई पक्की बनाइएको छ । गाउँपालिकामा हाल कस्तो योजनालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गरिरहनुभएको छ ? हामीले भौतिक पूर्वाधारको कामलाई नै बढि प्राथमिकता दिएका छौं । जनताको आधारभुत आवश्यकतालाई पनि ध्यान दिएका छौं । सडक विकासतर्फ पनि हामीले जोड दिएका छौं । यसका साथै कृषि, सिँचाई लगायतका क्षेत्रलाई पनि सँगसँगै अघि बढाएका छौं । स्थानीय तहमा काम गर्दा मुख्य समस्याहरु के–के आइपर्छन् नि ? स्थानीय तहमा काम गर्दा सामान्य समस्याहरु आइपर्छन् । केही समय अघि कर्मचारीको अभाव थियो । बजेटको आकार पनि सानो थियो । अहिले भने यस्ता कुराहरुमा समस्या समाधान हुँदै आएका छन् । विकास निर्माणको काममा पनि यदाकदा समस्या देखापर्ने गर्छ । तरपनि यस्ता समस्यालाई समाधान गर्दै हामी अघि बढिरहेका छौं । तपाईंले गरेको कार्य प्रति तपाईं कत्तिको सन्तुष्ट हुनुहुन्छ ? विकास निर्माणको काम त प्रभावकारी नै छन् । र, यसमा म सन्तुष्ट पनि छु । यति हुँदाहुँदै पनि सोचेजति सवै काम गर्न सकिएको भने छैन । बजेटको अभावको कारण चाहेजति विकास निर्माणको काम हुन नसकेको हो । राज्यबाट पनि थोरै बजेट आउने । आन्तरिक स्रोत पनि धेरै छैन । प्रदेश र संघबाट पनि नातावाद, कृपावाद विशेषले बजेट आउने हुँदा केही समस्याहरु देखा पर्ने गर्छन् । तपाईंको बाँकि रहेको कार्यकालमा गाउँपालिकालाई कस्तो बनाउने योजना रहेको छ ? अबको कार्यकालमा सम्बृद्ध अनि सुखी गाउँपालिका बनाउने मेरो योजना रहेको छ । धेरै विकास निर्माण गर्न चाहन्छु भने स्वास्थ्य शिक्षामा पनि व्यापक सुधार गर्ने, सबै वडामा सडक पुर्याउने लगायतका योजाना बनाएको छु । यसका साथै शिक्षाको क्षेत्रमा पनि उल्लोखनीय काम गर्ने लक्ष्य लिएको छु । स्वास्थ्य क्षेत्रको विकासका लागि कसरी काम गर्दै आइरहनु भएको छ ? हामीले आधारभुत स्वास्थ्य सेवा यहाँका सबै वडामा पुर्याएका छौं । एम्बुलेन्स खरीद गरेर नागरिकलाई सेवा दिइरहेका छौं । गरिव परिवारले निःशुल्क एम्बुलेन्स सेवा पाउँछन् । प्राथमिक स्वास्थ्य सेवासम्म यहाँका सम्पूर्ण नागरीकको पहुँच छ । हाम्रो गाउँपालिकामा आँखा अस्पताल पनि सञ्चालनमा रहेको छ । नगरपालिकाले खेलकुद विकासका लागि कस्ता योजना बनाएको छ ? यहाँ धेरैजसो विद्ययालयस्तरको खेलकुद प्रतियोगिता हुने गरेको छ । खेलकुद विकासका लागि भनेर हामीले बजेट छुट्याएका छौं । धेरै युवाहरु खेलकुलमा उत्सुक छन् । वडा स्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता पनि हुने गरेको छ । बक्सीङ्ग, भलिवल, कराते, फुटवल लगायतका खेलहरु वेलावेलामा आयोजना गर्ने गरिएको छ ।

