भेरी-बबई डाइभर्सनको सुरुङ खन्ने काम ७१ प्रतिशत पुरा, आउँदाे चैतमा सकिने
काठमाडौं । काम शुरु भएको १ वर्षमा भेरी–बबई डाइभर्सन बहुउद्देश्यीय आयोजना (बिबिडिएमपी) ७१ प्रतिशत काम सम्पन्न भएको छ । आयोजनाको सुरुङ खन्ने काम आउदो चैतभित्र सकिने भएको छ । आयोजनाको १२ किलोमिटर लामो सुरुङ मध्ये हालसम्म झण्डै ९ किलोमिटर काम सकिएको छ । अब करिब ३ किलोमिटर सुरुङ मात्र खन्न बाँकी रहेको छ । जमिनमा कुनै समस्या आएन भने चैतभित्रै सुरुङको काम सकिने भेरी-बबर्इ आयोजनाका निर्देशक सञ्जिव बरालले बताए । उनले निर्धारित समय भन्दा १ वर्षअघि नै आयोजनाको सुरुङ खन्ने काम सकिने जानकारी दिए । सन् २०२० को मार्चमा सुरुङको काम सक्ने गरी कार्यतालिका तयार पारे पनि ठेकेदार चाइना ओभरसिज इञ्जिनीयरिङ ग्रुप लिमिटेड (कोवेक) ले तीब्र गतिमा काम गरिरहेको उनले सुनाए । आयोजनाको सुरुङ खन्ने काम एक वर्षअघि साढे १० अर्बमा शुरू भएको हो । सुरुङ खन्न विशेष प्रविधियुक्त टनेल बोरिङ मेशिन (टीबीएम) ले गरिरहेको छ । आयोजनाको रेडजोन (खतरा क्षेत्र) पार गरेकाले निर्धारित समयभन्दा अगावै सुरुङको काम सकिन लागेको हो । सुर्खेतकोे भेरीगंगा नगरपालिकास्थित चिप्लेमा १५ मिटर अग्लो बाँध बनाएर सुरुङमार्फत प्रतिसेकेन्ड ४० घनमिटर भेरीको पानी बबईमा खसाल्ने आयोजनाको लक्ष्य छ । भेरीको पानी सुर्खेत र बर्दियाको सिमानास्थित बबई नदीमा खसालेर ४८ मेगावाट विद्युत् उत्पादनसँगै बाँके र बर्दियाको ५१ हजार हेक्टर खेतीयोग्य जमीनमा सिँचाइ पुर्याइने लक्ष्यका साथ सुरुङ निर्माण भइरहेको छ । बाँध र विद्युतगृहको काम पनि अघि बढ्यो आयोजनाको पानी बबईमा खसाल्नका लागि आवश्यक बाँध निर्माणको काम सुरु भएको छ । आयोजनाको बाँधलगायत सिभिल, हाइड्रोमेकानिकल र इलेक्ट्रोमेकानिकल उपकरण आपूर्तिका लागि कम्पनीको पुर्वयोग्यता छनौट (पीक्यु) गर्ने काम सुरु हुन लागेको छ । आउदो १५ दिनभित्र पीक्युका लागि सुचना निकाल्ने आयोजना निर्देशक बरालले बताए । ४ महिनाभित्र ३ वटा प्याकेजको कामका लागि बोलपत्र आब्हान गरिने उनले जानकारी दिए । सुरुङको काम सकिन लागे पनि सुर्खेतको चिप्लेस्थित भेरी नदीमा बाँध निर्माण, विद्युतगृह लगायत सिंचाइका लागि थप संरचना निर्माण आवश्यक भएकाले प्रक्रिया अघि बढाएको उनले जानकारी दिए । आयोजनाको सम्पुर्ण काम आर्थिक वर्ष ०७९/०८० मा सम्पन्न हुने बरालले बताए । तीन वटै प्याकेजका लागि डिजाइन तथा टेण्डर डकुमेन्ट तयार पारी सिंचाइ विभागमा पेश गरिएको छ । विभागबाट स्वीकृत हुनसाथ काम अघि बढने छ । ३ वटा प्याकेजको काम सक्न थप १६ अर्ब रुपैयाँ लाग्ने अनुमान गरिएको उनले बताए । यस्तै सिंचाइअन्र्तगत ५१ हजार हेक्टर मध्ये ३६ हजार हेक्टरका लागि बबइ सिंचाइबाट र थप १५ हजार हेक्टरका लागि नयाँ संरचा बनाउनु पर्ने छ ।
