सेवा : शिक्षा

काठमाडौं । शिक्षा विभागले रसुवा जिल्लाको भोटेकोशीमा आएको बाढीबाट प्रभावित विद्यालयका विद्यार्थीलाई मनोसामाजिक परामर्श तथा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराएपछि मात्रै नियमित कक्षा सञ्चालन गर्न सम्बन्धित स्थानीय तह र विद्यालयलाई निर्देशन दिएको छ ।  शिक्षा तथा खेलकुद मन्त्रालयअन्तर्गत शिक्षा विभागको योजना तथा कार्यक्रम शाखाले आज जारी गरेको पत्रमा बाढीका कारण प्रभावित विद्यार्थीमा भय, त्रास, तनाव तथा अन्य मनोसामाजिक असर पर्न सक्ने भएकाले नियमित पठनपाठन सुरु गर्नुअघि उनीहरूको मनोसामाजिक अवस्था बुझ्न आवश्यक रहेको उल्लेख गरिएको छ ।  विभागले सम्बन्धित विद्यालय तथा स्थानीय तहलाई स्वास्थ्य संस्था र स्वास्थ्यकर्मीसँग समन्वय गरी विद्यार्थीहरूको मनोसामाजिक अवस्था पहिचान गर्न अनुरोध गरेको छ । आवश्यकता देखिएमा विद्यार्थीलाई मनोसामाजिक परामर्श तथा आवश्यक सहयोग उपलब्ध गराई उनीहरू नियमित कक्षा सञ्चालनका लागि तयार भएको सुनिश्चित गर्नुपर्ने विभागको भनाइ छ । त्यसपछि मात्रै नियमित पठनपाठन सञ्चालन गर्न व्यवस्था मिलाउन विभागले अनुरोध गरेको छ ।  बाढीका कारण विद्यार्थीहरूको सिकाइमा पर्न सक्ने प्रतिकूल प्रभाव न्यूनीकरण गर्न सुरक्षित तथा बालमैत्री वातावरणमा विद्यालय सञ्चालन गर्न पनि विभागले सम्बन्धित निकायलाई आग्रह गरेको छ ।  विद्यालय, स्वास्थ्य संस्था तथा अन्य सरोकारवाला निकायबीच आवश्यक समन्वय गरी प्रभावित विद्यार्थीको शैक्षिक तथा मनोसामाजिक अवस्थालाई प्राथमिकतामा राखेर काम गर्न विभागले निर्देशन दिएको हो ।  

काठमाडौं । कामना सेवा विकास बैंकले आफ्नो संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व (सीएसआर) कार्यक्रमअन्तर्गत काठमाडौंको कुलेश्वरस्थित कुलेश्वर माध्यमिक विद्यालयका विपन्न विद्यार्थीलाई शैक्षिक तथा आवश्यक सामग्री वितरण गरेको छ । बैंकको कुलेश्वर शाखामार्फत आयोजित कार्यक्रममा काठमाडौं क्षेत्र प्रमुख केदारनाथ शर्माले विद्यार्थीलाई विद्यालय पोशाक र शैक्षिक सामग्री हस्तान्तरण गरेका हुन् । बैंकले विद्यार्थीको पठनपाठन सहज बनाउन विद्यालय झोला, विद्यालय पोशाक, हाउस ड्रेस, जुत्ता, स्टेशनरी तथा अन्य आवश्यक शैक्षिक सामग्री उपलब्ध गराएको जनाएको छ । कार्यक्रममा विद्यालयका प्रधानाध्यापक भानुभक्त बिष्टले आर्थिक अवस्था कमजोर भएका विद्यार्थीलाई सहयोग गरेकोमा बैंकप्रति धन्यवाद व्यक्त गरे । उनले यस्तो सहयोगले विद्यार्थीलाई अध्ययनमा थप हौसला मिल्ने र विद्यालयको शैक्षिक वातावरणमा सकारात्मक प्रभाव पर्ने बताए । बैंकका काठमाडौं क्षेत्र प्रमुख शर्माले शिक्षा क्षेत्रमा सहयोग गर्नु बैंकको सामाजिक उत्तरदायित्वको हिस्सा भएको बताए । आर्थिक अभावका कारण आवश्यक सामग्रीबाट वञ्चित विद्यार्थीको पठनपाठनमा यो सहयोग उपयोगी हुने विश्वास उनले व्यक्त गरे । कामना सेवा विकास बैंकले आगामी दिनमा पनि आवश्यकता र प्राथमिकताका आधारमा यस्ता सामाजिक उत्तरदायित्वका कार्यक्रमलाई निरन्तरता दिने जनाएको छ ।

