मानुषी लघुवित्तको पाँचौं वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न
काठमाडौं । मानुषी लघुवित्त वित्तीय संस्था लिमिटेडको पाँचौं वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न भएको छ । सभा शुक्रबार होटल उग्रचण्डी, बनेपामा सम्पन्न भएको हो । साधारण सभामा संचालक समितिका तर्फबाट अध्यक्ष पद्मासना शाक्यद्वारा प्रस्तुत कम्पनीको वार्षिक प्रतिवेदन सर्वसम्मतिले पारित भएको छ । उक्त सभामा संस्थाकी प्रमुख कार्यकारी अधिकृत शोभा बज्राचार्यले स्वागत मन्तव्य व्यक्त गर्दै संस्थाको समग्र अवस्था तथा प्रगतिबारे प्रकाश पारेकी थिइन् । साथै, सभाका सहभागीहरुले राखेको जिज्ञासाको जवाफ पनि दिएकी थिइन् । सभाले चालु आर्थिक वर्षका लागि बाह्य लेखापरीक्षकको नियुक्तिको प्रस्ताव पनि पारित गरेको छ । स्थापनाको पाँच वर्ष पूरा गरेको यस संस्थाले गत आर्थिक वर्ष सम्ममा १४ वटा जिल्लामा ३६ वटा शाखा मार्फत ३४ हजार २४९ जना सदस्यहरुमा सेवा प्रदान गर्दै आइरहेको छ ।
पर्सा निकुञ्ज वरिपरि पर्यटकीय संरचना बढ्दै
वीरगञ्ज । पर्सा राष्ट्रिय निकुञ्ज वरिपरि होटल– रिसोर्टजस्ता पर्यटकीय संरचना निर्माणको क्रम बढ्दै गएको छ । मधेस प्रदेशको एकमात्र सो निकुञ्जमा स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटक आउनेक्रम बढेसँगै निकुञ्ज वरिपरि रिसोर्ट तथा होटल खुल्ने क्रम बढेको हो । आरक्षबाट निकुञ्जमा स्तरोन्नति भएपछि स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकलाई आकर्षित गर्न होटल व्यवसायीले ठूलो लगानीमा होटल तथा रिसोर्ट खोल्न थालेका हुन् । केही समयअघिसम्म दुई/तीन वटा मात्र होटल देखिने निकुञ्ज वरिपरि अहिले दुई दर्जनभन्दा बढी होटल तथा रिसोर्ट खुलेका होटल व्यवसायी सुमन श्रेष्ठले बताए । ‘निकुञ्जभित्र र बाहिर थुप्रै होटल तथा रिसोर्ट खुलेका छन्,’ श्रेष्ठले भने, ‘अझै खुल्ने क्रम जारी छ ।’ पर्सा निकुञ्जमा घुम्न आउने पर्यटकलाई लक्ष्य गरेर होटल खुलेका हुन् तर निकुञ्जमा पर्यटक नआउँदा समस्या भएको उनले बताए । निकुञ्ज नजिक दुई करोड ५० लाख रुपैयाँको लगानीमा रिसोर्ट निर्माण भएको छभने मध्यवर्ती क्षेत्रको बफर जोनमा सामुदायिक होमस्टे सञ्चालन गरिएको छ । हात्तीको प्रमुख बासस्थान मानिएको निकुञ्जमा आउने आन्तरिक तथा बाह्य पर्यटक सङ्ख्या पनि बढ्दै गएको छ । पर्यटकीय सम्भावना र पूर्वाधारको विकासलाई आधार बनाएर सरकारले यसलाई २०७४ सालमा नेपालको १२ औँ निकुञ्जको रुपमा घोषणा गरिएको थियो । पर्सासहित बारा र मकवानपुर गरी तीन जिल्लासँग जोडिएको निकुञ्ज स्वदेशी तथा विदेशी पर्यटकको लागि खुला गरिएको छ । प्राकृतिक सुन्दरतासँगै वन्यजन्तुको गर्न सकिने जैविक विविधताको धनि मानिएको सो निकुञ्जमा आन्तरिकसँगै छिमेकी मुलुक भारतका पर्यटक आउने क्रम क्रमशस् बढेको निकुञ्जका सूचना अधिकारी सन्तोष भगतले बताए । चालु आर्थिक वर्षको आठ महिनामा ६ सय १३ जना पर्यटक आएका छन् । निकुञ्ज घुम्न आउने पर्यटकमा सार्क मुलुकका १४ जना, र सार्क बाहिरका एक जना विदेशी पर्यटक रहेको सूचना अधिकारी भगतले बताए । अघिल्लो आवको सोही अवधिमा एक सय ४० जना पर्यटकले मात्र निकुञ्ज भ्रमण गरेका थिए । कूल ६२७ दशमलव ३९ वर्गकिलोमिटर क्षेत्रफमा फैलिएको सो निकुञ्जभित्र दुर्लभ पाटे बाघ, भालु, गैँडा, हात्ती, चित्तल, जरायो, चितुवा, जङ्गली कुकुर, नीलगाई र गौरीगाईजस्ता ३७ प्रजातिका स्तनधारी जनावर, चार सय ९० प्रजातिका चराचुरुङ्गी, १३ प्रजातिका सरीसृप र ३१ प्रजातिका पुतली पाइन्छन् ।
