४० करोड खर्चेर घण्टाघरको पुनर्निर्माण गरिँदै, भत्काउनु अघि यस्तो देखियो
काठमाडौं । सरकारले घण्टाघरको पुनर्निर्माण गर्ने भएको छ । राष्ट्रिय पुनर्निर्माण प्राधिकरणका अनुसार सरकारले हालको घण्टाघरलाई भत्काएर पुनर्निर्माण गर्ने भएको हो । घण्टाघरको पुनर्निर्माण योजना ओली सरकारकै पालामा बनेपनि बजेट छुट्याउन नसक्दा त्यतिकै रहेको थियो । तर, यो योजनाको लागि अहिले बजेट परेको छ । प्राधिकरणका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुशील ज्ञवालीका अनुसार घण्टाघरको पुनर्निर्माणलाई बहुवर्षीय आयोजनामा राखेर बढीमा डेढ वर्षभित्र पुनर्निर्माण गर्ने योजना रहेको छ । उनले घण्टाघर पुनर्निर्माणमा करिब ४० करोड रुपैयाँ खर्च हुने अनुमान गरिएको बताए । २०७२ को विनाशकारी भूकम्पले क्षति पुगेको घण्टाघर पुनर्निर्माणका लागि पुरातत्व विभागको सहमतिमा विस्तृत परियोजना प्रतिवेदन (डीपीआर) स्वीकृत छ । पुनः निर्मित घण्टाघरको स्वरुप पनि अहिलेको जस्तै हुनेछ भने उचाइ पनि अहिलेकै कायम राखिनेछ ।
बुद्ध एयरमा देखिएको समस्या त्रुटिवश: बुद्धिसागर लामिछाने
फाइल फोटो काठमाडौं । नागरिक उड्डयन सम्बन्धी समस्या र समाधान उपसमितिले हवाइजहाजमा देखिएका प्राविधिक समस्याका सम्बन्धमा छलफल गरेको छ । शुक्रवार सिंहदरवारमा बसेको उपसमितिको बैठकले पछिल्लो समय हवाइजहाजमा देखिएका प्राविधिक समस्याहरुको बारेमा छलफल गरेको हो । छलफलमा संस्कृति पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयका सहसचिव बुद्धिसागर लामिछानेले केही दिनअघि बुद्ध एयरमा देखिएको समस्या त्रुटिवश भएको बताए । उनले बुद्ध एयरमा भएको घटनाको अहिले अनुसन्धान भइरहेको बताए । सहसचिव लामिछानेले विमान मिसिनबाट चल्ने भएकोले कहिलेकाहीँ केही समस्याहरु देखिनु स्वभाविक भएको तर्क गरेका छन् । ‘अस्ति बुद्ध एयरको जुन एउटा घटना भयो,अहिले हामी सबै त्यसको इन्भेष्टिगेशनको चरणमा छौं, अनुसन्धान पूरा भएपछि भन्ने ठाउँ त भइ नै हाल्छ, अस्तिको घटना एउटा प्रिन्सीपल्ली हेर्दा दुर्घटना कसरी हुन्छ ? भन्ने कुरामा यो त जब इन्जिन स्टार्ट हुन्छ, तब घटनाहरु हुन शुरु हुन्छन्, त्यहाँ मिसिन हुन्छ, मान्छे हुन्छन्, आकाशमा, बादल लगायतका धेरै चिजहरुको सम्मिश्रण हुँदा, घटनाहरु हुने सम्भावना भइरहन्छ, कति घटनाहरु रेगुलेटरलाई पनि थाहा हुँदैन, कति कुराहरु पाइलटले मात्रै फेस गरेको हुन्छ र त्यत्तिकै पनि समाधान हुन्छ, कति अप्रेटरकोमा आउँछ, त्यहाँबाट समाधान हुन्छ, साना घटनाहरुलाई हामी इरर भन्छौं, अस्तिको कुरा इरर हो’, उपसचिव लामिछानेले भने । छलफलमा नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका महानिर्देशक राजकुमार क्षेत्रीले प्राधिकरणले आफ्नो क्षेत्रबाट कतै पनि कमजोरी नगरेको बताए । उनले नागरिक उड्ययन प्राधिकरणलाई हीत हुने गरेर राम्रो सुझाव आए सहस्र स्वीकार्ने बताए । महानिर्देशक क्षेत्रीले भने, ‘हाम्रो पार्टबाट हामीले कहीँ कतै कमजोरी छोडेका छैनौं, विगतको घटनाहरु म भन्न चाहन्न,तर अहिले राजुजीको जुन टीम छ, प्लस हामीले बाहिरबाट पनि ल्याएका छौं, उनीहरुले आफ्नो काम गरिरहनुभएको छ, यस्तो मिटिङबाट राम्रो सुझाव आए हामी अलाउड गर्न तयार छौं ।’ त्यस्तै नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका निर्देशक राजु श्रेष्ठले बुद्ध एयरको बारेमा अनुसन्धान भइरहेकोले केही भन्न नमिल्ने बताए । उनले जहाज किन्ने बेलामा हरेक जहाजको पार्टपूर्जा, ल्याण्डिङको आयु तोकेको हुने भन्दै त्यसै आधारमा रहेर छानबिन टोलीले अनुसन्धान गरिरहेको बताए । ‘हालसालैको जुन घटनाको कुरा आयो,घटनाको छानबिन रिपोर्ट नआएसम्म त्यसमा हामी त्यति कमेन्ट गर्दैनौँ, छानबिनमै रहेकोले त्यसबारेमा चर्चा, परिचर्चा गर्दैनौँ, जहाजको मर्मत सम्हारको कुरामा जहाजलाई निर्माण गर्ने क्रममा जहाजको सबै पार्टपूर्जाको लाइफ तोकेको हुन्छ, ल्याण्डिङ, त्यसको पार्टपूर्जामा समय तोकिएको हुन्छ,त्यसपछि त्यो जहाजको जन्मकुण्डली भयो, यो जहाजको उमेर यति हो ।’ उनले भने । यति एयरलाइन्सका अप्रेसन्स म्यानेजर गोविन्द पौड्यालले हरेक विमान उड्नु भन्दाअघि इन्जिनियरहरुले चेक गरेपछि मात्रै उड्ने भएकोले हालै भएको बुद्ध एयरको घटना अपवादमा भएको बताए । कहिलेकाहीँ यस किसिमका घटनाहरु सबै परीक्षण गरिसकेपछि पनि हुने उनले बताए । ‘ठाउँठाउँमा स्टेशनहरुमा इन्जिनियर, टेक्निसियन्सहरु हुनुपर्छ, हरेक पाइलट, इन्जिनियरहरुको लाइसेन्स हुन्छ, नभएकोले केही गर्न पाउँदैन, उड्नुभन्दा अघि सबै परीक्षण हुन्छ, त्यहाँ इन्जिनियरले फिक्स नगरीकन उड्दैन, पाइलटले पनि चेक गरेको हुन्छ, एक ठाउँमा विमान चेक गरेपछि त्यो दिनभर गरिरहनु पर्दैन’, उनले भने । श्री एयरलाइन्सका अध्यक्ष सुधिर मित्तलले गाडीको जस्तै जहाजको पनि टेक्निकल समस्या आउने भएकोले हालै भएको बुद्ध एयरमा त्यही समस्या दोहिरिएको बताए । उनले सधैँ आइरहनु ठूलो समस्या भएको तर कहिलेकाहीँ देखिनुलाई ठूलो समस्या भन्न नसकिने बताए । उनले १५ वर्षको इतिहासमा पहिलोपटक पाङ्ग्रा ननिस्किने समस्या आएको भन्दै यसै समस्यालाई लिएर दण्ड दिन नमिल्ने बताए । अध्यक्ष मित्तलले भने, ‘काहीँ लामो यात्रामा जाँदा गाडीको पनि सबै पार्टहरु चेक गरिन्छ,त्यो हुँदाहुँदै पनि गाडीको पनि त ब्रेकफेल हुन्छ नि,बेलाबेलामा असाधारण रुपले, साधारण होइन, सधैँ हुन्छ भने त्यो समस्या हो, कारबाही गरिनुपर्छ, मैले जानेको यो १५ वर्षमा पहिलो पटक हो, विमानका पाङ्ग्रा ननिस्किएको, अहिलेसम्म मलाई थाहा छैन, सधैँ यस्तो किसिमको समस्या पनि आइरहँदैन, त्यसैले यसै समस्यालाई मात्रै लिएर कारबाही गर्नुहुँदैन ।’ अध्यक्ष मित्तलले अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा हेर्दा पनि विगत ५ वर्ष यता नयाँ जहाज दुर्घटना र समस्या आइरहेको बताए । एथ्री २० नियोमा इतिहासमै सबैभन्दा धेरै उड्दा उड्दै जहाजको इन्जिन बन्द हुने समस्या आएको बताउँदै अध्यक्ष मित्तलले नियमन निकायले तोकेको भन्दा धेरै उडान भरेमा समस्या आइरहने बताए ।
वायुसेवा निगममा बेथितिः कर्मचारी सय दिनदेखि आन्दोलनमा, जहाज जति एयरपोर्टमा घाम ताप्दै
काठमाडौं । नेपालीका ठूला चाडपर्व दशैं, तिहार तथा छठ नजिकिन थालेसँगै आन्तरिक तथा अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने वायुसेवा कम्पनीहरुलाई भ्याइनभ्याई हुन थालेको छ । दशैं आउन २०/२५ दिन बाँकी हुँदादेखि नै आन्तरिक उडान गर्ने वायुसेवा कम्पनीहरुले दशैंका लागि सबै टिकट बुकिङ भइसकेको जनाएका छन् । दशैं अगाडी नै निजी कम्पनीले सबै टिकट सकियो भन्ने दाबी गरिरहँदा सरकारी स्वामित्वको नेपाल वायुसेवा निगमका जहाज भने त्रिभुवन अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल कार्यालयमा घाम ताप्दै