महिलालाई अवसर दिए देशको प्रधानमन्त्री बनेर सबैभन्दा राम्रो काम गर्छन् : मन्त्री यादव
काठमाडौं । खानेपानीमन्त्री प्रदीप यादवले महिलालाई अवसर दिए देशको प्रधानमन्त्री बनेर सबैभन्दा राम्रो काम गर्नसक्ने बताएका छन् । सोमबार काठमाडौंमा खानेपानी उपभोक्ता संस्थामा महिला नेतृत्व ‘अवस्था, अवसर र चुनौती’ विषयक अन्तरक्रिया गोष्ठीमा बोल्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले महिलाहरु कमजोर नभएको बताए । महिलालाई अवसर दिने हो भने देशको प्रधानमन्त्री बनेर सबैभन्दा राम्रो काम गर्ने जिकिर गरे । उनले नेपालमा राष्ट्राध्यक्ष बनेर विद्यादेवी भण्डारीले नेतृत्व गरिसकेको उल्लेख गर्दै महिलाहरु कमजोर नरहेको बताए । उनले नेपालको राष्ट्रपति, प्रधानन्यायाधीश, सभामुख, मुख्यसचिव बनेर देशको नेतृत्व गरिसक्नुभएको भन्दै महिलालाई अवसर दिनुपर्ने जरुरी रहेको बताए । खानेपानी उपभोक्ता महासंघमा पनि ४२ हजार उपभोक्तामध्ये १ हजार उपभोक्ता महिला अध्यक्ष अनिवार्य राख्नुपर्ने निर्णय गरेर देखाउन महासंघ अध्यक्षसँग आग्रह गरे । मन्त्री यादवले भने, ‘अवसर दियो भने प्रधानमन्त्री पनि सबैभन्दा राम्रो महिलाले चलाउँछ । तर अवसर नदिने । अघि किन बढाउने, समानुपातिक हालौँ भन्ने छ । महिलाले जित्छ नि । खानेपानी उपभोक्ता महासंघमा अध्यक्षज्युलाई आग्रह गर्दछु, ४२ हजार उपभोक्ता छ, २१ हजार उपभोक्ता महिला अध्यक्ष अनिवार्य राख्नुपर्छ भनेर निर्णय गर्नुस् । महिला आउँछ की आउँदैन, भनेर हुन्छ, निर्णय गर्नुस् न ।’ मन्त्री यादवले शिक्षामा महिलाहरु धेरै अघि बढिसकेको बताए ।
अडानी ग्रुपका कम्पनीहरूलाई यस वर्ष ठूलो घाटा, ४८ प्रतिशतसम्म घटे सेयर
काठमाडौं । अडानी ग्रुपका कम्पनीहरूलाई यस वर्ष ठूलो घाटा भएको छ । सन् २०२५ मा अडानी ग्रुपका कम्पनीहरूको बजार पूँजीकरण २१ प्रतिशत अर्थात् ५.४४ लाख करोड रुपैयाँले घटेको छ । अडानी ग्रीन एनर्जीलाई सबैभन्दा ठूलो घाटा यस वर्ष अडानी ग्रीन एनर्जीका सेयरहरूले सबैभन्दा ठूलो घाटा बेहोरेका छन् । यस कम्पनीको बजार पूँजीकरण लगभग आधा घटेको छ । त्यसपछि अडानी एन्टरप्राइजेजलाई पनि ठूलो नोक्सानी बेहोर्नुपरेको छ । २१ मार्च २०२४ मा अडानी ग्रीन एनर्जीको बजार पूँजीकरण २.२४ लाख करोड रुपैयाँ थियो जबकि अघिल्लो वित्तीय वर्षको अन्तिम दिन अर्थात् २८ मार्च २०२४ मा यो ४.