सुस्तामा भारतले फेरी मिच्यो सिमा
नवलपरासी । सुस्ताको विवादित भूमिमा भारतीय पक्षले सडक बिस्तार गर्न खोजेपछि पुनः विवाद सिर्जना भएको छ । विवादित भूमि मानिएको क्षेत्रमा भारतीय पक्षले सडक बिस्तार गर्न खोजेपछि नेपाली पक्षले सो बाटो बिस्तारमा रोक लगाउन खोजेपछि विवाद सिर्जना भएको हो । विसं २०६४ मा नेपाल र भारतका उच्च अधिकारीबीच सुस्ताको विवादित भूमिमा दुवै पक्षबाट कुनै पनि सडक बिस्तार, खेती गर्नेलगायतका काम नगर्ने सहमति भएको थियो । यद्यपि पछिल्लो पटक सुस्ताको विवादित भूमिमा भारतीय पक्षबाट सडक बिस्तार गर्न खोजिएको सुस्ता बचाउ अभियानका उपाध्यक्ष आदम खाँले जानकारी दिए । खाँका अनुसार भारतीय पक्षले विवादित भूमिमा सडक बिस्तार गर्न खोज्दा नेपाली पक्षले उक्त कार्य रोक्न खोजेपछि सुस्ता आउने सडक सञ्जालमा खाल्टो खनेर भारतीय पक्षले दुःख दिन थालेका छन् । सुस्ता पुग्नका लागि सहज रुपमा भारतीय भूमि हुँदै सुस्ता पुग्नुपर्ने बाध्यता छ । नेपाली भूमि हुँदै सुस्ता जान नारायणी नदीमा डुङ्गाको प्रयोग गर्नुपर्ने हुँदा वर्षाभर जोखिमपूर्ण यात्रा गर्नुपर्ने हुन्छ । यद्यपि भारतीय भूमि हुँदै सुस्ता पुग्न निकै सहज मानिन्छ । यतिबेला भारतीय पक्षले सो सडक सञ्जालमा खाल्टो खनेपछि सुस्तावासीलाई भारतीय भूमि हुँदै नेपालतर्फ आउने र भारतीय भूमि हुँदै सुस्ता जानसमेत निकै समस्या छ । भारतीय पक्षले विवादित भूमिमा सडक बिस्तार गर्न खोज्दा पछिल्लो पटक सुस्तावासीलाई समस्या भएको सुस्ता गाउँपालिका अध्यक्ष रामप्रसाद पाण्डेले बताए । पटक पटक सुस्ताको भूमिको विषयलाई लिएर नेपाल र भारतीय पक्षबीच विवाद सिर्जना भएपछि २०६४ सालमा तत्कालीन रुपमा दुवै पक्षका उच्च अधिकारीहरुबीच सुस्ताको विवादित भूमिमा दुवै पक्षबाट सडक बिस्तार, खेती गर्ने लगायतका काम दुवै पक्षबाट नगर्ने सहमति भएको थियो । यद्यपि अहिले भारतीय पक्षले भारतीय सुरक्षाकर्मीको आडमा भारतीयहरुले विवादित भूमिमा सडक बिस्तार गर्न खोज्दा भारतीय पक्षबाट सहमति उल्लघन गर्न खोजिएको संविधानसभाका पूर्वसदस्य देवकरण कलवारले जानकारी दिए । सङ्घीय संरचनाअनुसार सुस्ता गाउँ वर्तमान अवस्थामा प्रदेश नं ५ अन्तर्गत पश्चिम नवलपरासीको सुस्ता गाउँपालिका अन्तर्गत वडा न ५ मा पर्दछ । यसबारे स्थानीय रुपमा तत्काल दुवै देशका सुरक्षाकर्मीहरुको सहजीकरणमा विवाद समस्या समाधान गर्न पहल गर्न लागिएको प्रमुख जिल्ला अधिकारी देवेन्द्र लामिछानेले जानकारी दिए । भारतीय भूमि हुँदै नेपाल आउन भारतीय पक्षले सडक सञ्जालमा खाल्टो खनेपछि यातायातका सवारी साधन चल्ल सकेको छैन । वर्षामा नारायणी नदीमा डुङ्गाको प्रयोग गर्दा जोखिम पूर्ण यात्रा गर्न सुस्तावासी बाध्य छन् । सुस्ता गाउँमा करीव दुई हजार पाँच सय जनङ्सख्या छ । रासस
२०/२२ बर्षमा किशोर-किशोरीमा हृदयघात देखिनु खतराको संकेत हो: डा. शिवजी बिक्रम सिलवाल
मुटुरोग विशेषज्ञ डा. शिवजी बिक्रम सिलवाल काठमाडौं। विश्वव्यापी रूपमा भइरहेको औद्योगीकरण र मानव जीवनशैलीको परिवर्तनसंगै मुटुरोग मानव मृत्युको पहिलो कारण बन्न पुगिरहेको छ। पुरुष-महिला दुवैजनालाई असर पार्ने यो रोग अहिले पनि बढ्दो क्रममा छ। मुटुरोग प्राणघातक भए तापनि ८०% हृदयघात रोकथाम गर्न सकिन्छ। विश्व मुटु महासंघका अनुसार मुटुरोगका कारण विश्वभर बर्से १ करोड ८० लाख मानिसको मृत्यु हुने गर्छ। मृत्यु हुनेहरूमध्ये ८० प्रतिशतभन्दा बढी विकासोन्मुख देशका विपन्न वर्गका जनता पर्छ्रन्। विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले सन् २०२० सम्ममा विकासोन्मुख राष्ट्रहरूमा मुटुरोग महामारीकै रूपमा फैलिने भविष्यवाणी गरेको छ। मुटुरोग भन्नाले धेरैजसोले हृदयघात र हार्टफेललाई बुझ्ने गरेको पाइन्छ। नेपालमा मुटुरोग बढ्ने क्रममा छ। हाल करिब १५ प्रतिशत जनतालाई कुनै न कुनै प्रकारको मुटुरोग भएको अनुमान गरिएको छ। नेपालमा १० वर्षता मुटुरोगीहरूको संख्यामा पाँच गुणाले वृद्धि भएको छ। स्वस्थ्यलाई ध्यान नदिँदा यस्ता समस्या दिनानुदिन बढ्दै गइरहेका छन् । आखिर किन हुन्छ त हृदयरोग ? यो बाट कसरी बच्ने र एक्लै भएको अवस्थामा के गर्ने भन्ने बिषयलाई लिएर डोमी शेर्पाले मुटुरोग विशेषज्ञ डा. शिभजी बिक्रम सिलवालसँग गरेको छोटो अन्तर्वर्ता: के हो हृदयघात ? शरिरभरि रक्तसञ्चार गर्ने काम मुटुले