सेवा : पर्यटन

काठमाडौं । सामान्यतया अमेरिका, यूरोप, अष्ट्रेलिया लगायत विकशित देशमा पुगेका नेपालीहरु उतै बस्ने चाजोपाँजो मिलाउँछन् । उनीहरु उतै सेटल हुने प्रयत्न गर्छन् । कतिपयका लागि विदेश सोख र सपना बनिरहेको छ । स्वदेशमा काम पाइएन, पाइए पनि भनेअनुसारको तलब पाइएन लगायतका समस्याहरु देखाउँदै युवाहरु विदेशिरहेका छन् । तर, विदेशी रहनसहन, विदेशी सपना र त्यो शोख छोडेर आफ्नै देशमा रमाउने र कमाउने योजनाका साथ सुरु भएको छ ‘नेपाल टि कलेक्टीभ’ । तीन जना युवाको सक्रियतामा नेपाल टि कलेक्टीभ काठमाडौंको ठमेलमा सुरु भएको छ । अमेरिकाको न्यूयोर्कमा व्यवसाय गर्दै आएका तीन युवाहरुले अहिले आफ्नो भविश्य नेपालमै देखेका छन् । अमेरिकाको न्यूयोकर्मा अमेजन मार्फत् नेपाली चियालाई बिक्री गर्दै आएका निश्चल बास्कोटा, प्रतिक रिजाल र अमिगो खडका स्वदेशमा नै चियाको ब्राण्ड गर्न कस्सिएका छन् । नेपाली चियालाई अमेजन मार्फत् बिक्री सुरु गरेका उनीहरुले विगत ४ वर्षदेखि ‘नेपाल टि कलेक्टीभ’ नाम मार्फत ब्राण्डीङ गरेर बिक्री गरेका हुन् । उनीहरुले हाल नेपालका विभिन्न स्थानका ८ वटा चिया उद्योगसँग समन्वय गरेर चिया खरिद÷बिक्री गर्दै आएका छन् । हाल नेपालमा उत्पादन भएका चियामध्ये ९६ प्रतिशत चिया भारत निर्यात हुँदै भारतीय ब्राण्ड मार्फत् बिक्री हुने गरेको नेपाल टि कलेक्टीभका सञ्चालक अमिगो खड्का बताउँछन् । ‘अहिले भारतमा मात्रै ९६ प्रतिशतको हाराहारीमा नेपाली चिया निर्यात हुने गरेको छ, तर, नेपाली चिया भनेर आइडन्टिफाइड नै हुँदैन, यसलाई नै परिवर्तन गर्न हामीले नेपाली ब्राण्ड स्थापना गरेका हौं,’ उनले भने । भारत लगायतका देशमा निर्यात भएको चिया नेपाली भएपनि नेपाली ब्राण्डलाई स्थापित गराउन नै अमेरिकाबाट नेपाल फर्किएको उनको भनाइ छ । ‘अहिले नेपालमा किसानले राम्रो उत्पादन गर्छन, तर बजारीकरणमा समस्या झेल्नु परेको छ, चियामा पनि समस्या उस्तै हो’, उनले भने, ‘बजारीकरण गर्न नसकेपछि भारतबाट आएका व्यवसायीहरुलाई सस्तो मूल्यमा दिनुपर्ने जुन बाध्यता छ, त्यही बाध्यताको अन्त्य गर्न नै हामी लागि परेका हौं ।’ उनले विभिन्न देशमा चिया खाँदा भारतीय कम्पनीले ब्राण्डिङ गरेको चियाको लेबलमा मात्र नेपाली चिया उल्लेख हुने गरेको बताए । ‘चियाको ब्राण्डिङ गर्न होलसेलमार्फत् सहज हुने भएपछि साथीहरुले नेपालबाट बोराका बोरा चिया अमेरिका लगेर बिक्री सुरु गर्नुभएको थियो, तर उहाँहरुले आफ्नो ब्राण्ड मार्फत् बिक्री गर्ने भएपछि हामीले नेपाली ब्राण्ड मार्फत बिक्री सुरु गरेका