विज्ञान पढ्नेले मात्रै गणित पढ्न पाउने हो भने अरु विद्यार्थीे कमजोर हुने गणित समाजको निष्कर्ष
काठमाडौँ । पाठ्यक्रम विकास केन्द्रले तयार पारेको विद्यालय शिक्षाको राष्ट्रिय पाठ्यक्रम प्रारूप २०७५’ मा कक्षा ११ र १२ बाट विज्ञान पढेकाले मात्र गणित विषय पढ्न पाउने प्रस्ताव अगाडी बढाएपछि, नेपाल गणित समाज र गणित केन्द्रीय विभाग त्रिभुवन विश्वविद्यालयले विरोध जनाएका छन् । पहिलेको पाठ्यक्रममा कक्षा ११ र १२ मा पढ्न चाहेका विद्यार्थीहरुले गणित पढ्न पाउने थिए । केन्द्रीय गणित समाजका सहसचिव तथा गणित विषयका उपप्राधयापक जिवन काफ्ले भने “विज्ञान विषयकाबाट गणित राख्नु राम्रो हो । तर विज्ञान नपढेकाले गणित पढ्न नपाउदा बाधा पुग्ने बताए ।” विज्ञानबाट पनि पहिले गणित हटाउन लागिएको थियो । अहिले फेरी विज्ञान पढ्ने बहेक अरु विद्यार्थीले गणित पढ्न नपाउनु राम्रो नभएको बताए । उनले भने “उच्च तहमा बसेकाहरुले गणितले विद्यार्थीलाई बोझ भो भन्दै हिडनु दुखद भएको र यसो नगर्न पनि अनुरोध गरेका छन् । चाहेका विद्यार्थीहरुले पनि गणित विषय पढ्न नपाउने निर्णयको विरोधमा उत्रिएका गणित विषयका विज्ञहरूले त्यसो गरिए विद्यार्थीको शैक्षिक उन्नतिमा बाधा पुग्ने बताएका छन् । सरोकारवालाको विरोधकाबीच शिक्षा मन्त्रालयले तयार पारेको नयाँ पाठ्यक्रममा गणित विषयलाई अनिवार्य नभइ वैकल्पिक र विज्ञान पढ्काहरुले मात्रै पढ्न पाउने बनाएको छ ।
पाँच वर्षमुनिका बालबालिकालाई बुथमा लिएर जाने कि ?
काठमाडौं । शिशु जन्मेको छ महीना पुग्यो ? अथवा पाँच वर्षमुनिको छ ? छ भने भोलि(बुधबार) पायक पर्ने ‘बुथ’मा लिएर जाने तयारी गर्नुहोला । मतदान गर्न होइन नि बुथमा १ आफ्ना शिशुलाई स्वस्थ बनाउन एकैपटक चार सेवा भिटामिन ए, जुकाको औषधि (अल्वेन्डाजोल), पाखुराको नाप र बालभिटा प्राप्त गर्न । यसका लागि देशभर ३६ हजार बुथमा ६० हजार स्वयम्सेविका/स्वास्थ्यकर्मी जनशक्ति तयारी अवस्थामा रहेका छन् । कात्तिक १४ र १५ गरी दुईदिन भिटामिन ए खुवाउने कार्यक्रम सञ्चालन हुँदैछ । स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या मन्त्रालय, संयुक्त राष्ट्र सङ्घीय बालकोष (युनिसेफ)लगायत बालबालिकाका क्षेत्रमा कार्यरत अन्तर्राष्ट्रिय दातृ निकायको उच्च प्राथमिकता प्राप्त कार्यक्रमभित्र सो कार्यक्रम पनि रहेको छ । मन्त्रालयले एक वर्षमा वैशाख ६ र ७ तथा कात्तिक २ र ३ गते सो कार्यक्रम अभियानका रुपमा सञ्चालन गर्ने गर्दछ । यस वर्ष महान् पर्व बडादशैँ परेकाले मन्त्रालयले कात्तिक १४ र १५ गते सो अभियान सञ्चालन गर्न लागिएको हो । पहिलोचोटि यस पटक ती कार्यक्रमको नेतृत्व