काठमाडौं । राति सुत्दा कोठामा बत्ती बालेर सुत्ने वा मोबाइलको स्क्रिन धेरै प्रयोग गर्ने बानीले स्वास्थ्यमा गम्भीर असर पार्नसक्ने एक अध्ययनले देखाएको छ । विशेषगरी यस्तो बानीले मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा असर पार्दै विभिन्न हृदयसम्बन्धी रोगको जोखिम बढाउन सक्ने शोधकर्ताहरूले बताएका छन् ।
युरोपियन हार्ट जर्नलमा सेप्टेम्बर ९ मा प्रकाशित अध्ययनमा ११ हजारभन्दा बढी मानिसलाई सहभागी गराइएको थियो । अध्ययनमा राति सुत्ने समयमा प्रकाशको सम्पर्कमा रहने मानिसको मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा परिवर्तन देखिएको उल्लेख छ ।
अध्ययनका अनुसार राति सुत्दा ३ लक्सभन्दा बढी प्रकाशको सम्पर्कमा रहनु स्वास्थ्यका लागि जोखिमपूर्ण हुन सक्छ । ३ लक्सलाई सामान्यतया चन्द्रमाको उज्यालोसँग तुलना गर्न सकिन्छ ।
अध्ययनमा केही सहभागीलाई प्रकाश मापन गर्ने उपकरण लगाएर सुताइएको थियो भने केहीलाई पूर्ण अँध्यारोमा सुताइएको थियो । करिब तीन वर्षपछि गरिएको मुटुको एमआरआई परीक्षणमा राति प्रकाशमा सुत्ने व्यक्तिको मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा उल्लेख्य परिवर्तन देखिएको थियो ।
यसमा कोठाको बत्ती, नाइट बल्ब तथा मोबाइलको स्क्रिनबाट आउने प्रकाशसमेत समावेश गरिएको थियो ।
शोधकर्ताहरूका अनुसार राति प्रकाशको सम्पर्कमा रहँदा मुटुको संरचनामा परिवर्तन आउन सक्छ । यसले हृदयघात, मुटु कमजोर हुने समस्या, मुटुको धड्कन अनियमित हुने समस्या, स्ट्रोक तथा मुटुसम्बन्धी रोगका कारण मृत्यु हुने जोखिम बढाउन सक्ने देखिएको छ ।
विशेषगरी राति अत्यधिक प्रकाशमा सुत्ने मानिसको मुटुको बायाँ भेन्ट्रिकलको भित्तामा सूजन तथा मोटोपन देखिएको अध्ययनमा उल्लेख छ । यसले मुटुको कोठाभित्रको ठाउँ कम गराउनुका साथै प्रभावकारी रूपमा रगत पम्प गर्ने क्षमता घटाउन सक्छ ।
यस्तै, मुटुको दायाँ भेन्ट्रिकल र बायाँ एट्रियममा समेत परिवर्तन देखिएको शोधकर्ताहरूले बताएका छन् ।
किन हुन्छ यस्तो ?
अध्ययनका प्रमुख शोधकर्ता प्रोफेसर लु क्यूईका अनुसार राति अत्यधिक प्रकाशको सम्पर्कमा रहनु प्रकाश प्रदूषणको एक हिस्सा हो । यस्तो प्रकाशको सम्पर्कले मुटुको संरचना र कार्यक्षमतामा परिवर्तन ल्याउन सक्ने उनको भनाइ छ ।
लामो समयसम्म तनाव वा चोटका कारण मुटुको संरचना परिवर्तन हुँदै जाँदा त्यसलाई कार्डियाक रिमोडलिङ भनिन्छ । यस्तो परिवर्तनले समयसँगै मुटुको कार्यक्षमता कमजोर बनाउन सक्छ र हृदयघात तथा मुटु कमजोर हुने समस्या निम्त्याउन सक्छ ।
त्यसैले विशेषज्ञहरूले राति सुत्दा कोठामा अनावश्यक बत्ती नबाल्ने, मोबाइल तथा अन्य विद्युतीय उपकरणको स्क्रिन प्रयोग कम गर्ने र सकेसम्म अँध्यारो वातावरणमा सुत्ने सुझाव दिएका छन् ।