एक दर्जन बैंकले घटाए ब्याजदर
काठमाडौं । बैंकिङ प्रणालीमा प्रयाप्त तरलता भएपछि बैंकहरूले थप ब्याजदर घटाएका छन् । बैशाख महिनाका लागि विभिन्न १२ वटा वाणिज्य बैंकले मुद्दती निक्षेपको ब्याजदर घटाएका हुन् । प्राइम बैंक, नेपाल एसबिआई बैंक, कुमारी बैंक, लक्ष्मी सनराइज बैंक, सानिमा बैंक, राष्ट्रिय वाणिज्य बैंक, नेपाल बैंक, ग्लोबल आइएमई बैंक, मछापुच्छ्रे बैंक, सिद्धार्थ बैंक, सिटिजन्स बैंक र एनआईसी एशिया बैंकले बैशाख महिनाका लागि ब्याजदर घटाएका हुन् । प्राइम बैंकको ०.१५ प्रतिशत ब्याजदर घटाएर व्यक्तिगततर्फ ७.१ प्रतिशत तोकेको छ भने संस्थागततर्फ ६.१ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा संस्थागततर्फ ७.२५ प्रतिशत र व्यक्तिगततर्फ ६.२५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको थियो । नेपाल एसबिआई बैंकले ०.४८ प्रतिशत घटाएर व्यक्तिगततर्फ ६.५३ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ५.५३ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको छ । यसअघि चैतमा बैंकले व्यक्तिगततर्फ ७.०१ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.०१ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको थियो । कुमारी बैंकले ०.२५ प्रतिशत ब्याजदर घटाएर व्यक्तिगततर्फ ७.२६ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.२६ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको छ । यसअघि चैतमा व्यक्तिगततर्फ ७.५१ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.५१ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण थियो । लक्ष्मी सनराइज बैंकले ०.५० प्रतिशत घटाएर व्यक्तिगततर्फ ७ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा व्यक्तिगततर्फ ७.५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको थियो । सानिमा बैंकले ०.१५ प्रतिशत ब्याजदर घटाएर व्यक्तिगततर्फ ७.१० प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.१० प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि बैंकले चैतमा व्यक्तिगततर्फ ७.२५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.२५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण थियो । राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकले व्यक्तिगततर्फ ०.४५ प्रतिशत घटाएर ६.५५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ५.३५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा बैंकले व्यक्तिगततर्फ ७ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ५.३५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण थियो । नेपाल बैंकले ०.२५ प्रतिशत घटाएर व्यक्तिगततर्फ ६.