हनुमानढोका क्षेत्रको पुनःनिर्माण तीव्र
काठमाडौ। हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा रहेको सांस्कृतिक सम्पदाको पुनःनिर्माण तीव्र रूपमा भइरहेको छ । यहाँ झण्डै तीन दर्जन सम्पदा छन्, जसमा भूकम्पका कारण १० सम्पदा पूर्ण रूपमा क्षति भएका थिए भने अन्यमा सामान्य क्षति पुगेको थियो । भूकम्पका कारण क्षति पुगेका सम्पदामध्ये हालसम्म गद्दी बैठकको पुनःनिर्माण सम्पन्न भइसकेको छ । उक्त स्थानमा सबैभन्दा महत्वपूर्ण मानिने नौतले दरबार र काष्ठमण्डप पुनःनिर्माण भइरहेका छन् भने माजु देग पुनःनिर्माणको शुभारम्भ गत सोमबार भएको छ । कुमारी घरको भूकम्पीय संवेदनशीलताको प्राविधिक परीक्षण तथ्य विश्लेषण भइरहेको छ । त्यसैगरी भूकम्पका कारण क्षति पुगेका अन्य सम्पदा पुनःनिर्माणको प्रक्रियामा रहेको हनुमानढोका दरबार संरक्षण कार्यक्रमका प्रमुख उदयबहादुर पसखलले जानकारी दिए। उनका अनुसार काष्ठमाण्डप आगामी तीन वर्षमा पुनःनिर्माण सम्पन्न हुन्छ भने माजु देग पुनःनिर्माण दुई वर्षमा सम्पन्न गरिने योजनाको साथ काम भइरहेको छ । केही सम्पदाको पुनःनिर्माण सम्पन्न भइसकेको र केही पुनःनिर्माणको अवस्थामा रहेकाले अवलोकन गर्न आउने पर्यटकको सङ्ख्यामा पनि वृद्धि भएको छ । यस क्षेत्रमा घुम्न आउने सार्क राष्ट्रका पर्यटकले प्रवेश शुल्कवापत रु १५० तिर्नुपर्छ भने सार्कबाहेकका अन्य राष्ट्रका पर्यटकले रु एक हजार तिर्नुपर्छ । रु ४९ करोड हनुमानढोका दरबार क्षेत्रमा रहेका सम्पदाहरुको पुनःनिर्माणका लागि बजेट छुट्याइएको कामपाको भौतिक पूर्वाधार महाशाखाले जनाएको छ। रासस
विचार गर्नुस् है, सहारा विकास बैंकको अक्सनमा ठगिएला नि !
काठमाडौं । सहारा विकास बैंकले जेठ ६ गतेदेखि असार २४ गतेसम्म निष्काशन गरेको हकप्रदमा बिक्री नभएका करिब साढे १० लाख कित्ता सेयर मंसिर अाइतबारदेखि गोप्य सिलबन्दी बोलपत्रमार्फत् बिक्री गर्दैछ । बैंकको ९ लाख २८ हजार ४ सय ४८ कित्ता साधारण सेयर र १ लाख १६ हजार ७ कित्ता संस्थापक सेयर गरी कुल १० लाख ४४ हजार २ सय ५६ कित्ता सेयर बिक्री प्रबन्धक एनआइबिएल एस क्यापिटलमार्फत् बिक्री गर्न लागेको हो । सहारा विकास बैंकको सेयर २०७४ साल जेठ २५ गते अन्तिम पटक दोस्रो बजारमा ४६० रुपैंयामा कारोबार भएको थियो । बैंकले देवः विकास बैंकसँग एक्विजिसनका लागि गरेको प्रारम्भिक सम्झौताले अझै पनि पूर्णता प्राप्त गरेको छैन । त्यसैले बैंकको शेयर अहिले पनि बजारमा कारोबार हुन सकेको छैन । सर्लाहीको मलंगवा मुख्य कार्यालय भएको एकजिल्ले विकास बैंकको रुपमा रहेको सो बैंकको कार्यसम्पादन अन्य बैंकहरुको दाँजोमा औसत मात्र छ । गत आर्थिक वर्षको अन्तिम त्रैमासमा १७ रुपैंया प्रतिशेयर आम्दानी गरेको रिपोर्ट सार्वजनिक गरेको उक्त बैंकको कार्यसम्पादनलाई अन्य विकास बैंकहरुसँग दाँज्ने हो भने हालको अवस्थामा बैंकको शेयर मूल्य २०० रुपैंया भन्दा कम हुने देखिन्छ । अक्सन बजारबाट शेयर किन्नेहरुले विवेकसम्मत निर्णय नपुर्याउदा ठगिएको उदाहरण प्रशस्तै छन् । यस्तै अवस्था रहेको तात्कालिन मेगा बैंकको शेयरमा पनि देखिएको थियो । केही लगानीकर्ताले अन्तिम मूल्यकै आधारमा शेयर बोलकबोल गर्दा ठगिएका थिए । ४०० रुपैंया भन्दा बढी अन्तिम मूल्य भएको उक्त बैंकको शेयर निरन्तर घट्दै १७० रुपैंयाको हाराहारीमा आइपुगेको थियो । त्यस्तै बैंक अफ काठमाडौंको संस्थापक शेयर लिलामीमा केही लगानीकर्ताले साधारण शेयरको अन्तिम मूल्यलाई आधार बनाएर बोलकबोल गरेका थिए । लगानीमा विवेक नपुर्याए यो लिलामीमा पनि लगानीकर्ताले मूल्य ठूलो मूल्य चुकाउनुपर्ने अवस्था आउन सक्छ ।
उच्च ब्याजदर र नगद लाभांश चेपुवामा सेयर बजार, सानिमा र एभरेष्टकाे लाभांश घाेषणाकाे सन्देश के ?
