नव नेताको मन्दिर मोह
काठमाडौं । नयाँ पुस्ताका नेताहरू पछिल्लो समय धार्मिकस्थलको दर्शनमा सक्रिय देखिन थालेका छन् । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहदेखि राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) का सभापति रवि लामिछाने, गृहमन्त्री सुधन गुरुङ र नेपाली कांग्रेसका सभापति गगन कुमार थापासम्मका पछिल्ला धार्मिक भ्रमणले राजनीतिक वृत्तमा चासो बढाएको छ । कोही व्यक्तिगत आस्था र भाकल पूरा गर्न मन्दिर पुगेका छन् । कोही चाडपर्वको परम्परा निर्वाह गर्न त कोही धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रमको सिलसिलामा शक्तिपीठ पुगेका देखिन्छन् । भ्रमणको उद्देश्य र सन्दर्भ फरक भए पनि सार्वजनिक जिम्मेवारीमा रहेका नयाँ पुस्ताका नेताहरूको धार्मिक स्थलमा बढ्दो उपस्थितिले राजनीतिमा धर्म, संस्कृति र सार्वजनिक छविको सम्बन्धलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ । प्रधानमन्त्री बालेन्द्र शाहले पछिल्लो समय मुस्ताङको मुक्तिनाथ र काभ्रेको पलाञ्चोक भगवती मन्दिरको दर्शन गरेका छन् । रास्वपाका सभापति रवि लामिछाने भारतको उत्तराखण्डस्थित कैंचीधाम र आसामको कामाख्या मन्दिर पुगेका छन् । गृहमन्त्री सुधन गुरुङले महोत्तरीको टुटेश्वरनाथ महादेव, काठमाडौंको तलेजु भवानी र गोरखकाली मन्दिरको दर्शन गरेका छन् । कांग्रेस सभापति गगन थापा स्याङ्जाको गहते मनकामना मन्दिर उद्घाटन कार्यक्रममा सहभागी भएका छन् । देशका युवा नेताहरूको पछिल्लो मन्दिर दर्शनलाई लिएर विभिन्न चर्चा चलेका छन् । केही विज्ञहरूले यसलाई राजनितिज्ञहरूले गर्नैपर्ने नियमित काम मान्दछन् । कसैले भने राजनीति र धर्मलाई एकैठाउँ मिसाउन नहुने बताउँछन् । वाल्मीकि क्याम्पसका उपप्राध्यापक डा. प्रकाश ढकाल मन्दिर दर्शन गर्ने नेताहरूले धर्म र नीतिमा चल्न पनि सिक्नुपर्ने बताउँछन् । मुक्तिनाथदेखि पलाञ्चोक भगवतीसम्म बालेन्द्र प्रधानमन्त्री शाहको पछिल्लो धार्मिक भ्रमणमध्ये मुक्तिनाथ र पलाञ्चोक भगवती मन्दिरको दर्शन चर्चामा रह्यो । गत भदौ ६ गते उनी मुस्ताङस्थित मुक्तिनाथ मन्दिर पुगेका थिए । उनले साँझ साढे ७ बजे मन्दिर प्रवेश गरेका शाहले करिब आधा घण्टा पूजाआजामा बिताएको थिए । त्यसपछि उनले काभ्रेपलाञ्चोकको पाँचखालस्थित पलाञ्चोक भगवती मन्दिरको दर्शन गरे । राजनीतिक सल्लाहकार कुमार बेन र पूर्वाधार विकासमन्त्री सुनील लम्सालसहित मन्दिर पुगेका उनले नित्य पूजाका क्रममा भगवतीको दर्शन गरेका थिए । पलाञ्चोक भगवती नेपालका प्रसिद्ध शक्तिपीठमध्ये एक हो । विशेषगरी नवरात्रका बेला यहाँ भक्तजनको ठूलो भीड लाग्ने गर्छ । प्रधानमन्त्री बन्नुअघि पनि बालेन चुनावी अभियानका क्रममा जनकपुरको जानकी मन्दिर र ताप्लेजुङको पाथीभरा मन्दिर पुगेका थिए । यसले उनको राजनीतिक यात्राका विभिन्न चरणमा धार्मिक स्थलको उपस्थिति देखाउँछ । जेलमा गरेको भाकल पूरा गर्न रवि भारतमा सत्तारूढ दद रास्वपाका सभापति रवि लामिछानेको पछिल्लो धार्मिक भ्रमण व्यक्तिगत भाकलसँग जोडिएको छ । गत कात्तिक ६ गते पत्नी निकिता पौडेलसहित भारत गएका लामिछानेले उत्तराखण्डको नैनीतालस्थित कैंचीधाम र आसामको गुवाहाटीस्थित कामाख्या मन्दिरको दर्शन