पालिका (गाउँपालिका/नगरपालिका)ले गर्दैछन् । “देशभरका ७५३ पालिकामार्फत् ती चारवटै सेवा प्रदान गर्न सबै तयारी पूरा भयो”, बालस्वास्थ्य शाखाअन्तर्गतका पोषण शाखा प्रमुख केदार पराजुली भन्छन्। उनका अनुसार भिटामिन ए क्याप्सुल छ महीनादेखि पाँच वर्षमुनिका करीब २७ लाख तथा एक वर्षदेखि पाँच वर्षमुनिका २३ लाख ५६ हजार ८५३ बालबालिकालाई अल्वेन्डाजोल एक ट्याबलेट खुवाइनेछ । अल्वेन्डाजोल चकलेट स्वादमा रहेको छ । “भिटामिन ए ले बालबालिकालाई रतन्धो हुनबाट जोगाउँछ, रोगसित लड्ने क्षमतामा वृद्धि हुँदा उनीहरुलाई झाडापखाला, श्वास प्रश्वासलगायतका सङ्क्रमणबाट जोगाउँछ”, बाल स्वास्थ्य महाशाखाका प्रमुख डा झलक गौतम बताउँछन् । भिटामिन ए खुवाउने कार्यक्रम शुरु भएको लामो समय बितिसके पनि अझै चार प्रतिशत बालबालिकामा भिटामिन ए अभावको समस्या रहेको विश्व स्वास्थ्य सङ्गठनले जनाएको छ । यसैगरी बालबालिकाका लागि अति आवश्यक सुक्ष्म पोषक तत्वका रुपमा बालभिटा खुवाइदैछ । सन् २००८ देखि छ महीनादेखि दुई वर्षमुनिका बालबालिकालाई बालभिटा खुवाउन शुरुआत गरिएको थियो । बालभिटाभित्र विभिन्न १५ किसिमका पोषकतत्व मिश्रण गरिएको हुन्छ जुन बिहान खानामा मिसाएर खुवाउन पर्छ । करीब छ लाख ६० हजार बालबालिकालाई सो बालभिटा वितरण गरिनेछ । विज्ञका अनुसार २३ महीनाभित्र १८० प्याकेट बालभिटा खुवाउनु पर्छ । यस पटक बालभिटाको कार्यक्रम ४१ जिल्लामा सञ्चालनमा रहेको मन्त्रालयले जनाएको छ । पाखुराको नाप किन ? मन्त्रालयले छ महीनादेखि पाँच वर्षमुनिका बालबालिकाको पाखुराको नाप लिन अनिवार्य गरेको छ । “पाखुराको नापले बालालिकाको पोषणको स्थितिलाई देखाउँछ । नापले रातो, पहेँलो र हरियो अवस्था देखिन्छ । रातोले कडा कुपोषित, पहेँलोेले मध्यम र हरियोले कुपोषित अवस्था देखाउँछ”, पोषणशाखा प्रमुख पराजुली भन्छन् । कुपोषित देखिएका बालबालिकाका अभिभावकलाई पोषण खानाको महत्व, स्थानीय तहमा अन्न तथा फलफूलमा पाइने पोषणका बारेमा जानकारी एवं लिटोका लागि पीठोसमेत वितरण गरिने कार्यक्रम रहेको छ । बाल स्वास्थ्य महाशाखा प्रमुख डा. गौतमका अनुसार यस पटक ती कार्यक्रमका लागि ३६ हजार बुथ रहने छन् । ती बुथमा ६० हजार स्वास्थ्यका जनशक्ति परिचालन हुने छन् । पहिलो दिनमा स्वयमसेवीका/स्वास्थ्यकर्मीले बुथमा आएका बालबालिकालाई ती सेवा प्रदान गर्नेछन् । पहिलो दिनमा छुटेका बालबालिकालाई स्वयमसेवीकाले दोस्रो दिन घर घरमा गई ती सेवा प्रदान गर्ने छन् । महिला स्वयमसेवी तथा । रासस
५० प्रतिशत हकप्रदपछि किसान माइक्रोफाइनान्सको सेयर मूल्य समायोजन
