कर्मचारी निर्देशिकाप्रति नागरिक लगानी कोषका कर्मचारीहरु असन्तुष्ट
काठमाडौं । नागरिक लगानी कोषले ल्याएको कर्मचारीसम्बन्धी निर्देशिकाप्रति कर्मचारीहरु असन्तुष्ट देखिएका छन् । प्रस्तावित निर्देशिकाले आफूहरुको मौलिक हकसमेत कुण्ठित हुने भन्दै उनीहरुले त्यस्तो निर्देशिका सच्याउन माग गरेका छन् । सांकेतिक विरोधस्वरुप उनीहरुले अध्यक्षको कार्यकक्षमा तालाबन्दी गरेका छन् । कोषले ल्याएको निर्देशिकामा कर्मचारीहरुलाई कोष संस्थागत ग्राहकहरुसँग व्यक्तिगत सम्बन्ध नपाउने व्यवस्था गरिएको छ । यस्तो व्यवस्थाले गर्दा नागरिक लगानी कोषमा सञ्चय गर्ने बैंक तथा वित्तीय संस्थासँग ऋण कारोबार गर्नेदेखि दोस्रो बजारमा शेयर खरिदबिक्री गर्न समेत नपाउने अवस्था रहने भन्दै कर्मचारीले विरोध जनाएका हुन् । कोषले ल्याएको निर्देशिका हाल स्वीकृतिका लागि अर्थ मन्त्रालय पठाइएको छ । तर कोषका उच्च अधिकारीहरु भने निर्देशिकाले कर्मचारीहरुको मौलिक हक कुण्ठित गर्नेगरी केही व्यवस्था नगरिएको बताउँछन् । ‘एउटा निर्देशिकाले संविधानले दिएको मौलिक हकप्रतिकुल काम गर्न सक्दैन । कोषसँग संस्थागत रुपमा सम्बन्ध बनाएर व्यक्तिगत रुपमा लाभ लिने अवस्था नहोस् भन्ने सम्बन्धमा केही व्यवस्था गरिएको हो, त्यसमा आपत्ति मान्नुपर्ने कुनै विषय छैन’ कोषका एक अधिकारीले विकासन्यूजसँग भने ।
लगानीकर्ताले कम्तिमा १५-२० प्रतिशत नाफा खोजेका हुन्छन्: भरत रानाभाट
भरत रानाभाट स्टक ब्रोकर एशोसिएशन अफ नेपालका अध्यक्ष हुन् । कोहिनूर इन्भेष्टमेन्ट एण्ड सेक्युरिटिज प्रालि (स्टक ब्रोकर नं ३५) का प्रबन्ध निर्देशक समेत हुन् । त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट व्यवस्थापन संकायमा स्नातकोत्तरसम्मको अध्ययन गरेका रानाभाट पोखराका स्थानीय हुन् । शंकरदेव क्याम्पसमा अध्ययन गर्दै गर्दा साधारण शेयर भर्न थालेका उनले सोही समयमा शेयर बजारबारे जानकारी लिने अवसर पाएका हुन् । २०६८ सालमा कोहिनूरले ब्रोकर लाइसेन्स पाएसँगै उनी यो क्षेत्रमा क्रियाशील छन् । जेठ १५ गते आगामी आवको बजेट भाषणपछि सेयर बजार घट्दो क्रममा छ । सेयर बजारमा सुधार गर्नु पर्ने विषय के के छन् ? कस्ता कम्पनीको सेयर किन्दा बढी लाभ हुन्छ ? लगायत समग्र शेयर बजारको अवस्थाबारे केन्द्रित रही गरिएको विकास बहसः सेयर बजारमा सुधार गर्नुपर्ने विषय के के छन् ? राम्रो र अन्तर्राष्ट्रिय सेयर बजार बनाउनको लागि अझै धेरै सुधार आवश्यक छ । केही समयअघि अर्थमन्त्रालयले डेपुटी गभर्नर शिवराज श्रेष्ठको नेतृत्वमा गठन गरेको उपसमितिले धेरै राम्रो सुझाव दिएको छ । त्यसलाई कार्यान्वयन गर्ने हो भने बजारमा धेरै सुधार हुन्छ । हामी बल्ल अनलाईन ट्रेडिङ सिस्टममा प्रवेश गरेका छौं । विदेशी लगानीकर्तालाई नेपालको पुँजी बजारमा भित्र्याउने, गैरआवासीय नेपालीहरूले नेपाली कम्पनीको सेयर किन्न अवस्था बनाउन अझै धेरै काम गर्नुपर्छ । पुँजी बजारको दायरा पनि फराकिलो बनाउन जरुरी छ । नेपालको पुँजी बजारमा अझै पनि इक्विटी शेयर मात्र किनबेच हुन्छ । अरु अप्सन छैन । नयाँ नयाँ अप्सन आउनु आवश्यक छ । नेप्सेमा सूचिकृत भएको सरकारी ऋणपत्र, बैंकका