गरेका थिए । भारत जानेक्रममा धनगढी विमानस्थलमा सञ्चारकर्मीसँग कुरा गर्दै उनले कारागारमा रहँदा गरेको भाकल पूरा गर्न भारत जान लागेको बताएका थिए । भ्रमणलाई व्यक्तिगत तथा पारिवारिक धार्मिक यात्राका रूपमा व्याख्या गर्दै उनले यसलाई राजनीतिक घटनाक्रमसँग नजोड्न आग्रह गरेका थिए । नीम करौली बाबासँग सम्बन्धित कैंचीधाम भारतको चर्चित आध्यात्मिक स्थल हो । त्यस्तै, कामाख्या मन्दिर हिन्दु धर्मावलम्बीको प्रसिद्ध शक्तिपीठमध्ये एक हो । लामिछानेको भ्रमणले राजनीतिक जिम्मेवारीमा रहेका नेताहरूको व्यक्तिगत आस्था र सार्वजनिक जीवनबीचको सम्बन्धलाई पनि चर्चामा ल्याएको छ । उनले भ्रमणको उद्देश्यबारे आफै स्पष्टीकरण दिएपछि यो विषय थप सार्वजनिक चासोमा परेको थियो । सुधन, टुटेश्वरनाथदेखि तलेजु र गोरखकालीसम्म गृहमन्त्री गुरुङ पछिल्लो समय विभिन्न धार्मिक स्थलमा देखिएका छन् । उनको धार्मिक भ्रमणमा व्यक्तिगत आस्थासँगै सार्वजनिक कार्यक्रम र धार्मिक स्थलमा हुने गतिविधिको व्यवस्थापनसमेत जोडिएको देखिन्छ । गत साउन १७ गते उनी महोत्तरीको बर्दिबास नगरपालिका-५ स्थित टुटेश्वरनाथ महादेव मन्दिर पुगेका थिए । त्यहाँ उनले पूजाआजा गर्नुका साथै धार्मिक मेला र सुरक्षा व्यवस्थापनबारे जानकारी लिएका थिए । देशमा शान्ति, सामाजिक सद्भाव र धार्मिक सहिष्णुता कायम रहोस भन्ने कामनासहित पूजा गरेका थिए । दशैंको फूलपातीका दिन असोज ३१ गते उनले काठमाडौंको हनुमानढोकास्थित तलेजु भवानी मन्दिरमा पूजाआजा गरे । त्यसक्रममा कुमारी घर पुगेर जीवित देवी कुमारीको दर्शन तथा प्रसाद ग्रहण गरेका थिए । सर्वसाधारणसँगै लाइनमा बसेर कुमारीको दर्शन गरेका उनको उपस्थितिले पनि चर्चा पाएको थियो । त्यसपछि कात्तिक १५ गते उनी ऐतिहासिक गोरखा दरबार परिसरस्थित गोरखकाली मन्दिर पुगे । गोरखकाली मन्दिर नेपालको ऐतिहासिक तथा धार्मिक महत्व बोकेको स्थल हो । सभापति बनेपछि गगन मनकामना मन्दिर नेपाली कांग्रेसका सभापति थापा पनि पछिल्लो समय धार्मिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रममा सहभागी भएका छन् । कात्तिक ९ गते उनी स्याङ्जाको बिरुवा गाउँपालिका-७ स्थित गहते मनकामना मन्दिरको उद्घाटन गर्न पुगेका थिए । भूकम्पपछि जीर्ण बनेको मन्दिर पुनर्निर्माणपछि उद्घाटन गरिएको थियो । मन्दिर उद्घाटनका क्रममा थापाले धार्मिक स्थललाई आस्था, विश्वास र सामाजिक सद्भावको केन्द्रका रूपमा व्याख्या गरेका थिए । धार्मिक तथा पर्यटकीय क्षेत्रको विकासमा राज्यले ध्यान दिनुपर्ने उनको भनाइ थियो । कांग्रेस सभापति निर्वाचित भएपछि पहिलोपटक स्याङ्जा पुगेका थापाको भ्रमण धार्मिक कार्यक्रममा मात्र सीमित थिएन । उनले स्थानीय नेता तथा कार्यकर्तासँग भेटघाट र संवादसमेत गरेका थिए । त्यसैले उनको भ्रमण धार्मिक र सांस्कृतिक कार्यक्रमसँगै पार्टीको संगठनात्मक सम्पर्कको अवसर पनि बनेको थियो । नयाँ पुस्ताको राजनीति र धार्मिक आस्थाको सम्बन्ध नेताहरूका यी भ्रमणलाई एउटै उद्देश्यबाट व्याख्या गर्न नमिल्ने बताउँछन् नेपाल संस्कृत विश्वविध्यालयका उपप्राध्यापक डा. ढकाल । उनका अनुसार बालेनको भ्रमण व्यक्तिगत दर्शनका रूपमा सार्वजनिक भएको छ । रविले कारागारमा गरेको भाकल पूरा