सेवा : पर्यटन

लमजुङ । पर्यटकको ‘हब’ जिल्ला बन्दै गरेको लमजुङमा सञ्चालित विभिन्न घरवास (होमस्टे) मा पर्यटक ह्वात्तै घट्दै गएको छ । वर्षायाममा बाटो अवरुद्व, यात्रामा कठिन, दृश्य राम्रो नदेखिने लगायतका कारण असार महिना लागेदेखि यता यहाँका घरवासमा पर्यटकको सङ्ख्यामा कमी आएपछि पर्यटन व्यवसायी चिन्तित बनेका छन् । नेपालकै पहिलो ‘स्मार्ट भिलेज’ बन्दै गरेको दक्षिण एशियाकै नमूना ग्रामीण पर्यटकीय क्ब्होलासोथर गाउँपालिका–३ मा अवस्थित घलेगाउँ घरवासमा दैनिक ३०० भन्दा बढी पर्यटक आउने गर्दथे । बर्खायाम शुरु भएसँगै पर्यटकको सङ्ख्यामा निकै कमी आएको घलेगाउँ घरवासका व्यवस्थापक समितिका सचिव उमलबहादुर विकले बताएका छन् । असारको मसान्तसम्म दैनिक १०/१२ जना पर्यटक आए पनि साउनदेखि त मुस्किलले एक/दुई जना मात्रै आएको उनले बताए । समितिका अनुसार घरवासमा पर्यटक नअट्ने गरी आउने घलेगाउँ घरवासमा बर्खायाममा भने पर्यटकहरु निकै न्यून भएपछि घरवास सञ्चालकहरु फुर्सदमा छन् । घरवास कार्यक्रममै फुर्सद नहुने घलेगाउँ घरवासका सञ्चालक यतिबेला पर्यटक नआएपछि धानको बीउ रोपिसकेर बारीमा तरकारी तथा फलफूल लगाउने लगायतका काममा व्यस्त भएका छन् । शहरदेखि घरवाससम्म आउने सडक गुणस्तरीय नहुँदा, बर्खायाममा बढी वर्षा हुने, यात्रा कठिन हुने साथै विभिन्न समस्या पर्यटकलाई हुने भएकाले पर्यटकहरु बर्खा लागेसँगै घट्दै गएको ग्रामीण घलेगाउँ पर्यटन व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष तथा क्ब्होलासोथर गाउँपालिकाका अध्यक्ष प्रेमबहादुर घलेले बताए । यहाँका घरवासमा अब आगामी असोज महिनाबाट मात्रै पर्यटकको आगमन हुन थाल्ने उनको भनाइ छ । नेपालकै दोस्रो तथा जिल्लाकै पहिलो घलेगाउँ घरवास कार्यक्रम (घरवास) विसं २०५७ बाट शुरु भयो । समुद्री सतहबाट दुई हजार १०० मिटर उचाइमा रहेको प्राकृतिक छटाले भरिपूर्ण आदिवासी जनजातिमध्ये तमु (गुरुङ)हरुको उद्गमस्थल तथा घले राजाले अन्तिम राज्य सञ्चालन गरेको गाउँ हो घलेगाउँ । यहाँ ३२ दलित र ९३ घर गुरुङको गरी १२५ घरधुरीका स्थानीयको बसोबास रहेको घले (गुरुङ) दलित समुदायले घरवास सञ्चालनमा ल्याएका छन् । दुई घरवास दलितको र ३२ गुरुङ समुदायले सञ्चालन गरेको गरी ३४ घरवास रहेको छ । लमजुङ दरबार नजिकै रहेको बेँसीशहर नगरपालिका–३ काउलेपानी घरवासमा समेत पर्यटक आगमनमा निकै कम भएको छ । दैनिक १०० देखि ३०० सम्म पर्यटक आउने गरेता पनि वर्षायामसँगै कमी आएको ग्रामीण काउलेपानी घरवास व्यवस्थापन समितिले जनाएको छ । यतिबेला कहिलेकाहीँ चार÷पाँच जना पर्यटक आउने गरेको उक्त समितिका अध्यक्ष देवबहादुर गुरुङले बताएका छन् । उहाँ भन्नुहुन्छ, “वर्षायाममा काउलेपानीसम्म आउने बाटो व्यवस्थित हुन नसक्दा पर्यटकको सङ्ख्या घट्नु मुख्य कारण भएको हो । नेवार, गुरुङ, भुजेललगायत विभिन्न समुदायको बसोबास रहेको