ऋणपत्रको कारोबार हुँदैन । म्यूचल फण्डले पनि लगानीकर्तालाई आकर्षित गर्न सकेको छैन । ऋणपत्रको बारेमा लगानीकर्तालाई बुझाउन पनि सकिएन । लगानीकर्ताहरू किन ऋणपत्र तथा म्यूचल फण्डतर्फ आकर्षित भएनन् ? पहिलो, हामीले लगानीकर्तालाई यो विषयमा बुझाउने प्रयास नै गरेका छैनौ । दोस्रो, हाम्रो समाजमा लगानीकर्ताको स्वभाव पनि धेरै गतिशिल छैन । एउटा बैंकमा ७ प्रतिशत व्याजमा निक्षेप राखिरहेको निक्षेपकर्ता अर्को बैंकले ९ प्रतिशत व्याज दिँदा पनि बढी व्याज दिने बैंकमा निक्षेप सार्दैन । जम्मा २ प्रतिशत मात्र फरक त रहेछ भनेर बस्छन् । पुँजी बजारमा पनि थोरै नाफाले लगानीकर्ताहरू आकर्षित गरिरहेको हुँदैन । सानो पुँजी लगानी भएको लगानीकर्ता धेरै भएर पनि यस्तो भएको हुन सक्छ । लगानीकर्ताका लागि सेयर बजारमा धेरै विकल्पहरू छन् । २ सय भन्दा बढी कम्पनी छन् । त्यसमा राम्रा कम्पनीहरु पनि धेरै छन् । लगानीकर्ताले राम्रो कम्पनी छान्न सक्नुपर्छ । पछिल्लो समय बैंकहरुले निक्षेपमा नै करिव १० प्रतिशत व्याज दिएका छन् । निक्षेपमा १० प्रतिशत व्याज भनेको धेरै राम्रो आम्दानी हो । सेयरमा लगानी गरेर १५-२० प्रतिशत नाफा हुने नदेखिएसम्म उनीहरु निक्षेपबाट पैसा झिकेर सेयरमा लगानी गर्दैनन् । निक्षेपको व्याजदर उच्च भएकोले पनि सेयर बजारको विकासमा यसको सकारात्मक भूमिका हुँदैन । लगानीकर्ताको स्वाभाव कस्तो देखियो भने नाफा भए पनि धेरै नाफा खोज्ने, नोक्सान नै भयो भने पनि ठूलो नोक्सान सहने देखियो । किन यस्तो भएको होला ? सेयर बजारमा मात्र होइन, अन्य बजारको अवस्था पनि त्यस्तै छ । विकशित देशमा व्यवसायीहरुले १-२ प्रतिशत नाफामा कारोबार गरिरहेका हुुन्छन् । तर, नेपालमा जुनसुकै व्यापार व्यवसायमा पनि लगानीकर्ताले १५-२० प्रतिशत नाफा लिईरहेकै हुन्छन् । बैंकहरुले १३-१४ प्रतिशत व्याज दिदाँ पनि चाहेजति पैसा उठाउन सकेनन् । किनभने बैंकले दिने व्याजभन्दा अरु क्षेत्रमा गर्ने लगानीको प्रतिफल बढी छ । अब कस्ता कम्पनीको सेयर किन्दा बढी लाभ हुने देख्नुहुन्छ ? लगानीकर्ताका लागि सेयर बजारमा धेरै विकल्पहरू छन् । २ सय भन्दा बढी कम्पनी छन् । त्यसमा राम्रा कम्पनीहरु पनि धेरै छन् । लगानीकर्ताले राम्रो कम्पनी छान्न सक्नुपर्छ । नेप्से परिसूचक छोटो अवधिमा ११ सय अंकबाट १३ सय पुग्यो । नेप्से परिसूचक २ सय अंक बढ्दा पनि केही कम्पनीको सेयर मूल्य झनै घट्यो भने केही कम्पनीको सेयरको भाउ ह्वात्तै बढेको छ । राम्रो कम्पनी छनोट गर्नेहरुले यहि बीचमा एक सय प्रतिशतभन्दा बढी लाभ लिन सफल भए । जस्तो शिवम् सिमेन्ट कम्पनीको सेयर मूल्य झरेर ३ सयसम्म पनि पुग्यो । अहिले बढेर ७ सय नजिक छ । ३ सयदेखि ३५० सम्ममा यस कम्पनीको सेयर किन्नेलाई अहिले १०० प्रतिशत फाइदा भयो । ५०-५५ प्रतिशत लाभांश दिदै आएको नेपाल टेलिकमको सेयर अहिले ७ सयमा किन्न पाइन्छ । ३५-४० प्रतिशत लाभांश दिँदै आएको नेपाल इन्भेष्टमेन्ट बैंकको सेयर करिव ५ सयमा किन्न पाइन्छ । सेकेण्डरी बजारमा किनेको सेयरले पनि ७-८ प्रतिशत प्रतिफल दिएकै छ । यो राम्रो अवस्था हो । भलै मुद्दती खातामा आउने व्याजभन्दा अझै कम छ । सेयर बजारमा लगानी गर्नेले