गर्न भारत गएको बताएका छन् । सुधनका भ्रमणमा धार्मिक आस्था र मन्त्रीका रूपमा सार्वजनिक गतिविधिको अनुगमन दुवै जोडिएका छन् । गगनको भ्रमण मन्दिर उद्घाटन र पार्टीगत भेटघाटसँग सम्बन्धित छ । तर यी घटनाले नयाँ पुस्ताका राजनीतिक नेताहरू पनि नेपाली समाजको धार्मिक तथा सांस्कृतिक परम्पराबाट अलग नरहेको देखाउने ढकालको ठहर छ । त्रिभुवन विश्वविध्यालय समाजसास्त्र विभागका उपप्राध्यापक डा. मधु गिरी नेपाली राजनीतिमा धार्मिक स्थलको भ्रमण नयाँ विषय नभएको बताएका छन् । विगतका प्रधानमन्त्री, मन्त्री र राजनीतिक दलका नेताहरूले पनि मन्दिर दर्शन, पूजाआजा र धार्मिक कार्यक्रममा सहभागितालाई सार्वजनिक जीवनको हिस्सा बनाउँदै आएको उनको बुझाइ रहेको छ । उपप्राध्यापक गिरीका अनुसार पछिल्लो पुस्ताका नेताहरूको राजनीतिक उदय सुशासन, प्रशासनिक सुधार, जवाफदेहिता र परम्परागत राजनीतिक शैली परिवर्तन गर्ने नारासँग जोडिएकाले यसलाई समाजले हेर्ने नजर फरक रहेको छ । उपप्राध्यापक डा. ढकालले राजनेताले राजनितिसँगै धर्म, रक्षा र कुटनीति पनि बुझेको हुनुपर्ने बताउँछन् । मानवशास्त्री गिरी नेताहरूको मन्दिर गमनलाई युरोपको प्रजातन्त्र र धर्मनिरपेक्षता अनि पूर्वीय परम्पराको रक्तसम्वन्धको बेमेलजस्तो भएको ठान्छन् । पूर्वीय प्रभावको रगत बोकेर धर्मनिरपेक्ष बन्नैपर्ने वाध्यता र आम मान्छेसँगको व्यवहारिक सामाजिक वैधानिकताका लागि नेताहरू मन्दिर जाने गरेको गिरीले बताए । उपप्राध्यापक गिरीका अनुसार उनीहरूको धार्मिक उपस्थितिलाई व्यक्तिगत आस्था र सामाजिक सांस्कृतिक परम्पराका रूपमा हेर्ने कि सार्वजनिक छवि निर्माणको अभ्यासका रूपमा बुझ्ने भन्ने बहस स्वाभाविक बनेको छ । यद्यपि कुनै नेताको धार्मिक भ्रमणलाई राजनीतिक लाभको उद्देश्यसँग जोड्ने आधार भने स्वतः स्थापित नहुने अर्का उपप्राध्यापक डा. ढकाल बताउँछन् । उनी देश अहिले तेस्रो आसोचमा रहेको बेला प्रधानमन्त्री, मन्त्री र जिम्मेवार दलका नेताहरुको मन्दिर दर्शनलाई अस्वभाविक मान्छन् । उनका अनुसार आसोचमा रहेको व्यक्तीले मन्दिर दर्शन गर्न शास्त्रलेनै निषेध गरेको छ । पछिल्लो समय २०५८ मा दरबार हत्याकाण्डपछि राष्ट्रिय आसोच घोषणा गरिएको थियो । त्यसपछि २०७२ को भूकम्प र अहिले पछिल्लो वाढीपछि राष्ट्रिय आसोच घोषणा गरिएको छ । यस्तो बेलामा जिम्मेवार व्यक्तिहरू जिम्मेवार बन्नुपर्नेमा उनको जोड छ ।
कामना सेवा विकास बैंकद्वारा धरानका टेम्पु तथा सिटी सफारी चालकलाई २०० डस्टबिन वितरण
काठमाडौं । कामना सेवा विकास बैंक लिमिटेडले संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व कार्यक्रमअन्तर्गत धरानका टेम्पु तथा सिटी सफारी चालकहरूलाई डस्टबिन वितरण गरेको छ। बैंकको धरान शाखामार्फत धरान उपमहानगरपालिका–१२ क्षेत्रमा सञ्चालित टेम्पु तथा सिटी सफारी चालकहरूलाई २०० थान डस्टबिन वितरण गरिएको हो। बैंकका कोशी प्रदेश प्रमुख खिमलाल भुसालले यातायात व्यवसायी संघका अध्यक्ष मिनकुमार श्रेष्ठ तथा धरान उपमहानगरपालिका–१२ का कार्यवाहक वडाध्यक्ष आयन्द्रविक्रम बेघाको उपस्थितिमा डस्टबिन वितरण गरेका हुन्। कार्यक्रममा कोशी प्रदेश प्रमुख भुसालले स्वच्छ वातावरण निर्माण गर्नु सबैको साझा दायित्व