चिनी महँगिएपछि घट्यो उपभोग, २२ प्रतिशत उपभोक्ताले कम गरे दैनिक प्रयोग
काठमाडौं । चिनीको मूल्य लगातार बढेपछि उपभोक्ताले यसको प्रयोग घटाउन थालेका छन् । भारतमा गरिएको एक सर्वेक्षणले चिनी महँगिएसँगै उल्लेख्य संख्यामा मानिसले दैनिक खपत कम गरेको देखाएको हो । मूल्यवृद्धिले उपभोक्ताको खर्च मात्र होइन, खानपानको बानीमा समेत असर पार्न थालेको सर्वेक्षणले संकेत गरेको छ । भारतीय उपभोक्ता मामिला विभागका अनुसार जुलाई २०, २०२६ मा चिनीको औसत खुद्रा मूल्य प्रतिकिलो ४८.१८ भारतीय रुपैयाँ रहेकोमा अगस्ट २० सम्म बढेर ५५.७० रुपैयाँ पुगेको छ । चाडपर्वको मुखमा चिनीको मूल्य बढेपछि सरकारले सेप्टेम्बर ३० सम्म चिनी निर्यातमा रोक लगाएको छ भने अक्टोबर ३१ सम्म १० लाख टन कच्चा चिनी भन्सार महसुलबिना आयात गर्न अनुमति दिएको छ । बढ्दो मूल्यको प्रभाव बुझ्न ‘लोकल सर्कल्स’ले गरेको सर्वेक्षणमा ४८ प्रतिशत उपभोक्ताले पहिलेजस्तै चिनी किनिरहेको बताएका छन् । तर २२ प्रतिशतले चिनीको खपत घटाएको प्रतिक्रिया दिएका छन् । अर्को २२ प्रतिशतले पहिलेकै मात्रामा चिनी प्रयोग गरे पनि खर्च बढेको बताएका छन् । यस्तै ४ प्रतिशतले मिठाइ तथा गुलियो परिकार किन्ने मात्रा घटाएको र ४ प्रतिशतले चिनीको विकल्प प्रयोग गर्न थालेको बताएका छन् । सर्वेक्षणअनुसार १९ प्रतिशत सहभागीले आफूले चिनी नै नखाने बताएका छन् । २८ प्रतिशतले दैनिक करिब १० ग्राम चिनी सेवन गर्ने, २५ प्रतिशतले १० देखि २५ ग्राम, १४ प्रतिशतले २५ देखि ५० ग्राम, ९ प्रतिशतले ५० देखि १०० ग्राम र ५ प्रतिशतले दैनिक १०० ग्रामभन्दा बढी चिनी प्रयोग गर्ने बताएका छन् । सर्वेक्षणले चिनीको मूल्यवृद्धिसँगै उपभोक्ता खर्चमा दबाब बढ्नुका साथै धेरै मानिसले स्वास्थ्य र खर्च दुवैलाई ध्यानमा राख्दै चिनीको प्रयोग घटाउन थालेको देखाएको छ ।
फेरि चम्कियो बिटक्वाइन, ३ दिनमै २० प्रतिशत बढीले उछाल
काठमाडौं । बिटक्वाइन मंगलबार (आज) ८० हजार डलरको स्तर पार गरेको छ । बिटक्वाइनमा आधारित स्पट एक्सचेन्ज ट्रेडेड फन्ड (ईटीएफ) मा पुनः लगानी बढ्नु र लगानीकर्ताको जोखिम लिन सक्ने क्षमता बढेसँगै क्रिप्टोकरेन्सी बजारमा जारी उछाल थप बलियो बनेको हो । बिटक्वाइनको मूल्य पछिल्लो पटक २ प्रतिशतभन्दा बढीले बढेर ८० हजार ५०१ डलर पुगेको थियो । गत सातादेखि सुरु भएको तीव्र वृद्धि अझै जारी छ । तीन दिनमै