काठमाडौं । मंगलबार किसान माइक्रोफाइनान्स वित्तीय संस्था लिमिटेडको सेयर मूल्य समायोजन भएको छ । नेपाल स्टक एक्स्चेञ्ज(नेप्से)ले संस्थाको ५० प्रतिशत हकप्रद सेयर पछिको मूल्य समायोजन गरेको हो । समायोजन पश्चात कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १११६.६७ रुपैयाँ रहेको छ । जसको आधारमूल्य प्रतिकित्ता १५१८.५६ रुपैयाँ रहेको थियो । मूल्य समायोजनपछि खुलेको मंगलबारको सेयर कारोबारमा कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ । प्रतिकित्ता १११७ रुपैयाँमा खुलेको संस्थाको सेयर मूल्य करिब एक घण्टामै बढेर प्रतिकित्ता ११३९ रुपैयाँ पुगेको छ ।
अमेरिकी सरकारले जारी गर्यो सन् २००८ को मन्दीपछिकै सबैभन्दा बढी ऋण
एजेन्सी । अमेरिकी संघीय सरकारले सन् २०१० मा मन्दीको चरम अवस्थामा जारी गरिएको ऋणपछि सबैभन्दा बढी ऋण जारी गर्ने भएको छ । अमेरिकी ट्रेजरी विभागले सोमबार दिएको जानकारी अनुसार संघीय सरकारले १.३ ट्रिलियन अमेरिकी डलर बराबरको ऋण जारी गर्न लागेको हो । सन् २०१० मा यो रकम १.५९ ट्रिलियन डलर पुगेको थियो । यो ऋण रकम अघिल्लो वर्षको तुलनामा १४६ प्रतिशत बढी हो । सन् २०१७ मा सरकारले ५४६ ट्रिलियन डलर मात्र ऋण जारी गरेको थियो । यो ऋणसँगै अमेरिकी संघीय सरकारको बजेट घाटा ७७९ विलियन डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ जुन सन् २०१२ पछिकै सबैभन्दा बढी हुनेछ । सन् २०१९ मा बजेट घाटा बढेर १ ट्रिलियन डलर पुग्नसक्ने र सो मात्रा आगामी ४ बर्षसम्म त्यही वरपर हुनसक्ने पनि विभागले अनुमान गरेको छ । ट्रेजरी विभागले जीओपी कर कानून र द्धिदलीय राजनीतिक सम्झौतालाई उक्त ऋण जारी गर्ने मुख्य कारण मानेको छ । बजेट पारित नहुँदा संघीय सरकार बन्द हुने अवस्था आएपछि ट्रम्प प्रशासनले उक्त ऋण जारी गर्ने राजनीतिक सहमति गरेको र सोहीअनुरुपको बजेट अमेरिकी संसदले पारित गरेकाले उक्त ऋण जारी गर्नुपरेको विभागको दाबी छ । ट्रम्प प्रशासनले सरकारी खर्च घटाउन भन्दै स्वास्थ्य बीमा र सामाजिक सुरक्षामा गरिँदै आएको खर्च कटौती गर्न लागेको थियो । तर सिनेटले उक्त व्यवस्थासहितको बजेट पारित नगरिदिएपछि ट्रम्प प्रशासन सहमतिमा आउन बाध्य भएको थियो ।
बूढीगण्डकी डुबान क्षेत्र वरपर १०० किमीको चक्रपथ निर्माण शुरु
काठमाडौं । गोरखा र धादिङको सिमानामा बन्न लागेको राष्ट्रिय गौरवको आयोजनाको रूपमा रहेको बूढीगण्डकी जलविद्युत् आयोजनाको डुबान क्षेत्र वरिपरि चक्रपथ निर्माणको प्रक्रिया शुरु भएको छ । आयोजनाका मुअब्जा वितरण तथा पुर्नवास तथा पुनःस्थापना एकाइका प्रमुख कृष्णबहादुर कार्कीले आयोजना बाहिर रिङरोड निर्माण गर्ने योजनाअन्तर्गत १०० किलोमिटर सडक निर्माण प्रक्रिया शुरु गर्न लागेको हो । आयोजनाको वरपर चक्रपथ निर्माणका लागि आयोजनाले विस्तृत आयोजना प्रतिवेदन डिपिआर तयार पारिसकेको आयोजना प्रमुख