७५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ४.७५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा व्यक्तिगततर्फ ७ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ५ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको थियो । ग्लोबल आइएमई बैंकले ०.६ प्रतिशत घटाएर व्यक्तिगततर्फ ७ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । चैतमा बैंकले व्यक्तिगततर्फ ७.६ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.६० प्रतिशत ब्याजदर तोकेको थियो । मछापुच्छ्रे बैंकले ०.५ प्रतिशत घटाएर व्यक्तिगततर्फ ७.२५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ५.५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा व्यक्तिगततर्फ ७.२५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको थियो । सिद्धार्थ बैंकले व्यक्तिगततर्फ ०.२५ प्रतिशत घटाएर ७.२५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ०.५ प्रतिशत घटाएर ६ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा बैंकले व्यक्तिगततर्फ ७.५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६५ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको थियो । सिटिजन्स बैंकले व्यक्तिगततर्फ ०.२५ प्रतिशत घटाएर ७.५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.५ प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा बैंकले व्यक्तिगततर्फ ७.७५ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ६.५ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको थियो । एनआईसी एशिया बैंकले व्यक्तिगततर्फ ०.८ प्रतिशत घटाएर ७.७५० प्रतिशत र संस्थागततर्फ ०८४८ प्रतिशत घटाएर ६.७० प्रतिशत ब्याजदर निर्धारण गरेको छ । यसअघि चैतमा बैंकले व्यक्तिगततर्फ ८.५४८ प्रतिशत र संस्थागततर्फ ५.५४८ प्रतिशत ब्याजदर तोकेको थियो ।
मिथिलामा वासन्ती छठ मनाइँदै
महोत्तरी । मधेस प्रदेशको प्राचीन मिथिला क्षेत्रमा आज श्रद्धापूर्वक वासन्ती छठ मनाइँदै छ । चैत शुक्ल चतुर्थीदेखि सप्तमीसम्म चार दिन विभिन्न विधिसाथ मनाइने पर्वको आज तेस्रो दिन व्रतालुले निराहार व्रत सुरु गरेका छन् । यसअघि गत शुक्रबार चैत शुक्ल चौथी (चतुर्थी) का दिन ‘नहाय–खाय’ (पवित्र स्नान गरेर शुद्ध खाने) विधिबाट पर्व प्रारम्भ गरेका व्रतालुले हिजो शनिबार पञ्चमी तिथिमा ‘खरना’ विधि सम्पन्न गरी सकेका छन् । ‘खरना’ का दिन दिनभरि निराहार व्रत रही राति सख्खरमा पकाइएको खिर इष्टदेवलाई चढाएर व्रर्तालुले खान्छन् । ‘नहाय–खाय’ विधिकै दिन व्रतालुले व्रत संकल्प गर्ने चलन छ । व्रतालुले षष्टी तिथिका दिन निराहार व्रत रही साँझ पवित्र जलाशयमा बनाइएको घाटमा अस्ताउँदा सूर्यलाई पहिलो अर्घ दिने परम्परा छ । यस क्रममा फलफूल र ठकुवा (गहुँको पिठोबाट बनाइएको मिष्टान्न परिकार), भुसुवा (कसार) र अन्य परिकार राखिएको डाला उठाई सूर्यदेवलाई देखाइन्छ । कम्मरसम्म पानीमा चोबलिएर सूर्यलाई अघ्र्य दिने यो विधिलाई मिथिलामा ‘सझुका अरख’ भनिन्छ । अब भोलि सप्तमी तिथिका दिन बिहान उदाउँदा सूर्यलाई यिनै प्रसाद सामग्री देखाएर अघ्र्य