‘लालबन्दी नगरपालिका’ नेपालको प्रदेश नं. २ अन्तर्गत सर्लाही जिल्लामा पर्दछ भने लालबन्दी बजार सो नगरपालिकाकै मुख्य व्यापारीक क्षेत्रमा पर्दछ । १७ ओटा वडा रहेको यस नगरपालिकाको सिमाना पूर्वमा ईश्वरपुर नगरपालिका, पश्चिममा हरिवन अनि हरिपुर नगरपालिका, उत्तरमा सिन्धुली जिल्ला र दक्षिणमा भने हरिपुर र ईश्वरपुर नगरपालिकासँग जोडिएको छ । २ सय ३८ दसमलव ५ वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलमा फैलिएको लालबन्दी नगरपालिका सर्लाही जिल्लाकै सबैभन्दा बढी क्षेत्रफलमा फैलिएको नगरपालिका पनि हो । बि.सं. २०६८ को जनगणनाअनुसार यस नगरपालिकाको कुल जनसंख्या ५९ हजार ३ सय ९५ रहेको छ । नगरपालिकाका ठुला योजना तथा परियोजनाहरु के के छन्, उत्कृष्ट काम गरेको आधारमा नगर विकास कोषले नगरपालिकालाई सम्मान गर्दा कस्तो महशुस भएको छ, युवालाई रोजगारी अवसर नगरपालिकाले कसरी सृजना गरिरहेको छ भन्नेलगायतका विषयमा सो नगरपालिकाका मेयर मानबहादुर खड्कासँग विकासन्युजका लागि राजिब न्यौपानेले कुराकानी गरेका छन् : नगरपालिकाले कृषि विकासका लागि के-कसरी काम गर्दै आएको छ ? नगरपालिकाले कृषि विकासकै लागि भनेर धेरै काम गर्दै आएको छ । सिँचाई सम्बन्धी काम भइरहेको छ । सडक निर्माणको काम पनि हामीले गरेका छौं । नगरपालिका भित्र मकै पकेट क्षेत्र छुट्याएका छौं । पशुपालन तर्फ पनि हामीले जोड दिएका छौं । पशु पकेट क्षेत्र पनि छुट्याएका छौं । सहकारी मार्फत पशु सुधार कार्यक्रम पनि सञ्चालन गरेका छौं । विभिन्न संघ सस्थासँग समन्वय गरेर माउपाठी विउवितरणको कार्यक्रम पनि राखेका छौं । नगरपालिका भित्रको एउटा वडालाई गाई पकेट क्षेत्र भनी छुट्याएका छौं । कृषकलाई कम्पोस्ट मल बनाउने तालिम दिइरहेका छौं भने उत्पादन गरेका तरकारीहरुलाई बजारीकरणको व्यवस्था पनि मिलाएका छौं । उत्पादित खाद्यवस्तु प्रशोधनको काम गरेका छौं भने भण्डारणको कामलाई अघि बढाएका छौं । हाम्रो नगरपालिकालाई समृद्ध बनाउने मूल तत्व भनेको नै तरकारी उत्पादन हो । विशेषगरी यहाँ टमाटर धेरै मात्रामा उत्पादन हुने गरेको छ । नगरपालिकाका कति नागरिकहरु कृषि पेशामा आवद्ध रहेका छन् होला ? त्यसो त यहाँका ५० प्रतिशतभन्दा बढि नागरिकहरु नै कृषि पेशामा आवद्ध छन् । हामीले हरेक वर्ष पशुपालन तर्फ उत्कृष्ट काम गर्ने कृषकलाई १० हजार रुपैयाँ नगद दिएर सम्मान गर्ने गरेका छौं । तर यति हुँदाहुँदै पनि फलफुल राम्रो उत्पादन गर्ने कृषकलाई चाहिँ पुरस्कारको व्यवस्था मिलाउन सकेका छैनौं । उत्कृष्ट काम गरेको आधारमा नगर विकास कोषले हालै तपाईंको नगरपालिकालाई सम्मान पनि गरेको छ । तपाईंले कस्तो महशुस गर्नुभएको छ ? म त खुशी छु । नगर विकास कोषद्धारा हाम्रो नगरपालिकालाई नेपालकै उत्कृष्ट नगरपालिका घोषित गरी सम्मानित गरिएको छ । राम्रो काम गर्यो भने त्यसको परिणाम पनि राम्रो आउने रहेछ भन्ने कुरामा विश्वस्त भएको छु । नगर विकास कोषले हामीलाई उत्कृष्ट नगरपालिका घोषणा गरी कदर पत्र र १ लाख रुपैयाँ नगद पुरस्काले सम्मान गरेको छ । नगरपालिकाले कोषको लगानीमा डुमडुमे मन्दिर तथा ६ तले व्यवसायीक भवन निर्माण गरिरहेको छ । तपाईं निर्वाचित हुनुभन्दा अघि र निर्वाचित भइसकेपछि नगरपालिकामा कस्ता खाले परिवर्तन आएका छन् ? संघीय सरकार बनिसकेपछि तत्कालीन पुनःनिर्माण भएर बनेको नगरपालिका हो यो । ७ ओटा गाउँ विकास समिति