६ वर्षको अनुसन्धानपछि गुगललाई ६ हजार ८८० करोड जरिवाना
काठमाडौं । गुगललाई आयरल्यान्डको डेटा संरक्षण आयोग (डीपीसी) ले लोकेसन डेटा प्रयोग गरेको विषयमा ४० करोड ३० लाख युरो (६ हजार ८८० करोड ) जरिवाना गरेको छ । यो आयरल्यान्डको डेटा सुरक्षा निकायले लगाएको सबैभन्दा ठूलो जरिवानामध्ये एक हो । टेक कम्पनी गुगलविरुद्ध ६ वर्षअघि सुरु गरिएको अनुसन्धानपछि उक्त जरिवाना गरिएको हो । युरोपका विभिन्न उपभोक्ता अधिकारसम्बन्धी संस्थाले गुगलविरुद्ध उजुरी गरेका थिए । डीपीसीले सोमबार जारी गरेको विज्ञप्तिमा अनुसन्धानका क्रममा गुगलले डेटालाई ‘कानुनी’, ‘निष्पक्ष’ वा ‘पारदर्शी’ तरिकाले प्रयोग नगरेको पाइएको जनाएको छ । अनुसन्धान गुगलका तीनवटा सुविधामा लोकेसन डेटा प्रयोग गरिएको विषयमा केन्द्रित थियो । तीमध्ये वेब एन्ड एप एक्टिभिटी, लोकेसन हिस्ट्री र लोकेसन एक्युरेसी रहेका छन् । अनुसन्धानमा २५ मे २०१८ देखि ४ फेब्रुअरी २०२० सम्मको डेटा प्रयोगलाई समेटिएको थियो । लोकेसन डेटा भन्नाले कुनै व्यक्तिको भौगोलिक स्थान पत्ता लगाउन सकिने कुनै पनि प्रकारको डेटालाई जनाउँछ। डीपीसीका डेपुटी कमिस्नर ग्राहम डोयलले सोमबार जारी गरेको बयानमा लोकेसन डेटाबाट कुनै व्यक्तिबारे पर्याप्त जानकारी प्राप्त गर्न सकिने र त्यसमा अत्यन्तै निजी जानकारीसमेत हुन सक्ने बताएका छन् । रिपोर्टअनुसार गुगलले डेटा प्रयोग गर्ने क्रममा जनरल डेटा प्रोटेक्सन रेगुलेसन (जीडीपीआर) को उल्लंघन गरेको पाइएको छ । जीडीपीआर युरोपेली संघको डेटा गोपनीयता तथा सुरक्षा सम्बन्धी कानुन हो, जुन २५ मे २०१८ देखि लागू भएको थियो । डोयलले भनेका छन्, ‘जनरल डेटा प्रोटेक्सन रेगुलेसनले सम्पूर्ण युरोपेली आर्थिक क्षेत्रमा मानिसको व्यक्तिगत डेटालाई व्यापक सुरक्षा प्रदान गर्छ। यसअन्तर्गत व्यक्तिगत डेटा कानुनी, निष्पक्ष र पारदर्शी तरिकाले प्रयोग गर्नुपर्छ ।’ गुगलले के भन्यो ? गुगलले एक विज्ञप्तिमार्फत यो विषय पुराना नीतिसँग सम्बन्धित रहेको र ती नीतिहरू अहिले अद्यावधिक भइसकेको जनाएको छ । गुगलले भनेको छ, ‘यो मामला अहिले अद्यावधिक भइसकेका पुराना नीतिसँग सम्बन्धित छ । सन् २०१९ यता हामीले आफ्ना प्रक्रियामा उल्लेखनीय परिवर्तन गरेका छौं र लोकेसन डेटा व्यवस्थापन गर्न सहज हुने थप प्रभावकारी उपकरणहरू पनि सुरु गरेका छौं ।’ गुगलले पछिल्ला वर्षमा डेटा सुरक्षालाई थप मजबुत बनाउन विभिन्न कदम चालिएको पनि जनाएको छ । त्यसमा ‘इन्डस्ट्री-फर्स्ट अटो-डिलिट कन्ट्रोल्स’ पनि रहेको कम्पनीको भनाइ छ । यस सुविधामार्फत प्रयोगकर्ताले आफ्नो खातामा डेटा प्रत्येक तीन, १८ वा ३६ महिनामा स्वतः मेटिने गरी सेट गर्न सक्छन् । कम्पनीका अनुसार व्यक्तिगत डेटाको सुरक्षा गर्न अन्य उपायसमेत लागू गरिएको छ । त्यसमध्ये ‘सिम्पल एड्स म्यानेजमेन्ट’ सुविधा पनि रहेको छ, जसबाट प्रयोगकर्ताले व्यक्तिगत रुचिका आधारमा देखाइने विज्ञापन पूर्ण रूपमा बन्द गर्न सक्छन् । गुगलले डेटा प्रयोगमा थप पारदर्शिता ल्याइएको दाबी पनि गरेको छ । यसअन्तर्गत लोकेसन डेटा प्रयोग र खाता सेटिङसँग सम्बन्धित विस्तृत जानकारी एउटै स्थानमा उपलब्ध गराइएको कम्पनीले जनाएको छ ।
इरानी एयरलाइन्समाथि विश्वव्यापी प्रतिबन्ध, टर्कीए–इराक–जर्जिया पनि थपिए