काठमाडौं । बैंकको उच्च व्याजदर र नगद लाभांशको प्रभाव सेयर बजारमा देखिएको छ । मन्द गतिमा विगत १२ महिनामा गिर्दो अवस्थामा रहेको सेयर बजारले अझै उकालो पथ समाउन छाटकाँट देखिएको छैन । एनआईसी एशिया बैंकले ११ प्रतिशत व्याजदरमा १० वर्षे ऋणपत्र जारी गर्याे । सिदार्थ बैंकले १०.५ प्रतिशतमा ७ वर्षे ऋणपत्र जारी गर्दैछ । सानिमा बैंकले १० प्रतिशत व्याजदारमा १० वर्ष अवधिको ऋणपत्र जारी गर्दैछ । बैंकहरुले जारी गरेको ऋणपत्र अवधि र व्याजदरले प्रष्ट पारिरहेको छ कि आगामी ८/१० वर्ष मुद्दति निक्षेपको व्याजदर दुई अंकमा नै रहने छ । सबैभन्दा बढी निक्षेप परिचालन गरेको एनआईसी एशिया बैंकमा कामु प्रमुख कार्यकारी अधिकृत रोशन न्यौपानेले आगामी १० वर्ष बैंकहरुले व्याज घटाउन नसक्ने भनाई सार्वजनिक रुपमा राखिसकेका छन् । तीन दशकपछि मुलुकमा राजनीतिक स्थायीत्व देखिएको, तीन दशकयता उच्चदरको आर्थिक वृद्धि देखिएको, अहिलेको आर्थिक वृद्धिले स्थायीत्व पाउने आकलन भईरहेको, कर्जाको माग उच्च रहेको र बैंकहरुले पनि दीर्घकालिन प्रकृतिको कर्जा लगानीलाई जोड दिएका बैंकको व्याजदर नघट्ने अनुमान गरिएको छ । देशको आर्थिक वृद्धिदर उच्च रहेको बेला कुनै पनि देशमा कर्जाको माग बढी हुने र त्यसले कर्जा र निक्षेप दुबैको व्याज माथि लैजाने अर्थविद् स्वार्णिम वाग्लेको भनाई छ । मुद्दति निक्षेपको व्याजदर १० प्रतिशत रहदा कर्जाको व्याजदर १२ प्रतिशतभन्दा माथि रहन्छ । प्राथमिकताका क्षेत्रमा जाने कर्जाको व्याज १२ प्रतिशत हुँदा कम प्राथमिकताको सूचिमा रहेका सेयर कर्जा र रियलस्टेट कर्जाको व्याज १४ प्रतिशतभन्दा माथि रहन्छ । १४ प्रतिशत व्याजमा कर्जा लिएर सेयरमा लगानी गर्दा लगानीकर्तालाई पोषाउँदैन । यहि बास्तविकता बुझेका लगानीकर्ताले यतिबेला सेयरमा लगानी खन्याएका छैनन् । परिणाम सेयरको किनबेच पनि कम छ भने विगत एक वर्षमा सेयरको मूल्य निरन्तर घट्दै गएको छ । बोनस सेयरको सट्टा नगद लाभांश सानिमा बैंकले १४ प्रतिशत नगद लाभांश दिने घोषणा गरेको छ । एभरेष्ट बैंकले पनि २० प्रतिशत नगद लाभांश दिने प्रस्ताव साधारणसभामा लैजाने भएको छ । राष्ट्र बैंकले तोकेको न्यूनतम पुँजी पुगेको र पुँजी प्रयाप्तताको अभाव नभोगेको बैंकरुले नगद लाभांश दिने छन् । अधिकांश वाणिज्य बैंक, विकास बैंक र फाइनान्स कम्पनी यहि पोजिसनमा छन् । नेप्सेमा सूचिकृत भएका ६० ओटा भन्दा बढी कम्पनीहरुले यो वर्ष साधारणसभा बोलाइसकेका छन् । मुक्तिनाथ विकास बैंकले १८.२५ प्रतिशत, साइन रेसुङ्गा डेभलपमेन्ट बैंकले १७.७ प्रतिशत, मितेरी विकास बैंकले १७ प्रतिशत, तिनाउ विकास बैंकले १२ प्रतिशत, गरिमा विकास बैंकले १० प्रतिशत र महालक्ष्मी विकास बैंकले ८ प्रतिशत बोनस सेयर दिने घोषणा गर्नुबाहेक अन्य बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरु नगद लाभांश दिने भएका छन् । सेयरधनीहरुको दबाबमा बोनस सेयर घोषणा गर्न बाध्य भएका केही संस्थाले प्रस्ताव गरेको बोनस सेयरको मात्र नगन्य छ । त्यसैले पुँजी पर्याप्तता अनुपातको चापमा रहेका केही बैंकहरु बाहेक