निर्माण भएर हाम्रो नगरपलिका बनेको हो । नगरपालिका भित्र पहिलाको तुलानामा त अहिले धेरै परिर्वतन आएको छ । अहिले सडकको विकास भएको छ । खानेपानीको उचित व्यवस्थापन भएको छ । कच्ची सडकमा पीच हुन थालेको छ । सबै वडामा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रको स्थापना भएको छ । सिँचाईको काम भएको छ । पर्यटन विकासको लागि जोड दिएका छौं । नगरपालिका भवनको निर्माण भएको छ । स्वास्थ्य भवनहरु निर्माण भएका छन् । विकास निर्माणका कामहरु अघि बढेका छन् । विद्यालयको भवन निर्माण भएका छन् भने गुणस्तरीय शिक्षाका लागि विशेष ध्यान दिन थालिएको छ । नगरपालिकामा ठुला योजना तथा परियोजनाहरु के-के छन् होला ? ठुलो योजनाको रुपमा पुल निर्माणको काम रहेको छ । नगरपालिकाले १३ करोड रुपैयाँ बराबरको लगानीमा पुल निर्माणको काम गरेको छ भने यसमा ५ करोड रुपैयाँ बजेट संघीय सरकारको सहयोगका रुपमा रहेको छ । नारायण डाँडामा १ करोड रुपैयाँभन्दा माथिको लगानीमा भ्यूटावरको निर्माण गरिरहेका छौं । हामीले केही उद्योग पनि सञ्चालन गरेका छौं । नगरपालिकाको आयश्रोत वृद्धि गर्नको लागि ठुलाठुला भवन निर्माण गरेर भाडा लगाउने काम पनि गरेका छौं । ६० लाखसम्म भाडा आउने गरेर भवनको निर्माण गरेका छौं । प्रत्येक वर्ष आएको रकमबाट २० प्रतिशत रकम आर्थिक वृद्धका लागि लगानी गर्ने गरेका छौं । ५० प्रतिशत रकम वडाहरुका ससाना कामका लागि वितरण गर्दै आइरहेका छौं । बचेको ३० प्रतिशत बजेटबाट नगरपालिकाको ठुलाठुला आयोजना अथवा भनौं गौरवको आयोजनाका काम गर्ने गरेका छौं । यहाँका २ ओटा वडामा बिजुली बत्ति पुगेको छैन । यद्यपी ७० प्रतिशत घरमा बिजुली पुगिसकेको छ र यसै कार्यकालको अवधिमा उक्त २ ओटै वडामा बिजुली पुगिसक्नेछ । तपाईंको पालिकामा सबैभन्दा ठुलो उद्योग वा व्यापारीक कम्पनी कुन हो नि ? ठुलो उद्योगको रुपमा भुजेल खाद्य उद्योग रहेको छ । यस उद्योगले दाल, चामल लगायत उत्पादन गर्ने काम गर्छ । यस बाहेक नगरपालिकामा स्थानीय नागरिकले सञ्चालन गरेका साना तथा मझौला उद्योगहरु प्रशस्त छन् । सबैभन्दा धेरै कर चाहिँ कुन कम्पनीले तिरेको छ ? सबैभन्दा बढी कर त भुजेल खाद्य उद्योगले नै तिर्ने गरेकोे छ । यस बाहेक पसल कर संकलन हुने गरेको छ । आफ्नो नगरपालिका भित्रका पर्यटकीय क्षेत्रको प्रचारप्रसार कसरी गरिरहनु भएको छ ? पर्यटन क्षेत्रको लागि हामीले धेरै काम गर्दै आइरहेका छौं । हामीले पर्यटनको विकासको लागि भनेर नै भ्यूटावरको निर्माण गर्ने काम गरिरहेका छौं । पर्यटन क्षेत्रहरुमा सडक पुर्याउन पनि हामी लागि परेका छौं । हामीले मठ, मन्दिरको निर्माण पनि गरी रहेका छौं । डुमडुमे मन्दिर पनि हाम्रो नगरपालिकामा रहेको छ । हामीले पर्यटन पूर्वाधारको विकासमा पनि जोड दिएका छौं । नगरपालिकाले युवाहरुलाई रोजगारीको सिर्जना कसरी गरिरहेको छ ? नगरपालिका भित्र युवा स्वरोजगार कार्यक्रम रहेको छ । हामी युवा स्वारोजगार अन्तर्गत पनि रोजगार दिदै आइरहेका छौं । एनजीओ आईएनजीओ लगायतसँग