३ महिनामा बैंकको कर्जा लगानी ९२.६७ अर्ब बढ्यो, व्यक्तिगत घरकर्जा ११ अर्ब २९ करोड
काठमाडौं । चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमाशमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानी ४.६ प्रतिशत बढेको छ । गत असोजसम्म बैंक तथा वित्तीय संस्थाको कर्जा लगानी ९२ अर्ब ६७ करोड रुपैयाँ बढेको छ । असोजसम्म कुल कर्जा लगानी २० खर्ब ७८ अर्ब ८९ करोड रुपैयाँ लगानी भएको नेपाल राष्ट्र बैंकले जनाएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा ४.२ प्रतिशतले बढेको थियो । निजी क्षेत्रतर्फ प्रवाहित कर्जामध्ये समीक्षा अवधिमा वाणिज्य बैंकहरुको कर्जा प्रवाह ४.२, विकास बैंकहरुको ८.३ र वित्त कम्पनीहरुको १.९ प्रतिशत बढेको छ । समीक्षा अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाको लगानीमा रहिरहेको कर्जामध्ये ६१.० प्रतिशत कर्जा घर जग्गाको धितोमा र १४.५ प्रतिशत कर्जा चालू सम्पत्ति (कृषि तथा गैर–कृषिजन्य वस्तु) को धितोमा प्रवाह भएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो धितोमा प्रवाहित कर्जाको अनुपात क्रमशः ६०.७ र १५.१ प्रतिशत थियो । समीक्षा अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाहित ट्रष्ट रिसिट (आयात) कर्जा २५.५ प्रतिशत अर्थात १६ अर्ब ४४ करोड रुपैयाँ बढेर ८० अर्ब ९७ करोड रुपैयाँ कायम भएको राष्ट्र बैंकले जानकारी दिएको छ । अघिल्लो वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कर्जा ५.५ प्रतिशतले बढेको थियो । ३ महिनामा सेयर धितोमा दिने कर्जा १ अर्ब ९६ करोड रुपैयाँ प्रवाह भएको छ । चालु आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीतिदेखि ल्याएको १ करोड ५० लाख रुपैयाँ व्यक्तिगत घर कर्जा अन्र्तगत ३ महिनामा ११ अर्ब २९ करोड ५८ लाख रुपैयाँ प्रवाह भएको राष्ट्र बैंकले जानकारी दिएको छ । समीक्षा अवधिमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट प्रवाहित हायर पर्चेज कर्जा १.७, ओभरड्राफ्ट कर्जा २.९ प्रतिशतले बढेको छ । रियल स्टेट कर्जा ०.८ प्रतिशतले बढेको छ । उत्पादनशील क्षेत्रतर्पm लगानी तथा निर्यात विस्तारमा समेत सहयोग पु¥याउने उद्देश्यले सहुलियत दरमा प्रदान गरिने पुनरकर्जाको उपयोग समीक्षा अवधिमा बढेको छ । असोज मसान्तमा साधारण पुनरकर्जा ७ अर्ब ६१ करोड ५५ लाख र निर्यात पुनरकर्जा ६७ करोड २४ लाख गरी ८ अर्ब २८ करोड ७९ लाख रुपैयाँ पुनरकर्जा लगानीमा छ । भूकम्प पीडितहरूलाई बढीमा २ प्रतिशतसम्मको ब्याजदरमा आवासीय घर निर्माण कर्जा प्रदान गर्न यस बैंकबाट बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुलाई शून्य ब्याजदरमा पुनरकर्जा सुविधा उपलब्ध गराउने व्यवस्था अन्तर्गत २०७४ असोज मसान्तसम्ममा ९६ करोड २६ लाख उपयोगमा छ । सरकारबाट ५ प्रतिशत ब्याज अनुदानमा प्रवाह गरिने कृषि तथा पशुपंक्षी व्यवसाय कर्जा ५ हजार ९२७ जनाले उपयोग गरेका छन् । यस अन्तर्गत ६ अर्ब २३ करोड ३२ लाख कर्जा बक्यौता रहेको छ । २३ करोड ९१ लाख ब्याज अनुदान प्रदान गरिएको छ ।