४६ लाख करोड रुपैयाँ थियो । अडानी ग्रीन एनर्जीको नाम एउटा विवादमा समेत जोडिएको छ । आरोप अनुसार गौतम अडानी, उनका भतिजा सागर अडानी र अन्य केही व्यक्तिहरूले मिलेर २६५ मिलियन डलरको घुस दिएको भनिएको छ । बताइन्छ कि यस घुसले कम्पनीलाई फाइदा पुर्याएको छ । अडानी एन्टरप्राइजेजलाई पनि ठूलो घाटा अडानी ग्रुपको सबैभन्दा ठूलो कम्पनी अडानी एन्टरप्राइजेजलाई पनि ठूलो घाटा भएको छ । यस कम्पनीको सेयर मूल्यमा यस वर्ष २७ प्रतिशत गिरावट आएको छ । यसको कारणले कम्पनीको बजार पूँजीकरण १५०,५५३ करोड रुपैयाँले घटेको छ । अडानी पोर्ट्स एण्ड स्पेशल इकोनोमिक जोनलाई पनि घाटा भएको छ । यसको बजार पूँजीकरण ११.४० प्रतिशतले घटेको छ । अडानी टोटल ग्यासको अवस्था कस्तो छ ? अडानी टोटल ग्यासलाई पनि ठूलो घाटा भएको छ । यसको बजार पूँजीकरण ३१.८४ प्रतिशतले घटेको छ, जसका कारण कम्पनीलाई ३२,४११.४० करोड भारुको घाटा भएको छ । अडानी एनर्जी सोल्युसन्सको बजार पूँजीकरण १८.९५ प्रतिशतले घटेको छ, जसले गर्दा कम्पनीलाई १४,५४६.५९ करोड भारुको घाटा भएको छ। सिमेन्ट र एग्री सेक्टरको अवस्था कस्तो छ ? अडानी ग्रुपका सिमेन्ट कम्पनीहरूलाई पनि घाटा भएको छ । एसीसी र अम्बुजा सिमेन्ट्सका सेयरहरूमा क्रमशः २३.१० र १५.९२ प्रतिशतको गिरावट आएको छ । एग्री वा एफएमसीजी सेक्टरको कुरा गर्दा अडानी विल्मरका सेयरहरूमा १७.३५ प्रतिशतको गिरावट आएको छ । कम्पनी अब यस व्यवसायबाट बाहिर निस्कने योजना बनाउँदै छ ताकि आफ्नो मुख्य पूर्वाधार व्यवसायमा ध्यान दिन सकोस् । अम्बुजाले डिसेम्बरमा साँघी इन्डस्ट्रिजको अधिग्रहण सम्पन्न गरिसकेको छ । अडानी पावरलाई थोरै घाटा अडानी पावरलाई तुलनात्मक रूपमा कम घाटा भएको छ । यसको बजार पूँजीकरण केवल २.११ प्रतिशतले घटेको छ । अडानी ग्रुपको मिडिया कम्पनी एनडीटीवीलाई भने ठूलो घाटा भएको छ । यसको सेयरहरूमा ४१.५८ प्रतिशतको गिरावट आएको छ । गिरावटका कारणहरू के हुन् ? अडानी ग्रुपका सेयरहरूमा गिरावट आउनुका धेरै कारणहरू छन् । पहिलो कारण त सेयर बजारमा कमजोरी हो । भारतीय सेयर बजारमा विभिन्न प्रकारका समस्याहरू देखिएका छन्, जस्तै अर्थतन्त्रमा सुस्ती, सहरहरूमा मानिसहरूको कम खर्च र विश्वभर चलिरहेका युद्धहरूको खतरा । केही विशेष क्षेत्रहरू जस्तै नवीकरणीय ऊर्जा र ग्यास क्षेत्रमा पनि गिरावट आएको छ । यसको मुख्य कारण सरकारको नीतिमा भइरहेका परिवर्तनहरू र विश्वभर बढिरहेका ब्याजदरहरू हुन् । यसले ती कम्पनीहरूलाई असर गरेको छ जसमा धेरै ठूलो रकम लगानी भएको छ । विदेशी लगानीकर्ताहरूको उदासीनता विदेशी लगानीकर्ताहरूले पनि भारतीय सेयरहरू बिक्री