अन्य बैंकहरु यो बर्ष नगद लाभांश नै दिनेछन् । बैंकहरुले अहिले लगानी गर्न योग्य पुँजीको अभाव सामना गरिरहेको बताइरहेका छन् । बैंकहरुको कर्जा निक्षेप अनुपात सीमान्त अवस्थामा पुग्न लागेको छ । यसले निक्षेप तथा कर्जा लगानीको ब्याजदरमा वृद्धि गर्दै लगेको छ । निक्षेपको ब्याजदर १० भन्दा बढी नबनाउने गरी वाणिज्य बैंकहरुले भद्र सहमति गरे पनि विकास बैंक र वित्तीय संस्थाहरुको हकमा त्यो लागु भएको छैन । अझ केही ठूला निक्षेपहरुका लागि बैंकहरुले भद्र सहमति तोड्ने गरेको नजिरकाबीच यस्तो सहमतिको कार्यान्वयनप्रति बजारका लगानीकर्ताहरु सशंकित नै छन् । निक्षेपमा प्राप्त हुने प्रतिफलसँग सेयर बजारको सामान्यतया विपरित सम्बन्ध हुन्छ । उच्च ब्याजदरले बजार परिसूचकलाई तलतिर झार्न दबाब दिन्छ । त्यसमाथि सेयर बजारमा ठूलो हिस्सा ओगटेको बैंकिङ क्षेत्रले नै व्यवसाय विस्तार गर्नेगरी पुँजी वृद्धि गर्न ‘स्टक डिभिडेन्ड’ दिनमा अनुदार हुँदा सेयर बजार दोहोरो मारमा परेको छ । उता, नेपाल राष्ट्र बैंकले पनि बैंकहरुको समस्या समाधान गर्न पहल गरेको छैन । मौद्रिक नीतिमार्फत् अनिवार्य नगद मौज्दात अनुपात (सीआरआर) घटाइदिएर सरकारी आन्तरिक ऋण संकलनलाई सहज बनाइदिए पनि सीडी रेसियो खुकुलो गर्नेतर्फ ध्यान दिएन । यसले गर्दा बजारमा पर्याप्त तरलताका बाबजुद बैंकहरु हाल लगानी गर्न नसक्ने अवस्थामा छन् । बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरुको खातामा रहेको स्थानीय तहको निक्षेपलाई समेत निक्षेपको रुपमा गणना गर्न नपाउने व्यवस्थाले पनि यो संकट थप बढाउन सहयोग गरिरहेको छ । यी सबै परिघटनाहरुको प्रभाव सेयर बजारमा पर्नाले बजार लामो समयदेखि माथि उठ्न सकिरहेको छैन ।
४५ लाख बजेट विनियोजन गरिएको कवर्डहल निर्माण अलपत्र
काठमाडौं। बाजुराको मार्तडीमा रहेको कवर्डहल निर्माण अलपत्र परेको छ । निर्माणकार्य अधुरै रहेको कवर्डहल निर्माणका लागि कतैबाट पहल नगरिँदा बीचमै अलपत्र परेको हो । सदरमुकाममा सामान्य खालको खेल मैदानसमेत नहुँदा मालिका नमूना माविसँग गुहार गर्नुपर्ने बाध्यता छ । बहुउद्देश्यीय कवर्डहल भनेर नाम दिइएको भए पनि निर्माण बीचमै छोडिदा अढाइ वर्षदेखि अलपत्र परेको छ । विसं २०७३ मा तत्कालीन नेकपा एमालेका उपाध्यक्ष भीम रावलले कवर्डहल निर्माणको शिलान्यास गर्नुभएको थियो भने तत्कालीन पोलिटव्यूरो सदस्य कर्णबहादुर थापाले निर्माणको अगुवाइ गरेका थिए। निर्वाचन क्षेत्र विकास कार्यक्रमकै रु ४५ लाख बजेट विनियोजन गरेर निर्माण शुरु गरिएको थियो । प्राविधिकले पुरै निर्माण गर्न रु एक करोड ९४ लाख लागत लाग्ने अनुमान गरेका थिए । बीचमा खेलकूद विकास परिषद्बाट रु ४० लाख रकम पनि लगानी भएको छ । तर त्यो बाहेक थप लगानी लगाउन कसैले पहल नगर्दा अलपत्र अवस्थामा पुगेको खेलकूद विकास समितिले जनाएको छ । वडीमालिका नगरपालिकाका प्रमुख पदम बडुवालले भने निर्माणका लागि आफूसँग सहकार्य नभएको र जिम्मेवारी दिन खेलकूद समितिले चासो नदेखाएको कारण नगरपालिकाले लगानी नगरेको बताएका छन्। यो वर्ष रु २० लाख बजेट केन्द्रीय सरकारबाट छुट्याएर काम सञ्चालन गर्ने तयारी भइरहेको प्रतिनिधिसभा सदस्य लालबहादुर थापाले बताउनुभयो । बीचमा केही समय निर्माण रोकिए पनि यो वर्षबाटै निर्माणको कामले गति लिने उनले जानकारी दिए।रासस