मंसिर २६ देखि चेमेलिया आयोजनाबाट बिजुली उत्पादन हुदै, बिहीबारदेखि प्रसारणलाइन चार्ज सुरु
काठमाडौं । चमेलिया जलविद्युत आयोजनाबाट मंसिर २६ गतेदेखि बिजुली उत्पादन सुरु हुने भएको छ । नेपाल र कोरियाको संयुक्त लगानीमा निर्माण भएको आयोजनाको काम सम्पन्न भएको छ । आयोजनाबाट आउदो मंसिर २६ गते मंगलबारदेखि ३० मेगावाट बिजुली उत्पादन हुने भएको हो । काम सम्पन्न भई हाल परीक्षणको काम भइरहेको आयोजना प्रमुख अजय दाहालले बताए ।उनले आउदो बिहीबारदेखि दार्चुलाको शैल्यशिखर नगरपालिका वडा नम्बर १ बलाँचदेखि कैलालीको गोदावरी नगरपालिकास्थित अत्तरिया १३२ केभी प्रसारणलाइनबाट सवस्टेशनसम्म बिजुली चार्ज सुरु हुने जानकारी दिए । यो सफल भएपछि मंसिर २६ गतेदेखि औपचारिक रुपमा बिजुली उत्पादन हुने छ । चमेलिया अर्धजलासययुक्त (पिकिङ रन अफ दी रिभर) प्रकृतिको आयोजना हो । सुख्खायाममा पनि साँझ ६ घण्टा ३० मेगावाट बिजुली उत्पादन हुनेछ । आयोजनाबाट उत्पादन हुने बिजुली दार्चुलाको शैल्यशिखर नगरपालिका वडा नम्बर १ बलाँचदेखि कैलालीको गोदावरी नगरपालिकास्थित अत्तरिया सवस्टेशनमा बिजुली जोडिने छ । सुदुरपश्चिममा नेपाली आयोजनाबाट बिजुली आपूर्ति हुने छ । सुदुरपश्चिमका लागि विद्युत प्राधिकरणले भारतको टनकपुरबाट ३० मेगावाट बिजुली आयात गरिरहेको छ । चमेलिया सबैभन्दा महंगो जलविद्युत आयोजना भएको छ । निर्धारित समय भन्दा ६ वर्ष ढिला र काम सुरु गरेको १० वर्षपछि आयोजना सम्पन्न भएको छ । चमेलियाको लागत प्रतिमेगावाट ५२ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । यो प्रारम्भीक लागत मात्र हो । वास्तविक खर्च आएपछि आयोजनाको आयोजनाको लागत अझ बढ्ने देखिन्छ । निजी लगानीमा प्रतिमेगावाट औसत १५ देखि २० करोड रुपैयाँ हारहारीमा जलविद्युत आयोजना निर्माण भइरहेका छन् । अन्य आयोजनाको तुलनमा चमेलियाको लागत झण्डै ३ गुणा बढी र हालसम्मको सबैभन्दा महंगो आयोजनामा दर्ज भएको छ । ५२ करोडले ३ मेगावाट जलविद्युत आयोजना सम्पन्न हुन्छ । गत असारसम्म चमेलियामा १४ अर्ब ६० करोड रुपैयाँ खर्च भएको छ । त्यसबेलामा ७ अर्ब रुपैयाँ लगानीमा ३ वर्षमा आयोजना सम्पन्न गर्ने लक्ष्य थियो । ठेकेदारसँगको समझदारी ,सुरुङमा देखिएको समस्या, भौगालिक विकटता, प्रसारण लाइनको समस्या आदि कारणले ढिलो र लागत बढेको प्राधिकरणको भनाई छ । इलेक्ट्रोमेकानिकल उपकरणमा कोरियाको निर्यात–आयात (एक्जिम) बैंकको ऋण सहयोग छ । चालु आर्थिक वर्षमा सार्वजनिक र निजी लगानीमा मात्रै साढे २ सय मेगावाट बिजुली उत्पादन गर्ने लक्ष्य लिइएको छ । २ सय मेगावाट निजी क्षेत्र र बाँकी सार्वजनिक क्षेत्रबाट बिजुली थप हुने प्राधिकरणले जनाएको छ । असोजसम्म प्रणालीमा १० मेगावाट बिजुली थप भइसकेको छ । गत वर्ष निजी क्षेत्रबाट ११ आयोजना सम्पन्न भई प्रणालीमा १२२ मेगावाट बिजुली थप भएको छ । हालसम्म बिजुली जडित क्षमता ९८० मेगावाट पुगेको छ ।