गर्छ। मुटुलाई पम्प गर्नका लागि अक्सिजनको आवश्यकता पर्छ। मुट्को बाहिरी भागमा रहेको कोरोनरी रक्तनलीहरुले मुटुलाई रक्तसंचारको लागि मद्त गर्दछ। बिभिन्न कारणले गर्दा मटुका मांशपेशीमा रगत प्रवाह गर्न कोरोनरी रक्तनलीहरू साँगुरो वा बन्द हुन्छ परिणाम मुटुमा अक्सिजनको मात्रा कम हुन जान्छ। यसरी मुटुमा अक्सिजनको कमी हुँदा मुटुले काम गर्न छोड्छ। यस अवस्थालाई नै हृदयघात भनिन्छ। लक्षण धेरै मानिसहरुलाई मुटुरोगका लक्षणहरूबारे जानकारी छैन। यसकारण मानिसहरू ढिला गरी उपचारका लागि अस्पताल वा डाक्टरकहाँ जान्छन्। हार्टअट्याकले यो समय र यति बजे आउँदैछुँ भनेर कहिल्यै भन्दैन, यो जुनसुकै बेला जहाँ पनि आउन सक्छ । तर यसमा लक्षणहरु पनि देखिन्छन। जस्तै: – एक्कासी छाती दुख्नु। छाती यसरी दुख्छ कि मान्छेले त्यसलाई थाम्न नसक्ने अवस्था पनि हुन सक्छ। त्यो दुखाई बिस्तारै चिउँडो तिर सर्दै जाने र दाँया र बाँया पाखुरामा पनि सर्न सक्छ। – अत्याधिक पसिना आउने – टाउको दुख्ने, वन्ता हुने – परिश्रम गर्दा दम बढ्नु – खुट्टाहरू सुन्निनु – मुटु बेतालले धड्किनु – चक्कर लाग्नु – धाँटीको रक्तनली फुल्नु वा चल्नु – बाल्यकालमा जोर्नीहरू दुख्नु र साथमा ज्वरो पनि आउनु – जिब्रो,औंलाका टुप्पाहरू नीलो हुनु आदि सबै मुटुरोगका लक्षणहरू हुन सक्छन्। – शारारीक परिश्रम गर्ने वा मानसिक तनावमा छातीको बीच भागमा वा देब्रेतीर भएर ढुङ्गाले थिचेको जस्तो अनुभव हुन्छ। आराम गरेपिछ हराएर जान्छ। – कसै- कसैलाई भने पहिलो पटक नै असह्य तरिकाले छाती दुख्नु, देब्रे छातीतिर झनै श्वास फेर्न गार्हो हुने, चिटचिट पसिना आउने, वाकवाक लाग्ने जस्ता हृदयघातका लक्षणहरू देखिन्छन्, जस मध्य एक तिहाई बिरामीको अस्पताल पुग्नभुन्दा अगाडि नै मृत्यु हुन्छ। नेपालमा हृदयघातको उपचारको अवस्था नेपालमा हृदयघातको उपचार राम्रोसँग नेपालमै उपलब्ध छ। जस्तो हृदयघातको उपचार पनि नेपालमा गरिएको छ। जुन नली बन्द भएर हृदयघात हुन्छ त्यस नली खुल्ला गर्न तरिकलाई हृदयघातको अपरेसन भनिन्छ। यदी त्यो नली बन्द छ भने त्यसमा हामीले जाली हाल्नुपर्छ। जाले हाल्ने प्रब्रितिलाई एन्जिवोप्लास्टी भनिन्छ। यो उपचार प्रव्रिती नेपालको बिभिन्न ठाउँमा उपलब्द छ। जस्तै शहिद गंगलाल, नर्भिक अस्पातल, मनमोहन कार्डिक अस्पतालमा यो सेवा उपलब्ध रहेको छ। हृदयघातले असर गर्ने उमेर समुह पहिला- पहिला हामीले देखे र पढे अनुसार हृदयघात ३० बर्ष भन्दा माथिको उमेर समुहलाई मात्र हुन्छ भनिन्थ्यो। तर अहिलेको अवस्था फरक रहेको छ किनभने २०/२२ बर्षको मानिस पनि हृदयघात भएर आएका छन्। अहिले उमेरको हद भन्दा मैले २० बर्ष भन्दा मुनिको हृदयघात भएको ब्यक्ती चाँही देखो छैन तर २० बर्षभन्दा माथि उमेर समुहमा भने यो रोग एकदम देखिएको छ। हृदयघात हुने कारण १. कोलेस्ट्रोल रगतमा पाइने एक किसिमको चिल्लो पदार्थ हो । यो तत्वको रक्त मात्र सामान्य भन्दा ज्यादा भएमा मुटु, मस्तिष्क, आँखा, गोडाका धमनीहरुमा जमेर हृदयघात, मस्तिष्कघात, दृष्टिघात, डिप भेन थ्रम्बोसिस् जस्ता समस्या गराउँछ । २. उच्च रक्तचाप १५५ मुटुरोग उच्च रक्तचापको कारण लाग्ने गर्दछ । यसरी लामो समय सम्म रक्तचाप भईरहदा धमलीहरुको भित्री पत्र इन्डोथेलियम लेएर क्षति ग्रष्त हुन गइ कोलेस्ट्रोल जम्ने र प्लाक बन्ने क्रिया द्रुत गतिमा हुन पुग्छ र हृदयरोग लाग्छ । ३. मधुमेह मधुमेह हुँदा बढेको ग्लुकोजले स साना रक्तनलीहरुलाई क्षतिग्रस्त गर्ने र कोषहरुको कोलेस्ट्रोल ग्रहण गर्ने क्षमता हुने हुँदा नसालाई क्षतिग्रस्त हुन र कोलेस्ट्रोल बढ्न मदत गर्दछ । यसो हुँदा रक्तनलीहरुमा चाडै बोसो जमेर हृदयरोग लाग्छ । ४. मोटोपन मोटोपन भएकाहरुको बोसो तन्तुले र लिपोकाइन्स भन्ने केमिकल उत्पादन गर्दछ जस्लाई मुटुरोगको पनि कारक मानिन्छ । मोटोपनले मुटुरोगका अन्य जोखिमहरुलाई बढी जन्माउँछ फलतः मोटो मान्छे मुटुरोगको सिकार हुन पुग्छ । ५. निस्क्रिय जीवन ब्यायाम र श्रमबाट भाग्दा कोलेष्ट्रोलको रक्तस्तर, सुगरको रत्तस्तर र शारिरिक तौल घटाउँन सकिदैन । फलत मुटुरोग चाडै लाग्ने सम्भावना रहन्छ । छ. धुम्रपान तथा सुर्ती सेवन धुम्रपान नगर्ने भन्दा गर्नेलाई मुटुरोग लाग्ने खतरा ४०० प्रतिशत ज्यादा रहन्छ । जर्दा सुर्ति, पान मसाला खैनी नश, गुल, बज्जर, हुक्का, कंकड जस्ता सुर्तीजन्य पदार्थहरुको