भएको बताए। सार्वजनिक यातायातका साधनमा डस्टबिनको व्यवस्था गर्दा फोहोरमैला व्यवस्थापनमा सहयोग पुग्नुका साथै यात्रुहरूमा सरसफाइप्रति सकारात्मक सन्देश जाने उनको विश्वास छ। त्यस्तै, यातायात व्यवसायी संघका अध्यक्ष श्रेष्ठले टेम्पु तथा सिटी सफारीमा यात्रा गर्ने यात्रुलाई जथाभावी फोहोर नफाल्न प्रोत्साहित गर्न र नगरको स्वच्छता तथा वातावरण संरक्षणमा कार्यक्रमले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने बताए। उनले सहयोगका लागि बैंकलाई धन्यवादसमेत दिए। बैंकले आफ्नो व्यावसायिक गतिविधिसँगै सामाजिक उत्तरदायित्वलाई पनि प्राथमिकतामा राख्दै शिक्षा, स्वास्थ्य, वातावरण संरक्षण, सामाजिक सचेतना तथा सामुदायिक हितका विभिन्न कार्यक्रममा सहभागिता जनाउँदै आएको जनाएको छ। बैंकले आगामी दिनमा पनि सरोकारवालासँगको समन्वय र सहकार्यमा यस्ता सामाजिक कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ।
ऋणको प्रयोजन परिवर्तनमा जेल सजायको व्यवस्था हटाउन माग
काठमाडौं । ऋणको प्रयोजन परिवर्तन गरे फौजदारी मुद्दा चल्न सक्ने सर्वोच्च अदालतको हालैको फैसलाले जटिलता निम्त्याउने देखिएको छ । बैंकबाट एउटा प्रयोजन खुलाएर लिएको ऋण अन्य क्षेत्रमा प्रयोग गरे फौजदारी मुद्दा चल्न सक्ने सर्वोच्च अदालतको फैसलाप्रति बैंकिङ क्षेत्रले चासो देखाएको हो । ऋणको किस्ता नियमित भुक्तानी गरिरहेको अवस्थामा समेत स्वीकृत प्रयोजनभन्दा फरक क्षेत्रमा रकम उपयोग गरेको पाइए बैंकिङ कसुर आकर्षित हुने सर्वोच्चको व्याख्याले ऋणीसँगै बैंकिङ क्षेत्रलाई पनि प्रभावित पार्न सक्ने देखिएको छ । प्रभु बैंकका ऋणी शशिधर शर्माका तर्फबाट मुना क्षेत्रीले दायर गरेको बन्दीप्रत्यक्षीकरण रिटमा सर्वोच्च अदालतले यस्तो व्याख्या गरेको हो । सर्वोच्च अदालतले कर्जा जुन प्रयोजनका लागि लिइएको हो, त्यसविपरीत अन्य क्षेत्रमा प्रयोग गर्नु बैंकिङ कसुरको विषय बन्न सक्ने व्याख्या गरेको छ । यस्तो कार्यलाई अदालतले आपराधिक कार्य (क्रिमिनल एक्ट) का रूपमा व्याख्या गर्दै प्रहरीले पक्राउ गरी कारबाही अघि बढाउन सक्ने आधारसमेत दिएको छ । यद्यपि, कर्जाको रकम प्रयोजनविपरीत प्रयोग भएको देखिँदैमा ऋणी स्वतः कसुरदार नहुने सर्वोच्चले स्पष्ट पारेको छ । त्यसका लागि कर्जा दुरुपयोगको अवस्था, त्यसको प्रकृति र अन्य तथ्यहरूको अनुसन्धान तथा न्यायिक परीक्षण हुनुपर्ने फैसलामा उल्लेख छ । न्यायाधीशद्वय टेकप्रसाद ढुंगाना र मेघराज पोखरेलको संयुक्त इजलासले १४ साउन २०८३ मा फैसला गर्दै यससम्बन्धी नजिर स्थापित गरेको थियो । कठोर कानुनले जटिलता निम्त्याउने भन्दै बैंकिङ क्षेत्रका जानकारहरूले अब कानुन नै संशोधन गरेर अघि बढ्नुपर्ने बताएका छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्था परिसंघ नेपाल (सीबीफीन) का अध्यक्ष राजेश उपाध्यायले सर्वोच्च अदालतको व्याख्या प्रचलित कानुनअनुसार सही भए पनि अहिलेको कानुनी व्यवस्था अत्यधिक कठोर रहेको बताए । उनले कर्जा दुरुपयोगलाई आपराधिक कसुरका रूपमा हेर्ने व्यवस्थाले अपराधको अति-अपराधीकरण निम्त्याउन सक्ने भन्दै कानुन संशोधनको आवश्यकता रहेको बताएका छन् । उनका अनुसार कर्जा जुन प्रयोजनका लागि लिइएको हो, त्यही