कार्कीले जानकारी दिए । उनले आउँदो पुसदेखि सडक निर्माणका लागि ठेक्का प्रक्रिया शुरु हुने बताए । “डिपिआर तयार भइसकेको छ, केही प्रक्रिया मिलाउन बाँकी रहेकाले ढिलाइ भएको हो, आउँदो पुसदेखि ठेक्का प्रक्रिया शुरु हुन्छ”, उनले बताए । प्रमुख कार्कीले गोरखातर्फ घ्याल्चोकको सिउरेनीटारबाट बोर्लाङको महादेवटारसम्मको १०० किलोमिटर सडकको डिपिआर बनाइएको जानकारी दिए । त्यस्तै धादिङतर्फ पनि चालु आवमा १०० किलोमिटर सडकको ट्र्याक खोल्ने तयारी रहेको उनले बताए । उनका अनुसार अब गोरखातर्फ ६० र धादिङतर्फ २५ किमी सडकको डिपिआर बनाउन बाँकी छ । सडक निर्माणका लागि यो आर्थिक वर्ष सरकारले रु १२ करोड छुट्याएको छ । दुवै जिल्लामा रु ६÷६ करोड खर्चेर ट्र्याक निर्माण अघि बढाउन लागिएको हो । बूढीगण्डकी आयोजनाको जलाशय करीब ५४ किमी फराकिलो हुनेछ । आयोजनाले चक्रपथ वरपर ३०० किलोमटिर रिङरोड बनाउने गरी डिपिआर तयार पारेको छ । रासस
हानकुक टायर अब नेपाली बजारमा, सवारीसँगै स्पेयर पार्ट व्यापारमा जम्दै लक्ष्मी ग्रुप
काठमाडौँ । काेरियाली उत्पादन हानकुक टायर नेपाली बजारमा अाएकाे छ । लक्ष्मी ग्रुपकाे भगिनी संस्था एलएच सर्भिसेस र स्पेयर पार्टस् (एलएचएस्एस्) ले उक्त टायर नेपालमा ल्याएकाे हाे । एलएच एस् एस् कम्पनी २०१८ मा स्थापित भएको हो । हानकुक दक्षिण कोरियाबाट विश्वव्यापी विस्तार भएकाे प्रमुख टायर निर्माण ब्राण्ड हो । उक्त टायर साेमबार लक्ष्मी ग्रुपका अध्यक्ष गणेशबहादुर श्रेष्ठ, कम्पनीकाे उच्च पदाधिकारी र हानकुकका प्रतिनिधिहरूले संयुक्त रूपमा अनावरणा गरेका हुन् । हानकुक टायरले उच्च इन्धन क्षमता, आवाज, राम्रो आकर्षण र उच्च टायर जीवनको आश्वासन दिने कम्पनीले जनाएकाे छ । एलएचएस्एस्ले हाल इन्डोनेसिया र कोरियामा आधारित दुई कारखानाबाट हानकुक टायर आयत गरिरहेको छ । २०१८ मा हानकुक टायरले लक्ष्मी समूहसँग मिलेर नेपाली बजारमा गुणस्तरीय सेवाप्रदान गर्ने योजना लिएर नेपाली बजारमा आएको जनाएकाे छ । कम्पनीको भिजन “उपभोक्ताको गतिशीलताका लागि एक मात्र समाधान” भन्ने लक्ष्यका साथ अगाडी बढेको छ ।लक्ष्मी समूह एक स्थापित व्यवसायिक कम्पनीहरुको समूह हो । लक्ष्मी ग्रुप अन्तरगतका भगिनी कम्पनीहरूले विश्वव्यापी रुपमा प्रख्यात आटोमोटिभस् तथा सहायक बस्तुहरु आयत गरी बिक्री वितरण गर्दै अाएका छन् । यस ग्रुपले हुण्डाइ माेटरकाे व्यापारमा सफलता चुमेपछि ब्याट्री, लुब्रिकेन्टस् र टायर व्यवसायमा हात हालेकाे छ । पाेखराबाट चकलेट र डेरी उद्याेगबाट उदाएकाे लक्ष्मी ग्रुपले पछिल्लाे दशक व्यापार, सेवा र उद्याेगका क्षेत्रमा लगानी विस्तार गरेकाे छ ।
२५ लाख रुख काटेर टर्कीले बनायो संसारकै ठूलो एयरपोर्ट, निजगढ कहिले ?