सहकार्य गर्दै केही युवालाई कृषि पेशामा संलग्न गराएका छौं । केही युवालाई भने विकास निर्माणका काममा पनि लगाइरहेका छौं । नगरपालिकामा विकास निर्माणको कामहरु कत्तिको प्रभावकारी भएका छन् ? नगरपालिकामा अहिलेसम्म भएका विकास निर्माणको कामहरु प्रभावकारी छन् भन्नुपर्छ । हामीले आशा गरे अनुसार विकास निर्माणको काम भइरहेको हुनाले हामी पनि खुसी नै छौं । स्थानीय तह र प्रदेश सरकारबीचको समन्वय कसरी गरिरहनु भएको छ ? समन्वय गरिरहेकै छौं । प्रदेश सरकारसँग हामीले योजना तथा कार्यक्रमहरु मागेका हुन्छौं । योजना अनुसारको बजेट आउने गरेकै छ । गत वर्ष प्रदेश सरकारले हामीलाई १ करोड ५० लाख रुपैयाँ बजेट पठाएको थियो । स्थानीय तहमा काम गर्दा मुख्य समस्याहरु के-के आई पर्छन् होला ? स्थानीय तहमा काम गर्दा सामान्य समस्या देखा पर्ने गर्छ । प्रतिशोध भएका मानिसहरु समाजमा धेरै नै हुन्छन् । राजनैतिक प्रतिशोध पनि भइरहेकै हुन्छ । यसले गर्दा कतिपय ठाउँमा समस्या पनि हुने गरेको छ । सामान्य विकास निर्माणको काममा पनि समस्या आउने गरेको छ । तरपनि यस्ता समस्यालाई समाधान गरेर हामी अघि बढिरहेका छौं । केन्द्र सरकारबाट कत्तिको सहयोग मिलेको छ ? केन्द्र सरकारबाट पनि हामीले राम्रो सहयोग पाएका छौं । केन्द्र सरकारलाई योजनाहरु पेश गर्दा केही बजेट पठाउने गरेको छ । केन्द्र सरकारसँग पनि हाम्रो राम्रो सहकार्य रहेको छ । तपाईंको कार्यकालमा नगरपालिकालाई कस्तो बनाउने योजना रहेको छ ? नगरपालिकालाई आत्मनिर्भर बनाउने योजना छ । कृषिको माध्यमबाट कसरी स्वरोजगार बनाउन सकिन्छ भनेर विशेष ध्यान दिइरहेका छौं । सबै वडासम्म पुग्ने तथा हाइड्रोसँग जोड्ने सडक कालोपत्रे गर्ने योजना रहेको छ । हरेक नागरिकको घरमा बिजुली बत्ती अनि सडक पुर्याउने लक्ष्य लिएको छु । नगरपालिकामा तपाईंले चाहेर पनि गर्न नसकेका विकास निर्माणका कार्यहरु के के छन् ? नदीलाई नियन्त्रण गर्ने काम त्यत्तिकै छ । शैक्षिक क्षेत्रको सुधारतर्फ सोचेजस्तो काम गर्न सकिएको छैन । शहरी क्षेत्रमा शिक्षाको अवस्था राम्रै रहेको भएपनि ग्रामीण भागमा भने टन्नै सुधार गर्नुपर्ने छ । नगरपालिकाले खेलकुद विकासको लागि भनेर कस्ता योजनाहरु ल्याएको छ ? विद्यालयस्तरको खेलकुद प्रतियोगिता नगरपालिकामा धेरै हुने गरेको छ । नगरपालिकामा राधाकृष्ण खेल मैदान पनि रहेको छ जहाँ वडा स्तरीय खेलकुद प्रतियोगिता पनि हुने गरेको छ । बक्सीङ्ग, भलिवल, कराते, फुटवल लगायतका खेलहरु पनि नगरपालिकामा आयोजना गर्ने गरेका र्छौं । अन्त्यमा, स्वास्थ्य क्षेत्रको विकासका लागि कसरी काम गर्दै आइरहनु भएको छ ? हामीले नगरपालिका भित्रका सम्पूर्ण वडामा आधारभुत स्वास्थ्य सेवा पुर्याएका छौं । यो वर्ष हामीले अस्पताल निर्माणको काम पनि अघि बढाएका छौं । सम्पूर्ण नागरिकको प्राथमिक स्वास्थ्य सेवासम्म पहुँच पुगेको छ भने आँखा उपचार केन्द्र एवं विभिन्न संघ सस्थाद्वारा सञ्चालित स्वास्थ्य सेवाहरु नगरपालिकामा उपलब्ध भइरहेका छन् ।