प्रयोजनमा प्रयोग गर्नुपर्छ भन्ने कुरामा बैंकरहरू सहमत छन् । तर ऋण अन्यत्र प्रयोग भयो भन्दैमा ऋणीलाई थुनामै राखेर कारबाही गर्नुपर्ने अवस्था उचित नभएको उनको भनाइ छ । ऋण दुरुपयोग भएको अवस्थामा थुनामा नराखीकन पनि ऋण चुक्ता गराउने बाटो अपनाउनुपर्ने उनले बताए । उनका अनुसार कुनै व्यक्तिले निश्चित प्रयोजनका लागि ऋण लिएर त्यसलाई जग्गा वा सेयरमा लगानी गर्नु गलत हो । कर्जाको रकम तोकिएको प्रयोजनमै उपयोग हुनुपर्छ भन्ने मान्यतामा कुनै विवाद नरहे पनि त्यसलाई फौजदारी कसुरकै रूपमा व्यवहार गर्नु कति व्यावहारिक छ भन्ने प्रश्न महत्त्वपूर्ण रहेको छ । उपाध्यायले अहिलेको व्यवस्थाले ऋणीमाथि मात्रै नभई बैंक तथा वित्तीय संस्थामा समेत अप्रत्यक्ष असर पार्ने बताए । उनका अनुसार कारबाही ऋणीलाई हुने भए पनि बैंकले आफ्ना ग्राहकलाई अप्ठ्यारोमा पार्न नचाहने भएकाले यस्तो व्यवस्थाले बैंकिङ कारोबार र कर्जा प्रवाहमा व्यावहारिक कठिनाइ सिर्जना गर्न सक्छ । कर्जा दुरुपयोगलाई निरुत्साहित गर्ने व्यवस्था आवश्यक भए पनि त्यसको कारबाहीको प्रकृति र गम्भीरता व्यावहारिक पक्षलाई ध्यानमा राखेर निर्धारण गर्नुपर्ने उनले बताए । यसका लागि कानुन संशोधन नै उपयुक्त विकल्प हुने उनको भनाइ छ । अध्यक्ष उपाध्यायले भने, ‘बैंकिङ कसुरले के भन्छ भने, ऋण दुरुपयोग भएको अवस्थामा त्यसलाई बैंकिङ कसुर मानिने भनेको छ र प्रहरीले पक्राउ गरी कारबाही गर्न सक्ने अदालतको व्याख्या छ । अदालतले यसलाई आपराधिक कार्य (क्रिमिनल एक्ट) का रूपमा व्याख्या गरेको छ । हाम्रो दृष्टिकोण र भनाइ के हो भने यो एक प्रकारको अपराधको अति-अपराधीकरण (ओभर क्रिमिनलाइजेसन अफ अफेन्सेस) हो । त्यसैले यस विषयमा कानुनमै सुधार गर्नुपर्छ कि भन्ने हाम्रो धारणा छ । यो विषय छलफलको विषय बन्नुपर्छ । अदालतले गरेको व्याख्या कानुनअनुसार सही छ र प्रहरीले गरेको कारबाही पनि अदालतको फैसलाअनुसार सही नै हो । तर अहिलेको कानुन अलि बढी नै कडा भयो कि भन्ने हाम्रो बुझाइ हो ।' बैंकिङ क्षेत्रलाई सुरक्षित बनाउन राष्ट्र बैंकको प्रणाली बलियो बनाउनुपर्छः थापा नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्वकार्यकारी निर्देशक नरबहादुर थापाले बैंकिङ क्षेत्रलाई व्यवस्थित र सुरक्षित बनाउन नेपाल राष्ट्र बैंकको नियमन तथा सुपरिवेक्षण प्रणाली थप प्रभावकारी बनाउनुपर्ने बताएका छन् । वित्तीय क्षेत्रको विकासमा राष्ट्र बैंकले विगतमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेले पनि समयअनुसार नियमन र सुपरिवेक्षणमा आवश्यक सुधार हुन नसकेको उनको भनाइ छ । उनका अनुसार नेपालको वित्तीय क्षेत्रले अपेक्षित गति लिन नसक्नु र केही पक्षले बैंकिङ क्षेत्रलाई पछाडि धकेलिरहेको अवस्थालाई ध्यानमा राख्दै केन्द्रीय बैंकले आफ्नो नेतृत्वदायी भूमिकाको समीक्षा गर्नुपर्छ । बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई कुन बाटो सही र कुन गलत भन्ने विषयमा स्पष्ट मार्गनिर्देशन दिन नसक्दा पनि केही बैंकमा समस्या देखिएको हुन सक्ने उनले बताए । उनले राष्ट्र बैंकको नियमन, सुपरिवेक्षण र बजारलाई मार्गनिर्देशन गर्ने भूमिकामा सुधार आवश्यक रहेको बताए । बैंक तथा वित्तीय संस्थामा