विश्व

काठमाडौं । आगामी विश्वकपले विश्वव्यापी सट्टेबाजी बजारमा अभूतपूर्व उछाल ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ । सट्टेबाजी विज्ञहरूले प्रतियोगिताबाट मात्रै ५० अर्ब अमेरिकी डलरभन्दा बढी राजस्व सङ्कलन हुने अनुमान गरेका छन्, जसले यसलाई ‘सहरको सबैभन्दा ठूलो सर्कस’ जस्तो विशाल आर्थिक घटनाका रूपमा चित्रित गरेको छ । स्पोर्टराडारका प्रबन्धित व्यापार सेवाका प्रबन्ध निर्देशक ड्यारेन स्मलका अनुसार विश्वकप विस्तार, खेलाडी केन्द्रित सट्टेबाजी र डिजिटल प्लेटफर्महरूको वृद्धिले बजारलाई नयाँ उचाइमा पुर्‍याएको हो । उनका अनुसार कतार विश्वकपपछि टोली सङ्ख्या ३२ बाट ४८ मा विस्तार हुँदा सट्टेबाजी गतिविधिमा उल्लेखनीय वृद्धि हुने निश्चित छ ।      उनले अब परम्परागत टोली–आधारित सट्टेबाजीभन्दा पनि खेलाडीको व्यक्तिगत प्रदर्शन, सेलिब्रेटी प्रभाव र ‘प्लेयर प्रोप्स’ जस्ता विकल्पमा ग्राहकको रुचि तीव्र रूपमा बढेको बताए । यस अन्तर्गत गोल सङ्ख्या, पास, ट्याकलदेखि लिएर विशेष खेल परिस्थितिसम्ममा आधारित अनुकूल सट्टेबाजी विकल्पहरू लोकप्रिय बन्दै गएको उनको भनाइ छ ।      स्पोर्टराडारका अनुसार ग्राहकहरूले अब खेललाई कथात्मक शैलीमा हेर्ने गरेका छन्, जसमा गोलकर्ता, खेलको नतिजा र विशेष घटनाहरूलाई जोडेर ‘बेट बिल्डर’ तयार गर्ने प्रवृत्ति बढेको छ ।      अङ्ग्रेजी सट्टेबाज कम्पनी कोरलका जनसम्पर्क प्रमुख डेभिड स्टिभेन्सले आगामी विश्वकप अहिलेसम्मकै सबैभन्दा ठूलो सट्टेबाजी प्रतियोगिता बन्ने बताए । उनका अनुसार ‘बेट बिल्डर’ प्रणाली कम्पनीको सबैभन्दा छिटो बढिरहेको क्षेत्र हो, जसले युवा र नयाँ ग्राहकलाई आकर्षित गरिरहेको छ ।      स्मलका अनुसार स्पोर्टराडारसँग जोडिएका २५० खेल पुस्तक ग्राहकहरूबीच अर्जेन्टिना र फ्रान्समा सट्टेबाजीको उच्च प्रवाह देखिएको छ । तर इङ्ग्ल्यान्डप्रति पनि उल्लेखनीय चासो रहेको उनले उल्लेख गरे । डेभिड स्टिभेन्सका अनुसार इङ्ग्ल्यान्ड फ्रान्स र स्पेनपछि तेस्रो दाबेदारका रूपमा रहेको छ र थोमस टुचेलको नेतृत्वमा लामो प्रतीक्षाको अन्त्य भएमा सट्टेबाजहरूलाई ठूलो आर्थिक असर पर्न सक्नेछ ।      यद्यपि सट्टेबाजी बजारको विश्वव्यापी विस्तारले इङ्ग्ल्यान्डको जित अघिल्ला दशकहरूको तुलनामा कम आर्थिक जोखिमपूर्ण बन्न सक्ने विश्लेषण पनि गरिएको छ ।      खेलाडी विशेष सट्टेबाजीतर्फ किलियन एमबाप्पे र एर्लिङ हालान्ड शीर्ष गोलकर्ताका प्रमुख आकर्षण बनेका छन् । हालान्डमा मात्रै कुल सट्टेबाजीको २० प्रतिशतभन्दा बढी रकम लगानी भइसकेको बताइएको छ ।      यसैबीच, असामान्य तर रोचक प्रवृत्तिका रूपमा न्युजिल्यान्डका स्ट्राइकर बेन वेनसमेत शीर्ष गोलकर्ताको शीर्ष १० सम्भावित सूचीमा प्रवेश गरेपछि सट्टेबाजी विशेषज्ञहरूले यसलाई ‘असाधारण भए पनि रोचक’ भन्दै टिप्पणी गरेका छन् ।      विशेषज्ञहरूका अनुसार प्रतियोगिताको भौगोलिक विस्तारले पनि सट्टेबाजीमा प्रभाव पार्नेछ । युरोपका दर्शकका लागि समय क्षेत्रका कारण पश्चिमी तटका खेलहरू पछ्याउन कठिन हुने भए पनि दक्षिण अमेरिका, विशेषगरी ब्राजिल, बजार विस्तारको महत्त्वपूर्ण केन्द्र बन्ने अपेक्षा गरिएको छ ।      अमेरिका, क्यानाडा र मेक्सिकोमा हुने विश्वकपमा अमेरिकी टोलीप्रति कम विश्वास देखिए पनि ठूलो अपसेट भएमा राजनीतिक र सार्वजनिक उत्सवमा उच्च चासो देखिन सक्ने विश्लेषण गरिएको छ । सट्टेबाजी विशेषज्ञहरूले अमेरिकी जित सम्भव भएमा राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पसमेत उत्सव केन्द्रमा रहने सम्भावनाबारे रोचक अनुमान व्यक्त गरेका छन् । रासस    