गर्न थालेका छन् । उनीहरूले अडानी ग्रुपका छवटा कम्पनीहरूमा आफ्नो हिस्सेदारी घटाएका छन् । एक रिपोर्टअनुसार एसीसी र अडानी एन्टरप्राइजेज ती छ अडानी ग्रुपका कम्पनीहरूमा पर्छन् जसमा विदेशी लगानीकर्ताले सन् २०२४ मा आफ्नो हिस्सेदारी घटाएका छन् । अडानी ग्रुपमाथि विभिन्न आरोपहरू अडानी ग्रुपमाथि विभिन्न आरोपहरू पनि लागेका छन् । हिन्डनबर्गको एक रिपोर्टमा भनिएको छ कि भारतीय प्रतिभूति तथा विनिमय बोर्डकी पूर्व अध्यक्ष माधबी पुरी बुच र उनका पति धवल बुचको अडानी परिवारसँग सम्बन्ध छ । रिपोर्ट अनुसार बुचका पतिले अडानी परिवारसँग सम्बन्धित केही विदेशी कोषहरूमा लगानी गरेका छन् । हिन्डनबर्गले गौतम अडानीलाई ‘कर्पोरेट इतिहासकै सबैभन्दा ठूलो घोटाला’ गरेको आरोप लगाएको छ । अमेरिकी सिक्योरिटीज एण्ड एक्सचेन्ज कमिसनले गौतम अडानी र केही अन्य व्यक्तिहरूमाथि अमेरिकी लगानीकर्ताहरूलाई धोका दिएको र अधिकारीहरूलाई घुस दिएको आरोप लगाएको छ । तर, अडानी ग्रुपले यी सबै आरोपहरू अस्वीकार गर्दै ती गलत भएको बताएको छ ।
क्षयरोगको न्यूनीकरण गर्न प्रभावकारी ढंगबाट काम गर्नुपर्नेछः स्वास्थ्यमन्त्री पौडेल
काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा जनसंख्यामन्त्री प्रदीप पौडेलले क्षयरोगको न्यूनीकरण गर्न सरकारले प्राथमिकताहरू बदलेर प्रभावकारी ढंगले अघि बढ्नुपर्नेमा जोड दिएका छन् । सोमबार भक्तपुरमा आयोजित एक कार्यक्रमलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् । उनले सरकारले यसको न्यूनीकरणका लागि आफ्ना अहिलेसम्मका प्राथमिकताहरू बदलेर नयाँ र प्रभावकारी ढंगले अघि बढ्नुपर्ने जरुरी देखिएको बताए । मन्त्री पौडेलले यसको निदानका लागि मित्रराष्ट्रसँग सहकार्य गर्ने साझा नीति अवलम्वन गर्न जरुरी रहेको बताए । खर्च गर्ने थर शतप्रतिशत उपलब्धि हासिल नभइरहेको अवस्था रहेको भन्दै शतप्रतिशत उपलब्धि हासिल गर्नेगरी नीतिगत व्यवस्था गर्न आवश्यक रहेको उनले औंल्याए । उनले क्षयरोग केन्द्रमा पनि सम्पूर्ण सेवा उपलब्ध हुने अस्पताल सञ्चालन गर्न जरुरी रहेको र त्यसका लागि आगामी आर्थिक वर्षको बजेटमा व्यवस्था गरिने प्रतिवद्धता जनाए । मन्त्री पौडेलले क्षयरोगको बिरामी मन्त्रालय, चिकित्सकले खोजेर नभेटिने भन्दै पालिकाले क्षयरोगको बिरामी खोज्नुपर्ने बताए ।
सिटिजन्स बैंकले ग्लोबल मनि विकको अवसरमा सातवटै प्रदेश गर्यो वित्तीय साक्षरताका कार्यक्रम
