बजार : उद्योग

काडमाडौं । प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओली समक्ष नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघका अध्यक्ष भवानी राणा र नेपाल भ्रमणमा आएकी भारतीय उद्योग परिसंघ (कन्फेडेरेशन आफ इण्डीयन इन्डस्ट्रिज)का अध्यक्ष एवं अपोलो हस्पिटल इन्टरप्राइजेज लिमिटेडका कार्यकारी उपाध्यक्ष सोबना कामिनेनीको प्रतिनिधिमण्डलले आइतबार प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारमा भेटवार्ता गरेका छन् । भेटमा प्रधानमन्त्री ओलीले नेपाल समृद्धिको मार्गमा अगाडी बढेकाले नेपालमा भारतीय संयुक्त लगानी विस्तारका लागि सहयोग गर्न सीआईआईका अध्यक्ष कामिनेनीलाई आग्रह गरेका थिए । उनले मुलुकको समृद्धिनै आफ्नो प्रमुख प्राथमिकता रहेको भन्दै दुवै देशका निजी क्षेत्रका प्रतिनिधिमुलक संस्थालाई लागनी गर्नका लागि अनुरोध गरेका थिए । सो अवसरमा महासंघका अध्यक्ष राणाले आगामी अप्रिलमा दुवै महासंघको संयुक्त आयोजनामा काठमाडौंमा नेपाल भारत लगानी सम्मेलनको गृहकार्य भैइरहेको जानकारी गराइन् । नेपालमा भारतीय लगानी विस्तारको लागि सम्मेलन महत्वपूर्ण हुने उनको भनाइ छ । त्यस्तै सीआईआईका अध्यक्ष कामिनेनीले प्रधानमन्त्री ओलीलाई भारतीय निजी क्षेत्रकातर्फबाट बधाई दिदै नेपालको आर्थिक विकासको अभियानमा सहभागी हुन भारतीय निजी क्षेत्र उत्साहित रहेको बताइन् । उनले संयुक्त लगानी विस्तार गर्न पर्नेमा जोड दिएकी थिइन् । लगानीका क्षेत्रको पहिचान लगायतको लागि आगामी दिनमा ठोस गृहकार्यसहित अगाडी बढ्नु पर्ने उनको धारणा छ ।

प्रबलजंग पाण्डे काठमाडौं । १५ महिनाअघि उद्यमी प्रबलजंग पाण्डेले विकासन्युजसँग भनेको थिए–‘हरेक वर्ष एउटा उद्योग खोल्ने उदेश्य लिएको छौं ।’ उनको भनाईलाई पछ्याउँदै हामीले सोध्यौ–‘यसपाली के उद्योग खोल्नु भयो ।’ पाण्डे खुलेर हाँसे । र, भने–‘एउटा भनेको ४/५ वटा उद्योग खोलिसक्यौ ।’ ‘मैले मात्र होइन, हामी टिममा छौं । सबै कुरा भन्न पनि मिल्दैन’ उनले व्यवसायिक गोपनीयता जोगाउने प्रयास गरे । उनी पनि अरु जस्तै मान्छे त हुन् । कुरा गर्दै जाँदा भावनामा बग्न थाले र धेरै कुरा खुलस्त भने । ‘जीवन भनेको निरन्तर यात्रा हो । यो रोकिनु हुदैन, जसरी जीवन रोकिनु हुदैन त्यसरी नै उद्योग व्यवसाय पनि रोकिनु हुदैन भन्ने हाम्रो मान्यता हो’ उनी खुल्दै गए ‘विगतमा मेरो बुबा महासंघको नेतृत्वमा रहेर काम गर्दा र त्यसपछिका भएका विभिन्न घटना क्रममा पनि हामीले कुनै पनि व्यवसायीहरुलाई आँच आउन दिएनौं, झन् विस्तार गर्यौ । हामीले लगानी मात्र थपेका छैनाैं, लगानीको क्षेत्रमा पनि विविधिकरण गरेका छौं ।’ ‘बुबा (प्रदीपजंग पाण्डे)ले शुरु गर्नु भएका उद्योगहरुको उत्पादन क्षमता बढाईरहेको छौं । लोमस फर्मास्यूटिकल्स उद्योगले नयाँ–नयाँ औषधि उत्पादनलाई निरन्तरता दिएको छ । यस वर्ष आइ ड्रप, एयर ड्रप औषधी उत्पादन थपेका छौं’ पाण्डेले थपे– ‘यसै वर्षदेखि जनकपुरमा सिमेन्ट क्लीङ्कर फ्याक्ट्री सञ्चालनमा ल्याएको छ । यस उद्योगले दैनिक ५ सय टन क्लीङकर प्रतिदिन उत्पादन गर्छ ।’ उनको अनुसार उक्त उद्योगको उत्पादन क्षमता वृद्धि गरी दैनिक १२ सय टन क्लीङकर उत्पादन तयारी भईरहेको छ । यस उद्योगमा ३ देखि ४ अर्ब रुपैयाँ थप लगानी गर्ने योजना रहेको छ । लोमस समूहले विराटनगरमा कसमस ब्राण्डको सिमेन्ट उत्पदन गर्दै आएको छ । हाल कम्पनीले दैनिक ४ सय टन सिमेन्ट उत्पादन आईरहेको छ । दुई वर्षभित्र यस उद्योगको क्षमता विस्तार गरी दैनिक ८ सय टन बनाउने लक्ष्य रहेको उनले बताए । औषधि, सिमेन्ट, क्लिङकर उद्योग स्थापनामा प्रदिपजंग पाण्डेको अग्रणी भूमिका रहेको छ । बुबाको थालेको उद्योगलाई अझ राम्रो बनाउने प्रयाससँगै छोराहरुले आ–आफ्नो रुचीमा नयाँ क्षेत्रमा लगानी थालेको उनले बताए । ‘हामी पारिवारिक व्यवसायलाई पनि अगाडि लैजान्छौं । पब्लिक लिमिटेट कम्पनीहरुमा पनि लगानी विस्तार गरिरहेको छौं । साथै, मन मिल्ने साथीसँग साझेदारीमा पनि विजनेश थालेका छौं’ उनले भने । लाइक माइन्डेड र मन मिल्ने साथीसँगको सहकार्यमा ५ वटा व्यवसाय यसै वर्ष शुरु भएको उनले बताए । ‘म, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघकी अध्यक्ष भवानी राणा, महासंघकै कार्यकारिणी सदस्य तथा युवा उद्यमी भरत आचार्यसँगको साझेदारीमा एकै पटक चार वटा व्यवसाय थालेका छौं’ उनले भने । उनका माइलो भाई प्रतावजंग पाण्डेले आफ्ना साथीहरुसँग मिलेर कैलास हेलिकोप्टर सञ्चालनमा ल्याएका छन् । कान्छा भाइ प्रज्जलजंग पाण्डेले स्कुल पनि खोलेका छन्–सेम्रक । यो चेन प्रि स्कूल हो । दायाँबाट क्रमशः प्रतावजंग, प्रबलजंग, प्रदिपजंग र प्रज्वलजंग पाण्डे पारिवारिक विजनेशमा औषधि उद्योग प्रदिपले हेर्छन । उनलाई कान्छो छोराले सहयोग गर्छन । सिमेन्ट उद्योग प्रबलले हेर्छन । वित्तीय क्षेत्र वित्तीय क्षेत्रको लगानी प्रतापजंग पाण्डेले हेरिरहेका छन् । ‘पारिवारिक व्यवसायमा हामी एक भएर काम गरिरहेका छौं । सँगै, साथीसँगको साझेदारीका उद्योग व्यवसाय आफ्नै तरिकाले गर्न स्वतन्त्र पनि छौं’ पारिवारिक हिसावकिताव बारे उनले भने ‘आफ्ना साथीहरु मिलेर खोलेको उद्योग तथा व्यवसायले पारिवारिक व्यवसायलाई कुनै असर पनि गर्दैन । पारिवारिक र साझेदारी विजनेशबीच कुनै सम्बन्ध पनि हुँदैन ।’ पाण्डे परिवारले २ वटा वाणिज्य बैंक र तीन वटा बीमा कम्पनीमा पनि ठूलो लगानी गरेको छ । सिटिजन्स इन्टरनेनल बैंक, सिभिल बैंक, शिखर इन्स्योरेन्स, आईजीआई इन्स्योरेस पुरानो लगानीका कम्पनी हुन् भने यसै वर्ष सञ्चालनमा आएको ‘सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीमा यस समूह मुख्य प्रवद्र्धक छ। सिटिजन्स लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनीको अध्यक्ष प्रदिपजंग पाण्डे छन् । गएको दुई वर्षमा वित्तीय क्षेत्रमा ठूलो पुँजी लगानी गरिएको उनले बताए । आफूहरुले संस्थापक सेयर लिएको कम्पनीहरुप्रति विश्वास भएको र सबैमा हकप्रद सेयर लिएको उनले बताए । ‘सिटिजन्स र सिभिल दुबै बैंकको पुँजी २ अर्बबाट ८ अर्ब रुपैयाँ भयो । हामीले हाम्रो सेयर हिस्सा घट्न दिएका छैनौं । आईएमई जनरल इन्स्योरेन्समा सेयर हिस्सा बढाउँदै लगेका छौं’ उनले भने । पाण्डे परिवारले माउन्टेन इनर्जी हाइड्रोमा पनि लगानी गरेको छ । यस कम्पनीले ४२ मेगावाट क्षमताको मिस्त्रीखोला हाइड्रोपावर बनाईरहेको छ । त्यस्तै डाटा हब कम्पनी पनि चलाईरहेको छन् । ‘माओवादीको जनयुद्धकाल होस् वा तराई आन्दोलनको काल होस् । राज्यमा राजनीतिक संक्रमणकाल होस्, हरेक समयमा हाम्रो यात्रा रोकिएको छैन’ संकटमा पनि काम उर्जा थपिएको उल्लेख गर्दै उनले भने ‘पछिल्लो दुई वर्षमा हामीले आफ्नो व्यवसाय वृद्धि सन्तोषजनक रुपमा गरिरहेका छौं । र, हामी निकै उत्साहित पनि भएको छौं ।’ पाण्डे, राणा र आचार्यका चार व्यवसाय प्रबलजंग पाण्डे, भवानी राणा र भरत आचार्यको संयुक्त लगानीमा चार कम्पनी खुलेका छन् । त्यसमा दुई ओटा उत्पादन मुलक र दुई व्यापार मुलक व्यवसाय छन् । पाण्डेले भने–एउटा ट्रेडिङ हाउस फर्चुना अटोमोबाइल छ । त्यसमार्फत भारतको प्रित ब्राण्डका ट्याक्टर, धान काट्ने मेसिन लगायतका कृषिमा आधारित सामाग्रीको व्यापार थालेका छौं । यो व्यापार थालेको ६ महिना भयो । यस अवधिमा नेपालभरी नै अटोमोबाइलको नेटवर्क बनाउन र उल्लेख्य सख्यामा ट्याक्टर तथा मेसिन बिक्री गर्न सफल भएको उनले बताए । त्यस्तै, सोही समूहले वकिनवा ब्राण्डको विद्युत्तिय स्कूटर नेपाल भित्र्याउने तयारी गरेको छ । ‘जापानिज कोल्याबोरेशनमा भारतमा बनेको इलेक्ट्रीक स्कूटर नेपालभर बिक्री वितरण गर्ने गरी सम्झौता गरिसकेको छौं ।’ पाण्डे, आचार्य र राणाको समूहले दुई ओटा हेल्थ केयर प्रोडक्टसन गर्दैछ । ‘एउटा फ्याक्ट्रीको डेढ महिनामा प्रोडक्सन आउँछ । अर्को फ्याक्ट्रीको ६ महिनामा आउछ । पाटनमा एउटा फ्याक्ट्री अलमोस्ट तयारीमा छ । अर्को फ्याक्ट्री पनि अबको ६ महिनामा उत्पादन आउँछ’ पाण्डेले विकासन्युजसँग भने । दुई उद्योग मध्ये एउटा उद्योगले औषधि उद्योगहरुका लागि आवश्यक प्याकेजिङ सामाग्री उत्पादन गर्ने र अर्कोले मानिसहरुले प्रयोग गर्ने हेल्थ केयर सम्बन्धी सामाग्री भएको उनले बताए । पछिल्लो समय भारतले नाकाबन्दी गर्दा नेपालका औषधि उद्योगहरु नेपालमा कच्चा पदार्थ हुँदा हुँदै पनि प्याकेजिङ मेटेरियल्स नभएको कारणाले औषधि उत्पादन हुन नसकेको घट्नाबाट प्रभावित भएर प्याकेजिङ इन्डस्ट्रिज लगाउने निर्णयमा पुगेको उनले बताए । उत्पादन प्रक्रियामा रहेको हेल्थ केयार प्रोडक्टबारे उनले खुलेर बताउँन चाहेनन् । ‘यसको वार्षिक करिब २५/३० करोड रुपैयाँको कारोबार हुने विश्वास गरेका छौं । हाम्रो उत्पादनले आयात रोक्ने अपेक्षा गरेका छौं’ उनले यति मात्र भने । प्याकेजिङ इन्डस्ट्रिजमा ६०/७० जनाले रोजगार पाउछन् भने हेल्थ केयर इन्डस्ट्रिजमा सय डेढ सय जनाले जागिर पाउछन् । प्याकेजिङ र हेल्थ केयरमा ३०/३० गरि ६० करोड रूपैयाँ लगानी भएको छ ।

काठमाडौं । त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय बिमानस्थल नेपाल नागरिक उड्डयन कार्यालयको स्वामित्वमा रहि नेपाल पारवहन तथा गोदाम व्यवस्था कम्पनीबाट सञ्चालित एअर कार्गो बिल्डीङबाट कार्गो प्रवन्ध शुल्क बृद्धि गरिएको छ । उक्त शुल्क वृद्धिप्रति निजी क्षेत्रको गम्भीर आपत्ति भएको बताएको छ । नेपाल चेम्बर अफ कमर्शले आपत्ति जनाउदै वृद्धि भएको शुल्क अबिलम्व फिर्ता लिन कम्पनीसँग माग गरेको छ । निजी क्षेत्रले दिएको सुझाव प्रतिवेदनलाई समेटी समय सापेक्ष सुधार गर्न सरोकारवाला सवैलाई चेम्बरको आग्रह छ । नेपाल पारवहन तथा गोदाम व्यवस्था कम्पनी लिमिटेडले बिहीबारदेखि लागु हुने गरी आयात निर्यात गरिने मालसामानहरुको कार्गो प्रवन्ध शुल्क बृद्धि गरिएको सूचनाप्रति चेम्वरकोे गम्भीर ध्यानाकर्षण भएको जनाएको हो । पहिलेनै सरोकारवाला सवै निकायहरुको छलफल गरी कार्गो सम्बन्धि निजी क्षेत्रको सुझाव तत्कालीन पर्यटन तथा नागरिक उड्डयनमन्त्री समक्ष पेश गरेको चेम्बरले बताएको छ । निजी क्षेत्रको कुनै पनि प्रतिनिधिमूलक संस्थासँग परामर्श तथा समन्वय नगरी एकतर्फी ढंगले शुल्क वृद्धि गरेको आरोप लगाइएको छ । प्रस्तुत शुल्क वृद्धिले निर्यात व्यापार घटिरहेको अवस्थामा निकासी हुने वस्तुमा लागत वृद्धि हुन गइ अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा नेपाली मालवस्तुको प्रतिस्पद्र्धात्मक क्षमतामा ह्रास हुने चेम्बरको बुझाइ छ ।