काठमाडौं । क्रिमसन कलेज अफ टेक्नोलोजी प्रालिको सञ्चालन आम्दानी गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६.५ प्रतिशतले बढेको छ । कम्पनीले उक्त आर्थिक वर्षमा ४२ करोड ६० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको हो । अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी ४० करोड रुपैयाँ थियो । कम्पनीको आम्दानीमा मुख्यतः औषधि व्यवसाय तथा अस्पतालबाट प्राप्त आम्दानीको योगदान रहेको छ । अस्पतालबाट प्राप्त आम्दानी गत आर्थिक वर्षमा ८.५३ प्रतिशतले बढेर ३० करोड ५० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । अस्पतालमा बाह्य बिरामीको संख्या बढेसँगै आम्दानीमा वृद्धि भएको कम्पनीले जनाएको छ । सञ्चालन तथा प्रशासनिक खर्चमा आएको कमीका कारण कम्पनीको सञ्चालन नाफाको मार्जिनमा समेत सुधार भएको छ । यस्तो मार्जिन अघिल्लो आर्थिक वर्षको १९.१० प्रतिशतबाट बढेर गत आर्थिक वर्षमा २४.११ प्रतिशत पुगेको छ । त्यस्तै, कम्पनीको व्यवसायबाट सिर्जित कुल नगद सञ्चिति पनि बढेको छ । गत आर्थिक वर्षमा यस्तो रकम ७ करोड ९० लाख रुपैयाँ पुगेको छ, जुन अघिल्लो आर्थिक वर्षमा ५ करोड ७० लाख रुपैयाँ थियो । कम्पनीको आम्दानी यसअघि आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३१ करोड ८० लाख रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ३२ करोड ८० लाख रुपैयाँ रहेको थियो । लुम्बिनी प्रदेशका विद्यार्थीलाई गुणस्तरीय शिक्षा प्रदान गर्ने उद्देश्यले स्थापना भएको क्रिमसन कलेज अफ टेक्नोलोजी प्रालिले शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । सन् २००० जुलाईमा स्थापना भएको कम्पनीले पोखरा विश्वविद्यालयको सम्बन्धनमा विभिन्न शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालन गर्दै आएको छ । कलेजले आर्थिक तथा सामाजिक रूपमा पछाडि परेका विद्यार्थीलाई समेत गुणस्तरीय शिक्षाको पहुँचमा ल्याउने उद्देश्य राखेको जनाएको छ । कलेजअन्तर्गत सञ्चालित क्रिमसन अस्पतालले सन् २०१२ देखि स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्दै आएको छ । अस्पतालमा विभिन्न चिकित्सकीय सेवासहित चौबीसै घण्टा आकस्मिक सेवा सञ्चालनमा रहेको छ । कम्पनीको सञ्चालक समितिमा ६ जना सदस्य रहेका छन् । सञ्चालक समितिका अध्यक्ष दुर्गाप्रसाद पाण्डेले वाणिज्य विषयमा स्नातकोत्तर तहको शिक्षा हासिल गरेका छन् । सम्बन्धित क्षेत्रमा दुई दशकभन्दा बढीको अनुभव रहेका पाण्डेसँग बैंकिङ तथा विद्युतीय व्यवसाय क्षेत्रमा समेत अनुभव रहेको छ । त्यस्तै, सञ्चालक कृष्णप्रसाद अर्यालको बैंकिङ क्षेत्रमा अनुभव रहेको छ भने बाबुराम भट्टराई चिकित्सा क्षेत्रको पृष्ठभूमिबाट आएका छन् । चिकित्सक शेखरप्रसाद पोखरेलले चिकित्साशास्त्रमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेका छन् र अस्पताल तथा स्वास्थ्य सेवा व्यवसाय सञ्चालनसम्बन्धी अनुभव राख्छन् । सञ्चालक देवी भण्डारीले अंग्रेजी विषयमा स्नातकोत्तर तहको शिक्षा हासिल गरेकी छन् । उनी क्रिमसन कलेज अफ टेक्नोलोजी प्रालिकी प्राचार्यका रूपमा कार्यरत छन् र शिक्षा क्षेत्रमा अनुभव राख्छिन् । अर्का सञ्चालक कृष्णप्रसाद नेपाल सामाजिक क्षेत्रमा सक्रिय छन् । कम्पनीको पूर्ण स्वामित्वमा क्रिमसन टेक्निकल कलेज प्रालि र क्रिमसन फार्मेसी प्रालि सञ्चालनमा रहेका छन् । क्रिमसन टेक्निकल कलेजको मुख्य उद्देश्य प्राविधिक शिक्षा तथा व्यावसायिक तालिम परिषद्अन्तर्गतका विभिन्न पाठ्यक्रम सञ्चालन गर्नु रहेको छ । क्रिमसन फार्मेसीले औषधि व्यवसायमार्फत कम्पनीलाई सम्बन्धित क्षेत्रमा थप