सार्फीको अध्यक्षमा गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी
काठमाडौं । साउथ एसियन रिजनल फाइनान्सियल इन्क्लुसन इनिसिएटिभ (सार्फी)को नेतृत्व नेपाल राष्ट्र बैंकमा हस्तान्तरण भएको छ । नेतृत्व हस्तान्तरणसँगै बैंकका तर्फबाट गभर्नर महाप्रसाद अधिकारी सार्फीको अध्यक्ष चयन भएका छन् । मध्य अमेरिकी मलुक एल्साल्भाडोरको राजधानी सान्साल्भाडोरमा २ सेप्टेम्बर, २०२४ देखि जारी ‘एलाइन्स फर फाइनान्सियल इन्क्लुसन एफआई ग्लोबल पोलिसी फोरम’ को बैठक चलिरहेको छ । सो बैठकअन्तर्गत बुधबार आयोजित १५ औं सार्फी लिडर्स राउण्डटेबल’ का क्रममा सार्फीको अध्यक्षता नेपाल राष्ट्र बैंकमा हस्तान्तण भएको हो । सो अवसरमा गभर्नर अधिकारी भर्चुअल माध्यमबाट सहभागी भई बैठकको अध्यक्षता ग्रहण गरेका थिए। बैठकले स्टेट बैंक अफ अफ पाकिस्तान (एसबीपी)लाई सार्फीको उपाध्यक्ष चयन गरेको छ । यसअघि सार्फीको नेतृत्व माल्दीभ्स मनिटरी अथोरिटीमा थियो भने राष्ट्र बैंकका तर्फबाट गभर्नर अधिकारी उक्त सञ्जालको उपाध्यक्ष थिए । सन् २०२२ सेप्टेम्बरमा जोर्डनको डेड सीमा सम्पन्न ‘ग्लोबल पोलिसी फोरम’ को बाह्रौं बैठकका क्रममा सार्फी स्थापना भएको थियो । नेपाल राष्ट्र बैंकसहित बङ्गलादेश, भुटान, माल्दीभ्स, पाकिस्तान र श्रीलङ्काका केन्द्रीय बैंकहरू उक्त सञ्जालमा आबद्ध छन् । क्षेत्रीयस्तरमा ज्ञान आदानप्रदान, क्षमता अभिवृद्धि र संयुक्त सिकाइ अभ्यास, प्राविधिक सहायताको कार्यान्वयन, विश्वव्यापी र क्षेत्रीयस्तरका असल अभ्यासको अनुसरण गर्दै सबै वित्तीय समावेशीकरणलाई प्रवर्द्धन गर्नेलगायतका उद्देश्यसहित सार्फी स्थापना गरिएको थियो ।
एकैदिन ४० अर्ब तरलता खिच्दै राष्ट्र बैंक, ब्याजदर बोलकबोलबाट तय हुने
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बजारमा तरलता थुप्रिएसँगै थप ४० अर्ब रुपैयाँ खिच्न लागेको छ । निक्षेप संकलन उपकरण बोलकबोल मार्फत बुधबार ४० अर्ब तरलता खिच्न लागिएको केन्द्रीय बैंकले जनाएको छ । २१ दिनका लागि निक्षेप संकलन उपकरण बोलकबोल मार्फत ४० अर्ब तरलता खिच्न लागिएको हो । केन्द्रीय बैंकका अनुसार निक्षेप संकलन उपकरणको ब्याजदर बोलकबोलबाट तय हुनेछ । जसको साँवा र ब्याज भुक्तानी आगामी ९ असोजमा हुनेछ ।
राष्ट्र बैंकले गर्यो वर्षौंदेखिको चलनमा ब्रेक, साढे १ अर्ब जोगिने
काठमाडौं । मान्छेहरुले हातमा नयाँ नोट पर्ने वित्तीकै दशैं आएको महसुस गर्थे । विभिन्न बैंकबाट नयाँ नोट साँटेर दशैंका लागि घर जाने मानिसहरुको भीड लाग्थ्यो । नयाँ नोट पाएको खुसी पृथक किसिमको हुन्थ्यो । नयाँ नोटले दशैं आएको रौनक दिन्थ्यो । मानिसहरुले दक्षिणा दिँदा नयाँ नोट नै प्रयोग गर्थे । तर, यस पटक त्यस्तो हुने छैन । मानिसहरुले नयाँ नोट प्रयोग गर्न पाउने छैनन् । नेपाल राष्ट्र बैंकले यसपटक नयाँ नोटको सट्टा सुकिला (सफा) नोट वितरण गर्ने तयारी गरेको छ । गत साता बसेको राष्ट्र बैंक व्यवस्थापन समितिको बैठकले औपचारिक रूपमै यस वर्ष नयाँ नोटको सट्टा सुकिला नोट वितरण गर्ने निर्णय गरेको हो । अतिरिक्त खर्च जोगिने र सुकिला नोट पनि व्यवस्थापन हुने भएकाले यस्तो निर्णय लिइएको सहप्रवक्ता डा.डिल्लीप्रसाद पोखरेलले बताए । विगतमा दशैं तिहारमा ६० देखि ७० अर्ब बराबरको नयाँ नोट राष्ट्र बैंकबाट बाहिरिन्थयो । करिब १५ अर्ब रुपैयाँ सर्वसाधारणलाई जान्थ्यो । तर, यस पटक बैंक तथा वित्तीय संस्थाले नयाँ नोट वितरण गर्ने छैनन् । नयाँ नोट छपाइका लागि राष्ट्र बैंकले ठूलो धनराशी खर्च गर्ने गर्थ्याे । राष्ट्र बैंकले नयाँ नोटमा देखेको खर्चका कारण यो वर्षदेखि नयाँ नोट वितरण नगर्ने निर्णय गरेको हो । राष्ट्र बैंकले नोट छपाइमा मात्र १ अर्ब ३३ करोड ६४ लाख र मुलुकभर वितरण गर्दा औसत ३ करोड ८७ लाख रुपैयाँ गरेर कुल १ अर्ब ३७ करोड ५१ लाख रुपैयाँ खर्च हुँदै आएको बताएको छ । डिजिटल कारोबारलाई बढावा दिन बैंकले दशैंमा नयाँ वा सुकिला नोट नबाँड्ने भएको बताएकाे हाे । विगतमा राष्ट्र बैंकले दसैंका लागि भनेर ३/४ महिनाअगावै नयाँ नोट छपाइको काम गर्थ्याे । डिजिटल कारोबारलाई प्रोत्साहन र नोट छपाइको लागत घटाउन राष्ट्र बैंकले यस्तो निर्णय लिएको बताएको छ । विगतमा राष्ट्र बैंकले ५, १०, २०, ५० र १ सय रुपैयाँका नयाँ नोट प्रतिव्यक्ति १८ हजार ५ सयका दरले वितरण गरेको थियो ।