काठमाडौं । परेवाहरू घर फर्कने बाटो कसरी पहिचान गर्छन् भन्ने दीर्घकालीन वैज्ञानिक रहस्यमा नयाँ अनुसन्धानले अप्रत्याशित निष्कर्षतर्फ सङ्केत गरेको छ । अध्ययनअनुसार यी चराहरूले दिशानिर्देशनका लागि केवल आकाशीय सङ्केत वा स्थलचिह्न मात्र नभई, उनीहरूको कलेजोसँग सम्बन्धित जैविक प्रणालीलाई पनि उपयोग गर्ने सम्भावना देखिएको छ ।      जनावरहरूले सामान्यतया ताराहरू, भू–दृश्य र पृथ्वीको चुम्बकीय क्षेत्रजस्ता विभिन्न सङ्केतहरू प्रयोग गरेर दिशा पहिचान गर्छन् । चराहरू, माछा र कछुवाजस्ता प्रजातिहरूले पृथ्वीको चुम्बकीय क्षेत्रलाई प्राकृतिक कम्पासको रूपमा प्रयोग गर्ने विश्वास रहँदै आएको छ, तर यसको वास्तविक जैविक प्रक्रिया अझै पूर्ण रूपमा स्पष्ट हुन सकेको छैन ।      परेवाहरू लामो दूरी उडान गर्न सक्षम चराहरू हुन् । यी चराले एकै दिनमा सयौँ माइल दूरी पार गर्न सक्छन् । ऐतिहासिक रूपमा मानिसहरूले यी चराहरूलाई सन्देशवाहकका रूपमा समेत प्रयोग गर्दै आएका छन्, जसले उनीहरूको दिशा पहिचान क्षमताप्रति थप चासो बढाएको छ ।      जर्मनीको म्याक्स प्लाङ्क इन्स्टिच्युट अफ एनिमल बिहेभियरका मार्टिन विकेल्स्की नेतृत्वको अनुसन्धान टोलीले यस रहस्यको अध्ययन गर्दै चुम्बकीय सङ्केत पत्ता लगाउने प्रणाली खोज्ने क्रममा कलेजोमा अप्रत्याशित जैविक सङ्केत फेला पारेको जनाएको छ । अध्ययनअनुसार कलेजोमा रहेका विशेष प्रतिरक्षा कोशिकाहरूले रातो रक्त कोशिका तोड्ने र फलाम भण्डारण गर्ने प्रक्रियामा चुम्बकीय संवेदनसँग सम्बन्धित भूमिका खेल्न सक्ने देखिएको छ ।      बोन विश्वविद्यालयका क्रिश्चियन कुट्र्सका अनुसार ती प्रतिरक्षा कोशिकाहरूलाई अस्थायी रूपमा निष्क्रिय पारिँदा परेवाहरूले आफ्नो मार्ग पहिचान गर्ने क्षमता गुमाएको देखिएको थियो । यसले कलेजोमा रहेको फलाम–सम्बन्धित प्रणालीले दिशाबोधमा भूमिका खेल्न सक्ने बलियो सङ्केत दिएको अनुसन्धानकर्ताहरूको निष्कर्ष छ । अनुसन्धानकर्ताहरूले चराहरूको चुम्बकीय कम्पास विशेषगरी बादलयुक्त अवस्थामा मात्र प्रभावित हुने बताएका छन्, किनभने उनीहरूले सूर्यलाई पनि वैकल्पिक दिशा पहिचान सङ्केतका रूपमा प्रयोग गर्ने गर्छन् ।    वैज्ञानिकहरूले लामो समयदेखि प्रतिरक्षा कोशिकाहरू चुम्बकीय संवेदन प्रक्रियामा संलग्न हुन सक्ने अनुमान गर्दै आएका थिए, तर साइन्स जर्नलमा प्रकाशित यो अध्ययनले त्यसतर्फ पहिलो ठोस संरचनात्मक सङ्केत प्रस्तुत गरेको बताइएको छ ।      अमेरिकाको म्यासाचुसेट्स बोस्टन विश्वविद्यालयका व्यावहारिक पारिस्थितिकीविद् अल्बर्ट काओले अनुसन्धानलाई आश्चर्यजनक भए पनि अर्थपूर्ण रहेको प्रतिक्रिया दिए ।      बोन विश्वविद्यालयकी सह–लेखिका क्लिभिया लिसोभ्स्कीका अनुसार कलेजोका ती प्रतिरक्षा कोशिकाहरू स्नायु तन्तुको नजिक रहेकाले तिनले चुम्बकीय सङ्केतलाई मस्तिष्कसम्म पुर्‍याउने सम्भावना देखिन्छ, जसले परेवाको दिशा पहिचान प्रणालीमा योगदान दिन सक्छ ।      