काउलेपानीमा २५ घरधुरी रहेको छ । सो घरधुरीमध्ये १५ घरमा घरवास सञ्चालन गरिएको छ । समुद्री सतहबाट एक हजार ६०० मिटर उचाइमा रहेको काउलेपानी सन् २०११ बाट घरवास शुरु भएको हो । उक्त काउलेपानी घरवासलाई सन् २०१४ मा सरकारले नेपालकै उत्कृष्ट घरवास घोषणा गरेको थियो । पर्यटन मन्त्रालयले काउलेपानी घरवासलाई सन् २०१६ मा नेपालको उत्कृष्ट घरवासमध्ये एक उत्कृष्ट काउलेपानी घरवासको रुपमा छनोट गरेको थियो । सन् २०१६ मै काउलेपानीलाई खाद्य तथा गुण नियन्त्रण विभागले स्वच्छ र अग्र्यानिक भएको भन्दै नगद रु १० हजारसहित पुरस्कार प्रदान गरेको थियो । सोही वर्ष नेपाल सरकारको स्वास्थ्य तथा जनसङ्ख्या वातावरण मन्त्रालयले काउलेपानीको अध्ययन गरी नेपालकै पहिलो वातावरणमैत्री घरवास घोषणासमेत गरिसकेको छ । यहाँबाट शाहवंशले राज गरेको लमजुङ दरबार, विभिन्न हिमाललगायतका रमणीय स्थलहरु देख्न सकिन्छ । त्यस्तै, सुन्दरबजार नगरपालिका–११ स्थित तुर्लुङकोट घरवासमा असार लागेसँगै हालसम्म एक जना पनि पर्यटक नआएको घरवास सञ्चालक सिजन दुरा बताउँछन् । जिल्लामा राइनास घरवास, सिउरुङ घरवास, नरुवाल मगरगाउँ घरवास, भुस्मे तामाङ घरवासलगायत दर्जनौं घरवास सञ्चालित छन् । बर्खायाम शुरु भएदेखि नै घरवास एवं घरवासमा आउने बाह्य तथा आन्तरिक पर्यटकको सङ्ख्या ह्वात्तै घटेपछि पर्यटनलाई आर्थिक उपार्जनको माध्यम बनाएका परिवारलाई भने समस्या भएको छ । वर्षायामका तीन महिना पर्यटकको गतिविधि शून्यप्रायः रहने भएकाले कतिपयले वैकल्पिक पेशा अङ्गाल्न थालेका छन् । रासस

काठमाडौं । रुपन्देहीको भैरहवामा निर्माणाधीन गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनका लागि जर्मनीको म्युनिख इन्टरनेसनल एयरपोर्टले चासो देखाएको छ । विमानस्थल सञ्चालनको इच्छा जनाउँदै जर्मनीको म्युनिख एयरपोर्टले संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालय र नियामक निकाय नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण (क्यान) लाई पत्र पठाएको हो । जर्मन सरकारको स्वामित्वको उक्त कम्पनीले विमानस्थल सञ्चालनका लागि मन्त्रालय र प्राधिकरणलाई औपचारिक पत्र पठाएको प्राधिकरणले जनाएको छ । नेपालस्थित जर्मनी राजदूताबासमार्फत पर्यटन मन्त्रालय र प्राधिकरणलाई भैरहवा विमानस्थल सञ्चालनका लागि प्रस्ताव आएको प्राधिकरणका महानिर्देशक राजन पोखरेलले राससलाई जानकारी दिएका छन् । “गौतमबुद्ध विमानस्थल सञ्चालनका लागि जर्मनले चासो दिएको छ, जर्मनी राजदूतले पर्यटन सचिवसँग छलफल गरिसकेका छन् । अन्य मुलुकबाट पनि प्रस्ताव आएका छन् । अब, छिट्टै जर्मनीकोतर्फबाट प्रस्ताव पेश हुन्छ”, उनले भने । म्युनिख विमानस्थलमा जर्मन सरकारको २६ प्रतिशत स्वामित्व रहेको छ । यो प्रस्तावप्रति मन्त्रालय र प्राधिकरण दुवै सकारात्मक देखिएको बताइन्छ । गौतमबुद्ध विमानस्थल