अपर तामाकोशीको मूल्यवृद्धि थामियो, ३४२ सम्म पुगेको शेयर माइनसमा
काठमाडौं । बहुप्रतिक्षित अपर तामाकोशी हाइड्रपावरको शेयरमूय घट्न थालेको छ । बिहान बजार खुल्नेबित्तिकै ३११ रुपैंयाबाट ३४२ रुपैंयासम्म मूल्य पुगेको उक्त शेयरको मूल्य घटेर ३०२ सम्म आइपुगेको छ । गत आइतबारदेखि कारोबार सुरु भएको उक्त शेयरको मूल्य ५ दिनसम्म निरन्तर सर्किट लाग्दै आएकोमा छैटौं दिन मूल्य थामिएको हो ।
फिक्कल महोत्सवमा कलाघर, प्याराग्लाइडिङ, र्याफ्टिङको आकर्षण, कलाकारसँगै झुम्दै दर्शक
काठमाडौं । सिन्धुली जिल्लाको सगरमाथा भनेर चिनिएको फिक्कलको कृषि, पर्यटन, स्थानीय उत्पादन र कला संस्कृतिको प्रवर्धन गर्न आयोजित फिक्कल महोत्सवले यतिखेर खाङसाङ्ग रंगिन भएको छ । स्थानीय र राष्ट्रिय स्तरका कलाकारहरुले स्टेज तताइरहेका छन् । उनीहरुको प्रस्तुतिसँगै अवलोकनकर्ताहरु झुमिरहेका देखिन्छन् । सिन्धुलीका कलाकारहरु भोजराज काफ्ले, डिजराज पौडेल, टीका प्रसाइ, लेखराज गुरुंग, हास्यकलाकार दिनेश काफ्ले महोत्सवका आकर्षण रहे । त्यस्तै लोकगायिका प्रिया भण्डारी, बुद्ध राई, रणबहादुर तामाङ, ज्योती मगरलायतले सबैलाई झुमाएका छन् । महोत्सवमा लोपोन्मुख लौरो जुधाउने खेलले सबैलाई आकर्षित गरिरहेको छ । पूराना लौरो खेलाडीले महोत्सवमा आफ्नो कला देखाउँछन् । लौरो आत्मरक्षा र आक्रमण गर्ने खेल हो । महोत्सवमा मगर, गुरुंगलगायतका जातजातीका भेषभुषासमेत प्रदर्शन हुँदै आएको छ । महोत्सवमा व्यावसायिकसहित १२० स्टल रहेको महोत्सव संयोजक तथा फिक्कल गाउँपालिका उपाध्यक्ष पार्वती सुनुवारले जानकारी दिए । फिक्कल महोत्सवको आकर्षण सिन्धुली कलाघर फिक्कल महोत्सव घुम्न जानेहरुका लागि आकर्षणको केन्द्र बनेको छ सिन्धुली कलाघर । यसको डिजाइनर हुन् कलाकार सुमन आइडू । सिन्धुलीमा लोप हुन लागेका नेपाली मौलीक संस्कृति झल्कने सबै सामग्री कलाघरमा देख्न पाइन्छ । प्रगतिशिल प्रतिभा केन्द्रका कलाकारले तयार गरेको कलाघर महोत्सव स्थलभित्रको छुट्टै संसार हो । महोत्सवमा टिकट काटेर प्रवेश गर्ने अबलोकनकर्ताले यस कलाघरमा प्रवेश गर्न छुट्टै टिकट काट्नु पर्छ । कलाघर पस्नासाथ घरको भित्ताभरि देखिन्छ कलाकारले बनाएका कलाकृति । ऐतिहासिक सिन्धुलीगढीदेखि सिन्धुलीगढीलाई चिनाउने कलाकार कृष्णविक्रम थापासम्मका मुहारचित्र भित्तामा सजिएका छन् । कलाघरभित्र लडिरहेको रुखलाई समेत अजंगको राक्षस कलाकृतिको रुप दिइएको छ । रुखमुनि सजिएका छन् अर्का कलाकार विश्वम्भर लामिछानेले सिर्जना गरेका जर्बुट्टा कला । त्यसपछि नेपाली मौलिक भेषभुषामा सजिएका महिलापुरुषको डमी कलाघरको प्रांगणमा छन् । मकैका झुत्ताहरु झुण्ड्याइएको घरमा लोपुन्मुख बाजाहरु बैंजडी, मुजुरा, ट्याम्को, दमाहा, मादल, मुरली, सारंगीलगायत राखिएका छन् । त्यस्तै सिन्धुली रोदीघरका छानाभरि फर्सी सजाइएको छ । मकैका झुत्ताहरु राखिएको घरको पीँढीमा ढिकी, जाँतो, माना पाथी, ठेकी, मदानी, पेरुंगो, डालो नांग्लो, गुन्द्री, पीरा, चटाइ आदि लोपन्मुख सामग्रीहरु सजाइएका छन् । कलाघर भित्र हलोजुवा, नारा, लगायतका सामग्रीसमेत राखिएको छ । यसै कलाघरमा सिन्धुलीका अधिकांश साहित्यकारहरुले प्रकाशन गरेका कृतिहरुसमेत छन् । कलाघरपरिसरमै भूकम्पमा ढलेको धरहराको प्रतीक बनाएर राखिएको छ । त्यस्तै फिक्कलको टावरलाई सम्झाउने बाँसको टावरसमेत कलाकारहरुले बनाएका छन् । यस टावरमा चढेर महोत्सव स्थललाई नियाल्न सकिन्छ । बिर्सिदै गएको नेपाली मौलिक संस्कृति, परंपरागत सामग्रीबारे नयाँ युवा पुस्ताजाई जानकारी गराउन फिक्कल महोत्सवमा सिन्धुली कलाघर निर्माण गरिएको कलाकार सुमन आइडूले बताए । फिक्कलको सौन्दर्य कलाकारितामा, कलाकारले बनाए २३ चित्रकला फिक्कलको पर्यटकीय प्रबर्धन गर्न आयोजित फिक्कल महोत्सवमा कला शिविरसमेत आयोजना गरिएको छ । शिविरमा काठमाडौंबाट गएका कलाकारहरुले फिक्कल डाँडा र महोत्सव स्थल खाङसाङमा कला सिर्जना गरेका थिए । फिक्कल डाँडाबाट ताप्लेजुङदेखि कास्कीसम्मका हिमालय शृङ्खला देख्न सकिन्छ । कलाकारहरुले त्यहाँबाट देखिने हिमश्रृङ्खला, स्थानीय जनजीवन, सुनकोशीको र्याफ्टिङ, प्याराग्लाइडिङ, हिमाल, पहाड, तराइको चित्र कोरेका थिए । फिक्कल गाउँपालिकाले आयोजना गरेको कला शिविरमा छ जना कलाकार सहभागी थिए । शिविरको संयोजन पत्रकार दीपक श्रेष्ठले गरेका थिए । शिविरमा कलाकारहरु अंशुराम खाइजु, मंगल प्रजापती, सुरेम देशार, अनिल महर्जन, जयराम महर्जन, डिकेश महर्जन र अनिल खड्का सहभागी