सर्वसाधारणको अर्बौं तथा खर्बौं रुपैयाँ निक्षेपका रूपमा रहेको उल्लेख गर्दै उनले वित्तीय क्षेत्रको स्थायित्वका लागि नियमन र निगरानी अन्तर्राष्ट्रियस्तरको हुनुपर्नेमा जोड दिए । थापाले भने, ‘नियमन र सुपरिवेक्षण समयअनुसार केन्द्रीय बैंकको नेतृत्वमा अझ मजबुत हुँदै जानुपर्ने हो । हिजोको कठिन परिस्थितिमा नेपाल राष्ट्र बैंकले खेलेको भूमिका र त्यसबेला अवलम्बन गरेका नीतिहरूकै जगमा आज नेपालको वित्तीय क्षेत्र यहाँसम्म आइपुगेको हो । वित्तीय क्षेत्रको विकासमा राष्ट्र बैंकको योगदान महत्त्वपूर्ण रहेको छ । राष्ट्र बैंकले विगतमा नियमन र सुपरिवेक्षणका क्षेत्रमा अन्तर्राष्ट्रिय असल अभ्यास भित्र्याउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेलेको थियो । तर समयअनुसार हुनुपर्ने सुधारमा केही ढिलाइ भएको देखिन्छ ।' थापाका अनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले अर्थतन्त्रलाई चलायमान बनाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भएकाले नियामकीय व्यवस्थाले वित्तीय क्षेत्रको स्थायित्व कायम गर्नुका साथै बैंकहरूको व्यावसायिक गतिविधिलाई सहजीकरण पनि गर्नुपर्छ ।
नवनियुक्त अध्यक्ष थापालाई अभिकर्ता संघको बधाई तथा शुभकामना
काठमाडौं । पेशागत बीमा अभिकर्ता संघ नेपालले नेपाल बीमा प्राधिकरणका नवनियुक्त अध्यक्ष राजन विक्रम थापालाई स्वागत तथा शुभकामना व्यक्त गरेको छ । संघका अध्यक्ष ओमबहादुर खत्री, महासचिव कल्याण विक्रम पाण्डे, वरिष्ठ उपाध्यक्ष दीपक अर्याललगायतका पदाधिकारीले आज प्राधिकरणमा पुगेर अध्यक्ष थापालाई भेट गरी स्वागत तथा सफल कार्यकालको शुभकामना दिएका हुन् । भेटका क्रममा अध्यक्ष थापाले आफू अहिले प्राधिकरणको कामकारबाहीबारे अध्ययन गरिरहेको बताए । अध्यक्ष खत्रीका अनुसार तिहारपछि १०-१५ दिनभित्र पुनः भेटेर अभिकर्ता व्यवसायलाई कसरी व्यवस्थित र सुदृढ बनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा छलफल गर्ने सहमति भएको छ ।
सुनको मूल्य एकैदिन ५ हजार ९०० रुपैयाँले घट्यो
काठमाडौं । नेपाली बजारमा शुक्रबार सुन र चाँदी दुवैको मूल्यमा गिरावट आएको छ । शुक्रबार सुनको मूल्य प्रतितोला ५ हजार ९०० रुपैयाँ र चाँदीको मूल्य ११० रुपैयाँले घटेको हो । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार शुक्रबार सुनको मूल्य प्रतितोला २ लाख ८३ हजार रुपैयाँ कायम भएको छ । बिहीबार सुन प्रतितोला २ लाख ८८ हजार ९०० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । त्यस्तै, चाँदीको मूल्य पनि घटेको छ। शुक्रबार चाँदी प्रतितोला ३ हजार ८१० रुपैयाँ कायम भएको छ । बिहीबार चाँदी प्रतितोला ३ हजार ९२० रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो ।
मध्यावधि चुनावपछि मस्कलाई ४२० अर्ब डलर बढी घाटा