कम्पनीले कमाएर दिने लाभांश मात्र हेर्दैनन् । पुँजीगत लाभ पनि हुन्छ । अहिले ५ सयमा किनेको सेयरको मूल्य दुई वर्षपछि हजार÷बाह्र सय पुग्न पनि सक्छ । विगतमा बीमा समूह, लघुवित्त समूहको शेयरमा लगानी गर्नेले पुँजीगत लाभ उच्चदरमा लिएको हामीले देख्यौं । बैकिङ क्षेत्रले रिर्टन राम्रो दिँदै आएको छ । ब्रोकर कम्पनीहरुले लगानीकर्तालाई कस्तो सेवा दिईरहेका छन् ? हाम्रो बजारमा ब्रोकर कम्पनीको सेवाबारे प्रश्न उठ्छन्, टिकाटिप्पणी हुन्छन् । तर, लगानीकर्ताको तर्फबाट ब्रोकर कम्पनीले भोगेको समस्याबारे कमै चर्चा हुन्छ । शेयर किन्न आदेश दिने, तोकिएको समयभित्र भुक्तानी नदिने, पैसा उठाउन ब्रोकर कम्पनीले धेरै मिहेनत गर्नुपर्ने अवस्था पनि छ । सेयर बिक्री भएको दुई दिनभित्र पैसा आफ्नो हातमा परोस् भन्ने लगानीकर्ताले शेयर किनेपछि दुई दिनभित्र भुक्तानी दिनुपर्छ भन्ने पनि तथ्यलाई पनि मनन् गर्नुपर्यो । सेकेण्डरी बजारमा किनेको सेयरले पनि ७-८ प्रतिशत प्रतिफल दिएकै छ । यो राम्रो अवस्था हो । भलै मुद्दती खातामा आउने व्याजभन्दा अझै कम छ । घरबाटै सेयर किनबेचको आदेश दिन सक्ने, घरबाटै भुक्तानी दिनेसम्मको बजार विकास होस् भन्ने हाम्रो चाहाना हो । त्यसको लागि आवश्यक पूर्वाधार पनि तयार हुनुपर्यो । पेमेन्ट प्रणालीमा पनि सुधार हुनुपर्छ । लगानीकर्तालाई उचित शिक्षा पनि दिनुपर्छ । भनिन्छ, पुँजी बजारमा लगानी गर्नेको संख्या १५ लाख भईसक्यो । उनीहरुले पुँजीबजारबारे उचित शिक्षा कहाँबाट लिने ? कलेजबाट सेयर बजारबारे प्रयाप्त र व्यवहारिक ज्ञान लिन नसकेको ठूलो जमातलाई उचित शिक्षा आवश्यक छ । त्यसको लागि उचित पूर्वाधार सहितको सुविधा सम्पन्न र दक्ष जनशक्ति पनि भएको प्रशिक्षण दिने संस्थाको पनि आवश्यकता भएको भनी हामीले धितोपत्र बोर्डसँग पनि कुरा गरेका छौं । बुझेर लगानी गर्नेहरुले बजारमा बढी लाभ र कम नोक्सान लिने सम्भावना हुन्छ । ब्रोकर कम्पनीहरुले सेवा शुल्क लिन्छ तर लगानीकर्तालाई सुसूचित गर्ने, प्रशिक्षण गर्ने काम किन गर्दैनन् ? कुनै पनि व्यापारमा आफ्ना ग्राहकलाई उचित जानकारी दिने, उसलाई पनि लाभ दिने प्रयास व्यापारीले गरेका हुन्छन् । ग्राहकलाई नोक्सान मात्र भयो भने ऊ भोलि किन हाम्रोमा आउने ? आउँदैन । लगानीकर्तालाई प्रशिक्षण गर्ने, तालिक दिने जस्ता सेवा हामीले दिनै पाउँदैनौ, कानुनले रोक्छ । स्टक ब्रोकरहरुको सेवा क्षमता कस्तो छ ? स्टक ब्रोकर कम्पनीहरुको लागि धितोपत्र बोर्डले निश्चित मापदण्ड तोकेको छ । सञ्चालकको योग्यता, कम्पनी पुँजी, जनशक्ति, कार्यालयको आकार, कार्यालयमा प्रयोग हुने प्रविधि सहितको मापदण्डहरु छन् । ती मापदण्ड पूरा नहुनेले लाइसेन्स नै पाएनन् । त्यति मात्र होइन, अहिले ब्रोकर कम्पनीहरुले नियामकले तोकेभन्दा बढी लगानी गरेका छन् । तोकेको भन्दा ठूलो कार्यालय राखेका छन् । तोकेकोभन्दा बढी कर्मचारी राखेको छन् । पुँजी २० लाखबाट २ करोड पुग्यो, मार्जिन लेण्डिङको लागि ५ करोड भनियो, त्यो पूरा भएको छ । अनलाइन कारोबार हुँदैमा लगानीकर्ता फ्लोरमा जान छोड्दैनन् । ताजा सूचनामा अपडेट हुन, लगानीकर्ताको मनोविज्ञान जान्न, फुर्सदिला