मार्जिन लेण्डिङमा कडाई, प्राथमिक पुँजीको ४० प्रतिशत मात्र लगानी गर्न पाइने
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले सेयरधितो कर्जा (मार्जिन लेण्डिङ) मा कडाई गरेको छ । राष्ट्र बैंकले मंगलबार एकिकृत निर्देशन सार्वजनिक गर्दे सेयर कर्जा सीमा घटाएको छ । नयाँ व्यवस्थाअनुसार बैंक तथा वित्तीय संस्थाले प्राथमिक पुँजी (कोर क्यापिटल) को ४० प्रतिशत मात्र सेयरमा लगानी गर्न पाउने छन् । यसअघि प्राथमिक पुँजी बराबर सेयरमा लगानी गर्न पाउने व्यवस्था थियो । एउटा सूचिकृत कम्पनीको सेयरको हकमा आफनो प्राथमिक पुँजीको १० प्रतिशत भन्दा ननाघने गरी मात्र कर्जा प्रवाह गर्न राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई निर्देशन दिएको छ । प्राथमिक पुँजी भन्नाले अघि त्रैमाशको लेखापरीक्षण भएको वित्तीय विवरणलाई बुझिने राष्ट्र बैंकले सपष्ट पारेको छ । यस्तै १ अर्ब रुपैयाँ बहुबैकिङ कर्जा उपयोग गरिरहेका ऋणीको कर्जालाई सहवित्तीयकरणमा परिणत गर्नुपर्ने व्यवस्था निर्देशनमा उल्लेख छ । विपन्न कर्जाअन्र्तगत लघुवित्तीय संस्थालाई प्रवाह गर्ने कर्जाको हकमा यो निर्देशन लागु नहुने भएको छ ।
नेशनल हाइड्रो पावरको नेतृत्व हाथवेले पाएन, अब के हुन्छ सेयर मूल्य ?
काठमाडौं । विगत एक महिनामा नेसनल हाइड्रोपावर कम्पनी लिमिटेडको सेयर प्रतिकित्ता १३० रुपैयाँबाट १६५ रुपैयाँ पुग्यो । यसरी सेयरको मूल्य वृद्धि हुनुको कारण कम्पनीको वित्तीय अवस्थामा सुधार भएर होइन । नेशनल हाइड्रो पावर कम्पनीको नेतृत्व हाथवे इन्भेष्टमेन्ट कम्पनीले लिने पूर्वतयारीसँगै कम्पनीको सेयर दैनिक १० प्रतिशतसम्मले वृद्धि भएको थियो । हाथवे इन्भेष्टमेन्टको तर्फबाट अम्बिकाप्रसाद पौडेलले सबैको सहमति भएमा नेशनल हाईड्रो पावरको नेतृत्व लिन आफू तयार भएको बताएका थिए । तर बंगलबार सम्पन्न नेशनल हाईड्रोपावरको साधारणसभाबाट सर्वसहमतिमा चुनिएका सञ्चालकहरुको सूचिमा पौडेलको नाम छैन । निर्वाचित कुमार पाण्डे, बासुदेव गौतम, विश्वेश्वर सुवेदी, सोमनाथ सापकोटा, एलसन श्रेष्ठ, नवराज नेपाल र सुशिला कुमारी शर्मा छन् । नबराज नेपाल हाथवे इन्भेष्टमेन्ट नेपालको बोर्ड मेम्बर हुन् । तर नेशनल हाईड्रोपावरमा उनको प्रतिनिधित्व हाथवेबाट सस्थागत नभई व्यक्तिगत लगानीकर्ताको हैसियतमा भएको हाथवे इन्भेष्टमेन्ट नेपालका प्रबन्ध निर्देशक अम्बिका पौडेलले बताए । नेशनल हाइड्रोपावरको साधारणसभा पूर्व हाथवेले उक्त कम्पनीको नेतृत्व गर्ने विषयमा छलफल भएको, त्यसमा आफूले सकारात्मक भूमिका खेलेको तर हालको बोर्डमा हाथवेको तर्फबाट कुनै पनि प्रतिनिधित्व नभएको उनले बताए । मंगलबार नै नेशनल हाइड्रोपावरको सेयर कारोबार उच्च भएको छ । मंगलबार मात्र नेपाल स्टक एक्सचेन्जमा नेशनलको ४ करोड ६१ लाख ४५ हजार ६९१ रुपैयाँ बराबरको सेयर कारोबार भएको छ । ३१६ करोबारबाट २ लाख ८० हजार कित्ता सेयर किनबेच भयो । मंगलबार सो कम्पनीको सेयर प्रतिकित्ता १५९ देखि १७१ रुपैयाँमा कारोबार भयो र २६५ रुपैयाँमा कारोबार बन्द भयो । के हाथवे इन्भेष्टमेन्ट कम्पनीले नेशनल हाइड्रोपावर कम्पनीको सेयर बेच्न थालेको हो रु लगानीकर्तामा आंशका पैदा भएको छ । हाथवेले नेशनल हाईड्रोबाट हात झिकेको अवस्थामा यस कम्पनीको सेयर मूल्य घट्ने अनुमान गरिएको छ । नेशनल हाइड्रो पावर नेपाली सेयर बजारको सर्वाधिक विवादस्पद कम्पनी हो । २१ वर्ष पुरानो यस कम्पनीले अहिलेसम्म सेयरधनीलाई एक रुपैयाँ पनि लाभांश बाँढ्न सकेको छैन । यस कम्पनीको सेयर मूल्य कहिले ३५ रुपैयाँमा झरेको छ त कहिले ७०० रुपैयाँ नाघेको इतिहास छ । सेयर मूल्यमा ज्यादा उतारचढाब हुने यस कम्पनीको सेयरबाट संगठित रुपमा प्ले गर्ने थोरै लगानीकर्ताले मनग्य कमाएका छन् भने असंगठित धेरै लगानीकर्ताले निद्रा हराम हुनेगरी गुमाएका छन् ।
अब एक महिना भित्रै सडकका पोलमा झुण्डिएका तार व्यवस्थाति हुने, त्रिपुरेश्वर-कलंकीमा एक हप्ते सिमा
काठमाडौं । सडक किनरामा रहेका बिजुली र टेलिकमका पोलमा झुण्डिएका तारहरु एक हप्ता भित्रै व्यवस्थित हुने भएका छन् । सूचना तथा सञ्चार मन्त्री मोहन बहादुर बस्नेतले बोलाएको बैठकमा केलब टेलिभिजन महासंघ र इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरुको छाता संस्थाका प्रतिनिधीले एक महिना भित्रै तार व्यवस्थापन गर्ने प्रतिवद्धता व्यक्त गरेका हुन् । बैठकमा सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयले एक हप्ता भित्रै अनावश्यक तारको व्यवस्थापन गर्न भनेको थियो । तर केबल टेलिभिजन व्यवसायी र इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरुको आग्रहमा एक महिनाको समय दिइएको हो । उनीरुले १५ दिन भित्रै आफ्नो कम्पनीको तारमा लोगो(ट्याग) झुण्ड्याउनु पर्नेछ भने एक महिना भित्रै आफ्ना सबै तारहरु व्यवस्थित गरिसक्नुपर्नेछ । एक महिना भित्रै तार व्यवस्थित नगरेमा नेपाल टेलिकम र नेपाल विद्युत प्राधिकरणले त्यस्ता तारहरु काट्नेछ । हाल विद्युत प्राधिकरण र टेलिकमका पोलहरुमा केबल टिभी व्यवसायी र इन्टरनेट सेवा प्रदायकहरुले आफ्ना तार जडान गरेर सेवा प्रदान गर्दै आएका छन् । अनावश्यक तार काटे वापतको खर्च भने नेपाल दुर सञ्चार प्राधिकरणले व्यहोर्नेछ । यसैबिच त्रिपुरेश्वर देखि कलंकीसम्मको सडकमा रहेका तारहरु भने एक हप्ता भित्रै व्यवस्थित भैसक्नेछन् । ८ औं दिन देखि प्राधिकरण र टेलिकमले सो क्षेत्रमा रहेका तारहरु काट्न थाल्ने जनाएको छ । बैठकमा सञ्चार मन्त्री बस्नेतले स्मार्ट सीटी बनाउने भनिएको शहरमा तारहरुको जालो देखिपछि त्यसको व्यवस्थापनका लागि आफु जुटेको बताएका थिए । सञ्चार सचिव महेन्द्र मान गुरुङले तारहरुको व्यवस्थापनबाट स्मार्ट सीटी निर्माणको आरम्भ हुने बताएका थिए । छलफलमा काठमाडौं उपत्यका विकास प्राधिकरणका विकास आयुक्त भाइकाजी तिवारीले काठमाडौं लगायतका ठुला शहरलाई वायरलेस बनाउनुपर्ने धारणा राखेका थिए । शहरी विकास मन्त्रालयका सचिव दिपेन्द्र नाथ शर्माले नयाँ बन्दै गरेका १५० वटा नगरहरुमा भने तार लगायतका पुर्वाधारहरु व्यवस्थापनको मास्टर प्लान बनिरहेको बताएका थिए ।