दिई व्रतालुले व्रत समापन गर्नेछन् । यो विधिलाई मिथिलाको बोलीचालीमा ‘भोरका अरख’ भनिन्छ । शरद् र वसन्त ऋतुमा गरी वर्षमा दुईपटक मनाइने छठ सूर्य उपासनाको पर्व हो । शरद् ऋतुमा कात्तिक शुक्ल चौथीदेखि सप्तमीसम्म र वसन्त ऋतुमा चैत शुक्ल चौथीदेखि सप्तमीसम्म समान विधिले यो पर्व सम्पन्न गरिन्छ । मधेस प्रदेशको प्राचीन मिथिला क्षेत्रमा छठ जनजन परिचालन हुने महापर्व मानिन्छ । यद्यपि शारदीय छठ जति यो पर्व मनाउने भने देखिँदैनन् । भोलि सप्तमीका दिन बिहान घाटमै उदाउँदा सूर्यलाई अघ्र्य (भोरका अरख) दिएपछि यो पर्व समापन हुन्छ । छठ पर्वमा ठकुवा, भुसुवा (कसार) सहितका मिष्टान्न परिकारसहित पाकेका केराको घरी र अन्य फलफूल तथा दहीलगायत सामग्री व्रतालुुले अघ्र्यका बेला सूर्यतर्फ देखाउने गर्छन् । छठ सूर्य र सूर्यपत्नी षष्टीको उपासनाको पर्व हो । यो व्रतको प्रभावले मनोकाङ्क्षा पूरा हुने विश्वास गरिन्छ । मिथिलामा यो पर्व द्वापर युगमा जाम्बवतीका गर्भबाट उत्पन्न कृष्णका पुत्र साम्बले कुष्ठरोग निवारणका लागि गरेका र त्यसै बेलादेखि यो प्रारम्भ भएको मानिन्छ । यस्तै महाभारतकालमै पाण्डवले गुप्तवास सफलताको कामना गरेर सूर्यदेवको आराधना गरेका जनश्रुति पनि छ । यो व्रत प्रभावले छालाजन्य रोग कहिल्यै नलाग्ने जनविश्वास छ । चैती छठसँगै मिथिलामा आज नयाँवर्ष प्रारम्भमा जुडशीतल र वासन्ती नवरात्र (चैते दसैँ) पनि मनाइँदैछ । मिथिलामा वैशाख सङ्क्रान्ति र त्यसको भोलिपल्ट गरी दुई दिन जुडशीतल मनाइन्छ । पहिलो दिनलाई ‘सतुवाइन’ र दोस्रो दिन (आज, वैशाख २ गते) लाई ‘जुडशीतल’ भनिन्छ । पर्वका अवसरमा आज हिलो खेलेर वर्षौंभरि सहकालको कामना गरिन्छ । पर्वमा दहीकरी, बरीकरी, काँचो केरा, लौका र परवलका तरुवा, सजिउनको तरकारी पनि खाने परम्परा छ । यसै अवसरमा मधेस प्रदेश सरकारले आज सार्वजनिक बिदा दिएको छ । रासस
नवलपुरमा चैते धान उत्पादन बढ्यो
मध्यविन्दु । नवलपरासी (बर्दघाट सुस्तापूर्व) मा चैते धानको उत्पादन क्षेत्र बर्सेनि वृद्धि हुँदै गएको पाइएको छ । सिँचाइ व्यवस्था तथा सरकारी तहबाट अनुदान बढाउँदा चैते धानको उत्पादन क्षेत्र बढेको हो । जिल्लामा आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा सात सय हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धान खेती भएकामा चालु आवसम्म आइपुग्दा झन्डै दोब्बरले त्यो वृद्धि भएको छ । यो यामको चैते धान रोपाइँ सकिँदा जिल्लामा कूल एक हजार तीन सय १५ हेक्टर क्षेत्रफलमा खेती भएको छ । यस वर्ष चैते धान रोपाइँ गरिएको क्षेत्रफल गत वर्षको भन्दा एक सय पाँच हेक्टरले बढी रहेको कृषि ज्ञान केन्द्रका बालीविज्ञ सञ्जय ढकालले बताए । ‘चालु आवमा जिल्लामा एक हजार तीन सय १५ हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धान खेती भएको छ, गत आवमा एक हजार दुई सय १० हेक्टर क्षेत्रफलमा रोपाइँ भएको थियो,’ उनले भने, ‘जिल्लामा पछिल्लो दुई÷तीन वर्षयता चैते धान उत्पादन गर्ने किसानको सङ्ख्या बढ्दै गएको छ ।’ आव २०७७/७८ मा सात सय हेक्टर क्षेत्रफलमा चैते धान रोपाइँ भएकोमा जम्मा तीन हजार तीन सय ६० मेट्रिक टन उत्पादन भएको थियो । पहिला–पहिला खोलाबाट कुलोमार्फत सिँचाइ पुगेको स्थानमा मात्र चैते धान खेती गरिन्थ्यो भने अहिले डिप ट्युबवेलबाट सिँचाइ सुविधा पुगेको ठाउँमा पनि यो खेती गर्न थालिएकाले क्षेत्र विस्तार भएको ढकालले बताए । सिँचाइका सुविधा पर्याप्त भएको र सिमसार क्षेत्रका किसानले चैते धानलाई प्राथमिकता दिन थालेका छन् । चैते धान खेतीको क्षेत्र विस्तार भएसँगै उत्पादन पनि बढ्न थालेको छ । बालीविज्ञ ढकालले भने, ‘जिल्लामा गत आवमा चैते धानको उत्पादन ६ हजार एक सय २३ मेट्रिक टन भएको थियो भने यो सिजनमा क्षेत्र बढेकाले ६ हजार सात सय ५० मेट्रिक टन धान उत्पादन हुने अनुमान गरिएको छ ।’ वर्षे धानको तुलनामा धेरै फल्ने, रोग र किरा कम लाग्ने भएकाले किसानले चैते धान बालीलाई प्राथमिकता दिन थालेको उनको बुझाइ छ । कतिपय स्थानमा किसानले एउटै धानको बीउ धेरै वर्षसम्म लगाउँदा उत्पादनमा वृद्धि हुन नसकेको ढकालले बताए । जिल्लाको कावासोती, गैँडाकोट, देवचुली, मध्यविन्दु नगरपालिका, विनयी त्रिवेणी, बुलिङटार र बौदीकाली गाउँपालिकामा चैते धान खेती हुने गरेको छ । यहाँ चैते धानका रूपमा चैत ५, हर्दिनाथ–१ सहित स्थानीय जातको धान रोप्ने गरिएको कृषि ज्ञान केन्द्र नवलपुरका प्रमुख कुलप्रसाद तिवारीले बताए । ‘धान ब्लक कार्यक्रममा कृषि ज्ञान केन्द्रले सिँचाइ सुविधाका साथै कृषिमा यान्त्रिकीकरणका लागि अन्य उपकरणमा अनुदान प्रदान गरेको छ,’ उनले भने, ‘जिल्लाभित्र उत्पादन हुने चैते धान कृषक आफैँले बिक्री गर्ने गरेका छन् ।’ जिल्लाको भौगोलिक अवस्थाअनुसार माघ अन्तिम हप्तादेखि सुरु भएको चैते धान रोपाइँ चैत अन्तिम हप्तामा सकिएको प्रमुख तिवारीले बताए । जिल्लामा चैते धानको उत्पादन हुने क्षेत्र प्रशस्त रहेको जनाउँदै उनले क्षेत्रफल र उत्पादन बढाउन सकिएको खण्डमा जिल्लाबाट अन्यत्र धान निर्यात गर्न सकिने बताए । रासस
यी हुन् व्यापार गर्नका लागि उत्कृष्ट १० देश
काठमाडौं । इकोनोमिस्ट इन्टेलिजेन्स युनिट (ईआईयू) ले व्यापारका हिसाबले विश्वका उत्कृष्ट देशको सूची सार्वजनिक गरेको छ । बिजनेस समाचारका लागि चिनिने द इकोनोमिस्ट समूहको अनुसन्धान शाखाको यो रिपोर्टमा अर्जेन्टिनाको स्थितिमा परिवर्तन देख्न सकिन्छ भने चिलीको अवस्थामा ठूलो गिरावट आएको छ । ईआईयूको यो विश्वव्यापी सूचीले ती देशहरू समावेश गर्दछ जसले ठूला लगानीकर्ताहरूलाई उनीहरूको क्षेत्रमा लगानी गर्ने निर्णय गर्ने उत्तम अवसरहरू प्रदान गर्दछ । ‘यसमा बृहत् आर्थिक स्थिरता, राजनीतिक अवस्था, बजार अवसर, व्यापार प्रतिबन्ध र कर व्यवस्था समावेश छ,’ ल्याटिन अमेरिकाका लागि ईआईयूका वरिष्ठ अर्थशास्त्री निकोलस सालडिया भन्छन्, ‘हामी अर्को पाँच वर्षमा के हुन सक्छ भनेर मूल्याङ्कन गर्छौं ।’ यी हुन् विश्वका शीर्ष १० देश यस अध्ययनको लागि कुल ९१ सूचकहरू निर्धारण गरिएको थियो जसलाई ११ श्रेणीमा विभाजन गरिएको थियो । यसैको आधारमा अनुसन्धानकर्ताहरूले ८२ देशको सूची बनाएका छन् । ‘हाम्रो विश्लेषणमा हामीले राजनीतिक अस्थिरताको जोखिमजस्ता सूचकहरू पनि समावेश गर्यौं किनभने यसले देशको व्यापारिक वातावरणलाई असर गर्छ,’ निकोलसले भने । ईआईयूको रिपोर्ट अनुसार सिंगापुर, डेनमार्क र अमेरिका सूचीमा पहिलो, दोस्रो र तेस्रो स्थानमा छन् । यी देशहरूले आगामी वर्षहरूमा सबैभन्दा बढी लगानी आकर्षित गर्न सक्छन् । सूचीमा उनीहरूपछि जर्मनी र स्विट्जरल्याण्डको नाम छ । यी बाहेक यस सूचीमा शीर्ष १० देशहरूमा क्यानडा, स्वीडेन, न्यूजिल्याण्ड, हङकङ र फिनल्याण्ड पर्छन् । सिंगापुरको सफलता यो सूचीमा दक्षिणपूर्वी एसियाको सानो देश कसरी शीर्ष स्थानमा छ ? ६० लाख जनसंख्या भएको सिंगापुर ठूला लगानीकर्ताका लागि स्वर्ग नै बनेको छ । यसको कारण व्यापारमा खुलापन, परिवर्तनशील प्रविधिसँगै परिवर्तन, राजनीतिक स्थिरता र कम भ्रष्टाचार हो । सिंगापुरले प्राविधिक, उत्पादन र वित्तीय सेवाहरूमा प्रत्यक्ष विदेशी लगानीका साथै कम कर र व्यापारमा बाधाहरू हटाउन प्रोत्साहन गर्छ । यो सानो देशले कम्पनीहरूलाई यहाँ बस्न प्रोत्साहित मात्र गर्दैन, व्यापारिक गतिविधि बढाउन बन्दरगाह, विमानस्थल, सडक र सार्वजनिक यातायातमा पनि ठूलो लगानी गरेको छ । सिंगापुर पनि समुद्री व्यापारको प्रमुख केन्द्र हो । यसमा उच्च दक्ष जनशक्ति छ जसले ठूला लगानीकर्ताहरूलाई आकर्षित गर्छ । अर्जेन्टिना, परिवर्तनको हावा व्यापारका हिसाबले शीर्ष १० देशबाहेक अर्को सूची पनि ईआईयूको प्रतिवेदनमा दिइएको छ । यो सूचीमा र्यांकिङका आधारमा देशको नाम समावेश गरिएको छैन, तर परिस्थितिमा सुधार आएको र आगामी वर्षहरूमा थप लगानी आकर्षित गर्न सक्ने देशको नाम समावेश गरिएको छ । यस सूचीमा पहिलो नाम ग्रीस (ग्लोबल र्यांकिङमा ३४औँ स्थानमा), त्यसपछि अर्जेन्टिना (५४औँ स्थानमा), भारत (५१औँ स्थानमा), अंगोला (७८औँ स्थानमा) र कतार (२६औँ स्थानमा) रहेको छ । दक्षिणपन्थी नेता जेभियर माइली दक्षिण अमेरिकी देश अर्जेन्टिनाको राष्ट्रपति बनेपछि त्यहाँको अवस्थामा सुधार आएको छ र यो ग्रीसपछि दोस्रो स्थानमा छ ।आगामी पाँच वर्षमा यहाँ निजी लगानी भित्र्याउने प्रचुर सम्भावना छ । निकोलस भन्छन्, ‘हामीलाई लाग्छ कि आगामी वर्षहरूमा यहाँको सरकारले व्यापारका लागि नकारात्मक हुने धेरै हस्तक्षेपकारी नीतिहरू परिवर्तन गर्नेछ ।’ जसमा खासगरी खानी र ऊर्जा क्षेत्रमा व्यापारको उदारीकरण, मुद्राबाट सरकारी नियन्त्रण हटाउने र विदेशी लगानी बढाउने समावेश छन् । अर्थतन्त्रको दिशा बदल्न महत्वपूर्ण सावित हुन सक्ने मूल्य नियन्त्रणमा माइली सरकारले सरकारको भूमिकालाई पनि घटाउँदै आएको अर्को महत्वपूर्ण विषयलाई पनि ईआईयूले ख्याल गरेको छ । तर, अर्जेन्टिना सरकारले ती सुधारहरू लागू गर्न थालेको छ र कांग्रेस ट्रेड युनियनहरूबाट कठिनाइहरूको सामना गरिरहेको छ ।द इकोनोमिस्टका अनुसार सुधारको लागि अझै धेरै ठाउँ छ। अर्को देश जसले आफ्नो र्यांकिङ सुधार गरेको छ त्यो हो डोमिनिकन रिपब्लिक । ल्याटिन अमेरिकाको सबैभन्दा राजनीतिक रूपमा स्थिर मानिने यो देश निरन्तर आर्थिक विकासको बाटोमा रहेको निकोलस बताउँछन् । तर, डोमिनिकन रिपब्लिक बजारमा अवसरहरू सीमित छन् र यो सानो अर्थतन्त्र भएकाले यहाँ आफ्नो स्थान बनाउन धेरै गाह्रो रहेको उनी बताउँछन् । यद्यपि, विज्ञहरूको रायमा, यो लगातार