काठमाडौं । अमेरिकी वित्तमन्त्री स्कट बेसेन्टले २३ सेप्टेम्बरदेखि विश्वभर इरानी एयरलाइन्सका लागि हवाई क्षेत्र बन्द गरिने घोषणा गरेका छन् । त्यससँगै टर्कीए, इराक र जर्जियाले पनि इरानी एयरलाइन्सलाई आफ्नो हवाई क्षेत्रमा प्रवेशमा रोक लगाउने घोषणा गरेका छन् । एएफपीका अनुसार अमेरिकी ट्रेजरी विभागको घोषणापछि इराकले इरानी एयरलाइन्सका उडान निलम्बन गर्ने त्यहाँका दुई अधिकारीले सोमबार बताएका छन् । त्यसपछि जर्जियाले पनि आफ्नो हवाई क्षेत्रमा इरानी एयरलाइन्सको प्रवेशमा प्रतिबन्ध लगाएको छ । यसअघि शनिबार इरानी एयरलाइन्स महान एयरले टर्की सरकारको अनुरोधमा टर्कीका लागि आफ्ना उडान निलम्बन गरेको घोषणा गरेको थियो । कम्पनीका अनुसार टर्की सरकारले उसलाई उडान रोक्न आग्रह गरेको थियो । करिब दुई साताअघि अमेरिकी ट्रेजरी विभागले २७ वटा ईरानी एयरलाइन्सलाई आफ्नो प्रतिबन्ध सूचीमा समावेश गरेको थियो । त्यसयता इरानका विमानन कम्पनीमाथि अन्तर्राष्ट्रिय दबाब थप बढेको छ ।
जापानमा वृद्धवृद्धाको संख्या ऐतिहासिक उचाइमा : हरेक दशमध्ये तीनजना ज्येष्ठ नागरिक
काठमाडौं । जापानमा ६५ वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका नागरिकको संख्या हालसम्मकै उच्च बिन्दुमा पुगेको छ । जापान सरकारले सार्वजनिक गरेको पछिल्लो तथ्यांकअनुसार मुलुकको कुल जनसंख्याको २९.६ प्रतिशत अर्थात् करिब ३ करोड ६२ लाख ४० हजार नागरिक ६५ वर्षमाथिका छन् । ‘ज्येष्ठ नागरिक सम्मान दिवस’को पूर्वसन्ध्यामा सार्वजनिक यो तथ्यांकले जापानको गहिरिँदो जनसांख्यिक संकटलाई पुनः उजागर गरेको छ । जापानको आन्तरिक मामिला तथा सञ्चार मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको विवरणअनुसार गत वर्षको तुलनामा ज्येष्ठ नागरिकको संख्यामा करिब २० हजारले वृद्धि भएको छ । लिङ्गका आधारमा हेर्दा पुरुषको तुलनामा महिला ज्येष्ठ नागरिकको संख्या बढी छ । जसमा महिला २ करोड ५४ लाख र पुरुष १ करोड ५७ लाख रहेका छन् । उमेर समूहका आधारमा ७० वर्षमाथिका २ करोड ९१ लाख, ७५ वर्षमाथिका २ करोड १६ लाख र ८० वर्षमाथिका १ करोड २८ लाख नागरिक रहेका छन् । जनसंख्याको वृद्धिसँगै जापानको श्रम बजारमा ज्येष्ठ नागरिकको सहभागिता पनि बढ्दो छ । तथ्यांकअनुसार सन् २०२४ मा ६५ वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेरका करिब ९४ लाख ३० हजार मानिस रोजगारमा संलग्न छन् । यो संख्या लगातार २२औँ वर्षसम्म बढेको हो । कुल जापानी रोजगारीमा ज्येष्ठ नागरिकको हिस्सा १३.८ प्रतिशत पुगेको छ, जुन आफैँमा एउटा नयाँ कीर्तिमान हो । विशेषगरी थोक तथा खुद्रा व्यापार क्षेत्रमा सबैभन्दा धेरै करिब १३ लाख १० हजार ज्येष्ठ नागरिक सक्रिय रहेको पाइएको छ । जापानको जनसंख्याको बनोटमा आइरहेको यो बदलावले भविष्यका लागि गम्भीर चुनौती खडा गरेको छ । नेसनल इन्स्टिच्युट अफ पपुलेसन एन्ड सोसल सेक्युरिटी रिसर्चका अनुसार सन् २०४० सम्ममा ६५ वर्षमाथिका नागरिकको हिस्सा बढेर ३४.८ प्रतिशत पुग्ने अनुमान गरिएको छ । सन् १९७१ देखि १९७४ सम्म जन्मिएको पुस्ता (सेकेन्ड बेबी बुमर्स) ६५ वर्ष उमेर पार गरेपछि यो अनुपात अझ तीव्र गतिमा बढ्ने निश्चितप्रायः छ । घट्दो जन्मदर र बढ्दो आयुका कारण उत्पन्न यो जनसांख्यिक संरचनाले जापानको सामाजिक सुरक्षा र अर्थतन्त्रमा दीर्घकालीन प्रभाव पार्ने विज्ञहरूको चेतावनी छ ।