थिए । उनीहरुले तयार गरेका २३ थान चित्रकलाको फिक्कल महोत्सव स्थलमा प्रदर्शन गरिएको थियो । महोत्सवकी संयोजक पार्वती सुनुवारले चित्रकलामार्फत पर्यटन प्रवर्धन कला शिविर आयोजना गरिएको जानकारी दिइन् । उनले महोत्सवमा चित्रकलाको छुट्टै स्टल राखिएको बताइन् । कलाकारहरु कला सिर्जना गर्न फिक्कलको डाँडामै केही दिन बसेका थिए । कलाकार सुरेम देशारले फिक्कलको चुचुरोबाट देखिने हिमश्रृङ्खला र तराइको समथर फाँटको दृष्यले आफूहरुलाई मोहित बनाएको बताए । उनका अनुसार कलाकारहरुले पूर्वपश्चिम फैलिएको हिमश्रृङ्खलाको प्यानोरोमिक भ्युमा धेरै वटा जोडेर एउटै बनाउन मिल्ने चित्रकला बनाएका छन् । महोत्सवमा प्याराग्लाइडिङको आकर्षण फिक्कलको प्रबर्धन गर्न महोत्सवमा प्याराग्लाइडिङ उडानसमेत भइरहेको छ । ओखलढुङ्गाको टोड्के डाँडोबाट उडान भइरहेको छ । ट्याक्टर चढेर पुगिने उक्त स्थलबाट उडेको प्याराग्लाइडिङ खाङसाङस्थित सुनकोशी किनारमा अबतरण गर्छ । उडानको अवधि २० मिनेटको हुन्छ । महोत्सव स्थलमा प्याराग्लाइडिङ गर्ने यात्रु अबतरण गर्दा अबलोकनकर्ताहरु हेर्न झुम्मिएका थिए । प्याराग्लाइडिङ गर्दा नागबेली परेको सुनकोशी, मध्यपहाडी राजमार्ग, कोशीको खोँच र फिक्कल डाँडावरपरको दृष्य निकै मनमोहक देखिएको कलाकार दीनेश काफ्लेले बताए । ओखलढुङ्गाको चम्पादेवी गाउँपालिका–२ का दिलकुमार सुनुवारले फ्लाई हिमालयन प्याराग्लाइडिङ कम्पनीमार्फत पर्यटकलाई आकाशमा उडाउँदै आएका छन् ।उनलेयस क्षेत्रमा पहिलोपटक प्याराग्लाइडिङ उडान गरेको बताए । सुनकोशीमा र्याफ्टिङ महोत्सव स्थल सुनकोशीको किनारमा छ । त्यहाँ महोत्सवका अबसरमा ‘र्याफ्टिङ’ समेत संचालन गरिएको छ । महोत्सवमा खाङसाङदेखि १ घण्टाको दुरीसम्म जलयात्रको आनन्द लिन पाइन्छ । पहिलो जलयात्रामा पत्रकारहरुसँगै सांसद गणेश पहाडीसमेत सहभागी थिए । उनले जलयात्रालाई ब्यवसायिक रुपमा अगाडि बढाउन लागिएको बताए । जलयात्रका क्रममा पानी हाँस, जलेवालगायतका बथान भेटिएका थिए । सुनकोशी नदीमा र्याफ्टिङको प्रचुर संभावना छ । भोटेकोशीदेखि सप्तकोशीसम्म रमाइलो गर्दै जलयात्रा गर्न सकिने जलयात्रा पथप्रदर्शक खुम रानामगरले बताए ।
विद्युत् नियमन आयोगको गठन नै विवादस्पद, शक्तिको दुरुपयोग गरी अध्यक्ष खाँदै अनुपकुमार
काठमाडौँ । नेपालीमा एउटा उखान छ ‘आफ्नै हात जगन्नाथ’ । आफूलाई अनुकूल हुने गरी नीति नियम बनाएर त्यसबाट फाइदा लिने उद्देश्यका साथ सरकारका एक पूर्व सचिवले आफ्नै लागि ऐन, नियमावली तथा निर्देशिका समेत बनाएको पुष्टि हुन आएको छ । सरकारले नेपालको ऊर्जा क्षेत्रको विकास र विस्तारका लागि उच्चस्तरको नेतृत्व गर्ने लक्ष्यका साथ विद्युत् नियमन आयोग गठनको प्रक्रिया अगाडि बढाएको हो । तर तत्कालीन ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका तत्कालीन सचिव अनुपकुमार उपाध्यायले आफ्नै लागि फिट हुने गरी ऐनको मस्यौदा गरेको, सोही अनुसार नियमावली बनाएको र आफ्नै लागि हुने गरी आयोगको अध्यक्ष एवम् सदस्यहरुको विज्ञापन समेत गराएको पाइएको छ । अध्यक्षको लागि आवेदन दिन अन्तिम समयमा आएर मात्र उनले ऊर्जा मन्त्रालयको सचिव पदबाट राजीनामा दिएका थिए । गत मंसिर १८ गते उपाध्यायले सचिव पदबाट राजीनामा दिएर आयोगको अध्यक्षका लागि आवेदन दिएका थिए । उनको राजीनामा मंसिर १९ गते मन्त्रिपरिषदले स्वीकृत गरेको थियो । सरकारले ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्रालयका अर्का सचिव डा सञ्जय शर्माको संयोजकत्वमा अध्यक्ष एवम् सदस्यको छनोट समिति बनाएको थियो । सो समितिले अध्यक्षमा उनै उपाध्याय लगायतलाई सिफारिस गरेको छ । तर पूर्व सचिव उपाध्यायको नाम मात्रै प्रचारमा ल्याइएको छ । सम्भवतः पूर्व सचिव उपाध्यायलाई सरकारले विद्युत् नियमन आयोगको अध्यक्षमा छिट्टै नियुक्ति पनि गर्ला । तर उनले आफैलाई केन्द्रमा राखेर अध्यक्ष बन्नका लागि के कति उपाय अवलम्बन गर्नुपर्छ भन्ने विषयलाई सोची विचारीकन ऐन बनाउन लगाएको र नियमावलीमा समेत सोही विषयलाई राख्न सफल भएको बताइन्छ । आयोगका अध्यक्षका लागि विद्युत् महसुल निर्धारण आयोगका पूर्व अध्यक्ष जगत भुसाल, ऊर्जा मन्त्रालयकै पूर्व सचिव सुमनप्रसाद शर्मालगायतले आवेदन दिएका छन् । यस्तै सदस्यमा समेत गरी कूल १६ जनाको आवेदन परेको थियो । डा शर्मा संयोजकत्वको टोलीले एक अध्यक्ष सहित चार सदस्यको नाम नियुक्तिका लागि मन्त्रीपरिषद्मा बुझाइसकेको छ । सम्भवतः केही दिन भित्रै उनीहरु नियुक्ती हुने चरणमा