काठमाडौं । सिटिजन्स बैंकले ग्लोबल मनि विकको अवसरमा सातवटै प्रदेशमा वित्तीय साक्षरताका कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । बैंकले ७ वाटै प्रदेशमा रहेका अफ्ना ४९ शाखा कार्यालयहरु बाट विभिन्न वित्तीय साक्षरता कार्यक्रम सञ्चालन गरेर ‘थिंक बिफोर यू फलो, वाइज मनि टूमरो’ भन्ने मूल नाराका साथ गत चैत्र ४ देखी १० गते सम्म सञ्चालन भएको ग्लोबल मनि विक हजारौँ सर्वसाधारण लक्षित वर्गलाई वित्तीय ज्ञान प्रदान गरेर सम्पन्न गरेको छ । ग्लोबल मनि विक अन्तर्गत बैंकले कोशी प्रदेशको भोजपूर, महेन्द्रचोक विराटनगर, विर्तामोड, इटहरी, कर्सिया र शहिदभूमि, मधेश प्रदेशको वीरगन्ज, निजगढ, बोदेबर्साइ र जनकपूर, बाग्मती प्रदेशको भरतपुर, भैँसेपाटी, मनहरी, मंगलपूर, चरिकोट, नारायणगढ, नारायणगोपाल चोक, धुमबाराही, ग्वार्खो, नयाँबजार, हरिहरपूरगढी, ज्यामिरे, टाँडी, कुलेश्वर, टेकु, लामबगर, डिल्लीबजार र सिन्धुली, गण्डकी प्रदेशको अमरापुरी, धारापानी बाग्लुङ्ग, चामे, दमौली, कावासोती र कोल्हुवा, लुम्बिनी प्रदेशको तुलसीपूर, जीतपूर, कालिकानगर, मनिग्राम, ओडारी, कोहलपूर र सूख्खानगर कर्णाली प्रदेशको जाजरकोट, जुम्ला, जुफल, सिमीकोट र नाम्खामा तथा सुदूरपश्चिम प्रदेशको ढकारी र पाटनमा विभिन्न वित्तिय साक्षरताका कार्यक्रमको आयोजना गरी वित्तीय ज्ञान प्रदान गर्ने कार्य गरेको छ । बैंकले युवावर्गमा वित्तीय साक्षरताको आवश्यकता र महत्वको बारेमा वित्तीय ज्ञान प्रदान गरेको छ । यस सँंगै साक्षरताको अवस्था र विद्युतीय बैंकिङको विकाससँगै बढेको अपराध र जोखिमको बारेमा समेत जानकारी गराईएको थियो । नगद कारोबार, लेनदेन तथा विप्रेषण जस्ता वित्तीय कारोबार गर्ने क्रममा बैंकिङ प्रणालीकै प्रयोग गर्न समेत उक्त कार्यक्रमबाट आग्रह गरिएको छ । यसबाट बैंकिङ प्रणाली मजबुत हुने साथसाथै युवा र विद्यार्थीमा वित्तीय ज्ञानको विकास हुने विश्वास बैंकले लिएको छ ।
लामीचौरमा ४२ वर्षपछि खानेपानी सुविधा, एक गाग्री पानी भर्न रातभर बस्नुपर्ने बाध्यता हट्यो
ढोरपाटन । बागलुङ नगरपालिका–८ सिगाना लामीचौरमा करिब दुई सय घरपरिवारको बसोबास छ । बाक्लो बस्ती रहेको लामीचौरमा खानेपानीको एकदमै अभाव थियो । बयालीस वर्ष अगाडि निर्माण भएका तीन धाराबाट यहाँका सयौँ स्थानीयले पानी उपभोग गर्दैआएका थिए । एक गाग्री पानी भर्न रातभर धारामा लाइन बस्नुपर्ने अवस्था थियो । सहजै पानी भर्ने पालो आउँदैनथ्यो । विसं २०३९ मा निर्माण गरेको धारा जीर्ण बनेका थिए । लामो समयदेखि खानेपानीको