सम्बन्धमा जर्मनीबाहेक अन्य मुलुकबाट औपचारिक प्रस्ताव नआएको पर्यटन मन्त्रालयका सहसचिव बुद्धिसागर लामिछानेले बताए । उनले भने, “कसलाई जिम्मा दिने भन्नेबारे सबै प्रक्रिया पूरा गरेर छिट्टै निर्णय हुन्छ ।” गत जेठ १६ गतेको मन्त्रिपरिषद् बैठकले गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल ‘जिटुजी’ मोडेलमा सञ्चालन गर्ने निर्णय गरेको थियो । महानिर्देशक पोखरेलका अनुसार गौतमबुद्ध विमानस्थ सञ्चालनका लागि कुन देशको कस्तो कम्पनीलाई जिम्मेवारी दिने भन्ने सम्बन्धमा सरोकारवाला मन्त्रालयका प्रतिनिधि रहने गरी पर्यटन मन्त्रालयमा एक एकाइ गठन गरेर काम अघि बढाइनेछ । मन्त्रालयका सहसचिवको नेतृत्वमा प्राधिकरण, कानून, न्याय तथा संसदीय मामिला, परराष्ट्रलगायत मन्त्रालयको प्रतिनिधि रहनेछन् । त्यसले प्रस्ताव छलफल गर्ने मूल्याङ्कन गर्ने र सरकारलाई सिफारिश गर्ने गरी मन्त्रालयले छिट्टै एकाइ गठन गर्ने जनाइएको छ । जर्मनीसहित अन्य मुलुकबाट पनि विमानस्थल सञ्चालनका लागि प्रस्ताव आएको स्रोतले जनाएको छ । सोही प्रस्तावका आधारमा मन्त्रालयले छलफल अघि बढाएको छ । म्युनिखले गौतमबुद्ध विमानस्थल ५० वर्षका लागि सञ्चालनको जिम्मा दिन प्रस्ताव गरेको बताइएको छ । सञ्चालनमा ढिलाइ आगामी डिसेम्बर महिनासम्म निर्माण सम्पन्न गरी सन् २०२० को जनवरीदेखि व्यावसायिक उडान गर्ने योजनाका साथ धमाधम निर्माण भइरहेको गौतमबुद्ध विमानस्थल पूर्णरुपमा सञ्चालनमा आउन केही ढिलाइ हुने भएको छ । विमानस्थल निर्माण सम्पन्न भएको करीब तीन महिनापछि मात्रै व्यावसायिक रुपमा सञ्चालनमा आउने प्राधिकरणका महानिर्देशक पोखरेलले बताए । “उडान कार्यविधि, अन्तर्राष्ट्रिय नागरिक उड्डयन सङ्गठन (आइकाओ) को सहमति प्रदानका लागि पहल गरिएको छ । भैरहवाबाट विमान प्रवेश बिन्दुका लागि आइकाओमा संयुक्तरुपमा निवेदन दिइएको छ । विमानस्थल सञ्चालनका लागि योग्य छ भनेर प्रमाणित गर्नुपर्ने हुन्छ । त्यो सबै पूरा गरेपछि मात्र सरकारले विमान सञ्चालनका लागि मिति निर्धारणको निर्णय गरेर परीक्षण उडान शुरु गर्छौं”, पाेखरेलले भने । हाल सो विमानस्थलको भौतिक प्रगति ७५ प्रतिशत छ । विमानस्थललाई जसरी पनि सहयोग गरेर चाँडो निर्माण सम्पन्न गर्नेगरी लागेको प्राधिकरणको भनाइ छ । विमानस्थल निर्माणको केही बाँकी काम सम्पन्न गर्नका लागि दुई साताअघि तेस्रोपटक समयावधि थपिएको थियो । आगामी पुस १६ गतेसम्म निर्माण सकिनेछ । प्राधिकरणका निर्देशक प्रदीप अधिकारीले निर्माणको समयावधि थपिए पनि लागतमा कुनै फरक नपर्ने बताए । उनका अनुसार अहिले धावनमार्ग, ‘एप्रोन’, ‘ट्याक्सी वे’ को निर्माण भइसकेको छ । अब, भवनको ‘फिनिसिङ’ र ‘लाइटिङ’ को काम तीव्र गतिमा भइरहेको छ । विमानस्थलको तीन हजार ६० मिटरको धावनमार्गको मुख्य काम पनि सकिएको छ । सन् २०१७ को डिसेम्बर महिनामा निर्माण सक्ने