पुगेका छन् । तर तत्कालीन सचिव उपाध्यायले विद्युत नियमन आयोग ऐन बनाउँदा ‘आयोग’ कमजोर बनाउने गरी गलत प्रक्रिया अपनाएको हाल आएर खुल्न गएको छ । शक्तिशाली र स्वायत्त आयोगको परिकल्पना गरिए पनि मन्त्रालयको नियन्त्रणमा रहने गरी ऐन बनाइएको छ । सुरुमा ऐनको मस्यौदा तयार गर्दा ‘विद्युत नियमन आयोग’ स्वायत्त रहने र यसमा प्रत्यक्ष मन्त्रालयको निगरानी तथा हस्तक्षेप नहुने गरी काम हुने भन्ने परिकल्पना गरिएको थियो । तर सचिव उपाध्यायले तत्कालीन ऊर्जा मन्त्री जनार्दन शर्मालगायतसँग मिलेमतो गरेर आयोगको क्षेत्राधिकार कमजोर बनाएको खुल्न गएको हो । । सुरुको मस्यौदामा विशेष प्रकृतिको आयोगका पदाधिकारी सिफारिस गर्न राष्ट्रिय योजना आयोगको संयोजकत्वमा समिति गठन गर्ने उल्लेख थियो । पछि उपाध्यायले यसलाई संशोधन गरी ऊर्जा सचिवको संयोजकत्वमा सिफारिस समिति रहने मस्यौदा बनाए । जहाँ उनले योजनावद्ध रुपमा आफूलाई नै केन्द्रमा राखे । सामान्यता ऐनद्वारा गठित संस्थाको प्रमुख सचिवभन्दा माथि रहने व्यवस्था गरिएको हुन्छ । सचिवभन्दा माथिल्लो तहमा नियुक्त हुने र त्यही अनुसार सेवा सुविधा पाउने व्यक्ति सचिवकै सिफारिसमा हुनुहुँदैन थियो । तर, जानी बुझीकन नै सचिवको संयोजकत्वका छनोट समिति बनाइयो । सचिवको संयोजकत्वमा गठित कार्यदलले काम गर्दा र सोही अनुसार सिफारिश गर्दा आयोगको अध्यक्ष सचिव भन्दा तल रहन्छ । यस्तै सदस्यको हैसियत पनि सोही अनुसार नै हुन जान्छ । तर तत्कालीन सचिव उपाध्यायले यो विषयलाई जानीबुझीकन गर्न लगाएको घटनाक्रमले देखाएको छ । डा शर्मा सचिव उपाध्याय भन्दा जुनियर सचिव हुन् तर उपाध्यायले भनेको मान्ने भने हुन् । सोही आधारमा पनि काम भएको हुन सक्ने देखिन्छ । आयोगमा मन्त्रालयको ठाडो हस्तक्षेप गराउन पनि मार्ग प्रशस्त गरिएको छ । जसका कारण आयोग स्वायत्त होइन थप कमजोर हुनेछ । जुन लक्ष्य र उद्देश्यका साथ आयोग बनाउन लागिएको हो, त्यसको मक्सद पूरा हुन सक्दैन । उपाध्याय आफैले पनि ऐनअनुसार आफै उम्मेदवारी दिन मिल्ने बताउँदै आएका थिए । तर, उनी आफै यतिखेर आयोगको अध्यक्ष बन्ने अन्तिम तयारीमा छन् । ऐनको प्रावधानअनुसार आफू वा आफ्नो एकाघरको परिवारको सदस्य विद्युत उत्पादन, प्रसारण, वितरण वा व्यापारमा संलग्न कुनै कम्पनी वा त्यस्तो कम्पनीको सहायक कम्पनी, फर्म वा संस्थाको संस्थापक, व्यवस्थापकीय तह, शेयरधनी वा सञ्चालक, लेखापरीक्षक वा सल्लाहकारको हैसियतमा संलग्न रहेको वा त्यस्तो हैसियतबाट अलग भई कम्तिमा ३ वर्षको अवधि व्यथित नभए अध्यक्ष वा सदस्य हुन नपाउने व्यवस्था छ । तर अघिल्लो दिन सचिवकै पदमा रहेको उपाध्यायले भोलिपल्ट उम्मेदवारी दिए । जुन ऐनको प्रावधान र भावना विपरित रहेको छ । उपाध्याय विद्युत प्राधिकरणको अध्यक्ष समेत रहेका थिए । प्राधिकरणको अध्यक्ष समेत रहेका व्यक्ति एकाएक आयोगको अध्यक्षका लागि कसरी योग्य भए, ऐनअनुसार सो कुरा मिल्छ ? ऊर्जा क्षेत्रका जानकारहरुले प्रश्न गरिरहेका छन् । तर मन्त्रालयका अधिकारी भने प्राधिकरणको अध्यक्ष पदने मात्रै हुने भएकाले ऐनको व्याख्याले काम नगर्ने भन्दै गलत तर्क गरिरहेका छन् । प्राधिकरणको ऐनअनुसार ऊर्जा जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री वा राज्यमन्त्रीले तोकेको व्यक्ति प्राधिकरणको अध्यक्ष हुन पाउने व्यवस्था छ । आयोगको ऐनले भने प्राधिकरणबाट अलग भएको ३ वर्षपछि मात्र उपाध्याय आयोगको अध्यक्षका लागि योग्य हुन सक्छन् । तर उनले ऐनको गलत व्याख्या गरेको देखिन्छ । यो सरासर गैरकानूनी काम हो, ऊर्जा क्षेत्रका जानकारहरु बताउँछन् । आयोग ऐनले स्पष्ट गरेको व्यवस्थालाई उल्टो ब्याख्या गरेर ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइ मन्त्री वर्षमान पुनले अयोग्य व्यक्तिलाई अध्यक्ष बनाउने तयारी गरेको भन्दै उनको समेत आलोचना भएको छ । मन्त्रालयले सचिव शर्माको अध्यक्षतामा कानुन महाशाखाका सहसचिव तोयनाथ अधिकारी र विज्ञ मेघबहादुर विश्वकर्माको समिति गठन गरेको थियो । समितिले अध्यक्षमा उपाध्याय तथा सदस्यहरूमा रामप्रसाद धिताल, रामेश्वरप्रसाद कलवार, रामकृष्ण खतिवडा र भागिरथी ज्ञवालीको नाम सिफारिस गरेको छ । छनोट सूचीमा परेका भनिएका नामावली पनि ऐनको प्रावधानभन्दा बाहिर गएर सिफारिस गरिएको बताइएको छ । एक पटक त मन्त्रिपरिषद्ले सिफारिशलाई फिर्ता पठाएको थियो । पुनः मन्त्रिपरिषद्मा पठाएको छ । समितिले गत कात्तिक ३० गते आयोगका अध्यक्ष एवम् सदस्यका लागि सूचना प्रकाशित गरेको थियो । सूचना प्रकाशन गरेको दिन बाहेक २१ दिन इच्छुक उमेदवारलाई आवेदन दिन समय तोकिएको थियो । अध्यक्ष हुन लागेका उपाध्यायले २१ दिन सकिन ४ दिन बाँकी छँदा अर्थात् मंसिर १८ गते पदबाट राजीनामा दिएका थिए । जनताको कर खाएर राज्यको शक्तिमा बसेका व्यक्तिले कसरी शक्तिको दुरुपयोग गर्छन् ? ऐन तथा कानूनलाई के कसरी दुरुपयोग गरिन्छ भन्ने कुराको सानो उदाहरण हो ।