हौं,’ उनले भने । नेपालकोे विभिन्न फार्महरुको चिया कलेक्सन गरेर हामीले बिक्री गछौँ भन्ने जानकारी दिनकै लागि ‘नेपाली टि कलेक्टीभ’ नाम राखिएको उनको भनाइ छ । होलसेल मार्फत चिया बिक्री गर्दा कम्पनीले विभिन्न १२ वटा अन्तर्राष्ट्रिय अवार्ड समेत पाइसकेको छ । नेपाल टि कलेक्टीभको चिया खरिद गर्ने ग्राहक १० हजारभन्दा बढी पुगिसकेका छन् भने ४.८ रेटिङ पुगेको छ । पुर्ख्यौली व्यवसायलाई ब्राण्ड गर्न स्वदेश फर्कियौं नेपाल टि कलेक्टीभका तीन लगानीकर्तामध्ये निश्चल बास्कोटा र प्रतिक रिजालको पुर्खाेली पेशा नै चिया हो । रिजालका हजुरबुबाले ४० वर्षदेखि पाँचथरको फिदिममा ‘कञ्चनजंघा टी स्टेट’ सञ्चालन गर्दै आएका छन् । हजुरबुबाले सञ्चालन सुरु गरेको टी स्टेटमा उत्पादित चिया अमेरिकामा निर्यात गरेर बिक्री सुरु गरेका उनी अहिले नेपाली चियाको ब्राण्डिङ गर्नकै लागि स्वदेशी फर्किएका हुन् । ‘मेरो हजुरबुबाले १९९० मा फिदिममा पहिलो पटक चिया बगान स्थापना गरेर सञ्चालनमा ल्याउनु भएको हो, त्यो बेलामा फिदिममा न सडक पुगेको थियो न त विद्यालय र विद्युत पुगेको थियो, उनी भन्छन्, ‘४० वर्षमा त्यहाँ धेरै परिवर्तन आयो, त्यसको मुख्य कारण नै हजुरबुबाको कञ्चनजंघा टी स्टेट नै हो ।’ सानो हुँदा बुबाआमाले चिया उद्योगमा काम गरेको देखेका उनले फिदिमबाट न्यूयोर्क लगेर बिक्री गर्ने गरेका थिए । करिब ४ वर्ष अमेजन मार्फत् चिया बिक्री गरेका उनले २ वर्षदेखि ‘नेपाली टि कलेक्टीभ’ नेपाली ब्राण्ड स्थापना गरी बिक्री गर्दै आएका छन् । लामो समयसम्म अमेजन मार्फत् चिया बिक्री गर्दा आफ्नै ब्राण्ड बनाउन मन लागेपनि नेपाल टि कलेक्टीभ मार्फत् नेपाली चियाको ब्राण्डिङ गरेको उनी बताउँछन् । ‘मैले नेपालबाट बोराका बोरा चिया लगेर न्यूर्याकमा बिक्री गरें, मैले बिक्री गरेको नेपाली चिया उनीहरुले आफ्नो ब्राण्ड मार्फत बिक्री गर्ने गर्थे, नेपाली चिया तर भारत र दार्जिलिङको ब्राण्ड मार्फत बिक्री भएको देखेपछि हामीले आफ्नै ब्राण्ड बनाएका हौं,’ उनल भने । कम्पनीले चिया बिक्री मार्फत गरेको नाफाको १ प्रतिशत रकम सिधै चिया उत्पादन किसानलाई समेत दिने गरेको छ । नाफाबाट सीमित रकम किसानलाई वितरण गर्दा उनीहरुको मनोबल वृद्धि तथा चिया उत्पादनमा प्रोत्साहन थपिएको उनको भनाइ छ । उनीहरुले चालू आर्थिक बर्षमात्र १३ करोड रुपैयाँभन्दा बढीको कारोबार गर्ने लक्ष्य राखेका छन् । चिया पारखीलाई फाममै लगिने कम्पनीले चिया पारखीहरुलाई बगान देखाउने गरेको छ । विश्वका चिया पारखीको अनुभव सेयरीङ गर्न तथा उनीहरुलाई