लघुवित्तको एनपीएल सुधारको बाटोमा, ३१ संस्थाले घटाए
काठमाडौं । लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको खराब कर्जा (एनपीएल) साढे ६ प्रतिशत बढेको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को दोस्रो त्रैमासमा लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको खराब कर्जा ६.६८ प्रतिशत बढेर औसत ६.१९ प्रतिशत बिन्दुमा पुगेको हो । गत आवको पुसमा लघुवित्तहरूको औसत खराब कर्जा ६.६३ प्रतिशत थियो । ५१ वटा लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूमध्ये समीक्षा अवधिमा २१ वटा लघुवित्त संस्थाहरूको खराब कर्जा बढेको देखिन्छ भने ३० वटा लघुवित्तले खराब कर्जा घटाएका छन् । यस अवधिमा वीन नेपाल लघुवित्तको खराब कर्जा सबैभन्दा धेरै बढेको छ । गत पुससम्म वीन नेपाल लघुवित्तको खराब कर्जा १३८.६९ प्रतिशत बढेर ६.२३ प्रतिशत बिन्दुमा पुगेको हो । जबकि गत वर्षको सोही अवधिमा लघुवित्तको खराब कर्जा २.६१ प्रतिशत बिन्दुमात्रै थियो । यस्तै, स्वस्तिक लघुवित्तको १३२.८७ प्रतिशत बढेर ८.५ प्रतिशत बिन्दु, इन्फिनिटी लघुवित्तको ९८.९८ प्रतिशत बढेर ९.८५ प्रतिशत बिन्दु, युनिक नेपाल लघुवित्तको ६१.२९ प्रतिशत बढेर १६ प्रतिशत बिन्दु, हिमालयन लघुवित्तको ५६.५४ प्रतिशत बढेर ५.६२ प्रतिशत बिन्दु, फस्र्ट माइक्रोफानान्स लघुवित्तको ५४.७० प्रतिशत बढेर ४.४४ प्रतिशत बिन्दु, जीवन विकास लघुवित्तको ५४.५७ प्रतिशत बढेर ४.५६ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा पुगेको छ । यस्तै, आरएसडीसी लघुवित्तको ४८.९० प्रतिशत बढेर २.७१ प्रतिशत बिन्दु, उपकार लघुवित्तको ४६.०९ प्रतिशत बढेर ४.१२ प्रतिशत बिन्दु, नेष्डो समृद्ध लघुवित्तको ३८.७६ प्रतिशत बढेर १६.६१ प्रतिशत बिन्दु, समता घरेलु लघुवित्तको ३०.०६ प्रतिशत बढेर ७.८३ प्रतिशत बिन्दु, मातृभूमि लघुवित्तको २९.४३ प्रतिशत बढेर ९.६३ प्रतिशत बिन्दु, साना किसान विकास लघुवित्तको १३.५ प्रतिशत बढेर २.२७ प्रतिशत बिन्दु, सपोर्ट लघुवित्तको १२.९८ प्रतिशत बढेर १.७४ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा पुगेको तथ्याङ्क छ । पुससम्मको तथ्याङ्क अनुसार धौलागिरी लघुवित्तको ११.५६ प्रतिशत बढेर ५.५ प्रतिशत बिन्दु, स्वाभिमान लघुवित्तको १०.६७ प्रतिशत बढेर ३.४२ प्रतिशत बिन्दु, मिथिला लघुवित्तको ८.५० प्रतिशत बढेर ४.८५ प्रतिशत बिन्दु, विजय लघुवित्तको ५.६९ प्रतिशत बढेर ८.३५ प्रतिशत बिन्दु, महुली लघुवित्तको ५.३८ प्रतिशत बढेर ४.८९ प्रतिशत बिन्दु, आत्मनिर्भर लघुवित्तको ४.५७ प्रतिशत बढेर १५.०९ प्रतिशत बिन्दु र समाज लघुवित्तको १.६५ प्रतिशत बढेर ४.९ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा पुगेको हो । ३१ लघुवित्तले घटाए खराब कर्जा समीक्षा अवधिमा ३१ वटा लघुवित्त संस्थाहरूले भने खराब कर्जा घटाएका छन् । जसमध्ये सामुदायिक लघुवित्तको खराब कर्जा ६६.६२ प्रतिशत घटेर ४.८९ प्रतिशत बिन्दुमा झरेको छ । जबकी गत वर्षको पुसमा लघुवित्तको खराब कर्जा १४.६५ प्रतिशत बिन्दुमा थियो । यस्तै, महिला लघुवित्तको ६२.४२ प्रतिशत घटेर १.८६ प्रतिशत बिन्दु, सीर्जनशील लघुवित्तको ६१.५७ प्रतिशत घटेर ६.९७ प्रतिशत बिन्दु, ग्रामीण विकास लघुवित्तको ४६.९९ प्रतिशत घटेर ४.१५ प्रतिशत बिन्दु, अभियान लघुवित्तको ४२.२५ प्रतिशत घटेर ४.१४ प्रतिशत बिन्दु, डिप्रोक्स लघुवित्तको ४१.४९ प्रतिशत घटेर ६.०९ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झरेको छ । पुससम्मको तथ्याङ्क अनुसार आरम्भ चौतारी लघुवित्तको ३७.२८ प्रतिशत घटेर २.९१ प्रतिशत बिन्दु, फरवार्ड माइक्रोफाइनान्स लघुवित्तको ३०.६० प्रतिशत घटेर ५.३५ प्रतिशत बिन्दु, स्वाबलम्बन लघुवित्तको २७.११ प्रतिशत घटेर ८.२८ प्रतिशत बिन्दु, मानुषी लघुवित्तको २५.९४ प्रतिशत घटेर ५.८५ प्रतिशत बिन्दु, सूर्योदय वोमी लघुवित्तको २५.८८ प्रतिशत घटेर ५.४४ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झारेका छन् । गुराँस लघुवित्तको २५.८५ प्रतिशत घटेर २.७८ प्रतिशत बिन्दु, जनउत्थान सामुदायिक लघुवित्तको २५.७९ प्रतिशत घटेर ५.८४ प्रतिशत बिन्दु, एनएमबि लघुवित्तको २४.०७ प्रतिशत घटेर ५.९६ प्रतिशत बिन्दु, नाडेप लघुवित्तको १९.६७ प्रतिशत घटेर ८ प्रतिशत बिन्दु, निर्धन उत्थान लघुवित्तको १९.६५ प्रतिशत घटेर ९.४ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झारेका छन् । यस्तै, नेशनल लघुवित्तको १८.७१ प्रतिशत घटेर ३.०४ प्रतिशत बिन्दु, उन्नति सहकार्य लघुवित्तको १५.८५ प्रतिशत घटेर ४.८३ प्रतिशत बिन्दु, स्वरोजागर लघुवित्तको १४.४३ प्रतिशत घटेर ५.०४ प्रतिशत बिन्दु, लक्ष्मी लघुवित्तको १२.०४ प्रतिशत घटेर ८.४७ प्रतिशत बिन्दु, गणपति लघुवित्तको ११.३७ प्रतिशत घटेर ४.१३ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा कायम राखेका छन् । सीवाईसी नेपाल लघुवित्तको ८.८० प्रतिशत घटेर ४.३५ प्रतिशत बिन्दु, छिमेक लघुवित्तको ७.७९ प्रतिशत घटेर २.७२ प्रतिशत बिन्दु, नेरुडे मिर्मिरे लघुवित्तको ४.०७ प्रतिशत घटेर ८.४७ प्रतिशत बिन्दु, कालिका लघुवित्तको ३.११ प्रतिशत घटेर ४.६७ प्रतिशत बिन्दु, एनआईसी एशिया लघुवित्तको २.८३ प्रतिशत घटेर १३.३७ प्रतिशत बिन्दु, ग्लोबल आइएमई लघुवित्तको २.६१ प्रतिशत घटेर ४.१ प्रतिशत बिन्दुमा एनपीएल रहेको तथ्याङ्क छ । यस्तै, मेरो माइक्रोफाइनान्स लघुवित्तको १.१४ प्रतिशत घटेर ७.७८ प्रतिशत बिन्दु, सम्पदा लघुवित्तको ०.८६ प्रतिशत घटेर ४.