थन्किएर बसेका छन् । आन्तरिक उडानका लागि निगमसँग रहेका ३ वटा ट्वीनअटर विमानमध्ये अहिले एउटा जहाजले मात्र उडान गर्ने गरेको छ । बाँकी २ वटा जहाजमध्ये एउटा जहाज सन् २०१४ देखि नै त्रिभुवन अन्तराष्ट्रिय विमानस्थलमा थन्किएर बसेको छ । अर्काे एउटा जहाज पनि विगत १० देखि विग्रिएर बसेको निगम स्रोतले जानकारी दियो । निजी क्षेत्रको लगानीमा सञ्चालित बुद्ध एयरले विभिन्न गन्तव्यमा दैनिक १ सयभन्दा बढी उडान तथा अवतरण गर्दै आएको छ । निजी क्षेत्रका वायुसेवा कम्पनीमध्ये बुद्धले धेरै उडान गर्दै आएको छ भने सरकारी ध्वजाबाहक कम्पनी आन्तरिक उडानको लागि आकाशमा जहाजविहिन जस्तै अवस्थामा पुगेको छ । नेपाल वायुसेवा निगम सञ्चालक समितिलेको २०७७ साउन १५ गते बसेको बैठकले आन्तरिक उडानमा प्रयोग भएका ६ वटा चिनियाँ जहाज ग्राउन्डेड गर्ने निर्णय गरेसँगै सो विमान समेत विमानस्थलमा ग्राउन्डेड छन् । निगमसँग सुगम तथा दुर्गम क्षेत्रमा उडान भर्न ९ वटा जहाज ग्राउन्डेड हुँदा १ वटा जहाजमा सिमित भएको हो । निगमका जहाज पुराना भएका कारण ट्विनअटर विमान उडानभन्दा धेरै ग्राउन्डेड हुने गरेका छन् । अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा न्यून उपस्थिति निगमले आन्तरिकसँगै अन्तर्राष्ट्रिय उडानमा समेत ध्यान दिएको छैन । निगमसँग अन्तर्राष्ट्रिय उडानका लागि दुई सय ७४ सिट क्षमताको दुई थान ‘ए३३०-२००’ वाइडबडी र एक सय ५८ सिट क्षमताको दुई थान ‘ए३२०-२००’ न्यारो बडी गरी ४ जहाज सञ्चालनमा छन् । निगम व्यवस्थापनको वेवास्ताका कारण यसअघि न्यारोबडी जहाजको गन्तव्यमा बाइडबडी जहाजले उडान गर्दै आएको छ । लामो दुरीका लागि भन्दै ल्याइएको वाइडबडी जहाजले गन्तव्य विस्तार नहुँदा क्षमताअनुसार उडान गर्न नपाएर छोटो दुरीको उडान गरिरहेको हो । कोभिडपछि कतारको दोहामा दैनिक उडान गर्दै आएको निगमले दशैं नजिकिएसँगै उडान संख्या कटौति गरेको छ । रोजगारीका लागि खाडी मुलुक पुगेका नेपाली दशैं, तिहार, छठ जस्ता ठूला चाडपर्व मान्न नेपाल फर्किने समयमा नै निगमले उडान घटाएको हो । निगमको यस्तो कार्यले अन्य विमान सेवा कम्पनीहरुलाई व्यवसाय विस्तारमा सहयोग पुगेको छ । निगमसँगै प्रतिस्पर्धा गर्दै आएको हिमालय एयरलाइन्सले यात्रुको संख्या बढेको भन्दै उडान संख्या बढाएर सातामा १० उडान गर्ने गरेको छ । जबकि सोही गन्तव्यमा उडान गर्दै आएको निगम भने यात्रु नपाइएको भन्दै उडान संख्या कटाएर सातामा ३ मा सिमित गरिरहेको छ । अन्य कम्पनीको व्यवसायमा सहयोग पुर्याउनको लागि उच्च व्यवस्थापनले सो क्षेत्रको उडान कटौति गरेको आरोप लाग्ने गरेपनि स्वतन्त्र र प्रभावकारी छानविन हुन नसक्दा यस्तो विषयको सत्य तथ्य पत्ता लाग्न सकेको छैन । १०० दिनदेखि कर्मचारी आन्दोलनमा नेपाल एयरलाइन्सका कर्मचारीहरु विभिन्न माग राखी १०० दिनदेखि आन्दोलनमा छन् । कर्मचारीले विशेष गरेर निगम निजीकरण गर्न लागिएको भन्दै सोको विरोधमा आन्दोलन गरिरहेका हुन् । अहिले निगमका कर्मचारीहरु आन्दोलनमा छन् भने आन्तरिक उडानतर्फका ९ मध्ये ८ वटा जहाज एयरपोर्टमा घाम तापेर बसेका छन् । हाकिम थुनेर खाए तलब सय दिनभन्दा अघिदेखि आन्दोलित कर्मचारीले तलब भने पाइसकेका छन् । आन्दोलनमा खटिएको समयमा तलब रोकिएको भन्दै कर्मचारीले निगमका विभागीय प्रमुखहरुलाई उनीहरुकै कार्यकक्षमा थुनेपछि गत सोमबार नै तलब खाएका हुन् ।