पहिलो पल्ट अन्तर्राष्टिय प्रतियोगितामा नेत्रहीन महिला क्रिकेट टोली
काठमाडौं। नेत्रहीन क्रिकेट सङ्घ नेपालको महिला टोली पहिलो पल्ट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतियोगितामा सहभागी हुने भएको छ । आगामी जनवरी २६ देखि फेब्रुअरी ४ सम्म पाकिस्तानमा हुनगइरहेको अन्तर्राष्ट्रिय नेत्रहीन महिला क्रिकेट प्रतियोगिता नेपालका दृष्टिविहीन महिला क्रिकेटर सहभागी हुने भएको हो । सो प्रतियोगिताका लागि नेपालबाट १५ जना दृष्टिविहीन महिला छनोट भएका छन् । प्रतियोगितामा सहभागिताका लागि कात्तिक १३ देखि १५ सम्म काठमाडौँमा छनोट प्रतियोगिताको आयोजना गरिएको थियो । वरिष्ठ क्रिकेट प्रशिक्षकद्वय अरुण अर्यालको संयोजकत्वमा, सुनोज भट्टराई र नेत्रहीन क्रिकेट अम्पायरद्वय नहेन्द्र निरौला र गीता रेग्मीको छनोट समितिले १५ जना खेलाडी छनोट गरेको हो । सो प्रतियोगिताका लागि नेपालबाट १५ जना दृष्टिविहीन महिला त्रिकेटरको सहभागी हुन लागेको कार्यक्रम संयोजक निरोज गिरीले जानकारी दिए। छनोट भएका खेलाडीमा आशा रेग्मी, रीता थापा, हीता गुरुङ, मुना अर्याल, सुष्मा तामाङ, सरिता घिमिरे, आयुष्मा क्षेत्री, भगवती अमगाई, मनकेशी चौधरी, विमला राई, मीना क्षेत्री, आशिका चौधरी, विनिता पुन, भगवती भट्टराई, गीता पौडेल रहेका छन् । विश्वमा नेत्रहीन महिला क्रिकेटको सुरुवात गर्ने नेपाल पहिलो देश हो । सन् २००६ देखि नै नेपालमा नेत्रहीन महिलाको क्रिकेट सुरुवात भएको थियो । सन् २०१४ मा पहिलो पल्ट नेपालमा आयोजना भएको प्रतियोगितामा नेपालले युकेको टोलीलाई पराजित गरेको थियो । रासस
धानमा दाना नलागेपछि पर्वतका कृषक चिन्तित
काठमाडौं। पाकेर थन्क्याउने बेलासम्म पनि धानमा दान (बाला) नलागेपछि पर्वतको एक गाउँका कृषक चिन्तित बनेका छन् । पर्वतको फलेवास नगरपालिका–३ स्थित पोखरचौरका कृषकले यस वर्ष लगाएको उन्नत जातको धान ‘लोकतन्त्र’ मा दाना नलागेपछि स्थानीय दर्जनौँ कृषक समस्यामा परेका हुन् । उक्त धान फलेवास नगरपालिकाको कृषि शाखाले सिफारिश गरेको थियो । कृषि प्राविधिकले दोब्बर फल्ने भन्दै अनुदानमा बीउ बाँडेको धानमा बाला नलागेपछि यहाँका किसान चिन्तित छन् । स्थानीय मार्सी र कोदे गुडुरालगायतको धान लगाउँदै आएका यहाँको पोखराचौर र आँगाखेतका करीब दुई दर्जन किसानले यस पटक ‘लोकतन्त्र’ जातको धान लगाएका थिए । यो जातका बोटमा बाला नलागेको हो । किसानले करीब १०० रोपनी खेतमा ८० किलो लोकतन्त्र धानको बीउ रोपेका हुन् । अन्य जातका तुलनामा दोब्बर फल्ने र बोट हावाहुरीमा पनि नढल्ने भन्दै प्राविधिकले सिफारिश गरेका थिए । स्थानीय कृषक पूर्णप्रसाद भुसाल, अस्मिता भुसाल, श्याम भुसाल, अमृत रिजाल, नारायण रिजाल, रिमा रिजाल, गङ्गा भुसाल, गीता भुसाल, नारायण भुसाल, गणेश भुसाल, टीका रिजाल र दुर्गा रिजाललगायतले आफ्ना खेतमा