नेपालको चिया बगान देखाउनका लागि गत वर्ष मात्रै २६ जना अमेरिकीलाई नेपाल ल्याइएको थियो । भिसा र एयर टिकट बाहेक कम्पनीले प्रतिव्यक्ति ३३ सय अमेरिकी डलरमा १० दिनका लागि नेपाला ल्याएर बगानसम्म पुर्याउने गरेको छ । ‘चिया कसरी उत्पादन हुन्छ र कसले उत्पादन गर्छन् भन्ने देखाउन हामीले उनीहरुलाई नेपाल ल्याउँछौँ, यसबाट नेपाली चियाको प्रवद्र्धन गर्नु नै हाम्रो मुख्य उद्देश्य हो’, सञ्चालक रिजालले भने । सन् २०१६ देखि अमेरिकालगायत ४२ भन्दा बढी देशका ग्राहकलाई अर्थोडक्स चिया बिक्री वापत् उनीहरुले हालसम्म १ करोड कप चिया बिक्री दावी गर्छन् । नेपाल टि कलेक्टिभले कालो, सेतो, हरियो र उलोङ चियाका साथै जडीबुटी सहितका मिश्रणको चियाहरु बिक्री गर्दै आएको छ । गत शनिबारदेखि कम्पनीले ठमेलस्थित काठमाडौं गेष्ट हाउसमा चिया बार सञ्चालनमा ल्याएको छ । दराज अनलाइन मार्फत विभिन्न प्रकारका चिया बिक्री गर्दै आएका उनीहरुले पहिलो पटक ठमेलमा चिया बार सञ्चालनमा ल्याएका हुन् ।

काठमाडौं । विदेश घुुम्नु नेपालीहरुका लागि सोख नै बनिसकेको छ । अन्य समयमा फुर्सद नपाएर घुम्न नसकेकाहरुका लागि दशैं तिहार तथा दिपावलीको समय विदेश घुम्नु उत्तम समय हो । दशैं, तिहारमा विदेश घुम्न जानेहरुको संख्या पनि बढ्दै गइरहेको छ । सो कारण पनि पछिल्लो समय विभिन्न ट्राभल्स एजेन्सीहरुले टुर प्याकेजहरु ल्याउन थालेका छन् । सस्तो टुर प्याकेजहरु बनाएर कम्पनीहरुले आकर्षक प्याकेजहरु ध्माधम सार्वजनिक गर्न थालेका छन् । अहिले कतिपयले भिसा अप्लाई गर्न थालेका छन् भने कतिपयले टिकट पनि काटेर घुम्ने तयारी गरिरहेका छन् । सिम्रिक होलिडेज कम्पनीले विदेश घुम्नका लागि विभिन्न प्याकेजहरु सार्वजनिक गरेको छ । कम्पनीले थाइल्याण्ड, सिंगापुर र मलेशिया घुम्न चाहनेहरूका लागि विभिन्न किसिमका प्याकेजहरु ल्याएको हो । कम्पनीका प्रमुख कार्यकारी अधिकृत दिपेन्द्र भट्टराईले थाइल्याण्ड, सिंगापुर र मलेशिया घुम्नका लागि १ लाख ३५ हजार ५ सय रुपैयाँ निर्धारण गरेको छ । उनका अनुसार थाइल्याण्ड, सिंगापुर र मेलेशियमा १० दिन घुम्न सकिनेछ । उनले वर्षेनी यस्ता प्याकेजहरु ल्याउने गरेको धारणा राखे । ‘यो प्याकेजमा विदेश घुम्न चाहनेहरूको लागि अवसर हो, १० दिनमा ४ दिन थाइल्याण्ड, ३ दिन सिंगापुर, २ दिन मेलेशिया घुमाउँछौं, यो आकर्षक प्याकेज हो,’ उनले भने । प्याकेज भित्रै कम्पनीले खाने तथा बस्ने व्यवस्था मिलाएको छ । ‘हामीले उहाँहरूलाई थोरै पैसामा धेरै ठाउँमा घुम्ने अवसर ल्याएका छौं, अन्य ठाउँमा गइयो भने