पनि उत्तिकै हृदयरोग कारक छन । ७. मानसिक तनाव वैचारीक ओहापोहाले उत्पन्न भएको मानसिक तथा शारिरिक असहजतालाई तनाव भनिन्छ । तनावले रक्तचाप, रक्त सुगर, हृदयको गती, कोलेष्ट्रोल, बोसो लग्ने क्रिया, खुनु जन्ने क्रियालाई बढाउँदछ । यसरी सबै कुरा बढ्दै जाँदा हृदयरोग लाग्छ । मानिसमा हृदयघात हुनुमा देखिएको मुख्य कारण मानिसहरुमा हृदयघात देखिनुको सबैभन्दा मुख्य कारण सुगर, प्रेसर, कोलेस्ट्रोलको मात्रा उच्च रहनु पाईएको छ। एक्लै भएको अवस्थामा ह्रिदयघात भए के गर्ने? काठमाडौमा यदी बिरामीलाई ह्रिदयघात भए उ एक घण्टा वरिपरीमा अस्पताल पुग्न सक्छ र आफुलाई बचाउन सक्छ। तर त्यही मान्छे ग्रामिण ठाउँमा छ भने उसलाई उपचार पाउन मुस्किल हुनसक्छ। यस अवस्थामा यो ह्रिदयघात हो या होईन भनेर सोचेर नबस्ने। त्यसको लागि आफुलाई छाती दुख्न साथ वा संखा लाग्न साथ यदी रक्तश्राब जाने कुनै रिस्क छैन भने एस्पिरिन ३०० यम्जी खानु भए हुन्छ। यसले रगतलाई पातलो गर्छ र केही मात्रामा बचाउ गर्नसक्छ। बचाउने सम्भावना कति रहेको छ? कुनै पनि ब्यक्तीलाई हृदयघात भएको १ घण्टामा अस्पताल पुर्याईयो भने उसको बाँच्ने सम्भावना बढी हुन्छ। मान्छेलाई अस्पातल ल्याउन जती ढिलो गरियो त्यती नै मुटुको मांसपेसी मर्दै जान्छ जसले गर्दा पुरै मुटु बन्द हुने सम्भावना बढी हुन्छ र बिरामीको म्रिती पनि हुनसक्छ। मानिसहरुले त्यसैले सामान्य एउटा ईसिजी गर्नपर्छ किनभने ईसिजीले नै हृदयघात हो या होईन भन्ने पत्ता लगाउँछ। एकपटक ह्र्दयघात भएको ब्यक्तिले कसरी सतर्क रहने? एक्पटक हृदयघात भएको ब्यक्तिलाई फेरी पनि हृदयघात हुने सम्भावना पहिला भन्दा बढी हुन्छ। यस्तो अवस्थामा मानिसहरुले औषधी नियमित खाने, नियमित वायम गर्ने, खानपिनमा ध्यान दिने, कोलेस्ट्रोलहरुलाई नर्मल लेभलमा राख्ने, प्रेसरलाई पनि नर्मल लेभलमा राख्ने हो भने दोस्रोपटक हृदयघात हुन दिनबाट बच्न सकिन्छ। हृदयघातको रोकथामको लागि के गर्ने ? हृदयाघातलाई रोक्न वा हृदयाघात हुन नदिनका लागि धेरै उपाय अपनाउन सकिन्छ । त्यसमध्ये व्यवस्थित खानपान, नियमित व्यायाम, शारीरिक सक्रियताले मुटुरोगलाई दूर गर्नका लागि मद्दत गर्दछ । व्यस्त दैनिकी, मानसिक तनावलगायतका कारण युवाहरूमा हृदयाघात हुने प्रबल सम्भावना हुन्छ । त्यसैले यस्ता कुरालाई ध्यान दिन जरुरी हुन्छ । कतिपय युवाले आफ्नो जीवनलाई व्यवस्थित गर्न सकिरहेका हुँदैनन् । अव्यवस्थित जीवनयापन पनि हृदयाघातको प्रमुख कारण हो । त्यसैले मुटुरोगबाट बच्नका लागि व्यवस्थित जीवनशैलीसँगै शरीरलाई स्वस्थ राख्नुपर्छ । – हरियो सागपात, गेडागुडी र फलफूलको नियमित प्रयोग गर्ने – छोटो दुरी सकेसम्म पैदल जाने – शरीरको तौल बढी भयो भने पनि मुटुमा समस्या उत्पन्न हुन्छ । त्यसैले तौल सन्तुलित राख्ने उपायहरू अवलम्बन गर्दै जाने – एकपटक हृदयाघात भएको मानिसले जीवनभर औषधि प्रयोग गर्नुपर्छ । किनकि, यो जुनसुकै समयमा पनि दोहोरिन सक्छ । – हृदयाघातको समयमै उपचार गर्न सकियो भने निदान गर्न गाह्रो हुँदैन । तर, थोरै पनि हेलचेक्र्याइँ गरियो भने ज्यानै जान्छ । हृदयाघात भएको ६ घन्टासम्म उपचार गर्न सकिएन भने मानिसको मृत्यु हुन सक्छ। ( मुटुरोग विशेषज्ञ डा. शिवजी बिक्रम सिलवाल छ बर्ष देखी नर्भिक अस्पतालमा कार्यरत छन्। )
असफल उन्मुख सार्क र विमस्टेक सम्मेलनले खाेजेकाे विकल्प
लेखक आमसञ्चार तथा पत्रकारिताको स्नातकोत्तर तहमा सार्क मिडिया विषयको हालै सम्पन्न परीक्षामा पूर्वाञ्चल विश्वविद्यालयले सोधेको प्रश्न थियो– सदस्य राष्ट्रबीचको आफ्नै कारणले सार्कले आफ्नो १९ औँ शिखर सम्मेलन त आयोजना गर्न सकेको छैन, दक्षिण एसियाली क्षेत्रको विकासमा यस्तो सङ्गठनबाट कस्तो अपेक्षा गर्न सकिन्छ ? दक्षिण एसियाली क्षेत्रीय सहयोग सङ्गठन, सार्कसँग सम्बन्धित विद्यालय, विश्वविद्यालयका पाठ्यक्रम या अरु क्षेत्रमा मात्र होइन यो प्रश्न कूटनीतिक क्षेत्रमा पनि व्यापक रुपमा उठ्ने गर्दछ । सार्कको १९ औँ शिखर सम्मेलनको समय जति लम्बिदै जान्छ यो प्रश्न सोध्नेको सङ्ख्या उतिनै बढ्ने मात्र होइन कि उत्तर पनि झन जटिल बन्नेछ । सन् २०१४ को नोभेम्बरमा नेपालले सार्कको १८ औँ शिखर सम्मेलन आयोजना गर्यो । सोही सम्मेलनले १९ औँ सम्मेलन १५–१६ नोभेम्बर, २०१६ का लागि तोकेको हो । नेपाल पछिको वर्णानुक्रमानुसार आयोजना