लोकतन्त्र लगाएका थिए । नगर कृषि कार्यालय फलेवासका प्रमुख कृषि अधिकृत नारायण पौडेलका अनुसार लोकतन्त्र धान उपल्लो भेगमा फल्दैन । उहाँका अनुसार तराई, भित्री मधेश, तल्लो पहाड र मध्यपहाडका नदी किनारमा मात्रै राम्रो फल दिन्छ । “पोखराचौर उच्च पहाडी क्षेत्रमै पर्छ”, उनले भने, “यो धान त्यहाँका लागि उयपुक्त होइन । कसरी सिफारिश भयो बुझ्नुपर्छ ।” पीडित किसानले क्षतिपूर्ति पाउनुपर्ने उनको भनाइ छ । रासस
नर्भिक हस्पिटलले २ वर्षपछि २ सय शैय्याबाट सेवा दिन्छ- राजेन्द्र बहादुर सिंह
३० वर्षसम्म नेपाल प्रहरीमा सेवा गरी एअाइजीबाट अवकास पाएका राजेन्द्र बहादुर सिंह यतिबेला नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलका कार्यकारी निर्देशकको जिम्मेवारीमा छन् । फौजी अनुशासनमा तीन दशक बिताएका सिंहले नर्भिककाे कार्यकारी प्रमुख पद समालेकाे पनि १० वर्ष वितिसकेकाे छ । उनकाे नेतृत्वमा नर्भिककाे पूर्वाधार विकास र सेवा विस्तारका कार्य निकै अगाडि बढेकाे छ । प्रस्तुत छ नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटलकाे सेवा, यसकाे भावी याेजनाका बारेमा केन्द्रीत भर्इ बस्नेतसँग गरिएकाे कुराकानी । राजेन्द्र बहादुर सिंह, कार्यकारी निर्देशक- नर्भिक इन्टरनेशनल हस्पिटल निजी क्षेत्रमा नयाँ नयाँ राम्रा अस्पतालहरु आइरहेका छन्, प्रतिष्पर्धा कस्तो छ ? अहिले पनि क्रिटिकल केयरका लागि नर्भिक एउटा उपयुक्त विकल्प हो । कहिँ पनि ठिक नभएपछि नर्भिकमा हुन सक्छ भन्ने इमेज बनेको छ । कुनै पनि रोगका लागि नर्भिक आए पनि अर्काे रोग देखिँदा समेत हामी उपचार सेवा उपलब्ध गराउन सक्छौं । नागरिकमा नर्भिक प्रतिको विश्वास बढिरहेको छ । हामीसँग सबै खाले सुबिधाहरु छन् । सबै खाले रोगहरुको उपचार हामी कहाँ सम्भव छ । कुरा रह्यो प्रतिष्पर्धाको । निजी अस्पतालहरु खुल्नु राम्रो कुरा हो । निजी लगानी बढ्नुपर्छ । नागरिकले सेवा रोज्न पाउनुपर्छ । नर्भिकको प्रतिष्पर्धा भनेको आफैंसँग हो । अरु अस्पताल खुलेकाले हामीलाई कुनै समस्या पर्दैन । नर्भिकको गुणस्तरीय सेवालाई अझै बढाउनु नै हाम्रो लागि प्रतिष्पर्धा र चुनौतिको कुरा हो । हामी अहिलेको गुणस्तर र सेवालाई अझै बढाउने, नयाँ प्रबिधि र सुबिधा कसरी बढाउने भन्नेबारे सोचिरहेका छौं । नयाँ अस्पतालले हामीलाई प्रतिष्पर्धामा कुनै समस्या हुन्न । यतिबेला नर्भिक हस्पिटलकाे उपचार क्षमता कस्ताे छ ? नर्भिक अस्पतालले २५ वर्ष पुरा गरेको छ । भाडाको घरमा २० वेडबाट सुरु गरेको अस्पताल आज १०० वेडसम्म विस्तार भैसकेको छ । हामी मल्टिनेशनल अस्पतालका रुपमा स्थापित भैसकेका छौं । अब २०० वेड क्षमता पुर्याउँदैछौं । सरकारले तोकेको सबै मापदण्डहरु पुरा गरिरहेका छौं । सेवा र गुणस्तर विस्तार हाम्रो मुल लक्ष्य हो । शतप्रतशित क्षमता विस्तार गर्दै हुनुहुन्छ, काम कहाँ पुग्यो ? वातावरणीय मूल्यांकन सम्पन्न गरिसकेका छौं । भवन निर्माण, उपकरण खरिद, जनशक्ति व्यवस्थापनको काम भैरहेको छ । २ वर्षभित्र २ सय वेडको अस्पताल सञ्चालनमा आउँछ । सरकारले वेड विस्तारको अनुमति दिईसकेको