अगाडि बढिरहेको छ। भारत, युवा जनसंख्याको फाइदा ईआइयूको प्रतिवेदनअनुसार लगानीकर्ताले चीनबाहिर अन्य देशमा लगानी गर्न चाहन्छन् र भारतले यसबाट फाइदा लिन सक्छ । भारत चीनभन्दा फराकिलो बजार सम्भावना प्रदान गर्ने एक मात्र बजार हो । यहाँ युवाहरुको बाहुल्यता रहेकोले श्रमिक मागअनुसार आपूर्ति हुन सक्छ । देशमा बलियो आर्थिक आधार, डिजिटल पूर्वाधार र युवा जनसंख्या भएको बेला सरकारले उत्पादन क्षेत्रमा थप लगानी आकर्षित गर्न नीतिगत परिवर्तनतर्फ काम गरिरहेको छ । साथै, आगामी दिनमा कतार र भारत बलियो रूपमा अगाडि बढ्ने दुई देश हुन सक्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । नीतिगत तहमा ठूला परिवर्तन हुन सक्ने, पूर्वाधार आयोजनामा लगानी र बजार अवसर पनि बढ्ने देशहरू यी हुन् । चिलीको र्यांकिङमा गिरावट अर्जेन्टिनाको छिमेकी चिली ल्याटिन अमेरिकी देश बनेको छ जुन ईआईयूको वरीयतामा सबैभन्दा राम्रो स्थानमा छ । तर, यसको वरियतामा आठ अंकले गिरावट आएको छ र यो सूचीको २२औं स्थानबाट ३० औं स्थानमा झरेको छ । निकोलस भन्छन्, ‘गब्रिएल बोरिकको वर्तमान सरकारले व्यापारका लागि राम्रो नभएका नीतिहरूलाई बढावा दिइरहेको छ।’ लिथियमको उदाहरण दिँदै उनले सरकारले बनाएको नीतिअनुसार यस क्षेत्रमा लगानी गर्न चाहने कम्पनीले अनिवार्य रूपमा सरकारसँग साझेदारी गर्नुपर्ने बताए । ‘यो लगानीको लागि नकारात्मक छ,’ निकोलस भन्छन् । ईआईयूको विश्लेषणमा चिलीलाई निम्न स्थानमा राख्नुको अर्को कारण यो हो कि सरकारले श्रम कानून बनाएको छ जुन ‘बढी प्रतिबन्धात्मक’ छ । यसमा न्यूनतम ज्याला बढाउने र काम गर्ने घण्टा घटाउने जस्ता कदमहरू समावेश छन्। खानी क्षेत्रमा विदेशी लगानीकर्तालाई पनि प्रतिबन्ध लगाइएको अर्थविद्हरू बताउँछन् । निकोलस साल्डिया भन्छन्, ‘राजनीतिक रूपमा चिली झन्झन् ध्रुवीकरण हुँदै गइरहेको छ, जसले अस्थिरता बढाउँदैछ । चिलीमा लगानीको सम्भावनालाई असर गर्ने अर्को कारण यहाँ अपराध दर बढेको छ । र, यो गम्भीर सुरक्षा चिन्ताको विषय बनेको छ ।’ चिलीका बारेमा ‘द इकोनोमिस्ट’ भन्छ, ‘मानिस अपहरण भइरहेका छन्, देशमा संगठित आपराधिक गिरोह छन् जसले देशको सुरक्षाको धारणालाई चुनौती दिएको छ । देशले सामना गरिरहेको यी चुनौतिहरूको बावजुद ईआईयूले चिलीलाई कर, प्रतिस्पर्धाको स्तर, वित्तीय बजारको विकास र पूर्वाधार विकासको आधारमा व्यापार गर्न राम्रो ठाउँको रूपमा मूल्यांकन गरेको छ । अनुसन्धानकर्ताहरूले नियामक उपायहरू जस्तै बैंक स्वतन्त्रता, संस्थागत बल, न्यायपालिकाको कार्यप्रणाली, कम भ्रष्टाचार, र समष्टि आर्थिक स्थायित्व जस्ता अन्य सुदृढीकरण उपायहरू समावेश गरेका थिए । देशको मूल्यांकनलाई असर गर्ने अर्को कारक भनेको लगानीको स्पष्ट व्यवस्था हो। ईआईयूको विश्लेषणले चिलीको जनसङ्ख्या बुढो हुँदै गएको तर विदेशबाट विभिन्न शैक्षिक स्तरका साथ ठूलो संख्यामा कामदार आउने गरेकोले देशमा युवा कामदारहरूको फौज सृजना भइरहेको पनि उल्लेख गरेको छ । ईआईयूको र्यांकिङमा दोस्रो ल्याटिन अमेरिकी देश मेक्सिको ( विश्वव्यापी स्थानमा ४५औं स्थान) र तेस्रो कोस्टारिका (४७औं स्थान) छ । उही समयमा भेनेजुएला ल्याटिन अमेरिका र सम्पूर्ण विश्वका देशहरूको सूचीमा अन्तिम स्थानमा छ । बीबीसी