गर्ने पालो पाएको पाकिस्तानले १९ औँ सम्मेलनको सम्पूर्ण तयारी पुगेको बताइरहेकै बेला भारतका कारण सो सम्मेलन आयोजना नै हुन सकेन । उक्त सम्मेलनमा भारत सहभागी नहुने जानकारी गराएकोले अरु केही सदस्य राष्ट्रले पनि अनुपस्थित हुने जानकारी पठाए । भारत प्रशासित काश्मिर नजिक रहेको युरीको भारतीय सैनिक पोष्टमाथि सन् २०१६ को सेप्टेम्बर १८ मा भएको आतङ्कवादी हमलामा पाकिस्तान पक्षका आतङ्कवादीको हात रहेको आरोप लगाउँदै भारतले उक्त शिखर सम्मेलनमा सहभागी नहुने जनायो । भारतको यो अनुपस्थितिको सूचनापछि सार्कका अरु तीन सदस्य राष्ट्रले पनि सहभागी हुन नसक्ने जानकारी गराए । यसरी तत्कालका लागि रोकिएको सम्मेलन आजसम्म पनि हुन सकेको छैन । नेपालले सार्कको अध्यक्षका हैसियतमा गरेका केही पहल पनि सफल हुन सकेन । अभाव, गरिबी, सामाजिक पछ्यौटेपन र अशिक्षा व्याप्त रहेको दक्षिण एसियाली क्षेत्रमा यी सबै भयबाट यस क्षेत्रलाई मुक्तगर्ने उद्देश्यले तीन दशकअघि सन् १९८५ को डिसेम्बर ८ मा सार्कको जन्म भएको हो । क्षेत्रीय सहयोग संगठनका रुपमा दक्षिण एसियाका आठ देश सदस्य रहको यस सङ्गठनले विश्वको भूगोलमा गरिबीको पर्याय बनेको यस क्षेत्रलाई गरिबीबाट मुक्तगरी जनताको जीवनस्तर उकास्ने प्रयत्न त गरेकै छ, तर ती प्रयासहरु भने सार्थक हुन सकिरहेका छैनन् । सार्कको यो अवस्था र गतिशिलताका कारण दक्षिण एसियालाई अलिक परसम्म जोड्ने एसियाको अर्को वैकल्पिक क्षेत्रीय सङ्गठनका रुपमा करिब २१ वर्षअघि, सन् १९९७ जुन ६ मा बहुपक्षीय प्राविधिक तथा आर्थिक सहयोगका लागि बङ्गालको खाडीको प्रयास, विमस्टेकको कल्पना गरिएको हो भन्ने अनुमान धेरैको छ । सन् २०१६ मा सम्पन्न विम्स्टेक सम्मेलन सन् १९९७ मा थाइ राजधानी बैंककबाट शुरु भएको पाँच देशको बिमस्टेक अभियानमा आजसम्म आइपुग्दा सात देश बङ्गलादेश, भारत, भुटान, म्यानमार, श्रीलङ्का, थाइल्याण्ड र नेपाल सदस्य छन् । बङ्गालको खाडी वरपरका यी देशहरुको सङ्गठन खासगरी आर्थिक विकासको सम्भावनामा ऐक्यबद्ध भएको देखिन्छ । सार्वभौम समानता, क्षेत्रीय अखण्डता, राजनीतिक स्वतन्त्रता, आन्तरिक मामिलामा अहस्तक्षेप, शान्तिपूर्ण सहअस्तित्व र पारस्पारिक फाइदामा आधारित आधारभूत सिद्धान्त रहेको यस सङ्गठनले विशेषगरी आर्थिक विकासमा जोड दिनेगरी आफ्ना क्रियाकलापहरुलाई अघि बढाएको छ । सदस्य राष्ट्रहरुको आर्थिक अवस्था बलियो हुँदामात्र बिमस्टेकले दरिलो आधारस्तम्भ हासिल गर्नसक्छ । सात दशमलव छ प्रतिशतको वृद्धि दरका साथ भारत विश्वमा अधिक छिटो वृद्धि भइरहेको अर्थतन्त्रमध्ये एक हो । दुई हजार अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी कुल गार्हस्थ उत्पादन भएको भारत सवा सय करोड जनसङ्ख्याका साथ यस समूहको प्रभावशाली अर्थतन्त्र हो । म्यानमार जस्ता केही साना मुलुकले पनि छिटो आर्थिक बृद्धिका लागि प्रयास जारी राखेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोषका अनुसार सन् २०१६ मा विश्व अर्थतन्त्रमा ३.१ प्रतिशतका दरले मन्दी छाउँदा बिमस्टेकमा ६.९ प्रतिशतले वृद्धि भएको थियो । सन् २०१६ मा बिमस्टेकको कुल गार्हस्थ उत्पादन तीन हजार अर्ब अमेरिकी डलर अथवा विश्वको कुल गार्हस्थ उत्पादनको चार प्रतिशत रहेको थियो । यसरी हेर्दा यस सङ्गठनलाई नेतृत्व दिने अवस्थामा भारत देखिन्छ । आर्थिक दृष्टिले भारतले यस समूहलाई नेतृत्व दिनसक्छ । प्रतिव्यक्ति आयमा भने भारत पछि छ । जीवनस्तरका हिसाबले हेर्दा थाइल्यान्ड, श्रीलङ्का तथा भुटानको राम्रो अवस्था देखिन्छ । उता श्रमशक्तिमा महिलाको सहभागिताको विषयमा र सामाजिक–आर्थिक विकासका विभिन्न सूचकमा बङ्गलादेश भारतभन्दा अगाडि छ । यी र यस्ता अरु पनि कैयौँ सकारात्मक आधारभूत तत्वका कारण बङ्गालको खाडीको समुदाय सबैका लागि फाइदाजनक हुनसक्छ । त्यसैका लागि सामुहिक सहकार्य जरुरी छ । विमस्टेकले गरिबी निवारण, वाणिज्य, लगानी, प्रविधि, पर्यटन, मानवीय स्रोतको विकास, कृषि, माछापालन, यातायात तथा सञ्चार, वातावरण संरक्षण, जनस्वास्थ्यलगायत १४ ओटा क्षेत्रलाई कार्यक्षेत्र अथवा कार्ययोजनाका रुपमा अघि सारेको छ । तर ती सबै क्षेत्रमा अहिलेसम्म प्रभावकारी काम भने हुन सकिरहेको छैन । यस सङ्गठन स्थापनाको २१ वर्ष पूरा भएको छ भने यसका तीन वटा मात्र शिखर सम्मेलन सम्पन्न भएका छन् । नेपालले यही