कृषि विकास बैंककाे वार्षिक उत्सवमा रक्तदान कार्यक्रम
काठमाडौं । कृषि विकास बैंकको ५२ वार्षिक उत्सवकोमा कृषि विकास बैंक कर्मचारी संगठनको आयोजनामा रक्तदान कार्यक्रम सम्पन्न भएको हो । बैंकको मुख्य कार्यालय सम्पन्न उक्त कार्यक्रमको प्रमुख अतिथी कृषि बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत अनिलकुमार उपाध्याय रहेको थिए । उक्त कार्यक्रमको अध्यक्षता कृषि बिकास बैंकका कर्मचारी संगठनका मुख्य कार्यालय समितिका संयोजक ध्रुबबहादुर सुवेदीले गरेका थिए । १०३ जनाले रक्तदान गरेको उक्त कार्यक्रमका संचालन कृष्ण निरौलाले गरेका हुन् ।
४ बीमा कम्पनीको स्थलगत अनुगमन सकियो, संस्थागत सुशासन र सम्पति शुद्धीकरण चुनौती
काठमाडौं । बीमा समितिले ४ वटा बीमा कम्पनीहरुको स्थलगत अनुगमन गरेको छ । समितिले एसियन लाइफ इन्स्योरेन्स, आईएमई जनरल इन्स्योरेन्स, सिद्धार्थ इन्स्योरेन्स र प्रभु जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनीको स्थलगत अनगमन सम्पन्न गरेको हो । ‘हामीले ४ वटा कम्पनीको स्थलगत अनुगमन सम्पन्न गरेका छौं, देखिएका कैफियतका आधारमा सुधार र कारवाहीको प्रक्रिया अघि बढाउँछौं’, बीमा समितिका निमित्त कार्यकारी निर्देशक राजुरमण पौडेलले भने । समितिले भदौ महिनाबाट बीमा कम्पनीहरुको स्थलगत अनुगमन सुरु गरेको थियो । आर्थिक बर्षको ६ महिना सकिँदा जम्मा ४ वटा कम्पनीको मात्रै अनुगमन भएको छ । हाल १९ वटा जीवन बीमा, २० वटा निर्जीवन बीमा कम्पनी र एउटा पुनर्बीमा गरि ४० बीमा कम्पनी सञ्चालनमा छन् । अब ६ महिना भन्दा छोटो अवधीमै ३६ वटा कम्पनीहरुको स्थलगत अनुगमन गर्नुपर्नेछ । ‘यसपालीदेखि सबै कम्पनीको स्थलगत अनुगमन गर्ने योजना छ, केहि जनशक्ति थपेका छौं, अब चाँडो चाँडो अनुगमन गर्छाै’, निमित्त कार्यकारी निर्देशक पौडेलले भने । समितिले गत आर्थिक बर्षदेखि बीमा कम्पनीहरुकाले स्थलगत अनुगमन थालेको थियो । यसपाली भने सबै कम्पनीको अनुगमन गर्ने योजना बनाएको छ । समितिले बीमा कम्पनीको जोखिमाङकन(अण्डर राइटिङ), पुनर्बीमा, बीमा लेख, लेखा, मानव संसोधन, नीती नियम पालन गरे÷नगरेको, सम्पति सुद्धिकरण निवारण, बीमा दर, व्यवस्थापन खर्च र संस्थागत सुशासन लगायतका पक्षमा सुक्ष्म अध्ययन गरिरहेको छ । पछिल्लो समय बीमा क्षेत्रमा सम्पति सुद्धिकरण र संस्थागत सुशासनमा चुनौती थपिएको बताईँदै आएको छ । सम्पति सुद्धिकरणलाई न्युनीकरण गर्नकै लागि समितिले सम्पति सुद्धिकरण विभागसँग सम्झौता गरेर सिंगल प्रिमियमका बीमालेखहरुको सुक्ष्म अध्ययन थालेको छ । त्यस्तै, संस्थागत सुशासनका लागि प्रमुख कार्यकारी अधिकृतहरुका लागि कुलिङ पिरियड, विदेश भ्रमणमा कडाई, अभिकर्ताहरुलाई विदेश भ्रमणमा रोक लगायतको निर्णय गरिसकेको छ । ‘स्थलगत अनुगमनका क्रममा संस्थागत सुशासन र सम्पद्धि सुद्धिकरणका केहि समस्या देखिएका छन्, हामी सुक्ष्म ढंगले हेरिरहेका छौं’, अनुगमनका सहभागी एक कर्मचारीले भने । चार वटा कम्पनीको स्थलगत अनुगमन प्रतिवेदन बीमा समितिका अध्यक्ष चिरञ्जीवी चापागाईसम्म पुगिसकेको छ । ‘कैफियतका आधारमा सचेत गर्ने, जरिवाना गर्ने वा अन्य कारवाही गर्नेबारे अध्यक्षले आफैंले अथवा सञ्चालक समिति मार्फत थप कारवाही गर्न सकिन्छ’, निमित्त कार्यकारी निर्देशक पौडेलले भने ।
अत्याधिक सञ्चालन खर्चले देव: विकास बैंकको नाफा घट्याे, अन्य सूचक भने राम्रो