धेरै पैसा पनि लाग्छ, थोरै पैसामा धेरै ठाउँ घुम्ने यो अवसर हो,’ उनले भने । यस्तै, बोन होलिडेज कम्पनीले दशैं लक्षित गर्दै ‘दशैं धमाका अफर’ ल्याएको छ । सो अफर अन्तर्गत विभिन्न देशमा थोरै रकमा घुम्न सकिने छ । कम्पनीले दशैंको अवधिमा अस्ट्रेलिया, बाकु, दुबई लगायत देश घुमाउन प्याकेजहरु ल्याएको कम्पनीका सेल्सम्यान मञ्जिल पौडेलले बताए । उनका अनुसार दशैं अफर अन्तर्गत एक जना विजेताले ५० हजार रुपैयाँको क्यास व्याक पनि पाउनेछन् । कम्पनीले दशैं अफर अन्तर्गत दुबई घुम्न चाहनेहरूको लागि ७९ हजार ५०० रुपैयाँ तोकेको छ । कम्पनीका धेरै जसो अफर सेप्टेम्बर र अक्टोबरको लागि छन् । फ्लाइटमाण्डु होलिडेज कम्पनीले दशैं तिहारपछि थाइल्याण्ड, सिंगापुर र मेलेशिया घुम्ने प्याकेज ल्याएको छ । एक लाख २९ हजार ५०० रुपैयाँमा सो प्याकेज ल्याएको छ । दशैं आउनु अगावै धेरै प्याकेज बुक भइसकेको कम्पनीका प्रबन्ध निर्देशक सुदिप ताम्रकारले बताए । ‘हामीले अहिलेको प्याकेज अक्टुबरका लागि ल्याएका छौं, दशैंको बेला विदेश घुम्न जानेको संख्या धेरै हुन्छ, त्यसैले पनि हवाई भाडा अहिले केही महँगो छ, तथापि जान भने चाहिँ सकिन्छ,’ उनले भने । ह्वाइट टाइगर होलिडेज कम्पनीले पनि दशैं अवसर पारेर विदेश घुम्न चाहनेहरूको लागि आकर्षक प्याकेज ल्याएको छ । कम्पनीले थोरै रकममा धेरै ठाउँ घुम्न सक्ने प्याकेज ल्याएको हो । कम्पनीका म्यानेजर महेश शर्माले सिंगापुर, थाइल्याण्ड, दुबई जस्ता घुम्न चाहनेहरुका लागि टिकट बुकिङ भइरहेको बताए । उनका अनुसार सिंगापुर र मलेसियाको प्रति व्यक्तीको एक लाख २० हजार रुपैयाँ टिकट मूल्य तोकेको छ । ‘हामीले थाइल्याण्ड लगायत विभिन्न देश घुम्न लग्छौं, दशैंको लागि अहिले टिकट बुकिङ भइरहेको छ, विदेश घुम्न चाहनेहरुको लागि यो अबसर हो,’ उनले भने । अक्टुबरको लागि धेरै टिकट बुकिङ भइरहेको उनको भनाइ छ । कम्पनीले ल्याएको प्याकेज अन्तर्गत धेरै टिकट बुक भएको उनको भनाइ छ ।

काठमाडौं । अन्नपूर्ण गाउँपालिकामा पर्यटनसम्बन्धी योजना तथा कार्यक्रमका लागि चालु आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । पर्यटन पूर्वाधार निर्माण, प्रचार–प्रसार र प्रवद्र्धनका लागि सो बजेट विनियोजन गरिएको गाउँपालिकाले जनाएको छ । पर्यटक आगमन बढाउन पूर्वाधार निर्माण र प्रवद्र्धनका लागि चालु आर्थिक वर्षमा गाउँपालिका, सङ्घीय र प्रदेश सरकारबाट रु पाँच करोड नौ लाख बजेट विनियोजन गरिएको गाउँपालिकाका अध्यक्ष भारतकुमार पुनले जानकारी दिए । “पर्यटनमार्फत गाउँपालिकालाई