समस्या भोग्दै आएका लामीचौरवासीलाई अब भने खानेपानीको समस्या छैन । यसपाली नगरपालिकाले जमिनमुनिबाट पानी निकालेको छ । लामो समयको मेहनतपछि ड्रिलिङ गरी लामीचौरमा पानी निस्किएपछि स्थानीयमा खुसीयाली छाएको छ । नगरपालिकाले प्राविधिक खटाएर यसबारे सर्वेक्षण गरेको थियो । पानी निकाल्न सकिने सम्भावना देखेपछि ड्रिलिङ मेसिन प्रयोग गरी यहाँ पानी निकाल्ने काम गरिएको हो । यही चैत १ गते मेसिनले करिब एक सय ७० मिटर जमिन खोदेर पानी निकालेको हो । यही चैत ९ गतेदेखि नियमित रुपमा पानी निकाल्न थालिएको लामीचौर खानेपानी उपभोक्ता समितिका अध्यक्ष टीकाराम थापाले जानकारी दिए । ‘गाउँमा खानेपानीको निकै समस्या थियो, बल्ल माग पूरा भएको छ’, अध्यक्ष थापाले भने । नगरपालिकाको २६ लाख र स्थानीय जनसहभागिताबाट जुटेको तीन लाखको लागतमा पानी निकालिएको हो । ‘सिङ्गो गाउँमा पानीको समस्या थियो, दुई सय घरका लागि तीनवटा मात्र धारा थिए, धारामा थोरै पानी आउँथ्यो, स्थानीयले कुवा र खोलाको फोहर पानी उपभोग गर्दैआएका थिए’, उनले बिगतको समस्या बताए । स्थानीय बिना परियारले एक गाग्री पानी भर्नका लागि आठ घण्टासम्म लाइन बस्नुपरेको सुनाए । खानेपानी अभावले धेरैले गाउँ छोड्न बाध्य भएको उनले बताए। स्थानीय ७१ वर्षीय चन्द्रमणि गौतमले २०३९ सालदेखि नै लामीचौरमा खानेपानी समस्या रहेको बताए । जनसङ्ख्या बढ्दै गएपछि खानेपानीको अभाव भएको उनले बताए । रासस
जेडटीई स्मार्टफोनको नयाँ सिरिज सार्वजनिक, १० हजार ५ सय बाट सुरु
काठमाडौं । जेडटीई स्मार्टफोनको नयाँ सिरिज नेपाली बजारमा सार्वजनिक भएको छ । आइतबार राजधानीमा आयोजित एक कार्यक्रममा जेडटीईले नयाँ सिरिज सार्वजनिक गरेको हो । नेपालका लागि जेडटीईको आधिकारिक वितरक शंकर ग्रुपले विभिन्न पाँच मोडेलका नयाँ स्मार्टफोन सार्वजनिक गरेको हो । कम्पनीले सस्तो मूल्यमा नेपाली प्रयोगकर्तालाई स्तरीय फिचर र पर्फमेन्स भएका फोन अनुभव गराउने उद्देश्यले यी फोन ल्याएको जनाएको छ । कम्पनीले ब्लेड र नुबिया सिरिज बजारमा ल्याएको हो । कम्पनीले ब्लेड ए ७५, ब्लेड ए ३५ ई, ब्लेड ए ५५, नुबिया भी ७० म्याक्स र नुबिया भी ७० डिजाइन गरी पाँच नयाँ स्मार्टफोन सार्वजनिक गरको हो । ’हामी जेडटीईलाई नेपालमा पुनः ल्याउन पाउँदा उत्साहित छौं । हामी नेपाली ग्राहकलाई उत्कृष्ट स्मार्टफोनहरू उपलब्ध गराउन प्रतिबद्ध छौं,’ शंकर ग्रुपका कार्यकारी निर्देशक सक्षम जाखेरले भने । यी नयाँ स्मार्टफोनहरूमा शक्तिशाली प्रोसेसर, लामो