भदौ १४ र १५ गतेका लागि चौथो सम्मेलन आयोजना गरेको छ । तर अहिलेसम्म पनि यस सङ्गठनले बाङ्गालको खाडी वरपरका देशहरुको समुन्नत भविश्य निर्माणमा यही नै काम गर्न सकिन्छ भन्ने ठोस योजना अघि सार्न सकेको छैन । सन् २०१४ को जनवरीमा नेपालमा बसेको बिमस्टेक मन्त्रिस्तरको बैठकले स्वीकृत गरेको गरिबी निवारण कार्ययोजनालाई म्यानमारमा भएको तेस्रो शिखर सम्मेलनले अघि बढाउने निर्णय गरेको थियो । उक्त सम्मेलनले विशेषगरी बङ्गालको खाडी वरपरका क्षेत्रमा सडक सञ्जालले जोड्ने (फिजिकल कनेक्टिभटी) मा जोड दिएको थियो । यस क्षेत्रलाई सडक सञ्जालले जोड्दा क्षेत्रीय रुपमा लगानी र पूर्वाधार निर्माणका धेरै पक्षमा फाइदा पुग्नेछ । त्यसैगरी बङ्गालको खाडी क्षेत्र पनि जलवायु परिवर्तनको असरबाट प्रभावित भएकोले यसको प्रभाव न्युनिकरणमा पनि सामूहिक सहकार्यको आवश्यकतामाथि तेस्रो शिखर सम्मेलनले जोड दिएको थियो । त्यस्तै उक्त सम्मेलनमा जलविद्युतका क्षेत्रमा पनि सामुहिक सहकार्यको विकासमा जोड दिइएको थियो । अघिका यी सबै प्रतिबद्धताहरुलाई विमस्टेकको आगामी शिखर सम्मेलनले अघि बढाउन सकेमा फाइदा पुग्ने छ । यतिखेर नेपालको समन्वयमा विमस्टेकले तयर गरी आगामी शिखर सम्मेलनमा अघि सार्न लागेका पाँच क्षेत्रमा पनि प्रयः यिनै प्राथमिकताहरु परेको देखिन्छ । परराष्ट्रमन्त्री प्रदीप ज्ञवालीले गत बुधबार सार्वजनिक गर्नुभएको प्राथमिकता क्षेत्रमा यसअघि आएका यिनै क्षेत्रहरु नै छन् । सडक सञ्जाल, गरिबी निवारण, व्यापार र लगानी, जलवायु परिवर्तन र जलविद्युत आगामी शिखर सम्मेलनका प्राथमिकता क्षेत्रहरु हुन् । विगतमा सार्कले अघि सार्ने गरेका कार्यक्षेत्रहरु पनि लगभग यिनै हुन् । प्रतिबद्धता गर्नु र पूरा गर्नुमा धेरै फरक छ । सार्कका आजसम्मका १८ औँ शिखर सम्मेलनसम्म आइपुग्दा यसले गरेका प्रतिबद्धताहरुको चाङ ठूलै छ । तर पूरा गर्न भने साँचो अर्थमा सामुहिक सहकार्य र निश्वार्थ भावना चाहिन्छ । यसैको खाँचोले नै सार्कको यो अवस्था आएको हो भन्दा त्यति गल्ती नहोला । कूटनीतिक या राजनीतिक रुपमा अथवा सदस्य राष्ट्रहरुबाटै औपचारिक रुपमा र स्पष्ट भाषामा नआए पनि दक्षिण एसियामा सार्कको विकल्पका रुपमा यस विमस्टेकलाई हेरिएको छ । सार्कको अहिलेको भूगोलभन्दा थोरै परसम्म पुगेको बङ्गालको खाडीनजिकका राष्ट्रहरुको यस प्रयासले हालका लागि गर्नुपर्ने काम भनेको यस क्षेत्रको खाँचो र सम्भावनाको खोजी नै हो । उर्जाको खाँचो सम्भवत यस क्षेत्रका राष्ट्रमै छ । स्वतन्त्र व्यापार या नाम जेसुकै दिएपनि व्यापारमा भूगोल र दिल खुला गर्न सके सबैका लागि काम लाग्नेछ । यी कार्यलाई सार्थक बनाउन सडक या हवाई सञ्जालले यस क्षेत्रलाई जोड्नु जरुरी छ । यिनै कार्यहरुले नै यस क्षेत्रको हित गर्नेछ । सार्कको विकल्पका रुपमा विमस्टेकलाई खोज्ने हो भने यिनै साझा एजेण्डालाई कामयबी बनाउनु जरुरी छ । नत्र विकल्प खोज्ने मात्र काम हुनेछ । रासस
२३५६ मेगावाट क्षमताका १०७ वटा जलविद्युत् आयोजना निर्माण हुँदै, ७४ अायाेजना ऋण खाेज्दै
काठमाडौं । दुई हजार ३५६ मेगावाट क्षमताका करीब १०७ वटा आयोजना निर्माणको चरणमा रहेको पाइएको छ । नेपाल विद्युत् प्राधिकरणकाअनुसार ती आयोजना निर्माणका विभिन्न चरणमा रहेका छन् । वित्तीय व्यवस्थापन गरी निर्माणमा रहेका ती आयोजनामध्ये अधिकांश आगामी वर्ष निर्माण सम्पन्न गर्ने जानकारीसमेत प्राधिकरणलाई गराएका छन् । प्राधिकरणले ३३ औँ वार्षिकोत्सवको अवसरमा प्रकाशित गरेको विवरणअनुसार राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाका रुपमा रहेका माथिल्लो तामाकोशी जलविद्युत् आयोजना यसै वर्ष सम्पन्न हुने चरणमा छ । सो आयोजना आगामी पुस मसान्तसम्म निर्माण सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिएको भए पनि केही समय पर सर्ने देखिएको छ । यस्तै चिलिमे जलविद्युत् कम्पनीका सहायक कम्पनीले निर्माण गरिरहेको १११ मेगावाट क्षमताको रसुवागढी जलविद्युत् आयोजनाले केही दिन पहिले सुरुङ निर्माणको काम सम्पन्न गरेको छ । विद्युत् गृहलगायत निर्माणको काम जारी रहेको छ । यस्तै १४ दशमलव ८ मेगावाट क्षमताको माथिल्लो साञ्जेन, ४२ दशमलव ५ मेगावाट क्षमताको साञ्जेन पनि निर्माण सम्पन्न हुने चरणमा रहेको जनाएको छ । सरकारी स्वामित्व र निजी लगानीका अधिकांश आयोजना आगामी आर्थिक वर्षभित्र निर्माण सम्पन्न हुने गरी काम भइरहेको प्राधिकरणलाई जानकारी गराएको उक्त विवरणमा उल्लेख छ । यस्तै १४ मेगावाट क्षमताको कुलेखानी तेस्रो, ६० मेगावाट क्षमताको माथिल्लो त्रिशूली थ्री ए यसै वर्ष सम्पन्न हुने आयोजनाका रुपमा रहेका छन् । प्राधिकरणका अनुसार आगामी आवको अन्त्यसम्म नेपालको कूल जडित क्षमता दुई हजार २७४ मेगावाट बराबर पुग्नेछ । प्राधिकरणले नै प्रक्षेपण गरेको तथ्याङ्कका आधारमा वार्षिक १० प्रतिशत मात्रै विद्युत्को माग बढेको खण्डमा पनि एक हजार ७५० मेगावाटको हाराहारीमा मात्रै विद्युत् माग पुगनेछ । तर नेपालका अधिकांश आयोजना नदी प्रवाही भएका कारण वर्षामा बढी विद्युत् उत्पादन हुने र हिउँदमा कममात्रै विद्युत् उत्पादन हुने भएकाले हिउँदमा भने विद्युत् व्यवस्थापन गर्न अझै केही समस्या पर्ने देखिन्छ । सरकारले आगामी तीन वर्षभित्र तीन हजार मेगावाट र आगामी पाँच वर्षभित्र पाँच हजार मेगावाट विद्युत् उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिएको छ । निर्माणमा रहेका र सम्पन्न हुने चरणमा रहेका आयोजनाको हिसाबमा हेर्दा सरकारको लक्ष्य सहजै पूरा हुने देखिन्छ । ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री वर्षमान पुनले निर्माणाधीन आयोजनालाई समयमै सक्न मन्त्रालयले आवश्यक सहजीकरण गरिरहेको र कुनै पनि समस्या हुने नदिने प्रतिबद्धता जनाउनुभएको छ । यस्तै प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक कुलमान घिसिङले नियमितरुपमा आयोजनाको अनुगमन तथा अनावश्यक सहजीकरण गरिरहनुभएको छ । “हामीलाई उपलब्ध गराइएको विवरणअनुसार नै काम भएको खण्डमा सरकारको लक्ष्य सहजै पूरा गर्न सकिन्छ” कार्यकारी निर्देशक घिसिङले भने । सोही अवधिमा वार्षिक १० प्रतिशतका आधारमा विद्युत् माग एक हजार ७५० मेगावाट पुग्ने प्रक्षेपण छ । देशमा विद्युत् माग बर्खामा कम र हिउँदमा बढी हुने गरेको छ भने उत्पादन ठीक उल्टो छ । निर्माणाधीन र अब निर्माणमा जाने आयोजनाबाट अबको पाँच वर्षमा कूल जडित क्षमता करीब चार हजार ५०० मेगावाट पुग्ने अनुमान छ । यस्तै, माग वार्षिक १० प्रतिशतका दरले दुई हजार ५६० मेगावाट पुग्ने देखिन्छ । सरकारले आगामी पाँच वर्षभित्र देशका सबै क्षेत्रमा विद्युत्को पहुँच पु¥याउने वाचा गरेको छ । यसका लागि बायोग्यास, सोलार, हावालगायत स्रोतको पनि उपयोगलाई प्राथमिकता दिइएको छ । यसका साथै फोहरबाट समेत विद्युत् उत्पादन शुरु भएको छ । वित्तीय व्यवस्थापनको पर्खाईमा ७४ आयोजना प्राधिकरणका अनुसार वित्तीय व्यवस्थापनको पर्खाईमा ७४ आयोजना रहेका छन् । ती आयोजनाको क्षमता एक हजार ६५८ मेगावाट रहेको छ । ती आयोजना पनि समयमै वित्तीय व्यवस्थापन गरेर निर्माणमा जाने पर्खाईमा छन् । प्राधिकरणले दुई साना जलविद्युत् आयोजनाको विद्युत् खरीद सम्झौता रद्द गरेको छ । त्यसमा नारायणी शङ्कर बायोमास र तामे खोलाको सम्झौता रद्द गरेको हो । यस्तै बीमामा बदमासी भएको पाइएकाले ३० मेगावाट क्षमताका १० आयोजनालाई सचेत गराएको छ । रासस
गैर अावासीय नेपालीले खाेले अमेरिकामा सामुदायिक बैंक, भन्छन्-बैंक खाेल्न धेरै गाह्राे भयाे
न्यूयोर्क/अमेरिकामा नेपालीले स्थापना गरेको बैंकले त्यहाँको सरकारबाट अनुमति पाएको छ । ‘एभरेष्ट फेडरल क्रेडिट युनियन’ (इएफसियू) नामक बैंकलाई अमेरिकी केन्द्रीय सरकारअन्तर्गतको नेशनल क्रेडिट युनियन एड्मिनिस्ट्रेसन (एनसीयूए) ले सञ्चालन अनुमति दिएको हो । बैंकले न्यूयोर्कबाट पहिलो बैंकिङ सेवा सुरु गरेर अमेरिकाको विभिन्न शहरमा शाखा विस्तार गरिने लक्ष्य राखेको छ । अनुमति पाएसंगै निक्षेप संकलन, कर्जा प्रवाह तथा क्रेडिट कार्डसमेत संस्थाले जारी गर्नेछ । उक्त युनियनका संस्थापक सदस्यहरुले तीन वर्षदेखि जटिल कानूनी प्रक्रिया पुरा गरी सञ्चालनको अनुमती पाएका हुन् । आवश्यक कागजात, सर्वेक्षण, ब्यापार योजना, वित्तीय योजना, बजार योजना, संस्था सञ्चालनको बिधान र नीति नियमका विषयमा फेडरल ब्युरो अफ इन्भेटिगेसन (एफबीआइ) संग बिभिन्न चरणको छलफल पछि क्रेडिट युनियन सञ्चालन सम्बन्धी समझदारी पत्रमा हस्ताक्षर गरिएको हो । लाखौं डलर खर्चका साथै स्वयमसेवीहरुको अथक प्रयासपछि नेपाली समुदायले अमेरिकाको क्रेडिट युनियनहरुको सर्वोच्च निकाय संघीय सरकारअन्र्तगत रहेको नेशनल क्रेडिट युनियन एड्मिनिस्ट्रेसन (एनसीयूए) संग सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गरी वैधानिकता प्राप्त गरेको हो । यो संस्थालाई प्रारम्भीक रुपमा दर्ता प्रक्रियामा लान गैर आवासीय नेपाली संघ, अमेरिका (एनआरएनए) ले स्पोन्सर गरेको छ । । संस्थाका अध्यक्ष डिल्लीराज भट्ट, बोर्डमेम्बरहरु अन्जन श्रेष्ठ, राजन कर्माचार्य, बिजय पौडेल, जीबन बम, बिराज रिजाल, रामसी पोख्रेल रहेका छन् । यस्तै अनुगमन समितिमा डा.