छ । मेडिकल कलेज सञ्चालनको कुरा थियो, त्यो कहाँ पुग्यो ? हामीले सुरुमा मेडिकल कलेज खोल्ने भनेका थियौं तर अहिले स्थगित गरेका छौं । सितापाइलामा पूर्वाधार बनाएर मेडिकल कलेज बनाउने तयारी थियो । १ सय रोपनी जमिन किनिसकेका थियौं । अस्पतालको १० किलोमिटर वरपर १ सय रोपनीमा कलेज हुनुपर्ने भन्ने थियो । त्यहि अनुसार जग्गा किनेका थियौं । अहिले त्यतिकै राखेका छौं । नर्भिकले कुन कुन सर्भिसलार्ई विस्तार गर्दैछ ? हामी अहिले मल्टिस्पेशल सेवा दिईरहेका छौं । अब सुपर स्पेशल सेवा दिन खोजिरहेका छौं । कार्डिकमा हामी गौरव गर्न सक्ने अवस्थामा छौं । ग्याष्ट्रो डिपार्टमेन्ट ल्याएका छौं । नयाँ भएपनि गाइनोमा पनि हाम्रो राम्रो छ । फोक्सो, न्युरोमा पनि हामीले नयाँ प्रबिधी ल्याएका छौं । न्युरोमा हामीसँग बिशेषज्ञ डाक्टरहरु छन्, जुन अहिले नर्भिक अस्पतालमा मात्रै छ । विश्वको स्वास्थ्य क्षेत्रमा नेटवर्कको सवाल पनि आउँछ, नर्भिकले कहाँ कहाँ सम्बन्ध विस्तार गरेको छ ? हामीले कार्डिकको लागि मेदान्तसँग सम्बन्ध राखेका छौं । स्कटको पनि मेदान्तसँग छ । बैंकको बुमुङग्रादसँग सम्बन्ध गाँसेका छौं । फोटिससँग पनि सम्बन्ध गाँसेका छौं । अहिले नर्भिकको सेवा विस्तारका लागि विदेशका डा. इडिक र डा. मार्टलाई सल्लाहकार नियुक्त गरेका छौं । नर्भिक इन्टरनेशनल अस्पताल नाम जस्तै गरि सेवा दिईरहेका छौं । नागरिकले नर्भिक अस्पताललाई महंगो अस्पतालका रुपमा लिन्छन, किन ? पहिलो कुरा यो निजी अस्पताल हो । हामीले हरेक वस्तु र सेवा खरिद गर्नुपर्छ । सुरुमा यो कार्डियो अस्पतालका रुपमा स्थापना भएको हो । कार्डियो भनेकै अलि महंगो सेवा हो । सुरुमा बीर अस्पतालसँग तुलना गरेर महंगो भनिएको थियो । अहिले नयाँ खुलेका अस्पतालहरु भन्दा हाम्रो सेवा सस्तो छ । बीर र गंगालाल अस्पतालसँग तुलना गरेर महंगो भनिएको मात्रै हो । हामीसँग जनरल वार्डदेखि डिलक्स वार्डसम्म छ । जनरल वार्ड पनि अरु अस्पतालको भन्दा हाम्रो राम्रो छ । जनरल वार्ड भएपनि कुरुवालाई बस्ने व्यवस्था समेत गरेका छौं । जनरल वार्ड र अरु वार्डमा खासै फरक देखिन्न । सेवा सुबिधा नै अरु भन्दा राम्रो भएपछि केहि महंगो त पक्कै हुन्छ नै । तिलगंगा अस्पतालमा पनि सरकारको लगानी छैन, आफ्नै आम्दानीले चरिहेको छ, तर त्यो चाँही सस्तो छ, नर्भिक चाँही किन महंगो ? तिलगंगाको के छ मैले भन्न मिल्दैन् । नर्भिकले नेपाल सरकारले तोकेको मापदण्ड पुरा गरेको छ । १० प्रतिशत वेड गरिबलाई दिएका छौं । १० प्रतिशत वेड गरिबलाई निःशुल्क दिने नर्भिक नै पहिलो अस्पताल हो । यो अस्पतालमा कसैले आर्थिक सहयोग गरेका छैनन् । हामी आफैंले लगानी गरेर खोलेका हौं । सकेसम्म सस्तोमै सेवा दिने प्रयास गरिरहेका छौं । नर्भिकमा उपचार राम्रो हुन्छ भन्ने सोच्ने तर महंगो भएकाले डराउने गरिबहरुलाई के सुझाव दिनुहुन्छ ? पहिलो कुरा जीवन बाँच्नु नै हो । आउनुस, उपचार गर्नुस् । पहिले बाँच्नुस । त्यस्ता मान्छे आएर बचाउन सकियो भने हाम्रो लागि पनि राम्रो कुरा हो । सबैलाई निःशुल्कै उपचार गर्छाै भनेर भन्दैनौं । तर