राति बत्ती बालेर सुत्ने बानी छ ? मुटुमा पर्नसक्छ यस्तो असर
काठमाडौं । राति सुत्दा कोठामा बत्ती बालेर सुत्ने वा मोबाइलको स्क्रिन धेरै प्रयोग गर्ने बानीले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्नसक्ने एक अध्ययनले देखाएको छ । विशेषगरी यस्तो बानीले मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा असर पार्दै विभिन्न हृदयसम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउन सक्ने शोधकर्ताहरूले बताएका छन् । युरोपियन हार्ट जर्नलमा सेप्टेम्बर ९ मा प्रकाशित अध्ययनमा ११ हजारभन्दा बढी मानिसलाई सहभागी गराइएको थियो । अध्ययनमा राति सुत्ने समयमा प्रकाशको सम्पर्कमा रहने मानिसको मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा परिवर्तन देखिएको उल्लेख छ । अध्ययनका अनुसार राति सुत्दा ३ लक्सभन्दा बढी प्रकाशको सम्पर्कमा रहनु स्वास्थ्यका लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । ३ लक्सलाई सामान्यतया चन्द्रमाको उज्यालोसँग तुलना गर्न सकिन्छ । अध्ययनमा केही सहभागीलाई प्रकाश मापन गर्ने उपकरण लगाएर सुताइएको थियो भने केहीलाई पूर्ण अँध्यारोमा सुताइएको थियो । करिब तीन वर्षपछि गरिएको मुटुको एमआरआई परीक्षणमा राति प्रकाशमा सुत्ने व्यक्तिको मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा उल्लेख्य परिवर्तन देखिएको थियो । यसमा कोठाको बत्ती, नाइट बल्ब तथा मोबाइलको स्क्रिनबाट आउने प्रकाशसमेत समावेश गरिएको थियो । शोधकर्ताहरूका अनुसार राति प्रकाशको सम्पर्कमा रहँदा मुटुको संरचनामा परिवर्तन आउन सक्छ । यसले हृदयघात, मुटु कमजोर हुने समस्या, मुटुको धड्कन अनियमित हुने समस्या, स्ट्रोक तथा मुटुसम्बन्धी रोगका कारण मृत्यु हुने जोखिम बढाउन सक्ने देखिएको छ । विशेषगरी राति अत्यधिक प्रकाशमा सुत्ने मानिसको मुटुको बायाँ भेन्ट्रिकलको भित्तामा सूजन तथा मोटोपन देखिएको अध्ययनमा उल्लेख छ । यसले मुटुको कोठाभित्रको ठाउँ कम गराउनुका साथै प्रभावकारी रूपमा रगत पम्प गर्ने क्षमता घटाउन सक्छ । यस्तै, मुटुको दायाँ भेन्ट्रिकल र बायाँ एट्रियममा समेत परिवर्तन देखिएको शोधकर्ताहरूले बताएका छन् । किन हुन्छ यस्तो ? अध्ययनका प्रमुख शोधकर्ता प्रोफेसर लु क्यूईका अनुसार राति अत्यधिक प्रकाशको सम्पर्कमा रहनु प्रकाश प्रदूषणको एक हिस्सा हो । यस्तो प्रकाशको सम्पर्कले मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा परिवर्तन ल्याउन सक्ने उनको भनाइ छ । लामो समयसम्म तनाव वा चोटका कारण मुटुको संरचना परिवर्तन हुँदै जाँदा त्यसलाई कार्डियाक रिमोडलिङ भनिन्छ । यस्तो परिवर्तनले समयसँगै मुटुको कार्यक्षमता कमजोर बनाउन सक्छ र हृदयघात तथा मुटु कमजोर हुने समस्या निम्त्याउन सक्छ । त्यसैले विशेषज्ञहरूले राति सुत्दा कोठामा अनावश्यक बत्ती नबाल्ने, मोबाइल तथा अन्य विद्युतीय उपकरणको स्क्रिन प्रयोग कम गर्ने र सकेसम्म अँध्यारो वातावरणमा सुत्ने सुझाव दिएका छन् ।
मुटुसम्बन्धी समस्या भएका १२ वर्षीय बालकको नेपाली सेनाको हेलिकप्टरबाट उद्धार