ब्याट्री लाइफ र एआइ फिचरहरू समावेश छन् । उत्कृष्ट फोटोग्राफी, मल्टिटास्किङ र इमर्सिभ गेमिङ अनुभव चाहने प्रयोगकर्ताहरूका लागि जेडटीईका यी नयाँ स्मार्टफोनहरू उपयुक्त विकल्प बनेको छ । जेडटीईका नयाँ स्मार्टफोनको मूल्य र स्टोरेज क्षमता जेडटीई ब्लेड ए ७५ को मूल्य १३ हजार ९९९ रुपैयाँ रहेको छ । यसमा ४ जीबी र्याम २५६ जीबी स्टोरेज उपलब्ध छ । फोन डायमन्ड ब्ल्याक र मिन्ट ग्रीन कलरमा छ । जेडटीई ब्लेड ए ५३ ई को मूल्य १० हजार ४९९ रुपैयाँ रहेको छ । यसमा २ जीबी र्याम र ६४ जीबी स्टोरेज रहेको छ । यो सिल्भरी ग्रे र आइस ग्रीन कलरमा उपलब्ध छ । जेडटीई ब्लेड ए ५५ २ जीबी र्याम, ६४ जीबी स्टोरेज– ११ हजार ९९९ रुपैयाँ ४ जीबी र्याम, १२८ जीबी स्टोरेज – १२ हजार ९९९ रुपैयाँ कलर– स्टारी ब्ल्याक एन्ड वाटर ब्लु जेडटीई नुबिया भी ७० म्याक्स मूल्य– १५ हजार ९९० स्टोरेज ६ जीबी र्याम, १२८ जीबी स्टोरेज कलर– लेक ग्रिन र ग्लाटिक ग्रे जेडटीई नुबिया भी ७० डिजाइन ८ जीबी र्याम, १२८ जीबी स्टोरेज– १६ हजार ९९९ रुपैयाँ ८ जीबी र्याम. २५६ जीबी स्टोरेज– १८ हजार ९९९ रुपैयाँ कलर- स्टोन ग्रे र जेड ग्रिन
प्रहरी चौकी खार्पाको बाह्र वर्षपछि आफ्नै भवन, ३ करोडमा निर्माण सम्पन्न
खोटाङ । स्थापनाको १२ वर्षपछि रावाबेँसी गाउँपालिका–२ खार्पास्थित प्रहरी चौकी खार्पाले आफ्नै भवन निर्माण गरिएको छ । दुई करोड ९५ लाख ३२ हजार रुपैयाँको लागतमा उक्त भवन निर्माण गरिएको हो । विसं २०६९ मा स्थापना भएको खार्पा प्रहरी चौकीले अघि साविक खार्पा गाउँ विकास समिति (गाविस) कै पुरानो भवनबाट सेवा प्रदान गर्दै आएको थियो । स्थापना भएको १२ वर्षसम्म साँघुरो तथा कच्ची भवनबाट सेवा प्रवाह गर्दै आएको थियो । नवनिर्मित भवनमा साना ठूलो गरी ११ कोठा छन् । साढे दुईतले सो भवनमा कार्यालय प्रमुख कक्ष, सञ्चार कक्ष, महिला तथा पुरुष हिरासत कक्ष, महिला र पुरुष ब्यारेक, प्रमुख आवाश तथा मरोजञ्जन हल निर्माण गरिएको छ । कोशी प्रदेश प्रहरी प्रमुख, प्रहरी नायब महानिरीक्षक राजन अधिकारीले आइतबार सो भवनको उद्घाटन गरेका हुन् । सुविधासम्पन्न भौतिक संरचनाले प्रहरीलाई सेवा प्रवाह गर्न मनोबल बढ्ने उनको भनाइ थियो ।
नेपालले गरिबी निवारणमा सफलता हासिल गरेको विश्लेषण, आर्थिक वृद्धिदर भने सुस्त