चिकित्सक नहुँदा हेटौंडा अस्पतालमा उपकरण थन्किए, समस्यामा बिरामी
हेटौंडा । हेटौंडा अस्पतालमा मुटुरोग विशेषज्ञ नहुँदा उपकरण थन्किका छन् । मुटुरोग चिकित्सक नियुक्त नहुँदा ती उपकरण थन्किएका अस्पताल सञ्चालक समितिका सदस्य उत्सव चौलागाईंले बताए । बिरामीको अत्यधिक चाप रहने अस्पतालमा चिकित्सक नभएर उपकरण थन्काउन बाध्य भएको बताउँदै सञ्चालक सदस्य चौलागाईंले चाँडोभन्दा चाडो चिकित्सक नियुक्तिका निम्ति सम्बन्धित निकायलाई घच्घच्चयाइरहेको बताए । उनले भने, ‘मुटुरोग विशेषज्ञको नियुक्तिका लागि गरिएको विज्ञापनमा एक जना चिकित्सकको आवेदन पर्यो तर उमेरका कारण उनलाई नियुक्ति दिन मिलेन । विज्ञापन भएका बेला निवेदन पर्दैनन् र परेका निवेदनमा पनि उमेर नपुग्ने, मापदण्ड पूरा नहुनेलगायत विविध समस्या आइलाग्छन् ।’ अन्य उपकरण अन्य विशेषज्ञबाट पनि चलाउन सकिने तर मुटुरोगका उपकरण मुटुरोग विशेषज्ञबाहेकले चलाउन नसक्ने भएकाले चिकित्सक नियुक्तिबिना उपकरण प्रयोगमा ल्याउन कठिन भएको उनको भनाइ छ । अस्पतालले स्त्रीरोग विशेषज्ञ सेवा सञ्चालन गरेपछि मधेस प्रदेशबाट सुत्केरी हुन आउनेको सङ्ख्यामा वृद्धि भइरहेको छ । हाडजोर्नी, छालारोग, सघन उपचार कक्षलगायत सेवा पनि उपलब्ध भएकाले अस्पतालमा बिरामीको चाप बढेको सदस्य चौलागाईंले बताए । रोटरी क्लब अफ मकवानपुरको सहयोगमा आठ महिनाअघि ल्याइएको रु एक करोडको उपकरण प्रयोगविहीन छ । अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट श्रीधर अर्यालले विशेषज्ञ चिकित्सकको शीघ्र व्यवस्था मिलाइने प्रतिबद्धता व्यक्त गर्नुभएको छ ।
पश्चिमी र स्थानीय वायुको प्रभाव : बागमतीलगायत चार प्रदेशमा वर्षाको सम्भावना
काठमाडौं । हाल नेपालमा पश्चिमी वायु र स्थानीय वायुको आंशिक प्रभाव रहेको जल तथा मौसम विज्ञान विभाग, मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । महाशाखाका अनुसार कोशी, बागमती र मधेश प्रदेश लगायत देशको पहाडी भू-भागमा आंशिकदेखि मुख्यतया बदली रहनुका साथै बाँकी भागको मौसम सफा रहेको छ । आइतबार दिउँसो देशको पहाडी भू-भागमा आंशिकदेखि साधारणतया बदली रही बाँकी भू-भागमा आंशिक बदलीदेखि मौसम मुख्यतया सफा रहने छ । कोशी, बागमती, गण्डकी र कर्णाली प्रदेशको पहाडी भू-भागको थोरै स्थानका साथै बाँकी पहाडी भू-भागको एक/दुई स्थानमा मेघगर्जन / चट्याङसहित हल्का वर्षाको सम्भावना रहेको छ । कोशी र बागमती प्रदेशको उच्च पहाडी तथा हिमाली भू-भागको थोरै स्थानका साथै बाँकी उच्च पहाडी तथा हिमाली भू-भागको एक/दुई स्थानमा हल्का हिमपातको सम्भावना रहेको छ । राती भने सुदूरपश्चिम प्रदेशलगायत गण्डकी र कर्णाली प्रदेशको पहाडी भूभागमा आंशिकदेखि साधारणतया बदली रही बाँकी भू-भागमा मौसम मुख्यतया सफा रहने छ । गण्डकी र कर्णाली प्रदेशको पहाडी भू-भागका एकदुई स्थानमा मेघगर्जन र चट्याङसहित हल्का वर्षाको सम्भावना रहेको छ । गण्डकी र कर्णाली प्रदेशको उच्च पहाडी तथा हिमाली भू-भागका एक/दुई स्थानमा हल्का हिमपातको सम्भावना रहेको छ।