उपचार गर्न आउनेहरुलाई पैसाकै अभावमा मर्न चाँही दिँदैनौं । एउटा कर्पाेरेट हाउसले आफ्ना ग्राहक वा कर्मचारीलाई फलानो अस्पतालमा यति प्रतिशत छुट भनिरहेका छन्, यस्तो छुट नियमित हो की बिशेष ? टाईअप गर्नु, सिस्टममा आउनु राम्रो हो । सिस्टममा आएर छुट पाउनु राम्रो हो । अनुरोध गरेर छुट पाउनु भन्दा सम्झौता गरेर छुट दिनु झनै राम्रो हो । त्यस्तो टाईअपले कति सेवा सुबिधा दियो भन्ने कुरा चाँही महत्वपूर्ण हो । नर्भिक अस्पतालले उपत्यका बाहिर सेवा विस्तार कहिले गर्छ ? अहिले चाँही हामी २ सय वेड क्षमता विस्तार अभियानमा छौं । त्यसपछि उपत्यका बाहिर पनि सेवा विस्तार गर्ने योजना छ । अहिले पनि हामी उपत्यका बाहिर सामाजिक उत्तरदायीत्व अन्तर्गत स्वास्थ्य शिविरहरु लगिरहेका छौं । जाजरकोटमा झाडापखाला लाग्दा शिविर लगेका थियौं । लुक्लामा पनि स्वास्थ्य शिविर लगेका थियौं । काभ्रेमा पनि निःशुल्क स्वास्थ्य शिविर चलायौं । तर त्यहिँ स्थायी रुपमा तत्कालै जाने सोँच भने छैन् । दिर्घकालमा उपत्यका बाहिर पनि विस्तार गर्छाै । निजी क्षेत्रका अस्पतालहरुलाई सरकारले कसरी हेरिरहेको देख्नु हुन्छ ? निजी अस्पताललाई पनि सरकारले आफ्नै अस्पताल जसरी लिन सक्नु पर्छ । संबिधानले नै सबै नागरिकलाई स्वास्थ्यको अधिकार हुनेछ भनेको छ । स्वास्थ्यलाई मौलिक हक भन्ने कुरा कार्यान्वयन सरकारी अस्पतालले मात्रै सम्भव छैन् । त्यसको ८० प्रतिशत हिस्सा निजी अस्पतालले पुरा गरिरहेका छन् । निजी अस्पताललाई पनि सरकारले अपनत्व ग्रहण गर्न सक्यो भने सस्तोमा नागरिकले उपचार पाउने अवस्था बन्छ । सरकारले निजी अस्पताललाई पनि आफ्नै ठानेर सुबिधा दिनुपर्छ । सरकार बलियो हुँदै गर्दा सरकारी सेवा अब्बल बन्दै जाने देखिन्छ, शिक्षा र स्वास्थ्यमा गरिएको निजी लगानीको भविष्य कस्तो देख्नु हुन्छ ? विकासको पूर्वाधार भनेको शिक्षा र स्वास्थ्य हो । सरकारले शिक्षा र स्वास्थ्यमा गरिएको लगानीलाई मलजल गर्यो भने त्यसले उपलब्धि दिने हो । सरकारले आफै पूर्वाधार बनाउन नसकेको अवस्थामा निजी लगानीलाई प्रवद्र्धन गर्नु पर्छ । नर्भिक अस्पतालले बार्षिक रुपमा कति बिरामीको उपचार गर्छ ? १ सय वेडको अस्पताल हो । ९० प्रतिशत वेड भरिन्छन् । गुणस्तरिय सेवाकै कारण नागरिकको विश्वास जितिरहेका छौं भन्ने निष्कर्ष हो । त्यसकारण नै हामी शतप्रतिशत सेवा विस्तार गर्ने निचोडमा पुगेका हौं । अध्यक्षको दुरदर्शी नेतृत्वकै कारण नर्भिकले प्रगति गरिरहेको छ । नर्भिकको लगानी र प्रतिफल कति छ ? निजी लगानी भएकाले नाफा कमाउनु पर्छ नै । हामी राम्रो सेवा दिएर नाफा कमाउन उद्यत छौं । तर ठ्याक्कै कति नाफा हुन्छ भन्ने चाँही अहिले नै भन्न सक्ने अवस्था छैन् । नेपालमा भर्खरै कर्पाेरेट कल्चरको विकास भैरहेको छ । स्वास्थ्य सेवा भनेको ज्यादै सम्वेदनशिल छ । पलपलमा चुनौती छ, सानो घट्नाले पनि ठुलो धनजनको क्षति हुन सक्छ । त्यसकारण हामी सम्वेदनशिल ढंगले सेवा दिईरहेका छौं । स्वास्थ्यमा लगानी गर्नु भनेको सेवामा लगानी गर्नु हो भन्ने कुरालाई महत्व दिएका छौं । एक रसियन नागरिकको