आम्दानीको अवसर प्रदान गरेको छ । कम्पनीले निकट अवधिमा ठूलो परिमाणमा पुँजीगत खर्च गर्ने योजना पनि अघि सारेको छ । नयाँ उपकरण खरिद तथा अन्य भौतिक पूर्वाधार विकासमा लगानी गर्ने तयारी गरेको कम्पनीले जनाएको छ । प्रस्तावित लगानीबाट स्वास्थ्य सेवाको दायरा तथा सञ्चालन क्षमता विस्तार हुने अपेक्षा गरिएको छ । यद्यपि, शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्र नियामकीय जोखिममा रहेको कम्पनीको भनाइ छ । सम्बन्धन, पाठ्यक्रम, शुल्क संरचना, सेवा मापदण्ड, अनुमतिपत्र, पूर्वाधार तथा सञ्चालनसम्बन्धी नियममा हुने परिवर्तनले संस्थाको व्यावसायिक योजना तथा विस्तारमा प्रभाव पार्न सक्ने देखिन्छ । आवश्यक स्वीकृति प्राप्त गर्न हुने ढिलाइ तथा नियामकीय व्यवस्था परिवर्तनले समेत विस्तार योजनामा चुनौती सिर्जना गर्न सक्ने कम्पनीले जनाएको छ । स्वास्थ्य सेवा संवेदनशील क्षेत्र भएकाले चिकित्सकीय लापरबाही, जटिल बिरामीको व्यवस्थापनमा कमजोरी वा सेवाको गुणस्तरमा आउने त्रुटिले अस्पतालको प्रतिष्ठामा असर पार्न सक्ने जोखिमसमेत रहेको छ । यस्तो जोखिम न्यूनीकरण गर्न प्रभावकारी चिकित्सकीय कार्यविधि, बिरामीको नियमित निगरानी, पर्याप्त जनशक्ति तथा बलियो आन्तरिक नियन्त्रण प्रणाली आवश्यक हुने कम्पनीले जनाएको छ । क्रिमसन अस्पतालले स्वास्थ्य सेवा क्षेत्रमा तीव्र प्रतिस्पर्धाको सामना गरिरहेको छ । बजारमा निजी अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थाको संख्या बढ्दै जाँदा बिरामी आकर्षित गर्न सेवा विस्तार, गुणस्तर, चिकित्सकको विशेषज्ञता तथा जटिल रोगको उपचारमा सफलता महत्वपूर्ण हुने देखिन्छ । दक्ष तथा तालिमप्राप्त चिकित्सक र स्वास्थ्यकर्मीलाई आकर्षित गरी टिकाइराख्नु पनि कम्पनीका लागि चुनौतीका रूपमा रहेको छ । नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको माग भने निरन्तर बढिरहेको छ । सरकारी तथा निजी क्षेत्रबाट स्वास्थ्य सेवामा हुने खर्च वृद्धि, स्वास्थ्य सेवाको पहुँचमा सुधार, बढ्दो स्वास्थ्य चेतना, जीवनशैलीसँग सम्बन्धित रोगको वृद्धि तथा स्वास्थ्य बिमाको विस्तारले स्वास्थ्य क्षेत्रको माग बढाउन सहयोग गरेको छ । राष्ट्रिय जनगणना २०६८ र २०७८ का तथ्यांकअनुसार नेपाली नागरिकको औसत आयु ६८.८ वर्षबाट बढेर ७२.४ वर्ष पुगेको छ । डोल्मा विकास कोषले प्रकाशित गरेको प्रतिवेदनअनुसार नेपालमा करिब ६३ प्रतिशत जनसंख्याले निजी स्वास्थ्य सेवा रोज्ने गरेको उल्लेख छ । यसले निजी अस्पतालका लागि बिरामीको आधार विस्तार गर्ने अवसर सिर्जना गरेको देखिन्छ । यसैबीच, कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट कुल ६० करोड रुपैयाँ ऋण लिएको जनाएको छ । उक्त ऋणमध्ये ४३ करोड ७६ लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन र १६ करोड २३ लाख रुपैयाँ अल्पकालीन ऋण रहेको छ । कम्पनीको वित्तीय मूल्याङ्कनमा ऋणमा आधारित पुँजीगत खर्च, नियामकीय तथा प्रतिष्ठासम्बन्धी जोखिम, स्वास्थ्य क्षेत्रमा बढ्दो प्रतिस्पर्धा र ब्याजदरको उतारचढावलाई चुनौतीका रूपमा हेरिएको छ । अर्कोतर्फ, शिक्षा तथा स्वास्थ्य क्षेत्रमा कम्पनीको स्थापित अनुभव, अनुभवी सञ्चालक, सम्बन्धित क्षेत्रमा रहेका सहायक कम्पनी, सहज पुँजी संरचना तथा नेपालमा स्वास्थ्य सेवाको बढ्दो मागलाई सकारात्मक पक्षका रूपमा लिइएको छ ।