काठमाडौं । बाढी प्रभावित रसुवाको उत्तरगया गाउँपालिका-५ का मुटुसम्बन्धी समस्या रहेका १२ वर्षीय बालकलाई नेपाली सेनाको हेलिकप्टरमार्फत उद्धार गरी काठमाडौं ल्याइएको छ। मुटुसम्बन्धी समस्या रहेका बालकलाई तत्काल उपचार आवश्यक देखिएपछि स्थानीय तह, नेपाली सेना र महिला, बालबालिका, लैङ्गिक तथा यौनिक अल्पसङ्ख्यक र सामाजिक सुरक्षा मन्त्रालयको समन्वयमा सोमबार उद्धार गरिएको हो । उद्धारपछि बालकलाई मनमोहन कार्डियोथोरासिक भास्कुलर तथा ट्रान्सप्लान्ट सेन्टरमा उपचारका लागि राखिएको छ । बालकको स्वास्थ्य अवस्था संवेदनशील रहेकाले आवश्यक स्वास्थ्य परीक्षण तथा विशेषज्ञ उपचारको व्यवस्था गरिएको छ। बाढी प्रभावित क्षेत्रमा बालबालिकाको जोखिम अवस्था लेखाजोखा गर्ने क्रममा बालकलाई तत्काल स्वास्थ्य उपचार आवश्यक रहेको पहिचान भएपछि उद्धारका लागि समन्वय गरिएको राष्ट्रिय बाल अधिकार परिषद्को रसुवामा खटिएको सहजीकरण टोलीका संयोजक मनबहादुर थापाले जानकारी दिए । उनका अनुसार स्थलगत रूपमा बालबालिकाको जोखिम अवस्था मूल्याङ्कन गर्ने क्रममा बालकको स्वास्थ्य अवस्था तत्काल उपचार आवश्यक पर्ने देखिएपछि स्थानीय तह, नेपाली सेना र मन्त्रालयसँग समन्वय गरी उद्धारको व्यवस्था मिलाइएको हो । बाढी प्रभावित क्षेत्रमा विशेष संरक्षणको आवश्यकता भएका बालबालिकाको पहिचान, जोखिम मूल्याङ्कन तथा आवश्यक संरक्षणका लागि मन्त्रालयले सहजीकरण टोली परिचालन गरेको छ । प्रभावित बालबालिकाको प्रारम्भिक जोखिम मूल्याङ्कन तथा विस्तृत सामाजिक लेखाजोखाका लागि रसुवा र नुवाकोटमा दुईवटा टोली खटिएका छन् । त्यस्तै, बाढी प्रभावित क्षेत्रबाट काठमाडौं ल्याइएका बालबालिकाको अवस्थाबारे लेखाजोखा तथा आवश्यक सहजीकरणका लागि काठमाडौंमा रहेका गुम्बाहरूमा समेत अर्को टोली परिचालन गरिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । मन्त्रालयले बाढी प्रभावित बालबालिकाको जोखिम र आवश्यकताका आधारमा उद्धार, अस्थायी संरक्षण, स्वास्थ्य उपचार, मनोसामाजिक सहयोग तथा पारिवारिक पुनर्मिलनका कार्यलाई प्राथमिकताका साथ अघि बढाइरहेको जनाएको छ । विपद्का कारण जोखिममा परेका बालबालिकाको तत्काल पहिचान गरी आवश्यकताअनुसार उद्धार, उपचार र संरक्षण सुनिश्चित गर्ने कार्यलाई मन्त्रालयले समन्वयात्मक रूपमा अघि बढाइरहेको छ ।
गुणस्तरहीन सेपोक्स एन्टिबायोटिक औषधि बजारबाट फिर्ता गर्न निर्देशन
काठमाडौं–औषधी व्यवस्था विभागले गुणस्तर मापदण्ड पूरा नगरेको पाइएपछि लोमस औषधी उद्योगले उत्पादन गरेको ‘सेपोक्स २००’ नामक एन्टिबायोटिक औषधि तत्काल बजारबाट फिर्ता गर्न निर्देशन दिएको छ । विभागले जारी गरेको सूचनाअनुसार बजार अनुगमनका क्रममा संकलन गरिएको उक्त औषधीको नमुना राष्ट्रिय औषधी प्रयोगशालामा परीक्षण गर्दा तोकिएको गुणस्तर मापदण्डभन्दा न्यून रहेको पाइएको हो । ‘सेपोक्स २००’ (सेफपोडोक्सिम प्रोक्सेटिल २०० मिलिग्राम) को ब्याच नम्बर सीईटी ३.०८२५ परीक्षणका क्रममा युएसपी–२०२६ मा उल्लेख गरिएको घुलन परीक्षण मापदण्ड पूरा गर्न नसकेको पाइएको छ । विभागले औषधी ऐन, २०३५ को दफा १४ बमोजिम उक्त खेप नम्बर को औषधिको बिक्री–वितरण रोक्का गरी बजारबाट तत्काल फिर्ता गर्न सम्बन्धित उद्योग तथा प्रतिनिधिलाई निर्देशन दिएको जनाएको छ । उक्त औषधीको उत्पादन मिति २०२५ डिसेम्बर र म्याद सकिने मिति २०२७ नोभेम्बर रहेको छ । विभागले स्वास्थ्य संस्था, औषधि व्यवसायी तथा सर्वसाधारणलाई उक्त खेप नम्बरको औषधि बिक्री, वितरण तथा प्रयोग नगर्न आग्रह गरेको छ । साथै बजारमा रहेको मौज्दात तत्काल फिर्ता गरी विभागमा विवरण पेस गर्न सम्बन्धित पक्षलाई निर्देशन दिएको छ।