मान्छेले आफूलाई व्यस्त राख्ने चाहानेहरु जहिले पनि ब्रोकरको अफिसमा नै आउँछन् । अनलाइन कारोबार शुरु भईसकेपछि पनि सेयर ब्रोकरको अफिसमा किन मानिसहरुको भीड लाग्छ ? अनलाइन कारोबार हुँदैमा लगानीकर्ता फ्लोरमा जान छोड्दैनन् । ताजा सूचनामा अपडेट हुन, लगानीकर्ताको मनोविज्ञान जान्न, फुर्सदिला मान्छेले आफूलाई व्यस्त राख्ने चाहानेहरु जहिले पनि ब्रोकरको अफिसमा नै आउँछन् । विकशित देशमा पनि यस्तो ट्रेन हुन्छ । संस्थागत लगानीकर्ता, अफिसमा काममा व्यस्त हुने लगानीकर्ताहरु हिजो पनि ब्रोकरको अफिसमा आउँदैन थिए भने अहिले पनि आउँदैन । ब्रोकरको अफिसमा आएर लगानी गर्ने लगानीकर्ताले बढी लाभ लिन्छन् कि घरमा वा अफिसमा बसेर लगानी गर्ने लगानीकर्ताले बढी कमाउँछन् ? ब्रोकर कम्पनीमा आउनेहरु छिटो निर्णय लिन्छन् । कुनै कम्पनीको सेयर मूल्य बढ्यो, अझ बढ्छ भन्द वरिपरी भएका ८-१० जनाले सेयर किने भने त्यो कम्पनीको बारेमा केही पनि जानकारी नै नभएको व्यक्तिले पनि त्यहि कम्पनीको सेयर किन्छ । यस्तो लगानीको जोखिम बढी हुन्छ । घट्न थाल्यो भने पनि छिट्टै निर्णय लिन्छ । घरमा बसेर लगानी गर्नेले कम्पनीको विषयमा अध्ययन गरेर मात्र निर्णय लिन्छ । तर ताजा खबरको आधारमा निर्णय लिनुपर्ने अवस्थामा ब्रोकरकोमा धाउने लगानीकर्ताले फाइदा लिन्छ, घरमा बस्नेले लिनसक्दैन ।
फिल्म रिभ्यूका कारण होईन, मानीहानी गरेकाले हामी प्रहरीमा जान बाध्य: निर्देशक चाम्स
काठमाडौं । चलचित्र वीर विक्रम–२ समिक्षा गरेकै कारण युट्युवर प्रनेश गौतमलाई प्रहरी हिरासतमा राखेका आरोपको निर्देशक मिलन चाम्सले खण्डन गरेका छन् । पत्रकार सम्मेलन गर्दै निर्देशक चाम्सले ‘फिल्म रिभ्यू’ गरेका कारण नभई मानहानी, रंगभेदी टिप्पणी र गालीबेईज्जतीका कारण गौतमविरुद्ध प्रहरी कहाँ गएको स्पष्टीकरण दिएको बताए । उनले आफ्नो उद्देश्य प्रनेशलाई दुःख दिनु नभएको स्पष्ट पार्दै भने,‘मैले गौतम भाईलाई पाठ सिकाउनको लागि पनि प्रहरी कहाँ गएको हुँ, यो मैले उसलाई व्यक्तिगत ईगो राखेर थुन्न खोजेको थिईँन् ।’ प्रनेश पक्राउ परेपछि आफूले उनका बाबु र आमासँग पनि भेटेरै कुराकानी गरेको चाम्सले सुनाए । निर्देशक चाम्सले प्रनेशले अहिले आएर आफ्नो गल्ती स्वीकार गरिसकेकोले उनलाई छुटाउनको लागि आफूले प्रक्रिया सुरु गरेको पनि जानकारी दिए । उनले भने,‘प्रनेश छुटिसकेपछि मेरो तर्फबाट उसलाई गर्नुपर्ने सहयोग पनि म गर्न तयार छु ।’ प्रनेश कमेडियन भएको नाताले आगामी दिनमा यही फिल्डमा आउन चाहे आफूले सहयोग गर्नेपनि उनले वचनबद्धता व्यक्त गरे । समिक्षामा अपशब्द प्रयोग गरिएको कारण त्यस्तो शब्द तथा चरित्रमाथी सम्पुर्ण नागरिकको ध्यान केन्द्रीत भएको जनाउदै त्यस्ता अपशब्दले बालबालिका तथा पेशागत सबैको मनोभावनामाथि आघात पुग्न जानेतर्फ पनि उनले ध्यानाकार्षण गराए । समिक्षाकै क्रममा प्रनेशले खलाँसी, ड्राइभरको काम गरि आफ्नो जिविका चलाउनेहरुको पेशाकर्मीमाथी आघात पु¥याउने कुरा गरिएकोप्रति आफ्नो आपत्ति रहेको पनि चाम्सले सुनाए । उनले थपे,‘केही संचार माध्ययमहरुमा चलचित्र समिक्षा गरेकै आधारमा प्रक्राउ गरियो भन्ने कुरा हल्लामात्र हो, त्यसभित्रको वास्तविकतामा सबैको ध्यान पु¥याउन आवश्यक छ ।’ आफुले प्रनिसलाई ‘साइवर–क्राइम’मा फसाउन खोजेको भन्नेबारे खण्डन गर्दे उनले प्रनेशले आफ्नो गल्ती स्विकार गरिसकेका कारण पनि चाँडै नै हिरासतमुक्त गराउन पहल भैरहेको स्पष्ट पारे । कार्यक्रममा चलचित्र विकास बोर्डका पूर्व अध्यक्ष राजकुमार राईले अन्याय परेको मान्छेले आवाज उठाउन पाउनुपर्ने जिकिर गरेका थिए । त्यस्तै, नेपाल निर्देशक समाजकी अध्यक्ष सुचित्रा श्रेष्ठ, नेपाल चलचित्र पत्रकार संघका अध्यक्ष सन्दिप सापकोटा, सञ्चारकर्मी नरेश भट्टराई र गायक तथा संगितकार कालिप्रसाद बाँस्कोटाले आ-आफ्नो धारणा राखेका थिए । उनीहरुले चलचित्रको बारेमा समिक्षा गर्न पाईने भएपनि व्यक्तिलाई लक्षित गरेर जात, रंगको आधारमा विभेद गर्न नपाईने धारणा राखेका थिए ।
सर्लाहीमा मोटरसाइकल दुर्घटना: दुईको मृत्यु, चार घाइते
काठमाडौं । सर्लाहीको हरिपुर नगरपालिकामा गए राति दुई मोटरसाइकल एकापसमा ठोक्किँदा दुईको मृत्यु भएको छ भने चार घाइते भएका छन् । हरिपुर नगरपालिका–७ चिताइस्थित भित्री सडकखण्डमा ना२५प ६९२२ नंको मोटरसाइकल र ज२प ७८८६ नंको मोटरसाइकल गए राति करिब १०ः३० बजेको समयमा एकआपसमा ठोक्किँदा ईश्वरपुर नगरपालिका–१५ का ३० वर्षीय अनिल चौधरी र ईश्वरपुर नगरपालिका–१४ का ३५ वर्षीय अशोक चौधरीको मृत्यु भएको प्रहरीले जनाएको छ । मृतक दुवै मोटरसाइकल चालक हुन् । दुवै मोटरसाइकलमा चालकसहित तीन/तीन जना बसेका थिए । मोटरसाइकलको पछाडि बस्ने चारै जना घाइते भएको सर्लाहीका प्रहरी प्रवक्ता एवं प्रहरी नायब उपरीक्षक प्रतितसिंह राठोरले जानकारी दिएका छन् । ना२५प ६९२२ नंको मोटसाइकल पछाडि बस्ने अच्छेलाल चौधरी र रामबाबु चौधरी सामान्य घाइते छन् । ती दुवैको स्थानीय अस्पतालमा उपचार गराई घर फर्केका छन् भने ज२प ७८८६ नंको मोटरसाइकल पछाडि बस्ने ईश्वरपुर नगरपालिका–१४ का १७ वर्षीय धीरेन्द्र चौधरी र लालबन्दी नगरपालिका–२१ का सन्तोष चौधरी भएका छन् । गम्भीर घाइते दुवैलाई उपचारका लागि वीरगञ्ज अस्पताल सिफारिस गरिएको छ भने मृतकको शव परीक्षणका लागि सर्लाही अस्पताल मलङ्गवामा राखिएको छ । रासस
कास्कीको रुपा गाउँपालिकामा सनराइज बैंकले गर्यो वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम
काठमाडौँ । सनराइज बैंकले रुपा गाउँपालिका र स्कुल अफ बिजनेस, पोखरा विश्वविध्यालयको सहकार्यमा वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । नेपाल सरकारको ‘समृद्धिसँग जोडौँ नाता: सबै नेपालीको बैंक खाता ‘ अभियानलाई निरन्तरता दिदैं, सनराइज बैंकले जेठ २६ गते रुपा गाउँपालिका वडा नं. २, थुम्कीमा साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरेको थियो । कार्यक्रमको सुरुवात रुपा गाउँपालिका अध्यक्ष नवराज ओझा र स्कुल अफ बिजनेस, पोखरा विश्वविध्यालयका डाइरेक्टर डा. रवीन्द्र घिमिरेले गरेका थिए ।
गुठी विधेयकमा सरकार पछि हट्दै, राम्रा व्यवस्थामाथि माफियाको गिद्देदृष्टि