बिटक्वाइनको मूल्य २० प्रतिशतभन्दा बढीले बढेको छ, जुन सन् २०२३ यताकै सबैभन्दा ठूलो तीनदिने वृद्धि हो । मूल्य बढेसँगै क्रिप्टो बजारमा ‘सर्ट स्क्विज’ हुँदा ४ अर्ब डलरभन्दा बढीको मन्दीको पक्षमा राखिएका कारोबार बन्द भएका थिए । अमेरिकी ट्रेजरीले लामो अवधिका सरकारी ऋणपत्रको खरिद दोब्बर बनाउने घोषणा गरेपछि पनि बजारमा सकारात्मक प्रभाव परेको थियो । त्यस घोषणाले केही समयका लागि ऋणपत्रको प्रतिफल घटाएको र जोखिमयुक्त सम्पत्तिप्रति लगानीकर्ताको माग बढाएको थियो । मुद्रास्फीति र सरकारी ऋणप्रतिको बढ्दो चिन्ताले सीमित आपूर्ति भएका सम्पत्तिप्रति पनि आकर्षण बढाएको छ । संस्थागत लगानीकर्ताको मागसमेत पुनः बढेको छ । अमेरिकामा स्पट बिटक्वाइन ईटीएफमा गत साता १ अर्ब ९२ करोड डलरको खुद लगानी भित्रिएको थियो । यो गत अक्टोबरपछि एक सातामा आएको सबैभन्दा ठूलो लगानी हो । अक्टोबरमै बिटक्वाइनले अघिल्लो चक्रको उच्चतम मूल्य छोएको थियो । यद्यपि, बिटक्वाइनको यो उछाल लामो समयसम्म टिक्छ कि टिक्दैन भन्ने प्रश्न भने कायमै छ । अक्टोबरदेखि बिटक्वाइन लामो समयदेखि कमजोर अवस्थामा थियो । बीटीआईजीका अनुसार सन् २०२३ को जनवरीमा पनि यस्तै तीव्र वृद्धि भएको थियो, तर त्यसबेला प्रारम्भिक उछाल केही समयमै कमजोर बनेको थियो । त्यसपछि बिटक्वाइनले आफ्नो २००(दिने औसत मूल्य आसपासमा समर्थन पाएको थियो । फन्डस्ट्राटले सोमबार जारी गरेको विश्लेषणमा गत साताको ‘सर्ट स्क्विज’पछि भएको खरिदले बिटक्वाइनको पछिल्लो वृद्धि केवल अस्थायी उछाल नभई ‘दीर्घकालीन रूपमा टिक्न सक्ने’ संकेत गरेको जनाएको छ । संस्थाले बिटक्वाइन र इथर ईटीएफमा भएको बलियो लगानी, कारोबारमा भएको वृद्धि तथा लगानीकर्ताले क्रिप्टोकरेन्सी खरिद गर्न प्रयोग गर्ने ‘स्टेबलक्वाइन’को उत्पादन बढेको विषयलाई यसको आधार मानेको छ । इथरको मूल्य पनि १.१७ प्रतिशतले बढेर २ हजार ४९८ डलर पुगेको छ । त्यस्तै, एक्सआरपी २.६ प्रतिशतले बढेर १.५२ डलर पुगेको छ । कोइनगेकोका अनुसार एक्सआरपीको मूल्य पछिल्लो सात दिनमा करिब ५० प्रतिशतले बढिसकेको छ । विकल्प कारोबार बजारको गतिविधिले पनि लगानीकर्ताहरू बिटक्वाइनको पछिल्लो उछाल टिक्नेमा थप विश्वस्त हुँदै गएको देखाएको फन्डस्ट्राटले जनाएको छ । यसअघिका सुधारका क्रममा लगानीकर्ताले मुख्यतः छोटो अवधिको मूल्य वृद्धिमा दाउ लगाउने गरेका थिए । तर अहिले