काठमाडौं । अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि अर्बपति एलन मस्कका कम्पनी टेस्ला र स्पेसएक्सको संयुक्त बजार मूल्यमा ४२० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी गिरावट आएको छ । बिहीबार दिउँसो टेस्लाको सेयर मूल्य करिब ११ प्रतिशत र स्पेसएक्सको सेयर मूल्य करिब ९ प्रतिशतले घटेको थियो । अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनपछि मस्कका कम्पनीमाथि संसदमा नयाँ छानबिन सुरु हुन सक्ने र नियामकीय नियन्त्रण थप कडा हुन सक्ने आशङ्काले लगानीकर्तामा चिन्ता बढ्दा सेयर मूल्य घटेको हो । प्रविधि क्षेत्रका अन्य कम्पनीको सेयरमा समेत गिरावट आएका बेला टेस्ला र स्पेसएक्सको बजार पुँजीकरणमा मंगलबारको बजार बन्दयता ४२० अर्ब डलरभन्दा बढीको क्षति पुगेको हो । फोब्र्सका अनुसार गत जुनमा स्पेसएक्सको प्रारम्भिक सार्वजनिक निष्कासन (आईपीओ) पछि एक ट्रिलियन डलर नाघेको मस्कको सम्पत्ति अहिले ८०० अर्ब डलरभन्दा तल झरेको छ । पछिल्लो एक सातामै उनको सम्पत्ति करिब ९० अर्ब डलर घटेको छ । यद्यपि उनी अझै पनि विश्वकै सबैभन्दा धनी व्यक्ति हुन् । अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनमा मस्क रिपब्लिकन पार्टीका उम्मेदवार र अभियानका सबैभन्दा ठूला आर्थिक सहयोगकर्ता थिए । फाइनान्सियल टाइम्सका अनुसार उनले रिपब्लिकन उम्मेदवार र पार्टीका विभिन्न अभियानमा ४७ करोड डलरभन्दा बढी रकम खर्च गरेका थिए । तर, रिपब्लिकन पार्टीको चुनावी कोष बलियो बनाउन ठूलो रकम खर्चिए पनि मस्कले समर्थन गरेका अधिकांश उम्मेदवार पराजित भए । निर्वाचनमा डेमोक्रेटिक पार्टीले प्रतिनिधिसभा र सिनेट दुवैमा नियन्त्रण कायम गरेको छ । टेस्ला र स्पेसएक्सको मुख्यालय रहेको टेक्सासमा पनि मस्कका निकट सहयोगी मानिने राज्यका महान्यायाधिवक्ता केन प्याक्सटन र गभर्नर ग्रेग एबट पराजित भएका छन् । उनीहरूलाई डेमोक्रेटिक पार्टीका सिनेटरमा निर्वाचित जेम्स टालारिको र गभर्नरमा निर्वाचित जिना हिनोजोसाले हराएका हुन् । ड्युश बैंकका विश्लेषकहरूले बुधबार सार्वजनिक गरेको एक टिप्पणीमा राजनीतिक नीतिको दिशा अनुमान गर्न कठिन भए पनि यस्तो परिस्थितिमा स्पेसएक्सले थप नीतिगत अवरोध सामना गर्न सक्ने उल्लेख गरेका छन् । विश्लेषकहरूका अनुसार नवनिर्वाचित गभर्नर हिनोजोसाले आफ्नो चुनावी अभियानमा डेटा सेन्टरलाई प्रमुख मुद्दा बनाएकी थिइन् । उनले पानीको प्रयोग, विद्युत् लागत, स्थानीय सरकारको अधिकार र लगानी प्रोत्साहनसम्बन्धी कडा व्यवस्था नबनाएसम्म नयाँ डेटा सेन्टर निर्माणको स्वीकृति रोक्नुपर्ने धारणा राखेकी थिइन्। ठूला डेटा सेन्टरलाई दिइने कर छुटको पनि उनले आलोचना गरेकी थिइन् । टेस्ला र स्पेसएक्स दुवैले टेक्सासमा कृत्रिम बौद्धिकता (एआई) पूर्वाधार विस्तार गरिरहेका छन् । उनीहरूले टेक्सासको ग्राइम्स काउन्टीमा टेराफ्याब नामको विशाल संरचना निर्माण गर्ने योजना बनाएका छन् । यसमा डेटा सेन्टर र ठूलो अर्धचालक (सेमिकन्डक्टर) कारखाना रहनेछन् । त्यस्तै, स्पेसएक्सले टेक्सासस्थित आफ्नो स्टारबेस प्रक्षेपण केन्द्र तथा कम्पनीको बस्तीमा सुपर कम्प्युटर निर्माण गर्ने योजना पनि बनाएको छ । कम्पनीले सार्वजनिक गरेका रोजगारीसम्बन्धी विज्ञापनमा समेत यसको उल्लेख गरिएको छ । ड्युश बैंकका विश्लेषकहरूले टेक्सासमा स्पेसएक्सले विस्तार गर्न खोजेको कम्प्युटिङ क्षमता निर्माणमा ढिलाइ हुन सक्ने जोखिम औंल्याएका छन् । डेटा सेन्टर निर्माणसम्बन्धी नियमन कडा भएमा त्यसको मापदण्ड पूरा गर्न कम्पनीले पुँजीगत खर्चसमेत बढाउनुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ । यसैबीच, युक्रेनमा प्रयोग भइरहेको स्टारलिंकको सैन्य प्रयोजनका लागि बनाइएको संस्करणमा लगाइएको प्रतिबन्धसम्बन्धी अभिलेख सुरक्षित राख्न मस्क र स्पेसएक्सलाई निर्देशन दिइएको छ । सीएनएनले एक डेमोक्रेटिक सिनेटरका सहयोगीलाई उद्धृत गर्दै जनाएअनुसार उक्त प्रतिबन्धले रुसी आक्रमणविरुद्ध प्रतिरक्षा गर्ने युक्रेनको क्षमतामा असर पारेको थियो । त्यस्तै, नियामकीय निगरानी बढ्दा स्पेसएक्स र टेस्लालाई गाभ्ने मस्कको योजनामा समेत अवरोध आउन सक्ने देखिएको छ । मस्कले यी दुई कम्पनीलाई एकीकरण गर्ने विचार अघि सारेका छन् । तर, त्यसका लागि सेयरधनीको स्वीकृति आवश्यक पर्ने उनले स्वीकार गरिसकेका छन् । पछिल्लो गिरावटसँगै स्पेसएक्स र टेस्लाको संयुक्त बजार पुँजीकरणमा करिब ४५६ अर्ब डलरको क्षति पुगेको छ । (सीएनबीसीबाट अनुदित तथा सम्पादित) कुवेतमा सद्दाम हुसेनको कब्जा र ४ दिन टिकेको ‘कुवेत गणराज्य’ बाइनान्स ह्याकमा उत्तर कोरियाको संलग्नता अस्वीकार जेनजी आन्दोलनको रापमा जर्मनी इजरायलको चुनावी नतिजा र अबका चुनौती चिनियाँ अर्बपतिहरूमा नागरिकता त्याग्नेको संख्या बढ्दै एम्बाप्पेको अभिव्यक्तिले ला–लिगाको ४० करोड युरोको कारोबार जोखिममा ब्राजिलमा लुलाको ऐतिहासिक जित, चौथो कार्यकाल अहिलेसम्मकै कठिन
ग्लोबल आइएमई लघुवित्तको स्वतन्त्र सञ्चालकमा विश्वराज बराल नियुक्त
काठमाडौं । ग्लोबल आइएमई लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको स्वतन्त्र सञ्चालकमा विश्वराज बराल नियुक्त भएका छन् । संस्थाको कात्तिक १९ गते बिहीबार बसेको सञ्चालक समितिको २३२औँ बैठकले बराललाई स्वतन्त्र सञ्चालकमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो । पोखरा महानगरपालिका–७, कास्की स्थायी ठेगाना भएका बराल हाल काठमाडौं महानगरपालिका–१५ मा बसोबास गर्दै आएका छन् । संस्थाले नेप्सेलाई पत्र पठाउँदै बरालको नियुक्तिबारे जानकारी गराएको हो ।
आईसीएफसी फाइनान्सको सीईओमा अमित श्रेष्ठ नियुक्त
काठमाडौं । आईसीएफसी फाइनान्स लिमिटेडको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) मा अमित श्रेष्ठ नियुक्त भएका छन् । कम्पनीको सञ्चालक समितिको कात्तिक १९ गते बसेको ३७९औँ बैठकले श्रेष्ठलाई सीईओमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो । कम्पनीका अनुसार उनलाई कात्तिक २० गतेदेखि लागू हुने गरी चार वर्षका लागि सीईओ नियुक्त गरिएको हो।यसअघि श्रेष्ठ कम्पनीको कायममुकायम प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (कामु सीईओ) को जिम्मेवारीमा थिए । अमित श्रेष्ठले काठमाडौं विश्वविद्यालयबाट व्यवसाय प्रशासनमा स्नातकोत्तर (एमबीए) र दिल्ली विश्वविद्यालयबाट स्नातक तहको अध्ययन पूरा गरेका छन् । उनीसँग बैंकिङ क्षेत्रमा २६ वर्षभन्दा बढीको कार्यअनुभव छ । उनको अनुभवमा नेपाल एसबीआई बैंक लिमिटेडमा काम गरेको ६ वर्ष पनि समावेश छ । श्रेष्ठले नेपाल क्लियरिङ हाउस लिमिटेड (एनसीएचएल) र फर्स्ट माइक्रोफाइनान्स डेभलपमेन्ट बैंक लिमिटेड (एफएमडीबीएल) को सञ्चालकका रूपमा समेत काम गरिसकेका छन् । उनलाई संस्थागत सुशासन, संस्थागत सञ्चालन, कर्जा व्यवस्थापन तथा संस्थागत व्यवस्थापनका क्षेत्रमा अनुभव रहेको छ ।