काठमाडौं । कर्मचारी खर्च र अन्य सञ्चालन खर्चमा उच्च वृद्धि हुँदा देव: विकास बैंकको नाफामा अघिल्लो वर्षको तुलनामा कमी आएको छ । बैंकले चालु आर्थिक वर्षको दोस्रो त्रैमाससम्म कुल १३ करोड २९ लाख रुपैंया खुद मुनाफा कमाएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही समयमा बैंकको नाफा १४ करोड ६ लाख रुपैंया नाफा गरेको थियो । बैंकको यो नाफा घट्नुमा बढ्दो व्यवस्थापन खर्च नै मुख्य कारण हो । बैंकको कर्मचारी र सञ्चालन खर्चमा अघिल्लो वर्षको तुलनामा ४५ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । अघिल्लो वर्ष १३ करोड रहेको सो खर्च यो वर्ष १८ करोड ८० लाख पुगेको छ । बैंकले निक्षेप तथा कर्जा संकलनमा भने सन्तुलित एवं उत्साहजनक प्रगति हासिल गरेको छ । बैंकले अघिल्लो त्रैमासभन्दा करिब डेढ अर्ब वृद्धि गरी १७ अर्ब ११ करोड पुर्याउँदा कर्जा लगानी करिब १ अर्बले बढाएर १५ अर्ब ६० करोड रुपैंया पुर्याएको छ । बैंकको रिजर्भमा ६१ करोड रुपैंया रहँदा पुँजी पर्याप्तता अनुपात १६.०७ प्रतिशत, निष्क्रिय कर्जा अनुपात २.१७ प्रतिशत, कस्ट अफ फण्ड ८.९४ प्रतिशत, सीसीडी अनुपात ७८.७१ प्रतिशत, आधार ब्याजदर ११.९१ प्रतिशत र ब्याजको स्प्रेडदर ५.०६ प्रतिशत छ । पुस महिनाको अन्तिम दिन १२७ रुपैंया रहेको बैंकको मूल्य आम्दानी अनुपात भने १२.१० गुणा मात्र रहेको छ ।
सरकारी जागिरेले छोराछोरी पनि सरकारी स्कुलमै पढाउनुपर्ने
काठमाडौं। सरकारी कोषबाट तलब सुविधा लिनेका छोराछोरी अनिवार्य रुपमा सार्वजनिक विद्यालयमा बढ्नुपर्ने व्यवस्था गर्न उच्चस्तरीय राष्ट्रिय शिक्षा आयोगले सरकारलाई सिफारिस गरेको छ । आयोगले सरकारी सेवा सुविधा लिने जनप्रतिनिधि, कर्मचारीका छोराछोरी सामुदायिक विद्यालयमै पढ्नुपर्ने व्यवस्था गर्न सुझाव दिएको हो । त्यससम्बन्धी कानुनी व्यवस्था गर्न आयोगको जोड छ । आयोगले सार्वजनिक शिक्षा सुधार गर्न निजी विद्यालयलाई सेवामूलक संस्था बनाउने प्रस्ताव पनि गरेको छ ।
बलियो आधार बनेको छ, युनाइटेड इन्स्योरेन्सले अब गति लिन्छ : रमेशकुमार भट्टराई
रमेश भट्टराई युनाइटेड इन्स्योरेन्स लिमिटेडका कामु प्रमुख कार्यकारी अधिकृत हुनुहुन्छ । गत बैशाखमा नायव महाप्रवन्धको रुपमा यूनाईटेड इन्स्योरेन्स कम्पनी (नेपाल) लिमिटेडमा प्रवेश गर्नु भएको भट्टराईले कार्यभार सम्हालेको ३ महिनामै उक्त जिम्मेवारी पाउनुभएको हो । त्यसो त, उहा“को बीमा करियरको सुरुवात पनि सन् १९९९ मा सोही कम्पनीबाट भएको हो । बीमा क्षेत्रमा करिब २० बर्षको अनुभव स“गाल्नुभएका भट्टराईले शंकरदेव क्याम्पसबाट व्यवस्थापन संकायमा स्नातकोत्तरसम्मको अध्ययन गर्नुभएको छ । २६ वर्ष अघि स्थापना भएको र ठूला व्यवसायिक घरानाले चलाएको यो कम्पनीका परिसूचकहरु आज कमजोर छन् ? बीमा समितिले यसै आर्थिक वर्षसम्म न्युनतम १ अर्ब रुपैयाँ पुँजी हुनुपर्छ भनेको छ तर यो कम्पनी किन ३० करोड रुपैयाँ लगानीमा चलिरहेको छ ? कामु सीईओ भएको ७ महिनामा भट्टराईले कम्पनीमा के परिवर्तन गर्नुभयो ? कम्पनीको भावी योजना के के छन् ? प्रस्तुत छ यिनै विषयमा केन्द्रित भई विकासन्यूज डटकमका लागि शंकर अर्यालले कामु सीईओ भट्टराईसँग गरेको विकास बहस । युनाइटेड इन्स्योरेन्स अहिले २६ वर्षमा चलिरहेको छ, कम्पनीको प्रोमोटरहरु पनि उच्च प्रोफाइलका छन्, तर कम्पनीचाहीँ जुनकुनै हिसाबले पनि कमजोर छ, यस्तो किन भयो ? युनाइटेड इन्स्योरेन्स कम्पनी २०५० सालमा स्थापना भएको हो । वास्तवमा भन्ने हो भने जनरल इन्स्योरेन्स सेवा मात्र सञ्चालन गर्ने निजी क्षेत्रको यो नै सबैभन्दा पुरानो स्वदेशी कम्पनी हो । तपाईँले भन्नु भए जस्तै यस कम्पनीमा चौधरी ग्रुप, एनबी ग्रुप, विजयबहादुर श्रेष्ठ, शशीकान्त अग्रवाल जस्ता चर्चित ग्रुप र उच्च प्रोफाइलका प्रोमोटर र सञ्चालकहरु छन् । त्यतिमात्र होइन, अहिले जनरल इन्स्योरेन्सको बजारमा सफल र चर्चित भएका अनुहारहरु पनि धेरैजसो यही कम्पनीका उत्पादनहरु छन् । म आफैं पनि यही कम्पनीको प्रोडक्ट हुँ । सन् १९९९ मा यहाँबाट करियर सुरुवात गरेको मैले जनरल इन्स्योरेन्स क्षेत्रबारे जे सिकेँ, जे जानेँ त्यो यहीँबाटै सम्भव भएको हो । यद्यपि व्यवसायको आकार, वासलात र अन्य पक्षहरुबाट पनि यो कम्पनी कमजोर भएको कुरा सत्य हो । कम्पनीको इतिहासको हिसाबले हेर्ने हो भने अहिले यो कम्पनी बीमा बजारमा नेतृत्वदायी भूमिकाका रहनुपथ्र्यो तर सकिएन, यसका केही कारणहरु छन् । वास्तवमा हाम्रो कम्पनीको सबैभन्दा कमजोरीको पक्ष भनेकै जनशक्ति व्यवस्थापन रहन गयो । २६ बर्षको दौरानमा कम्पनीले १२ जना प्रमुख कार्यकारीहरुलाई फेरिए । सरदरमा एक जना प्रमुख कार्यकारी अधिकृत औसतमा २ वर्ष मात्र रहेको देखिन्छ । अर्को कुरा, पछिल्ला कार्यकालहरुमा आएका प्रमुख कार्यकारीहरुले संस्थाको वृद्धि र विकासका लागि ठोस् भूमिका खेल्न सकेनन् । त्यसको कारण एउटा बीमासम्बन्धी ज्ञानको कमी हो । कार्यकारीहरु नै क्षमतावान नहुँदा यसले तल्ला तहका कर्मचारीहरुको समेत वृत्ति विकासमा अवरोध पुग्न थाल्यो, त्यसैले राम्रा कर्मचारीहरुले धमाधम जागिर छाड्न थाले । यसले बीमाको आधारभूत संरचना नै तहसनहस बनाइदिएको