काठमाडौं । एउटा भनाई प्रचलित छ, हाम्रोजस्तो देशमा जनतामाथि कर्मचारीतन्त्रको नियन्त्रण हुन्छ, कर्मचारीतन्त्रलाई राजनीतिक नेतृत्वले नियन्त्रण गर्छ । राजनीतिक नेतृत्वलाई गुण्डाहरुले नियन्त्रण गर्छन्, तर जनता, कर्मचारीतन्त्र, राजनीतिक नेतृत्व र गुण्डालाई समेत नियन्त्रण गर्नसक्ने क्षमता यदि कोहीसँग हुन्छ भने त्यो हो, साधुसन्त । त्यही साधुसन्तको भेषमा देखिने बाबाहरु जो सामान्य मान्छेकोे नजरमा जोगी र सन्यासीको रुपमा देखिन्छन्, तर राज्यको शक्तिलाई आफूमा सिञ्चित गरेर राख्छन् । गुठी संस्थानसम्बन्धी कानूनमा आज त्यही प्रवृत्ति दोहोरिएको हो, जसका कारण शक्तिशाली सरकार आफ्नो पूर्वअडानबाट पछि हट्ने अवस्थामा पुगेकोे छ, जसका कारण धर्मको नाममा मनपरी गर्नेहरुले फेरि एकपटक जित्दैछन् । चिकित्सा शिक्षा विधेयकको विरोधमा गोविन्द केसीको अनसन र मिडिया काउन्सिलको विरोधमा नेपाल पत्रकार महासंघसँग नझुकेको सरकार तिनै साधुसन्तसँग झुकेको छ । स्रोत भन्छ, ‘गुठी संस्थानसम्बन्धि विधेयकमा जति विषयहरु नयाँ थिए सबै राम्रा थिए, तर यसैमा सरकार पछि हट्ने निश्चित भएको छ, सेफ ल्यान्डिङ गर्न विभिन्न बहाना हुनसक्छ, तर अब यो विधेयकमा ‘युटर्न’ नआई पास हुँदैन ।’ राम्रा व्यवस्थामाथि माफियाको गिद्देदृष्टि गुठी संस्थानसम्बन्धी विधेयकमा प्रस्तावित अधिकांश नयाँ व्यवस्था देशको हितअनुकुल नै छन् । प्रस्तावित गुठी संस्थानसम्बन्धि विधेयकले हाल निजी गुठीअन्तर्गत सञ्चालनमा रहेका विभिन्न आश्रम तथा मठमन्दिरहरुलाई सार्वजनिक गुठीको रुपमा वर्गीकरण गरिदिएको छ । हाल राजगुठी, निजी गुठी र छुटगुठी गरी तीन वर्गमा विभाजित रहेको गुठीलाई राजगुठी, सार्वजनिक गुठी र निजी गुठीको रुपमा परिभाषित गरिएको छ । यसमा निजी गुठीको दायरालाई संकुचित बनाएको छ भने सार्वजनिक गुठीको दायरालाई फरक बनाएर थप परिभाषित र व्यवस्थित गरिएको छ । राजगुठी र सार्वजनिक गुठीमा प्राधिकरणको सोझो नियमन हुनसक्ने व्यवस्था छ, जबकी हालसम्म निजी गुठी सञ्चालकहरुले सो गुठीले ओगटेको जग्गाको कुतबाहेक संस्थानलाई केही बुझाउने गरेका थिएनन्, तर अब भने त्यसमा प्राधिकरणको सोझो हस्तक्षेप गर्नसक्ने व्यवस्था गरिएको छ । निजी गुठी अन्तर्गत भने एउटै परिवार वा कुलले आफ्नो कुलको पुजाआजा गर्न बनाएको गुठीलाई मात्रै परिभाषित छ, त्यसमा प्राधिकरणको सोझो हस्तक्षेप हुँदैन । बाँकी सबै प्रकारका गुठी र संस्थानको गणनामै नरहेका सरकारी, सामुदायिक वा निजी स्वामित्व भनि प्रष्ट रुपमा जनिएका बाहेक अन्य सबै सम्पदा प्राधिकरणअन्तर्गत आउनसक्ने मार्ग विधेयकले प्रशस्त गरेको छ । त्यस्तै, राजगुठी वा विधेयकको परिभाषाअन्तर्गत सार्वजनिक गुठीको रुपमा परिभाषित गरिएका मठमन्दिरहरुको व्यवस्थापनको लागि गुठी प्राधिकरणको परिकल्पना गरी त्यस्ता गुठी अन्तर्गत सञ्चालनमा रहेका मठमन्दिरहरुका मठाधीश र पुजारीहरुको पारिश्रमिक प्राधिकरणले व्यहोर्ने र त्यस्ता मठमन्दिरहरुको आम्दानी पनि प्राधिकरणले नै लिई सनातन धर्म संस्कृतिलाई जगेर्ना गर्ने कार्यमा खर्च हुनेगरी व्यवस्था गरिएको गुठी संस्थानका नारायण चौधरी बताउँछन् । उनी भन्छन्, ‘नयाँ विधेयकले कसैमाथि अन्याय गरेको छैन, केही परिभाषाहरु स्पष्ट गर्ने र नेपालको कानूनलाई समयानुकुल बनाउने काममात्रै गरेको हो, बाहिर आएजस्तो विवाद केही छैन ।’ यद्यपि, विधेयकले हाल विभिन्न गुठीयारले भोगचलन गर्दै आएको जग्गा यदि त्यस्तो व्यक्तिले आफ्नो जग्गाको आधामात्रै हिस्सा स्वामित्व ग्रहण गरी बाँकी प्राधिकरणलाई जिम्मा दिन चाहन्छ भने आधा जग्गाको व्यवस्थापन राजगुठी बन्ने र आधा जग्गा व्यक्तिको नाममा नम्बरी दर्ता गरिदिनसक्ने नयाँ व्यवस्था गरेको छ । अवैध कारोबारीहरुलाई टाउको दुखाई प्रस्तावित ऐन हुवहु पारित भए र यसअन्तर्गतका कानूनहरु ऐनअनुकुल आएको अवस्थामा धर्मको नाममा अवैध धन्दा गर्नेहरुको त्यस्ता गतिविधिहरु निरुत्साहित हुने जानकारहरु बताउँछन् । यसले यस्ता सम्पदाहरुमार्फत् राज्यले प्राप्त गर्ने अर्बौं आम्दानी थपिने र यसले धर्म संस्कृतिलाई थप समृद्ध गराउनसक्ने सम्भावना समेत उनीहरु औंल्याउँछन् । देशभर रहेका विभिन्न मठमन्दिरहरुका आम्दानीहरु हाल मठाधीश वा पुजारीहरुले नै लिने गरेका छन्, जुन कति हुन्छ भन्ने लेखाजोखा नै छैन । यसैको आडमार्फत् अवैध रुपमा सम्पत्ति शुद्धीकरण, लागुपदार्थ ओसारपसार कारोबार तथा मानव तस्करीहरुसमेत हुने गरेको छ । त्यस्ता मठका पूजारीहरुको आम्दानी व्यवस्थित गर्दा उनीहरुको आम्दानीमा ठूलो कमी आउने र त्यस्ता आम्दानीहरु पारदर्शी हुने भएकोले चलखेल गर्न नसक्ने निष्कर्षसहित विधेयक उल्ट्याउने चलखेल उनीहरुले नै गरेको जानकारहरु बताउँछन्, ‘अहिलेको आन्दोलन यसैको उपज हो, उनीहरुले राज्यका विभिन्न संयन्त्र प्रयोग गर्न भ्याइसकेका छन् । यसका लागि सरकारी राज्यकोषलाई घाटा हुने, धर्म संस्कृति मासिने जस्ता, गुठी जग्गाहरु सबै सरकारी हुने जस्ता हल्लाहरु फिँजाइएका छन् ।’ धर्म मास्ने भयले जनताको पनि साथ विगतदेखि नै धर्मनिरपेक्षताको वकालत गर्दै आएको सत्तारुढ दलहरु आफ्नो नेतृत्वमा सरकार गठन भएदेखि नै क्रिश्चियन धर्मको विस्तारमा सहयोग गर्दै आएको आरोप लाग्दै आएको छ । ‘इन्टरनेशनल पिस फेडेरेसन’ नामक संस्थाको सम्मेलनमा भएको होलिवाइनको चर्चादेखि धर्म प्रचारक संस्थाहरुको खुलेआम प्रवृत्तिप्रति उदासिन सरकारकै कारण अहिलेको विधेयकमा सरकार पछि परेको छ । जानकारहरु भन्छन्, ‘यसै कारणले सनातन धर्मप्रति आस्थावान् जनताहरुले यो आन्दोलनमा नैतिक रुपमा साथ दिए, सरकार आफ्नै विगतको कारणले निरीह बन्यो ।’ यद्यपि गुठीको आधा जग्गालाई नम्बरी दर्ता गरिदिने व्यवस्थाप्रति भने उनीहरुको पनि आशंका व्यक्त गरेका छन् । ‘विधेयक राम्रो भए पनि कार्यान्वयन पक्षले ठूलो महत्व राख्छ, यसको मनशाय प्राधिकरणको स्वामित्वमा रहेको जग्गा व्यवस्थित गर्ने हुन पनि सक्छ, तर यसलाई गलत रुपमा प्रयोग गरे गुठीको स्वामित्वका जग्गा निजी बनाएर खुलेआम कारोबार गर्ने जग्गा दलालीहरु सल्बलाउन थाल्नेछन्’ सोही क्षेत्रसँग नजिक रहेर काम गरेका काठमाडौं महानगरपलिकाका एक कर्मचारीले बताए । उनले भने ‘त्यो आशंकाबाहेक अरु नराम्रो ऐनमा केही छैन ।’ पछिल्लो समय सरकारले ल्याएका एकपछि अर्को कानूनहरु विवादित बन्दै गएका छन् । बजेटसम्बन्धि विधेयकमा सँधैजसोको असन्तुष्टिलाई छाड्ने हो भने पनि अरु कानूनहरु एकपछि अर्को विवादित बन्दै गएको हो । चिकित्सा शिक्षा विधेयकदेखि सुरु भएको विवाद अहिले गुठीसम्बन्धी विधेयकसम्म आइपुग्दा एकअर्को गरी विवाद सिर्जना भइरहेका छन् । तर सबैजसो विधेयकहरु विवादित बन्दैगर्दा माफियाहरु भने विवादलाई आफूअनुकुल सोझ्याउन लागिपरेका छन् ।