सिजनमै सुस्तायो सुनको कारोबार, व्यवसायी भन्छन्, ‘चुनावले बिहे सर्यो, व्यापार टर्यो’
काठमाडौं । मंसिर महिना बिहेको सिजन हो । सुनचाँदी व्यवसायीले मंसिर महिनालाई आफ्नो व्यवसायको विशेष सिजनका रुपमा लिने गर्दछन् । तर, यो मंसिरमा भने सुनको कारोबार घटेको छ । गत वर्षको मंसिर महिनामा दैनिक ६० केजीको हाराहारीमा सुनको कारोवार हुने गरेकोमा यसपालि भने दैनिक औसत ३० केजीको मात्रै कारोवार भएको नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघले जनाएको छ । सिंगो मुलुक नै प्रतिनिधी सभा तथा प्रदेश सभा निर्वाचनमा होमिएकाले नेपाली सुनबजार प्रभावित भएको महासंघका पूर्वाध्यक्ष तेजरत्न शाक्यले बताए । माग नहुँदा नेपाली सुनबजारमा चहल पहल हुननसकेको उनले बताए । व्यवसायीका अनुसार यो मंसिरमा लगनमा मानिसमा विवाहमा भन्दा पनि चुनावमा उत्साह र चाहना बढी देखिएकाले यसको असर सुनको कारोबारमा असर पर्न गएको हो। यसपाली ६ गतेदेखि विवाहको लगन सुरु हुन्छ । ६ दिन लगन रहेको यो महिनामा उल्लेख्यरुपमा सुनको माग नदेखिएको शाक्यले बताए । महासंघका पूर्वाध्यक्ष शाक्यका अनुसार गत वर्षको मंसिरमा जस्तो अहिले सुनको कारोबार हुन सकेको छैन। ‘भूकम्पपछि त सुन बजार त्यति उत्साह आएको पनि छैन । यद्दपी गत वर्ष मंसिरकम केहि सुधार आएको थियो,’ शाक्यले भने ‘मानिसमा अहिले चुनावकै चटारोका कारण सूनको जोहो गर्ने र विवाह गर्ने उत्साह पनि छैन।’ सुनको भाउ बढ्यो साताको पहिलो दिन आइतबार सुनको भाउ बढेको छ । सुनको भाउ प्रति तोला ५ सय रुपैयाँले महंगिएको हो । सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार आइतबार सुन तोलाको ५६ हजार ४ सय रुपैयाँमा कारोबार भइहरको छ । गत शुक्रबार प्रति तोला ५५ हजार ९ सय रुपैयाँ कायम भएको थियो । सुनको भाउ बढेसँगै चाँदीको भाउ पनि प्रति तोला १० रुपैयाँले बढेको छ । महासंघका अनुसार चाँदी प्रति तोला ७७५ रुपैयाँमा किनबेच भइरहेको छ । गत शुक्रबार प्रतितोला ७६५ रुपैयाँ पुगेको थियो । अन्तराष्ट्रिय बजारमा सुनको भाउ प्रति औंष १२ सय ९४ अमेरिकी डलर रहेको छ । गत सातामा प्रति औंष १३ सय डलर सम्म पुगेको सुनको भाउ तलमाथी भइरहेको शाक्यले बताए । आगामी वर्ष २०१८ को सुरुवातमा सुनको भाउ घटेर १२ सय अमेरिकी डलरसम्म पुग्ने अन्तराष्ट्रिय सञ्चार माध्यमले अनुमान गरेका छन् । अमेरिकाको फेडेरल बैंकले आगामी डिसेम्बरमा ब्याजदर बढाएपछि सुनको भाउ घट्ने सम्भावना रहेको शाक्यले बताए । अहिले बैंकले ०.७५ प्रतिशत ब्याजदर कायम गरेको छ । डिसेम्बरपछि यो १ प्रतिशतसम्म पुग्ने अधिकांश अन्तराष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले अनुमान गरेको उनले जानकारी दिए । उनले भने, ‘ब्याजदर बढ्ने बित्तिकै सुनमा लगानी घट्ने सम्भावना हुन्छ ।’