रहेछ । तर अब पुरानो अवस्था रहँदैन, यहाँ म आएको करिब ७ महिनामात्र भएको छ । यसबीचमा मैले यही बुझेर नै जनशक्तिको व्यवस्थापन र वृत्ति विकासमा ध्यान दिएको छु । म आउँदा खाली रहेका महत्वपूर्ण व्यवस्थापकीय पदहरुमा उपयुक्त र सक्षम व्यवस्थापकहरु नियुक्त गरेको छु । अहिले कम्पनी कमजोर भयो भन्दैगर्दा दुई विकल्प सोच्नुपर्छ, एउटा एक्विजिसनमा गएर अरुलाई सुम्पिने र अर्को आक्रामक रुपमा अघि बढ्ने । पहिलो विकल्प अहिलेको लागि आउटडेटेड भइसक्यो । त्यसैले अहिलेको अवस्थामा दोस्रो विकल्प नै निर्विकल्प हो । त्यसैले अब कम्पनी पूर्ण क्षमतामा चल्छ । तपाईँले त कम्पनीको एउटा मात्रै समस्या बताउनुभयो, के ‘राइट म्यान, राइट प्लेस’ नहुनु मात्रै कम्पनीको दुर्भाग्य हो त ? मुख्य रुपमा त्यही हो । यसअघिका कार्यकारी प्रमुखहरु जो एकातर्फ बीमा क्षेत्रको उपयुक्त ज्ञान नभएका थिए भने दोस्रो व्यक्तिगत स्वार्थलाई संस्थागत स्वार्थभन्दा माथि राख्ने खालका थिए । उनीहरुका कारण नै कम्पनीको दुर्गति भएको हो । म अहिले कसैको नाम लिन चाहन्न तर बजारले बुझेको छ, कम्पनीमा कसको भूमिका के भयो भनेर । अब विगत त फर्केर आउँदैन । तपाईँ यसमा पनि विश्वस्त हुनुस्, अब विगतको नियति पनि फर्केर आउँदैन । बजारमा राम्रो छवि बनाएका व्यक्तिहरु पनि यस कम्पनीको सीईओ भएका थिए । तर उनीहरुले किन राम्रो गर्न सकेनन् ? हो, सुरुसुरुमा राम्रा मान्छेहरु पनि आए । त्यसबेला कम्पनीको अवस्था पनि राम्रो थियो । राम्रा मान्छेको राम्रो योगदानलाई पनि हामीले भुल्नु हुँदैन । तर एउटा मान्छेको योगदान सँधैंभरि हुन सक्दैन, राम्रो मान्छेले बर्षौं लगाएर आर्जन गरेको ख्यातीलाई नराम्राले एकैछिनमा रित्याइदिन सक्छन् । त्यसैले सक्षम व्यवस्थापन निरन्तर कायम रहिरहन नसक्नु नै कम्पनीको दुर्भाग्य भयो । अहिलेको बजारले २० ओटा कम्पनी धान्नसक्ने अवस्थामा छ भन्ने मलाई लाग्दैन । अहिले नेपालको निर्जीवन बीमा व्यवसायको आकार भनेको २१०० करोड मात्रै हो । औसत १ अर्बको कारोबार गरेर एउटा बीमा व्यवसाय कसरी चल्न सक्छ । त्यसैले बीमा कम्पनीहरुमा पनि मर्जरको आवश्यकता छ । तर क्रसहोल्डिङको समस्याले हामीले साझेदार नपाएको कुरा सत्य हो । एउटा व्यक्तिले एउटा कम्पनी बाहेक अरुमा संस्थापक शेयर होल्ड गर्न नपाउने नियम लगाइदिने हो भने एक वर्षभित्र अधिकांश कम्पनीहरु मर्जरमा जान्छन् । संस्थामा कसले कस्तो कमजोरी गर्यो, त्यो बताइदिनुस् न ? कोही जनशक्ति व्यवस्थापनमा कमजोर थिए होलान्, कोही नयाँ प्रोडक्टहरु ल्याउने मामिलामा चुके होलान्, कसैले राम्रो मार्केटिङ गर्न सकेनन् होला, कसैले दाबी भुक्तानीका सम्बन्धमा कमजोरी गरे होलान् । त्यस्ता गल्ती र कमजोरीहरु कति जानीजानी भए होलान्, कति अन्जानमा भए होलान् । तर म यहाँनिर कसैको नाम लिन चाहन्न । अहिले कम्पनीको अवस्था कस्तो छ ? अहिले संस्थाका सूचकहरु कमजोर अवस्थामा छन् । वास्तवमा वित्तीय सूचक भनेको सवल व्यवस्थापन र संस्थागत प्रगतिको ऐना हो । यद्यपि त्यस्ता सूचकहरुले केही समय अघिको अवस्थालाई चित्रित गर्छ । पहिले संस्थाको आन्तरिक अवस्था कमजोर थियो, त्यसैले आजको दिनमा सूचकहरु कमजोर देखिएका हुन् । तर म आएपछि व्यवस्थापकीय रुपमा संस्थाले राम्रो प्रगति हासिल गरिसकेको छ । मैले संस्थाका कर्मचारीहरुमा विश्वास र उत्प्रेरणा जगाउने काम गरेको छु । हाम्रोजस्तो सेवामुखी क्षेत्रको सफलताको पहिलो आधार भनेकै कर्मचारी व्यवस्थापन हो । उपयुक्त मान्छेलाई उपयुक्त जिम्मेवारी दिएको छु । रिक्त स्थानहरुमा नयाँ जनशक्तिहरु रिक्रुमेन्ट गरेको छु । त्यसले निकट भविष्यमा वित्तीय सूचकहरुमा समेत सकारात्मक प्रभाव पार्नेमा म विश्वस्त छु । तर अहिले पनि कम्पनी कामु कार्यकारी प्रमुखकै भरमा चलेको छ, माफ गर्नुहोला, तपाईँ आफैँ कामु सीईओ हुनुहुन्छ । पूर्णकालीन सीईओ किन नियुक्त नगरेको ? यो त बोर्डकै विषय भयो । तर म कामु नै भए पनि बोर्डले मलाई पूर्णकालीन सीईओ बराबरकै अधिकार दिएको छ । मैले पनि कामु छु भनेर कम ‘डेडिकेटेड’ भएर काम गरेको छैन । मेरो इन्स्योरेन्स करियको प्रारम्भ नै यहाँबाट भएकोले पनि मलाई यो कम्पनीप्रति पूर्ण समर्पण र माया छ । मैले यसको सुधारका लागि हरसम्भव प्रयास गरिरहेकै छु र त्यसमा सफलता पनि पाइरहेको छु भन्ने लाग्छ । तपाईँ यहाँ आउनुभएको ६ महिना नाघ्यो । पहिले र अहिलेको अवस्थामा ठोस् सुधार चाहिँ के आयो ? म आउँदा संस्थाको अवस्था जर्जर थियो । मार्केटिङ विभाग प्रमुखविहीन