काठमाडौं । टर्कीले संसारकै सबै भन्दा ठूलो बिमानस्थल निर्माण गरेको छ । यो बिमानस्थल निर्माणका क्रममा २५ लाख रुख काटिएका छन भने ७ हजार ६ सय हेक्टर समुन्द्रको जमिन उपयोग गरिएको छ । टर्कीको राजधानी स्तानबुलमा निर्माण गरिएको विमानस्थलको लागत ५१ बिलियन अमेरीकी डलर रहेको छ । विमानस्थलको पहिलो खण्डको टर्कीका राष्ट्रपति रिसेप तैयप इर्दाेगानले उद्घाटन गरेका हुन् । बिमानस्थलको पुरै खण्ड भने एक बर्षभित्रै निर्माण सम्पन्न गरेर सञ्चालनमा ल्याईसक्ने योजना रहेको छ । विमानस्थलमा ६ वटा रन वे छन जसले बार्षिक २० करोड यात्रुलाई सेवा दिन सक्छ । यो विमानस्थलको एयर कन्ट्रोल टावरले सन २०१६ को उत्कृष्ठ आर्किटेक्चर अवार्ड समेत प्राप्त गरिसकेको छ । सन २०१३ मा टर्कीका पाँच वटा निर्माण कम्पनीहरुको कन्सोर्टीयमले २९ बिलियन अमेरिकी डलरमा निर्माणको ठेक्का पाएको थियो । निर्माण, सञ्चालन र हस्तान्तरण मोडलमा यो बिमानस्थल तयार पारिएको हो । निर्माण कर्ता कम्पनीहरुले २५ बर्षसम्म सञ्चालन गरेर विमानस्थल सरकारलाई हस्तान्तरण गर्नेछन् । ३६ हजार कामदारले काम गरिरहेको यो विमानस्थल निर्माण गर्दा हालसम्म ४ सय जनाले ज्यान गुमाईसकेको आरोप छ । एसिया र युरोपलाई जोड्ने महत्वपूर्ण पूर्वाधारका रुपमा स्तानबुल बिमानस्थल निर्माण गरिएको हो । हालसम्म युरोप र एसियालाई जोड्ने विमानस्थलका रुपमा युएई र कतारका विमानस्थलहरु उपयोग हुँदै आएका थिए । निजगढ कहिले ? नेपालमा भने विगत २३ बर्षदेखि दोश्रो अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण गर्ने भनेपनि अझै काम सुरु गरेको छैन् । निजगढमा बनाउने निर्णय गरिएको भए पनि वन र वातावरणका नाममा अवरोध सृजना भएको छ । निजगढमा एयरपोर्ट सीटीसहित २५ हजार हेक्टरमा विमानस्थल निर्माण गर्ने सरकारको योजना छ । पहिलो चरणमा अहिले ८ हजार हेक्टरमा निर्माण गर्न लागिएको हो । जसमा ७ लाख रुख काटिनेछन् । तीममध्ये १ लाख ९४ हजार ठुला र बाँकी साना रुख हुनेछन् ।