उपचारसँग जाेडिएर नर्भिक अस्पताल विवाद मुछियो छ, खास भएकाे के हाे ? नर्भिक अस्पताल भनेको निजी हो । यसले स्वास्थ्य सेवा प्रवाह गर्ने हो । बिरामी भएर आएको विदेशी नागरिकलाई सुरुमै पैसा माग्ने कुरा भएन् । हामीले नेपालीलाई पनि अस्पताल आउने वित्तिकै पैसा माग्दैनौं । जो अस्पतालमा आउँछ उसलाई बचाउनु हाम्रो पहिलो दायित्व हो । हेलिकप्टरसँग हाम्रो सम्बन्ध छैन । हामीले रसियन नागरिकको पासपोर्ट लिएका होइनौं । उसलाई उद्धार गरेर ल्याउने टोलीले नै हामीलाई पासपोर्ट बुझाएको हो । एक जना विदेशी सम्वेदनशिल अवस्थामा आएको थियो, हामीले उपचार गरेर बचाएका हौं । उनी हिमाली क्षेत्रमा घुम्न जाँदा विरापी परेकाे हामीले सुन्याै । रेस्क्यु हामीले गरेका होइनौं । ट्राभल एजेन्सीले रेस्क्यु गरेको हो पोखराको लामा होटलका फुर्वा भन्ने व्यक्तिले रसियनलाई उद्धार गरेर ल्याएको हो । उसको उपचार खर्च ३ लाख जति पुगेको छ । उसले म पैसा खोजेर ल्याउँछु भनेर गएको हो । रसियाली दुतावासका कर्मचारी पनि बुझ्न आएका थिए रे । उपचार गरेपछि त पैसा तिर्नु पर्ने हो । उपचारमा कुनै शंका लागेको छ भने हामी स्पष्ट पार्न तयार छौं । रेस्क्युमा गलत भएको हो भने अनुसन्धान गर्न सकिन्छ । सरकारले अनुसन्धान गरोस् । हामीले त अस्पताल आएको बिरामीको उपचार गरेका मात्रै हौं ।
कैलाश विकास बैंकको नाफा ११ करोड ५७ लाख, निक्षेप र कर्जा विस्तारमा सन्तुलन हुँदा लगानी गर्ने क्षमता उच्च
काठमाडौं । बैंकहरुले निक्षेप संकलन गर्न नसक्ने तर जथाभाबी कर्जा प्रवाह गर्ने गरेको आरोप राष्ट्र बैंककै अधिकारीहरुबाट आइरहेको बेला कैलाश विकास बैंकले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो त्रैमासमा सन्तुलित व्यवसाय विस्तारको विवरण प्रस्तुत गरेको छ । समीक्षा अवधिमा बैंकले आफ्नो निक्षेपलाई २२ अर्ब ८६ करोडबाट बढाएर २४ अर्ब २५ करोड पुर्याउँदा कर्जा विस्तार भने २० अर्ब १२ करोडबाट बढाएर २० अर्ब ९२ करोड पुर्याएको छ । बैंकले उक्त अवधिमा निक्षेप १ अर्ब ३९ करोडले बढाएको छ भने कर्जा विस्तार ८० करोडले गरेको छ । सामान्यतया कर्जा विस्तार निक्षेप विस्तारको ८० प्रतिशत भन्दा बढी हुन नहुने मान्यतालाई बैंकले आत्मसात गरेको देखिन्छ । सो अवधिमा बैंकले ११ करोड ५७ लाख रुपैंया खुद मुनाफा आर्जन गरेको छ जुन प्रतिशेयर १८.०३ रुपैंया हो । उक्त नाफा अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही समयको तुलनामा १९ प्रतिशतले बढी हो । सो अवधिमा बैंकले २६ करोड ७० लाख रुपैंया खुद मुनाफा आर्जन गरेको छ । बैंकको निष्क्रिय कर्जा अनुपात अघिल्लो बर्ष ०.९१ प्रतिशत रहेकोमा यो वर्ष सो दर घटेर ०.३० प्रतिशतमा आएको छ । रिपोर्टअनुसार बैंकको मूल्य आम्दानी अनुपात १२.९२ रुपैंया, प्रतिशेयर नेटवर्थ १४७.८७ रुपैंया र कर्जा निक्षेप अनुपात ७५.१४ प्रतिशत छ । अधिकांश बैंकहरुको कर्जा निक्षेप अनुपात ८० प्रतिशत नजिक पुगेको अवस्थामा कैलाश विकास बैंकको यो अवस्था सबल हो, यसले बैंक अझै बजारमा ठूलो मात्रामा कर्जा लगानी गर्न सक्षम छ भन्ने देखाउँछ ।