थियो । अन्डरराइटिङ विभाग प्रमुख पनि जागिर छोड्ने तयारीमा हुनुहुँदो रहेछ, उहाँ पनि जानुभयो । पुनर्बीमा विभाग पनि खाली थियो । मलाई त कहिलेकाँही चलचित्रको कहानी जस्तो लाग्छ । अहिले मेरो विश्वासमा सबै विभागीय प्रमुखहरुलाई ल्याएको छु । अहिले मसहित मार्केटिङ, आरआई, अन्डरराइटिङ, मार्केटिङ विभागहरुमा नयाँ नियुक्ति गरिएको छ । उहाँहरु अनुभवी र सक्षम हुनुहुन्छ । पहिलेका विभागीय प्रमुखहरु चाहिँ तपाईँ आएपछि गए कि पहिले नै गएका थिए ? साथै, उनीहरु किन गए ? केहीले पहिलेको व्यवस्थापनसँग असन्तुष्ट भएर पहिले नै जागिर छोड्भएको थियो । म आएलगत्तै बजारमा तीनओटा नयाँ कम्पनीहरुले कारोबार सञ्चालन सुरु गर्ने तयारी गरे । त्यसैले पछि केही साथीहरु वाहिर गए । हामीले पनि धेरैचोटी समाचार लेख्यौं, युनाइटेड इन्स्योरेन्समा कर्मचारीको पहिरो लाग्यो भनेर । वास्तवमा कर्मचारीहरु टिक्नै नसक्ने समस्या चाहिँ किन भएको रहेछ ? मैले अघि पनि भनेँ, हाम्रोजस्तो सेवामुखी संस्थाको मुख्य आधार भनेकै कर्मचारीहरु हुन् । त्यसो भन्दैमा यो क्रिकेट खेलेजस्तो पनि होइन, ब्याट्सम्यान चम्कँदैमा खेल जितिने । वास्तवमा टिमवर्कले मात्र कुनै पनि सेवामुखी संस्थालाई सफल बनाउन सक्छ । यहाँ त्यही नभएको हो । टिमवर्कको स्पिरिटमा उच्च तहको व्यवस्थापनले उपयुक्त रुपमा ह्यान्डिलिङ गर्न नसक्नु नै त्यसको कारण हो भन्ने लाग्छ । हामीसँग अहिले २९ ओटा शाखाहरु छन् । तपाईँले भन्नुभएजस्तै कुनै शाखाहरुमा त असिस्टेन्ट लेभलका कर्मचारीले बिहान अफिस खोल्ने र बेलुकी बन्द गर्ने तर दिउँसो कोही नहुने अवस्था पनि आएको रहेछ । म आएपछि त्यस्तो क्रम निकै कम भएको छ । अहिले हामीसँग १७५ जना कर्मचारी छन् । शाखाहरुको आवश्यकता र सिफारिस अनुसार कर्मचारीहरु थप गर्दै जान्छौं । अब अलिकति प्रसंग बदलौं, युनाइटेड इन्स्योरेन्सको पुँजी अझै पनि ३० करोड मात्रै छ, बीमा समितिले समय थप गर्दा पनि चुक्ता पुँजी पुर्याउने समय अब ६ महिना मात्र बाँकी छ, कहिले पुर्याउनुहुन्छ १ अर्ब पुँजी ? मर्जरको लागि हामीले प्रयास गरेका थियौं तर यो बेमौसमी रहेछ । अब हामी मर्जरमा नजाने भएका छौं । हामीले पहिले १० प्रतिशत बोनस शेयर र त्यसपछि शतप्रतिशत हकप्रद शेयर दिने भनेका थियौं, तर हाम्रो रिजर्भमा वितरणयोग्य रकम नभएको भनेर बीमा समितिले त्यसलाई रोकिदियो । अबको अवस्थामा हाम्रो पुँजी पुर्याउने विकल्प भनेको हकप्रद शेयर जारी गर्ने नै हो । अब विशेष साधारणसभा डाकेर २४० प्रतिशत हकप्रद प्रस्ताव पारित गराउँछौं । पहिले पनि हामीले त्यो प्रस्ताव लगेका थियौं । तर अग्निबीमा रोकिएको अवस्थामा बीमा समितिले स्वीकृति दिन मानेन । तर अहिले अग्नि बीमा खुलिसकेको छ । अब समितिले त्यस्तो स्वीकृति दिने बाटो समेत खुलेको छ । अव हामीलाई कुनै समस्या छैन । युनाइटेड इन्स्योरेन्सप्रति बीमा समिति अलिकति अनुदार देखियो, यसको कारण प्रोमोटरसँग सम्बन्धित मुद्दा पनि एउटा हो भनिन्छ । नियाकमसँग त्यस्तो असमझदारीको अवस्था चाहिँ किन देखियो ? होइन, बीमा समिति हामीप्रति कहिले पनि अनुदार भएको मैले पाइँन । बोनस र हकप्रद रोकिनुमा हाम्रो नै केही कमजोरी भए । सीटीस्काईलाई दिनुपर्ने दाबीको पुनर्बीमा नआएकोले हामीले धेरै रकम छुट्याउनुपर्ने भयो । त्यसैले हाम्रो रिजर्भ नकारात्मक हुन गयो । त्यस्तो अवस्थामा रोकिएको बोनसलाई हामीले बीमा समिति पूर्वाग्रही भएको मान्नु हुँदैन । अग्नि बीमा रोकिँदा हकप्रदको स्वीकृति नदिनु पनि ठीकै हो । अबको दिनमा त्यस्तो समस्या छैन । समितिले पनि हामीलाई त्यसैअनुसार व्यवहार गर्छ । सीटीस्काईले दाबी गरेको रकम कति हो ? पुनर्बीमा दाबी गरिएको कति रकम प्राप्त भयोे ? हामीले सीटीस्क्यापलाई तिर्नुपर्ने ५४ करोड थियो । पुनर्बीमाबाट ४४ करोड आउनुपर्ने थियो । पहिले आएको थिएन, अहिले सबै रकम आइसक्यो । त्यो पैसा यो बर्षको नाफामा जोडिएर आउँछ । युनाइटेड इन्स्योरेन्सको शेयर पहिले १७/१८ सय रुपैंया पुगेको थियो, अहिले ६/७ सयमा झरेको छ । कम्पनीको कारणले त साना लगानीकर्ताले करोडौं गुमाउनु पर्यो होइन ? हो । तर त्यसमा कम्पनी मात्रै दोषी छैन । कतिपय गिरावट बजारै कारणले पनि भएका हुनसक्छन् । केही कारण हाम्रो आन्तरिक पनि हुन सक्छ । तर बाह्य तत्वहरुलाई त हामीले रोक्न सक्दैनौं, तर आन्तरिक पक्षहरुलाई भने सबल बनाउँदै जाने हो । मलाई लाग्छ संस्था टिक्न पहिलो कर्मचारीको कम्पनीप्रतिको भरोसा चाहिन्छ, जसबारे मैले पहिले नै भनिसकेँ । दोस्रो, ग्राहकहरुको कम्पनीप्रतिको विश्वास चाहिन्छ । ताकि यो कम्पनीमार्फत् इन्स्योरेन्स गर्दा समस्या पर्दा सहज रुपमा भुक्तानी पाइन्छ भन्ने विश्वास होस् । तेस्रो भनेको लगानीकर्ताको पक्ष हो । यो कम्पनीमा लगानी गर्दा उचित प्रतिफल पाउँछु भन्ने विश्वास दिलाउँनुपर्छ । त्यसको लागि म लागिरहेको छु । त्यसको वस्तुगत आधार चाहिँ के छ ? म आउँदा दाबी भुक्तानीको पेन्डिङ फाइल १९०० भन्दा बढी थियो, यो १५५० को हाराहारीमा झरिसकेको छ । यसबीचमा हामीले साढे १२ करोडको दाबी भुक्तानी दिएका छौ । हामीले अहिले ‘दाबी ठाम्को ठाम्, युनाइटेड इन्स्योरेन्समै जाम्’ भन्ने प्रोडक्ट लिएर आएका छौं । यसले घटनास्थलमै गएर दाबी भुक्तानी दिने व्यवस्था गरेको छ । जनरल इन्स्योरेन्स कम्पनी भनेको अल्पकालीन प्रकृतिको व्यवसाय हो । हामीले विश्वास जित्न सक्यौं भने पुरानै स्ट्रेन्थमा फर्किन हामीलाई कुनै गाह्रो हुँदैन । अबको जमानामा मार्केटिङले ल्याउने भनेको विजिनेस होइन, सूचना मात्र हो । विजिनेस लिन त कम्पनी नै जानुपर्छ र विश्वास दिलाउनुपर्छ । अहिले हामी यस्ता आन्तरिक पक्षहरुमा निकै सबल र प्रतिस्पर्धी भइसकेका छौं, यसको नतिजा तेस्रो चौमास देखिको रिपोर्टमा देखिन थाल्छ । तपाईँको कार्यकालमा कम्पनीलाई कुन स्तरमा पुर्याउनुहुन्छ ? मैले अहिले शाखाको पुनर्संरचना, नयाँ ग्रोडक्ट र दाबी भुक्तानी जस्ता पक्षहरु सबल बनाउँदै जाने सोच बनाएको छु र त्यसका लागि आवश्यक कर्मचारी व्यवस्थापन पनि गरिसकेको छु । मैले यही अवस्थामा स्वतन्त्र रुपमा काम गर्न पाएँ भने एक वर्षभित्रै कम्पनीलाई सबल र प्रतिस्पर्धी अवस्थामा पुर्याउन म सफल हुन्छु भन्ने मलाई विश्वास छ । त्यसका लागि मसँग ठोस् आधार पनि छ । बीमा बजारमै चर्चित व्यवस्थापकले मैले कम्पनी भरेको छु । दिवस तिमिल्सिना अन्डरराइटिङ प्रमुख भएर आउनुभएको छ, विष्णु सुवेदी मार्केटिङ विभाग प्रमुख हुनुहुन्छ, प्रशान्त न्यौपाने दाबी भुक्तानीमा लामो अनुभव भएको व्यक्ति हुनुहुन्छ । अब हामी पुँजी पुर्याएर आउँछौं र टिमवर्कमार्फत् कम्पनीलाई पूर्ण क्षमतामा चलाउछौं । १ बर्षभित्रै कम्पनीलाई निर्जीवन बीमा कम्पनीमध्ये हरेक हिसाबले ७/८ नम्बरमा आउनसक्ने वातावरण बन्छ । हामी विशेष साधारणसभामा जाँदैछौं । एनएफआरएस प्रणालीका कारण वार्षिक साधारणसभामा ढिलाई हुने भएकोले विशेषसाधारणसभामा जाना लागेका हौं । त्यसले हकप्रद पारित गरेसँगै प्रक्रियामा जान्छ । पुँजी पुगेपछि बजारमा एउटा छुट््टै किसिमको विश्वास र तरंग आउँछ त्यसपछि कम्पनीले गति लिन्छ । मर्जरको अवधारणा ‘आउटडेटेड’ भयो भन्नुभयो, कसरी ? होइन, अहिलेको अवस्थामा तपाईँ हेर्नुहुन्छ भने धेरैजसो कम्पनीका मुख्य मालिकहरु एउटै छन् । जीवनबीमा र निर्जीवन बीमा दुवै कम्पनीमा यस्तो समस्या उस्तै छ । क्रसहोल्डिङको यस्तो समस्याले गर्दा बीमा क्षेत्रमा मर्जर नीति अघि बढ्न नसकेको हो । अहिलेको बजारले २० ओटा कम्पनी धान्नसक्ने अवस्थामा छ भन्ने मलाई लाग्दैन । अहिले नेपालको निर्जीवन बीमा व्यवसायको आकार भनेको २१०० करोड मात्रै हो । औसत १ अर्बको कारोबार गरेर एउटा बीमा व्यवसाय कसरी चल्न सक्छ । त्यसैले बीमा कम्पनीहरुमा पनि मर्जरको आवश्यकता छ । तर क्रसहोल्डिङको समस्याले हामीले साझेदार नपाएको कुरा सत्य हो । एउटा व्यक्तिले एउटा कम्पनी बाहेक अरुमा संस्थापक शेयर होल्ड गर्न नपाउने नियम लगाइदिने हो भने एक वर्षभित्र अधिकांश कम्पनीहरु मर्जरमा जान्छन् । अलिकति समष्टिगत कुरा गरौं, निर्जीवन बीमा क्षेत्रमा अहिले भएका मुख्य समस्याहरु के के हुन् ? जुनकुनै विषयमा पनि समस्या भइहाल्छ, हाम्रो क्षेत्रमा पनि गलत मनसायले बीमा गर्ने, दाबी भुक्तानी लिन खोज्ने समस्याहरु छन् ।कतिपयले समय जानीजानी दुर्घटना गराइदिने, हुँदै नभएको दाबी माग्ने, नक्कली घाइते बनाएर र नक्कली बिल बनाएर दाबी गर्ने जस्ता कामहरु हुने गर्दछन् । त्यस्तो अवस्थामा समस्यासँग भाग्ने नभई त्योसँग जुध्नु नै बुद्धिमत्तापूर्ण निर्णय हो । यसबीचमा बीमा समिति गरेका दुई निर्णयहरुले त्यस्तो समस्या रोक्न ठूलो सहयोग गर्यो । पहिलो प्रोमोटरको व्यवसाय सम्बन्धित बीमा कम्पनीले गर्न नपाउने निर्णय जसले उच्च तहका व्यवस्थापकहरुको ठूलो समस्या हल भयो र दोस्रो नगद प्रिमियम प्राप्त नभई बीमा पोलिसी कायम भएको नमानिने, जसले मार्केटिङका कर्मचारीहरुको समस्या समाधान भयो । त्यसैले केही नीतिगत र केही व्यवहारिक रुपमा सचेत भएर समस्या समाधानको पहल हुँदै जानुपर्छ ।