सुख गुरुङ, डा. केशब पौडेल र क्रेडिट कमिटिमा मोहन गिरी र नबराज केसी रहेका छन् । डाइरेक्टर, सुपरभाइजर कमिटी, क्रेडिट कमिटीले न्यूयोर्कस्थित व्यापारिक केन्द्र ‘वालस्ट्रिट’ नजिक रहेको म्युनिसिपल क्रेडिट युनियनको कार्यालयमा सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गरेका हुन् । वालस्ट्रिटलाई संसारकै आर्थिक–व्यापारिक केन्द्रका रुपमा चिन्ने गरिन्छ । अमेरिकामा विभिन्न देशबाट आएका आप्रवासीले आ–आफ्नो समुदायलक्षित क्रेडिट युनियन सञ्चालन गर्दै आएका छन् । सम्बन्धित देशका आप्रवासीको संख्या एवम् आर्थिक गतिविधि बढ्दै गएपछि यस्तो सामुदायिक बैकिङ संस्था सञ्चालनमा ल्याएको प्रचलन देखिन्छ । समुदायको आर्थिक हित र प्रवद्र्धनको मूल उद्देश्य लिएर युनियन स्थापना हुने गरेका छन् । क्रेडिट युनियनलाई निक्षेप संकलन एवम् कर्जा प्रवाह दुवै गर्ने अनुमति हुन्छ । अमेरिकी सरकारले यस्ता सामुदायिक बंैकहरुलाई कर छुट दिने भएकाले अन्य बैंकका तुलनामा समुदायलाई यसले सहुलियत दरमा ऋण उपलब्ध गराउन पाउने छ । साथै, बचतमा बैंकको तुलनामा बढी ब्याज उपलब्ध गराउन सक्दछ । क्रेडिट युनियनका सदस्यहरु नै यसका मालिक हुने भएकाले यसमा खाता खोल्ने सबै यसका मालिक हुनेछन् । संस्था सञ्चालनलगत्तै अब नेपाली समुदायले पहिलो चरणमा चेकिङ एकाउण्ट, सेभिङ एकाउण्ट, रिटायरमेन्ट एकाउण्ट, विशेष मुनाफा वितरण हुने बिशेष एकाउण्ट, डेबिट कार्ड, सवारीसाधन ऋण, व्यक्तिगत सुरक्षा र असुरक्षा ऋणजस्ता सुविधा पाउनेछन् । साथै, संस्थाले क्रेडिट कार्ड, विद्यार्थी ऋण, साना ब्यवसाय ऋण, घर खरिद ऋण, तथा अन्य वैंकिङ सुविधाहरु पनि संचालनमा ल्याउने लक्ष्य राखिएको छ । क्रेडिट युनियनको सदस्यहरुले मात्र यी सबै सुविधा प्राप्त गर्नेछन् । अमेरिकाभर बसोवास गर्ने नेपाली समुदायभित्रका सबैलाई संस्थामा सदस्य र बचतकर्ता बनाएर सुविधा प्रदान गर्ने लक्ष्य राखिएको छ । त्यसअनुसार सबै राज्यमा शाखा सञ्चालन गर्ने अनुमति प्राप्त गरेको छ । संस्थाले ५ वर्षभित्रमा कम्तीमा १० वटा शाखा खोल्ने र १० हजार बचतकर्ता संख्या पुर्याई २ सय मिलियन अमेरिकी डलरभन्दा माथिको कारोबार गर्ने लक्ष्य लिएको संचालकले बताएका छन् । हालसम्म क्रेडिट युनियनले न्यूयोर्क, ज्याक्सन हाइट्सस्थित सम्पर्क कार्यालयबाट दर्ता प्रक्रियाको काम गर्दै आएको छ । न्यूयोर्कबाट पहिलो बैंकिङ कारोबार शुरु गर्ने क्रेडिट युनियनले नेपालीभाषीको घनाबस्ती रहेको राज्यहरु टेक्सास, क्यालिफोर्निया, डिसी भर्जिनिया, मेरिल्याण्ड, म्यासच्युसेट, फ्लाेरिडा, जोर्जिया, वासिङ्टन, नर्थ केरोलिना, पेन्सलभेनिया, सिकागो लगायतका राज्यमा शाखा विस्तार गर्ने जनाएको छ । संस्थाले नयाँ सदस्यका लागि आवेदन समेत खुल्ला गरेको छ । आफ्नै क्रेडिट युनियन भएपछि अमेरिकाभरि बसोवास गर्ने नेपालीभाषीहरुलाई अब आर्थिक कारोबार गर्न सहज हुने संचालकको अपेक्षा छ । आफ्नै भाषामा पनि कुराकानी गरेर बचत एवम् कर्जा लिने अवसर यहाँ रहेका नेपालीहरुले प्राप्त गर्नेछन् । संस्थामा अध्यक्ष सहित ७ जना बोर्डअफ डाइरेक्टर, ३ जना सुपरभाइजर कमिटी र ३ जना क्रेडिट कमिटी सदस्यहरुलाई प्रारम्भिक चरणको बोर्डमा नियुक्त गरेको छ । रिक्त रहेका ७० प्रतिशत बोर्डलगायत अरु कमिटीमा उपयुक्त व्यक्तिहरुलाई नियुक्ती गर्ने प्रक्रिया अघि बढाइएको बैंकले जनाएको छ । यसरी नियुक्त भएका पदाधिकारीको पदावधि नेसनल क्रेडिट युनियन एड्मिनिष्ट्रेशनले तीन वर्षका लागि बोर्डमा नियुक्त गर्ने छ । अमेरिकामा क्रेडिट युनियनलाई सामुदायिक बैंकका रुपमा हेर्ने गरिन्छ । अमेरिकामा क्रेडिट युनियनले बैंक सरह बचत र ऋण प्रवाह गर्न पाउँछन् । प्रत्येक बचतकर्ताको २ लाख ५० हजार अमेरिकी डलर बराबरको रकम फेडरल डिपोजिट इन्सुरेन्स कर्पोरेशन (एफडीआईसी) ले जस्तै एनसीयूएले हरेक खाताको बीमा गरेको हुन्छ ।