लक्ष्यसहित सन् २०१४ को डिसेम्बर ३१ बाट गौतमबुद्ध विमानस्थल निर्माण शुरु गरिएको थियो । बीचमा दुईपटक समयावधि थपिसकिएको छ । विमानस्थलकोे लागत रु छ अर्ब २२ करोड ५१ लाख रहेको छ । पोखरा तीव्र गतिमा निर्माणाधीन पोखरा क्षेत्रीय अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माण तीव्र गतिमा अघि बढेको प्राधिकरणले जनाएको छ । निर्धारित समय सन् २०२१ जुन अघिनै सञ्चालनमा ल्याउने गरी काम प्रभावकारी रुपमा अघि बढेको आयोजनाले जनाएको छ । गौतमबुद्ध विमानस्थल सञ्चालनकै ढाँचामा पोखरा विमानस्थल सञ्चालन गरिनेछ । यस्तै, बाराको निजगढमा प्रस्तावित दोस्रो अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल निर्माणका लागि पनि आवश्यक प्रक्रिया अघि बढेको छ । प्राधिकरणसँगको सम्झौता अनुरुप नेपाली सेनाले चार किल्ला तोक्ने र तारबार गर्ने काम गरिरहेको छ । विवादमा रहेको रुख कटानका लागि अहिले वन मन्त्रालयलाई पत्राचार गरिएको छ । निजगढ प्राधिकरणको मुख्य प्राथमिकतामा छ । अहिले विमानस्थलमा पर्ने जग्गाको मुआब्जा वितरणको काम भइरहेको प्राधिकरणले जनाएको छ । रासस

काठमाडौँ । नेपाल भ्रमण वर्ष २०२० लाई लक्षित गर्दै अन्तराष्ट्रिय बोम्बो (झाँक्री) सम्मेलन हुने भएको छ । सोमबार काठमाडौंमा पत्रकार सम्मेलनको आयोजना गर्दै नेपाल तामाङ बोम्बो संरक्षण समाजले पुस १४ र १५ गते सम्मेलन गर्ने जनाएको हो । सरकारले सन् २०२० मा २० लाख पर्यटक भित्र्याउने राखेको लक्ष्यलाई सहयोग गर्न र नेपालको कला संस्कृतिलाई विश्वमा चिनाउन सम्मेलनको आयोजना गर्न लागिएको बताइएको छ । सम्मेलनमा करिब एक हजार बोम्बोहरुको सहभागिता गराउने बोम्बो संरक्षण समाजले लक्ष्य राखेको छ । सम्मेलनमा जर्मनी, इटाली, भुटान, भारत र चीनबाट पनि बोम्बोहरु आउने बताइएको छ । नेपाल तामाङ बोम्बो संरक्षण समाजका महासचिव विष्णुबहादुर तामाङले राष्ट्रको कला, संस्कार, संस्कृति र साहित्यलाई विश्वमा चिनाउने उद्देश्यका साथ सम्मेलन गर्न लागिएको बताए । पत्रकार सम्मेलनमा समाजका अध्यक्ष महाराज भोम्जनले नेपालमा बोम्बो(झाँक्री) भनेपछि नकारात्मक र कुरिती कुसंस्कारमात्र सोच्ने भएका कारण त्यो मानसिकता आम मानिसहरुबाट हटाउन, संसारका बोम्बोहरुलाई एकता गर्न र लुकेर रहेका बोम्बोहरुलाई सक्रिय बनाउन सम्मेलन गर्न थालिएको बताए । उनले सम्मेलनका लागि ३५ लाख रुपैयाँ खर्च लाग्ने आयोजकले बताए । यस्तै, बोम्बो संरक्षण समितिले आयोजना गर्ने सम्मेलनमा ट्रेकिङ एजेन्सीस् एसोसिएसन अफ नेपाल (टान)को पनि समन्वय हुने बताइएको छ । टानका बरिष्ठ उपाध्यक्ष खुमबहादुर सुवेदीले सबै जिल्लाका बोम्बोहरुसँग समन्वय गरी कार्यक्रम आयोजना गर्न जरुरी रहेको बताउँदै पर्यटक बढाउने काममा टानले सक्दो सहयोग गर्ने बताए । पत्रकार सम्मेलनमा बोम्बोहरु विभिन्न शैलीको पोशाकको भेषमा उपस्थित भएका थिए ।