काठमाडौं । नेपालले चरम गरिबी लगभग निवारण गरेर गरिबी न्यूनीकरणमा उल्लेखनीय सफलता हासिल गरेको प्रतिवेदन सार्वजनिक भएकाे छ । सोमबार सार्वजनिक गरिएको विश्व बैंकको : नेपाल राष्ट्रगत आर्थिक परिदृश्य नेपालमा आर्थिक वृद्धिको सम्भावना उजागर प्रतिवेदनका अनुसार यस्ताे देखाएकाे हाे । भविष्यमा सुदृढ आर्थिक वृद्धि हासिल गर्न नेपालले आन्तरिक अवसरहरूलाई खुल्ला गर्ने नीतिगत कदमहरूलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । प्रगतिका बाबजुद नेपालको आर्थिक वृद्धि क्षेत्रीय समकक्षी राष्ट्रहरूको तुलनामा निकै पछाडि रहेकाे प्रतिवेदनमा उल्लेख छ । सन् १९९६ देखि सन् २०२३ को अवधिमा नेपालको अर्थतन्त्र वार्षिक औसत ४.२ प्रतिशतले मात्र वृद्धि भएकाे बताइएकाे छ । जुन दक्षिण एसियाका आठ राष्ट्रहरूमध्ये छैटौं स्थानमा पर्दछ । निर्यातमा गिरावट, औद्योगिक क्षेत्रको गतिहीनता र न्यून उत्पादकत्व जस्ता संरचनागत चुनौतीहरूले नेपालको अर्थतन्त्रलाई पछाडि धकेल्नुका साथै गैर-कृषि क्षेत्रमा रोजगारी सिर्जना सुस्त भएको छ । आन्तरिक रोजगारी अवसर सीमित हुँदा युवा श्रमिकहरू वैदेशिक रोजगारीमा जान बाध्य छन् । ‘गरिबी न्यूनीकरणमा नेपालको सफलता उल्लेखनीय छ । तर, मुलुकको आर्थिक सम्भावना अझै पूर्ण रूपमा उपयोग हुन सकेको छैन मल्दिभ्स, नेपाल र श्रीलंकाका लागि विश्व बैंकका विभागीय राष्ट्रिय निर्देशक डेभिड सिस्लेनले भने, ‘नेपालसँग आप्रवासनको प्रतिफल वृद्धि गर्ने, निर्यात बढाउने, जलविद्युतको कुशलतापूर्ण उपयोग गर्ने, र डिजिटलीकरणलाई प्रवर्द्धन गर्नेजस्ता सुधारमार्फत मजबुत आर्थिक वृद्धि हासिल गर्नसक्ने प्रशस्त सम्भावना छ ।’ ‘नेपाल सरकारको १६औं योजनाले सुशासन, सामाजिक न्याय र समृद्धिको दृष्टिकोण प्रस्तुत गरेको छ र यसले उत्पादकत्व र प्रतिस्पर्धी क्षमता विकास, मर्यादित तथा फलदायी रोजगारी, सामाजिक सुरक्षा, तथा अल्पविकसित राष्ट्रबाट सहज स्तरोन्नति सुनिश्चित गर्ने प्राथमिकता राखेको छ । नेपाल सरकार दिगो आर्थिक वृद्धिका लागि अनुकूल नीतिगत वातावरण सुनिश्चित गर्न प्रतिवद्ध छ,’ राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष प्राध्यापक डा. शिवराज अधिकारीले भने । हरेक पाँच वर्षमा तयार गरिने नेपालः राष्ट्रगत आर्थिक परिदृश्यले प्रमुख क्षेत्रमा तीव्र आर्थिक वृद्धिको मार्गचित्र प्रदान गर्दछ । यसले नेपालको आर्थिक सम्भावनालाई उजागर गर्न चार प्रमुख क्षेत्रहरूमा नीतिगत सुधारको सिफारिस गरेको छ । आप्रवासनबाट थप लाभ उठाउने व्यवस्थित र समावेशी रूपमा संस्थागत प्रवासन प्रणालीले आप्रवासनबाट थप लाभ हासिल गर्न मद्दत गर्छ । राष्ट्रिय विकास, रोजगारी सिर्जना र