५६ प्रतिशत बिन्दु, आशा लघुवित्तको ०.२० प्रतिशत घटेर ४.९२ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झारेका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले खराब कर्जा बढी भएका संस्थालाई निरन्तर निरीक्षण गरिरहेको हुन्छ । खराब कर्जा बढी भएका संस्थालाई राष्ट्र बैंकले नजिकबाट निरीक्षण गरिरहेको हुन्छ । जुन संस्थाको खराब कर्जा बढी छ, त्यो संस्थालाई भन्दा पनि बढी चिन्ता चासो हुने गरेको राष्ट्र बैंकका अधिकारीहरू बताउँछन् । खराब कर्जाको सीमा नतोकेको भएपनि शीघ्र सुधारात्मक कारवाही (पीसीए)का आधारमा कारवाहीमा पर्ने गरेको नेपाल राष्ट्र बैंकका सहायक प्रवक्ता डा.डिल्लीराम पोखरेल बताउँछन् । खराब कर्जा १० प्रतिशत भएपनि अन्य सूचकमा संस्था राम्रोसँग सञ्चालन भइरहेको छ भने त्यस्ता संस्थालाई कारवाही हुँदैन । तर, विशेष कारणले असुल नभएर केही समयमा कर्जा असुली हुने देखिन्छ भने संस्थालाई समस्या भएको मानिँदैन ।
मस्कलाई ट्रम्प प्रशासन घाँडो, वाशिंगटन प्रवेशसँगै टेस्लाका सेयर घट्दै
काठमाडौं । टेस्लाको सेयरले अहिलेसम्म यस्तो घाटा बेहोरेको थिएन । जबदेखि टेस्लाका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) एलन मस्क वाशिंगटन गएर ट्रम्प प्रशासनमा सामेल भए तबदेखि टेस्लाको सेयर घटिरहेको छ । लगातार सात हप्तासम्म टेस्लाको सेयर घटेको छ । सार्वजनिक कम्पनी बनेको १५ वर्षमा यो टेस्लाको अहिलेसम्मकै सबैभन्दा लामो गिरावट हो । २०२५ मा करिब ३० प्रतिशत गिरावट यस वर्ष टेस्लाका सेयरमा करिब ३० प्रतिशत गिरावट आएको छ। यो गिरावट विश्वका प्रमुख कम्पनीहरू गुगल र एनभीडीयाको भन्दा पनि धेरै हो । गुगलका सेयरहरू यस वर्ष करिब ८ प्रतिशत घटेका छन् भने एनभीडीयाका सेयरमा करिब १८ प्रतिशत गिरावट आएको छ । टेस्लाका सेयर पछिल्लो एक महिनामा मात्रै करिब २५ प्रतिशत घटिसकेका छन् । विश्लेषकहरूले टेस्लाका नयाँ गाडीहरूको बिक्री घट्दै गएको र ‘कम लागतको मोडेल’ सम्बन्धी मस्कबाट हालसालै कुनै अपडेट नआएको कारण देखाएका छन् । गोल्डम्यानका विश्लेषकहरूले युरोप, चीन र अमेरिकाका विभिन्न बजारमा टेस्लाका इलेक्ट्रिक गाडी बिक्री घटेको उल्लेख गरेका छन् । गोल्डम्यानका विश्लेषकहरूले भने, ‘चीनमा एफएसडी (पूर्ण स्वचालित ड्राइभिङ) को लागि टेस्लाले कडा प्रतिस्पर्धा सामना गरिरहेको छ, जहाँ प्रमुख प्रतिस्पर्धीहरूले स्मार्ट ड्राइभिङ सुविधाहरूको लागि छुट्टै सफ्टवेयर खरिद गर्नुपर्दैन ।’ यसैबीच बाएर्डले टेस्लालाई ‘बेयरिश फ्रेश पिक्स’ सूचीमा समावेश गरेको छ । विश्लेषकहरूले लेखेका छन्, ‘उत्पादन अवरोधले टेस्लाको आपूर्ति चेनलाई जटिल बनाउनेछ ।’ मस्कको राजनीति र प्रभाव तर वाल स्ट्रिटका लगानीकर्ताहरू मात्र बिक्री र उत्पादनजस्ता मौलिक कारकहरूलाई लिएर चिन्तित छैनन् । मस्कको राजनीति र ह्वाइट हाउसमा उनको संलग्नताले टेस्लामा कति असर पार्नेछ भन्ने विषयमा पनि छलफल भइरहेको छ । बाएर्डका विश्लेषकहरू लेख्छन्, ‘मस्कको ट्रम्प प्रशासनसँगको सम्बन्धले माग पक्षमा अनिश्चितता थपेको छ ।’ मस्क हालै ट्रम्प प्रशासनको ‘सरकारी दक्षता विभाग’ (डीओजीई) को नेतृत्व गरिरहेका छन् । उनी पहिल्यैदेखि कृत्रिम बौद्धिकता स्टार्टअप एक्सएआई, सामाजिक सञ्जाल कम्पनी एक्स र अन्तरिक्ष तथा रक्षा कम्पनी स्पेसएक्सको नेतृत्व गरिरहेका थिए । टेस्ला र मस्कविरुद्धको प्रतिक्रियाहरू मस्क हाल ट्रम्प प्रशासनको संघीय सरकारको बजेट, श्रमशक्ति र संस्थागत क्षमतामा कटौती गर्ने प्रयासको सार्वजनिक अनुहार बनेका छन् । साथै उनी एक्समा विवादास्पद राजनीतिक टिप्पणीहरू पोस्ट गर्दै आएका छन् । अमेरिका र युरोपमा मस्क तथा टेस्लाविरुद्धको असन्तुष्टि बढ्दै गएको छ । टेस्लाका सोरूमहरूमा आगजनी तथा तोडफोडका घटनाहरू पनि देखिएका छन् । यहाँसम्म कि टेस्लाका कट्टर समर्थक विश्लेषकहरू र प्रशंसकहरू पनि अब मस्कको राजनीतिक गतिविधिले टेस्लाको ग्राहक र लगानीकर्तामा असर पारिरहेको स्वीकार्न बाध्य भएका छन् । ईभी समर्थक वेबसाइट क्लिनटेचनिकाले बिहीबार ‘टेस्लाका मालिकहरूले अब आफ्नो गाडी बेच्नुपर्छ ?’ भन्ने शीर्षकमा एक नैतिक लेख प्रकाशित गर्यो । उक्त लेखमा टेस्लाको बोर्डले मस्कलाई सीईओ पदबाट हटाउनुपर्छ कि भनेर बहस गरिएको थियो। मस्क र टेस्लाले यसबारे कुनै प्रतिक्रिया दिएका छैनन् । टेस्लाका बुलहरूका लागि कठिन समय शुक्रबार वेडबुश सेक्युरिटीजका ड्यान आइभ्सले लेखे, ‘टेस्लाका बुलहरू (उत्साही लगानीकर्ताहरू) अहिले कठिन अवस्थामा छन् । मस्क, डीओजीई र ट्रम्प प्रशासनसँग सम्बन्धित नकारात्मक धारणा विश्वभर फैलिएको छ ।’ उनले यो समय टेस्ला बुलहरूका लागि ‘गम्भीर परीक्षणको क्षण’ भएको बताए । तर वेडबुशले यो सेयरको गिरावटलाई अवसरको रूपमा लिएको छ । फर्मले टेस्लालाई आफ्नो ‘सबैभन्दा उत्कृष्ट विचारहरू’ सूचीमा समावेश गरेको छ र १२ महिनाभित्र ५५० डलरको लक्ष्य निर्धारण गरेको छ । वेडबुशले लेख्यो, ‘टेस्लाका लागि ट्रम्प प्रशासनकै नेतृत्व सबैभन्दा राम्रो कुरा हुनसक्छ किनकि यसले स्वचालित गाडीहरूको लागि संघीय नियमहरू नरम पार्नेछ।’ विश्वभर टेस्लाको बिक्रीमा गिरावट हाल विश्वभर टेस्लाका कारहरूको बिक्री घटिरहेको छ । जर्मनीमा फेब्रुअरी महिनामा ७६ प्रतिशत, नेदरल्याण्डमा २४ प्रतिशत, स्वीडेनमा ४२ प्रतिशत, फ्रान्समा ४५ प्रतिशत, इटालीमा ५५ प्रतिशत, स्पेनमा १० प्रतिशत र पोर्चुगलमा ५३ प्रतिशतले बिक्रीमा गिरावट आएको छ । चीनमा उत्पादित टेस्ला गाडीहरूको विश्वव्यापी बिक्रीमा ४९ प्रतिशत गिरावट आएको छ । यो गिरावटले टेस्लाको भविष्यमा गम्भीर असर पार्न सक्ने अनुमान गरिएको छ। कति घट्यो मस्कको नेटवर्थ ? ब्लूमबर्ग बिलेनियर्स इन्डेक्सका अनुसार एलन मस्कको नेटवर्थ यस वर्ष १०३ अर्ब डलरले घटेको छ । यद्यपि यसको बावजुद पनि उनी अझै विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति बनेका छन् । अहिले मस्कको नेटवर्थ ३३० अर्ब डलर रहेको छ । यस वर्ष सम्पत्ति गुमाउने मामलामा पनि मस्क पहिलो स्थानमा छन् । उनको सम्पत्ति घट्नुको मुख्य कारण टेस्लाका सेयरहरूमा आएको भारी गिरावट हो । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
७ महिनामा बैंकहरूको नाफा ३६ अर्ब रुपैयाँ, आधा दर्जन बैंक करोड क्लबमै सीमित
काठमाडौं । वाणिज्य बैंकहरूले ७ महिनाको अवधिमा ३६ अर्ब रुपैयाँ बढी खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को माघसम्ममा २० वटा वाणिज्य बैंकहरूले ३६ अर्ब ६ करोड ७९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेका छन् । ७ महिनाको अवधिमा नबिल बैंकले सबैभन्दा धेरै नाफा आर्जन गरेको छ । गत माघसम्म नबिलले ४ अर्ब १ करोड ११ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ । यस्तै, ग्लोबल आइएमई बैंकले ३ अर्ब ८९ करोड ५ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । यस्तै, नेपाल इन्भेष्टमेन्ट मेगा बैंकले ३ अर्ब ४३ करोड ९६ लाख रुपैयाँ, एभरेष्ट बैंकले २ अर्ब ५७ करोड ३८ लाख रुपैयाँ, नेपाल बैंकले २ अर्ब ४५ करोड ८४ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेका छन् । राष्ट्र बैंकका अनुसार एनएमबि बैंकले २ अर्ब ३४ करोड ४९ लाख रुपैयाँ, प्राइम बैंकले २ अर्ब १८ करोड २३ लाख रुपैयाँ, स्ट्याण्डर्ड चार्टर्ड बैंकले १ अर्ब ८३ करोड ८५ लाख रुपैयाँ, प्रभु बैंकले १ अर्ब ८३ करोड ४६ लाख रुपैयाँ, लक्ष्मी सनराइज बैंकले १ अर्ब ५८ करोड ९६ लाख रुपैयाँ, नाफा गरेका छन् । ७ महिनाको अवधिमा हिमालयन बैंकले १ अर्ब ४७ करोड २४ लाख रुपैयाँ, सानिमा बैंकले १ अर्ब ३७ करोड १९ लाख रुपैयाँ, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले १ अर्ब २३ करोड ८६ लाख रुपैयाँ, नेपाल एसबिआई बैंकले १ अर्ब ९ करोड १७ लाख रुपैयाँ नाफा गरेका छन् । अधिकांश बैंकले ७ महिनाको अवधिमा अर्बभन्दा बढी नाफा गरेपनि विभिन्न आधा दर्जन बैंक भने करोड क्लबमै सीमित भएका छन् । जसमध्ये माछापुच्छ्रे बैंकले ९६ करोड ८१ लाख रुपैयाँ, सिटिजन्स बैंकले ९० करोड २६ लाख रुपैयाँ, सिद्धार्थ बैंकले ८५ करोड ५१ लाख रुपैयाँ, कृषि विकास बैंकले ७९ करोड ९९ लाख रुपैयाँ, कुमारी बैंकले ७३ करोड ८६ लाख रुपैयाँ र एनआईसी एशिया बैंकले ४६ करोड ४७ लाख रुपैयाँ नाफा गरेका छन् ।