१५ लाख डलरमा उठ्ने कार, ड्राईभर र पाइलट नै नचाहिने
काठमाडौं । १५ लाख डलर मूल्यमै खरिद गर्न सकिने उड्ने कार तयार भएको छ । स्लोभाकियाको एरोमोबाइल कम्पनीले ३ मिनेटमै कारबाट प्लेनमा रुपान्तरण भएर उड्न सक्ने कार बनाएको हो । यस्तो कारको व्यवसायीक सार्वजनिक गर्ने तयारी कम्पनीले गरिरहेको छ । यो कारको २१ पटक उच्च तथा न्युन उचाईमा सफल परिक्षण उडान सम्पन्न भैसकेको छ । एरोमोबाइलका सिइओ जुराज भाकुलिकले अब एउटै कारबाट प्लेनको समेत सेवा पाइने भएकाले ढोकाढोकासम्म प्लेनको यात्रा गर्न सकिने बताए । उनले एरोमोबाइलको विकास क्रान्तिकारी आविस्कार भएको पनि बताए । सन २०१० मा एरोमोबाइल कम्पनीको स्थापना भएको थियो । पहिलो चरणमा कम्पनीले ५०० वटा फ्लाईङ कार निर्माण गरिरहेको छ । अहिले यस्ता उड्ने कारहरुको धमाधम प्रि बुकिङ भैरहेको छ र सन २०२० मा डेलिभरी गरिनेछ । २ सिट क्षमताको उड्ने कार अटो पाइलट मोडमा हुनेछ र सडक तथा आकाशमा उडाउन सकिन्छ । यसमा सुरक्षाका लागि कार्बन फाइबर जडान गरिएको छ । यद्यपी यी उड्ने कारहरुलाई उडान अनुमति लिन र गुडाउने तथा उडाउने पूर्वाधारको भने अभाव नै रहेको छ । यो कार प्रति घण्टा १६० किलोमिटर गुड्न सक्छ भने प्रतिघण्टा ३६० किलोमिटर उड्न सक्नेछ । जमिनमा गुड्दा हाइब्रिड इलेक्ट्रिक प्रणालीबाट सञ्चालन हुनेछ भने आकाशमा उड्दा एक जोडा इलेक्ट्रिक मोटरबाट सञ्चालन हुनेछ ।
फेसबुकमा पोष्ट गर्दा ५ बर्ष जेल बस्नुपर्ने, बलत्कारीलाई चाँडो कारवाही गर भन्दा गोली ठोक्ने ?
भिमप्रसाद उपाध्याय, पूर्व सचिव काठमाडौं । कानुन झन् झन् कडा बनाउँदै जाने तर पुलिस प्रशासन र न्यायालयलाई कार्यकुशल नैतिकवान जिम्मेवार स्वच्छ नबनाउने हो भने कडा कानुनको फाईदा तिनले लिने र जनता झन् झन् पिडीत शोषित हुँदै दुःख पाउने अवस्था आउँछ । बलात्कारपछिको हत्या हुँदा पनि पुलिस प्रशासन चुप बस्ने र कार्वाहीका लागि हजारौं जनता हप्तौं सडकमा उत्रनुपर्ने ? तोडफोड गर्न उक्साउने, अश्रुग्यास र गोली चलाउने र मान्छे मर्नुपर्ने, मार्नुपर्ने मुलुकमा कडा कानुन भन्दा पनि भएको कानुनको प्रभावकारी कार्यान्वयन जरूरी देखिदैन । जनदबाब र जागरूकता बिना कानुनको कार्यान्वयन नहुने अवस्थामा के कानुन मात्र कडा र कार्यान्वयन गर्ने निकाय र पदाधिकारी लोदर, लालची, नालायक र कसैको राजनतिक हित र अतिरिक्त आम्दानीमैं चोचो गाड्ने, भ्रष्ट रहँदा बोल्न चिच्याउन र जनसमर्थन नपाउने निरिह पिडीतले न्याय पाउने कसरी ? यो गम्भीर विषय हो । कडा कानुन पदाधिकारीका निम्ति दुहुनो गाई बन्ने दिशामा त मुलुक गएको छैन ? फेसबुकमा शेयर गरेकै, लेखेकै भरमा ५ वर्ष जेल बस्नुपर्ने, चित्त नबुझेको कुरामा अर्धनग्न भएर प्रोटेस्ट गर्दैमा हप्तौं हिरासतमा बस्नुपर्ने कानुन बनेको कुरामा पनि जनजागरण जरूरी छ । नभए मुलुक पुलिस राज र परपीडनको स्वर्ग बन्दै जाने छ । र मुलुक ध्वस्त हुन सक्ने कुरामा कसैले रोक्न सक्ने छैन । कानुन बनाउने बेलामा कानमा तेल हालेर सुत्ने कथित जनप्रतिनिधि सांसद र बुद्धिजीबी र सरकार जे विषयको पनि ह्वीपकै भरमा कानुन पास गराउन खोज्नु पागलपनको दैरा परेकै हो भन्न बाध्य बनाउँदै छ । समाजमा अमनचयनका अनेक पक्ष हुन्छन्, कानुन त्यसमध्ये एकमात्र हो । कानुन पनि अन्य समपुरक योजनाहरू विना निकम्मा हुन्छ र झन् विकृति बढाउदै लैजान्छ। जनतालाई कानुनको हक र जिम्मेवारीमा सशक्तिकरण गर्दै नगए ती कानुनको फन्दामा परी पारी झन् लुटिने, शोषित हुँदै जानेछन् ।
२० हजार घुससहित मेकानिकल इञ्जिनीयर सरोजकुमार साह प्रक्राउ
काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले यातायात व्यवस्था कार्यालय, लुम्बिनीमा कार्यरत मेकानिकल इञ्जिनीयर सरोजकुमार साहविरुद्ध विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ । नयाँ सवारी दर्ता गर्ने प्रयोजनका लागि सेवाग्राहीसँग २० हजार रुपैयाँ घुस लिँदालिँदै केही दिन अघि उनलाई पक्राउ गरिएको थियो । यस्तै गुलरिया नगरपालिका बर्दियामा कार्यरत सहायक इञ्जिनीयर रमेशकुमार गौतमविरुद्ध पनि आयोगले विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ । स्थानीय क्याम्पसको एक निर्माण कार्य सम्पन्न प्रतिवेदन तयार गर्ने प्रयोजनका लागि सेवाग्राहीसँग १० हजार रुपैयाँ घुस मागेको अभियोग गौतममाथि लागेको छ । रासस