गरिबी न्यूनीकरण रणनीतिहरूसँग आप्रवासनलाई एकीकृत गर्दा यस प्रकारको प्रणालीतर्फ काम गर्ने मञ्च (प्लेटफर्म) प्रदान गर्दछ । नीतिहरू दीर्घकालीन सीप विकास र श्रम गन्तव्य विविधिकरणलाई ध्यानमा राख्दै सीपयुक्त श्रमिकहरूको प्रवासन लागत घटाउने र लाभ एवं सुरक्षा बढाउनेतर्फ केन्द्रित हुनुपर्छ । थप द्विपक्षीय सम्झौताहरू गर्ने र तिनीहरूको प्रभावकारी कार्यान्वयन महत्वपूर्ण हुनेछन् । विदेशबाट फर्कने श्रमिकहरूलाई आन्तरिक श्रम बजारमा पुनःसमायोजन गर्न उद्यमशीलता प्रवर्द्धन, पुर्नतालिम, तथा पुनःसीप विकास कार्यक्रमहरू लागू गर्नुपर्छ । निर्यात क्षमतामा सुधार मुख्य क्षेत्रहरूमा बजार प्रतिस्पर्धा सुधार तथा पूर्वाधारको न्यूनतालाई सम्बोधन गरेर निर्यात बढाउन सकिन्छ । मुद्रास्फीतिको दबाबलाई राम्रोसँग व्यवस्थापन गर्दा निर्यातकर्ताको मूल्य प्रतिस्पर्धात्मकतालाई सम्बोधन गर्दछ । विप्रेषणलाई लगानी र व्यवसाय वृद्धिका लागि उपयोग गर्न मानिसहरूलाई प्रोत्साहीत गरेको खण्डमा मुद्रास्फिती बढ्ने क्रम सुस्त हुन्छ । व्यवसायले आयातीत वस्तुमा कर फिर्ता प्राप्तिको प्रणाली सरलीकरण र आयात कर कटौतीले निर्यातकर्तालाई थप निर्यातका लागि सहज बनाउँछ । साथै नेपालले अल्पविकसित राष्ट्रको रूपमा प्राप्त गर्ने व्यापार सुविधा कटौती हुने अवस्थालाई मध्यनजर गर्दै अधिकारीहरूले थप सुविधायुक्त व्यापार सम्झौताहरू खोज्नुपर्छ । जलविद्युतको सम्भावना उपयोग जलविद्युत् विकासका लागि स्पष्ट वित्तीय रणनीति निर्माण गरी आवश्यक लगानी आकर्षित गर्न सकिन्छ । यस रणनीति अन्तर्गत स्थानीय बचतपत्र (बण्ड) बजारको विकास तथा ठूला सार्वजनिक-निजी साझेदारी (पीपीपी)का ठूला परियोजनाहरूका लागि प्रभावकारी ढाँचा निर्माण आवश्यक छ । साथै, प्रशासनिक झन्झट घटाएर र इजाजत (लाइसेन्स) प्रक्रियालाई सरलीकरण गर्नुका साथै नियमन तथा कानुनी संरचनालाई सशक्तीकरण गर्नुपर्छ । यसले नेपालको विद्युत बजार संरचना सुधार गर्नेछ र थप लगानी आकर्षित गर्नेछ । डिजिटल क्षेत्रको प्रवर्द्धन नेपालको डिजिटल क्षेत्रमा तीव्र सुधार ल्याउन दूरसञ्चार ऐन परिमार्जन गर्नुका साथै डिजिटल रणनीति अबलम्बन र डिजिटल पूर्वाधारको विकासले यस क्षेत्रको विकासलाई विस्तार गर्नेछ । नेपालमा कम डिजिटल सीप एउटा प्रमुख चुनौतीका रूपमा रहेकाले विद्यालय पाठ्यक्रममा डिजिटल सीप समावेश गर्नुका साथै विभिन्न उमेर समूहका लागि र जनसांख्यिक विशेषताका आधारमा तालिम कार्यक्रम सञ्चालन गर्नुपर्छ ।