उनीहरूले भविष्यमा बिटक्वाइनको मूल्य बढ्दा लाभ लिन सक्ने गरी लामो अवधिका कारोबारमा समेत लगानी गरिरहेका छन् । फन्डस्ट्राटले विश्वकै सबैभन्दा ठूलो कर्पोरेट बिटक्वाइन धारक ‘स्ट्राटेजी’ले पछिल्लो दुई सातादेखि नयाँ बिटक्वाइन खरिद नगरेको अवस्थामा समेत मूल्य बढेको उल्लेख गरेको छ । यदि ईटीएफमा बलियो माग कायमै रहँदा स्ट्राटेजीले पुनः बिटक्वाइन खरिद गर्न थाल्यो भने त्यसले मूल्यमा थप उछाल ल्याउन सक्ने अनुमान गरिएको छ ।
अस्ट्रेलियाका मुख्य सहरमा कमाइको आधाभन्दा बढी घरभाडामै खर्च
काठमाडौं । अस्ट्रेलियाका सबै मुख्य सहरमा औसत आम्दानीको आधाभन्दा बढी हिस्सा घरभाडामा खर्च हुने गरेको एक प्रतिवेदनले देखाएको छ । सोमबार सार्वजनिक गरिएको एभ्रिबडिज होम नामक आवास वकालत समूहको प्रतिवेदनअनुसार देशका सबै राजधानी सहरमा एउटा फ्ल्याट (युनिट) भाडामा लिन औसत राष्ट्रिय आम्दानीको ५० प्रतिशतभन्दा बढी रकम खर्च गर्नुपर्ने अवस्था छ । प्रतिवेदनका अनुसार वार्षिक ७० हजार अस्ट्रेलियाली डलर कमाउने व्यक्तिको आम्दानीको ५६ प्रतिशत हिस्सा राष्ट्रिय औसत घरभाडा तिर्नमै खर्च हुने गरेको छ । त्यस्तै, वार्षिक ४० हजार अस्ट्रेलियाली डलर कमाउने व्यक्तिका लागि आवास खर्च कुल आम्दानीको ८९ प्रतिशत पुग्छ भने वार्षिक १ लाख डलर आम्दानी गर्नेहरूले समेत आफ्नो कमाइको ४१ प्रतिशत हिस्सा भाडामै खर्च गर्नुपर्ने अवस्था छ । अस्ट्रेलियाका आठवटै मुख्य सहरमा औसत कमाइ गर्ने कर्मचारीले एउटा युनिटको औसत भाडा तिर्न आफ्नो आम्दानीको कम्तीमा ५१ प्रतिशत खर्च गर्नुपर्ने देखिएको छ । सिड्नीमा ७० हजार अस्ट्रेलियाली डलर कमाउने व्यक्तिले आफ्नो आम्दानीको ६९ प्रतिशत हिस्सा साप्ताहिक घरभाडामै खर्च गर्नुपर्ने देखिएको छ । यो अन्य सबै सहरको तुलनामा उच्च अनुपात हो । अस्ट्रेलियाली तथ्याङ्क विभागको तथ्याङ्कअनुसार अगस्ट २०२५ सम्ममा अस्ट्रेलियाली कर्मचारीको औसत वार्षिक तलब ७४ हजार १०० अस्ट्रेलियाली डलर रहेको छ । आवास वकालत समूहकी प्रतिनिधि माई अजिजले सरकारले सार्वजनिक तथा सामुदायिक आवास निर्माणबाट हात झिकेका कारण देशमा गम्भीर आवास संकट उत्पन्न भएको बताएकी छन् । ‘संघीय सरकारले ठूलो मात्रामा सार्वजनिक र सामुदायिक आवास निर्माण गर्न आवश्यक छ । अस्ट्रेलियालाई आगामी १५ वर्षभित्र करिब १० लाख यस्ता घरको आवश्यकता पर्ने देखिन्छ,’ अजिजले भनेकी छन् ।