पोखराको हेम्जामा गरिमाको शाखा बिस्तार
काठमाडौँ । गरिमा विकास बैंक लिमिटेडले जेठ २९ गते पोखरा महानगरपालिका वडा नं. २५ मा हेम्जा शाखा कार्यालयको उद्घाटन गरेको छ । उक्त शाखा कार्यालयको उद्घाटन नेपाल राष्ट्र बैंक पोखराका निर्देशक डा.डिल्लीराम पोखरेल र पोखरा महानगरपालिका वार्ड नं. २५ का वडाध्यक्ष शोभाखर तिमिल्सिनाले संयुक्त रुपमा गरेका हुन् । कार्यक्रममा बोल्दै विकास बैंकका अध्यक्ष चन्द्रकान्त बरालले संस्था सक्षम र अब्बल बन्नको लागि उत्कृष्ट सेवा प्रवाह संगसंगै संस्थागत सुशासन समेत महत्वपूर्ण रहने हुंदा विकास बैंकले सेवाप्रवाह संगसंगै संस्थागत सुशासनमा समेत सदैव महत्व दिइरहेको बताए । त्यसैगरी विकास बैंकका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गोविन्दप्रसाद ढकालले विकास बैंकले ग्राहकहरुको चाहना र आवश्यकतामाभएको परिवर्तन संगसंगै आफ्नो सेवा, सुविधा र प्रविधिलाई समयानुसार परिमार्जन गर्दै उत्कृष्ट वित्तीय सेवाप्रवाहमा सदैव प्रतिबद्ध रहेकोे जानकारी दिए ।
एरीको ४० लाख लगानीमा निर्माण गरिएको विद्यालय भवन हस्तान्तरण
काठमाडाैं । थाइल्याण्डका एक नागरिकले खोटाङको दिक्तेल रुपाकोट मझुवागढी नगरपालिका–३ बाम्राङस्थित सावित्रा माविमा पक्की भवन निर्माण गरिदिएका छन् । थाइ नागरिक मास्टर वान्चाइ रौइ एरीको ४० लाख रूपैयाँ लगानीमा चार कोठे दुई तले पक्की भवन निर्माण गरिएको हो । एरीको लगानीमा निर्माण गरिएको विद्यालय भवन बुधबार नेपालका लागि थाइल्याण्डका राजदूत भाकवत टान्स्कुलले औपचारिक रूपमा उद्घाटन गरेका हुन् । नवनिर्मित भवनका लागि आवश्यक फलामे डेस्क, बेञ्चलगायतका आवश्यक सामग्री खरिद गर्न एरीले थप पाँच लाख रूपैयाँ प्रदान गरेकाे निर्माण उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष एवं वडासदस्य राजेन्द्र राईले जानकारी दिएका छन् । विद्यालय भवन गत असोज १ गते लुम्बिनी थाइ बिहारका प्रमुख फ्रा श्री बोधी विदेशले शिलान्यास गरेका थिए । भवनको अभाव झेल्दै आएको सावित्रा माविका लागि पूर्वविद्यार्थी एवं लुम्बिनी विकास कोषका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत ज्ञानिन राईको पहलमा फ्रा श्री बोधी विदेशमार्फत एरीबाट आर्थिक सहयोग जुटाइएको हो । एरीको आर्थिक सहयोगमा निर्माण गरिएको उक्त विद्यालय भवनको साँचो बुधबार नै राजदूत टान्स्कुलले विद्यालय व्यवस्थापन समितिलाई हस्तान्तरण गरेका हुन् । भवन अभाव झेलिरहेका विद्यालयलाई थाइल्याण्डका दाताको सहयोगले राहत मिलेको अभिभावक एवं वडा नं ३ बाम्राङका वडाध्यक्ष ललितकुमार राईले बताए । विद्यालय भवन उद्घाटन तथा हस्तान्तरण कार्यक्रममा सहभागी भएका राजदूत टान्स्कुल, दाता एरीलगायत अतिथिलाई विद्यालय परिवारले पञ्चेबाजासहित स्वागत गरेको थियो । विभिन्न जातजातिको सांस्कृतिक झाँकी तथा साङ्गीतिक कार्यक्रमसमेत प्रस्तुत गरिएको उद्घाटन कार्यक्रममा राजदूत टान्स्कुलले विद्यालयले गरेको स्वागतले आफू ऋणी भएको समेत बताएका छन् । रासस