चालु आर्थिक वर्षमा १ करोड ३० लाख रुपैयाँभन्दा बढी आम्दानी भइसकेको छ”, उनले भने, “साउन र भदौमा मात्र २ हजार ६९९ पर्यटकले गाउँपालिकाका पर्यटकीयस्थलको भ्रमण गरेका छन् ।” अध्यक्ष पुनका अनुसार सङ्घीय सरकारबाट २ करोड ५ लाख रुपैयाँ, गाउँपालिकाबाट १ करोड ७४ लाख रुपैयाँ र प्रदेश सरकारबाट १ करोड ३० लाख रुपैयाँ बजेट विनियोजन गरिएको छ । सङ्घीय सरकारबाट विशेष अनुदान प्राप्त रुप्से झरनामा पर्यटकीय पूर्वाधार निर्माणका लागि सर्वेक्षण सुरु गरिएको छ । सङ्घीयबाट ५०/५० लाख रुपैयाँ सशर्त अनुदान प्राप्त भुरुङ र सेकार्कु तातोपानीमा पूर्वाधार निर्माणका लागि गाउँपालिकाले थप ५०/५० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । गण्डकी प्रदेश सरकारको करिब २ करोड रुपैयाँको लागतमा भुरुङ तातोपानीबाट पाउद्धार तातोपानी कुण्ड जोड्ने झोलुङ्गे पुल निर्माणका लागि पूर्वाधार विकास कार्यालयले ठेक्का सम्झौता गरिसकेको छ । सङ्घीय सरकारको १५ लाख रुपैयाँ र गाउँपालिकाको १६ लाख रुपैयाँ बजेटमा खोपारा लेकमा पूर्वाधार बनाउन सम्झौता भइसकेको छ । गण्डकी प्रदेश सरकारले खोपारामा थप २० लाख रुपैयाँ विनियोजन गरेको छ । सो गाउँपालिकाका पर्यटकीयस्थलको नक्साङ्कन गर्न १५ लाख रुपैयाँ, अन्नपूर्ण आधार शिविरको पर्यटन गुरुयोजना बनाउन १५ लाख रुपैयाँ, समग्र पर्यटन प्रवद्र्धनसम्बन्धी कार्यक्रमका लागि ८ लाख रुपैयाँ, पोर्टर, टे«किङ गाइडसम्बन्धी तालिमका लागि १५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । पर्यटकीय स्थलहरूको जानकारीमूलक ब्रोसर बनाउन २ लाख रुपैयाँ र सूचना बोर्ड बनाउन ५ लाख रुपैयाँ विनियोजन गरिएको छ । गाउँपालिकाले विनियोजन गर्न बाँकी बजेटबाट अन्नपूर्ण आधार शिविर जाने पदमार्ग र पूर्वाधारका लागि थप ७० देखि ८० लाख रुपैयाँ बजेट प्रस्ताव गरेको अध्यक्ष पुनले जानकारी दिए । भुरुङ तातापानी, पाउद्वार तातोपानी कुण्ड र पुनहिललाई आय ठेक्का लगाएको गाउँपालिकाले खोप्रा, मोहरेडाँडा, घोरेपानीलगायतका पर्यटकीयस्थलमा सञ्चालित होटलबाट १ करोड ३० लाख रुपैयाँ बढी राजस्व उठेको गाउँपालिकाका प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत अमृत सुवेदीले जानकारी दिए । अन्नपूर्ण हिमाल, अन्नपूर्ण आधार शिविर, संसारकै गहिरो अन्धगल्छी, रुप्से झरना, घोडेपानी, पुनहिल, मोहरेडाँडा, खोपारा, करवाकेली, खयरभारानी ताल, तातोपानी कुण्ड रहेको अन्नपूर्ण गाउँपालिका अन्नपूर्ण चक्रीय, अन्नपूर्ण धवलागिरि सामुदायिक पर्यावरणीय र करवाकेली पदमार्गमा समेटिएको छ । रासस