अनुसन्धानकर्ताहरूले मुसाजस्ता अन्य जनावरमा पनि यस्तै प्रकारको चुम्बकीय प्रणाली हुन सक्ने सम्भावना औँल्याएका छन् । तर बाह्य विज्ञहरूले अझै थप प्रमाण आवश्यक रहेको बताउँदै परेवाहरूले चुम्बकीय सङ्केत कसरी मस्तिष्कमा व्याख्या गर्छन् भन्ने विषयमा अनुसन्धान जारी रहनुपर्नेमा जोड दिएका छन् ।      अध्ययनले कलेजोमा सबैभन्दा बलियो सङ्केत भेटिए पनि यस्तै प्रतिरक्षा कोशिकाहरू चराको मुखको भाग (चुच्चो) र शरीरको रोग–प्रतिरोधी प्रणालीसँग सम्बन्धित अन्य अङ्गहरूमा पनि देखिएको उल्लेख गरिएको छ । विशेषज्ञहरूले चुम्बकीय दिशा पहिचानको एकल सिद्धान्त नहुन सक्ने बताउँदै चराहरूले परिस्थितिअनुसार विभिन्न संयन्त्र प्रयोग गर्न सक्ने सम्भावना पनि औँल्याएका छन् । रासस  

काठमाडौं । अमेरिका र इरानबीच युद्धविरामको अवधि बढाउन र हर्मुज जलडमरूमा लगाइएका प्रतिबन्धहरू हटाउने विषयमा बिहीबार एक सहमति जुटेको अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन् । यद्यपि, अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले यसलाई स्वीकृत गर्न बाँकी नै छ । यता इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमले यो अझै अन्तिम रूपमा सुनिश्चित भइनसकेको जनाएका छन् । यस मामिलाका जानकार चार स्रोतहरूका अनुसार यो सहमतिले युद्धविरामलाई थप ६० दिनका लागि बढाउनेछ । यसका साथै वार्ताकारहरूले इरानको आणविक कार्यक्रमजस्ता जटिल मुद्दाहरू सुल्झाउँदै गर्दा यो रणनीतिक जलमार्गमा यातायात सूचारु हुन दिने जनाएका छन् । यदि वासिङ्टन र तेहरानका नेतृत्वले यसलाई स्वीकृति दिएमा यो गत फेब्रुअरी २८ मा द्वन्द्व सुरु भएयता शान्तितर्फको सबैभन्दा ठूलो कदम हुनेछ ।  सम्भावित सहमतिको यो खबर दुई देशबीच एकअर्कामाथि भएका शृङ्खलाबद्ध आक्रमणहरू पछि आएको हो । यसअघि अप्रिलको सुरुमा युद्धविराम लागू भएको थियो । ट्रम्पले हालसम्म यस सम्झौतालाई अनुमोदन नगरेको स्रोतहरूले बताएका छन् । एक्सियसले पहिलोपटक सार्वजनिक गरेको यस प्रस्तावित सम्झौताबारे इरानले भने अहिलेसम्म कुनै टिप्पणी गरेको छैन । वार्ता टोली निकट स्रोतलाई उद्धृत गर्दै इरानको तस्निम समाचार एजेन्सीले सम्झौताको मस्यौदालाई अन्तिम रूप नदिइएको वा पुष्टि नगरिएको जनाएको छ । ‘हामी अझै त्यहाँसम्म पुगिसकेका छैनौं, तर हामी निकै नजिक छौं र यसका लागि निरन्तर काम गरिरहनेछौं,’ अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले वासिङ्टनमा पत्रकारहरूलाई भने । ‘हामी त्यहाँ पुग्छौं नै भनेर म ग्यारेन्टी दिन सक्दिनँ, तर अहिलेको अवस्थामा म यसप्रति निकै सकारात्मक छु,’ उनले थपे । ट्रम्प प्रशासनले यसअघि पनि धेरै पटक लडाइँ अन्त्य गर्ने सम्झौता नजिक पुगेको दाबी गरेको थियो, तर इरानले ती दाबीहरूको खण्डन गर्ने वा तिनलाई कम आँक्ने गरेको थियो । यस सम्झौताले जलडमरू भएर हुने अनियन्त्रित ढुवानीलाई स्पष्ट पार्नेछ र अमेरिकाले इरानी बन्दरगाहहरूमा गरेको नाकाबन्दी पनि हटाउनुपर्नेछ । अमेरिकाले इरानी तेल बिक्रीमा लगाएका केही प्रतिबन्धहरू पनि हटाउनेछ । विश्वको झन्डै पाँच भागको एक भाग तेल र तरल प्राकृतिक ग्यास आपूर्ति हुने प्रमुख पारगमन मार्ग, हर्मुज जलडमरू पुनः खुल्न सक्ने आशामा यी रिपोर्टहरूसँगै तेलको मूल्यमा गिरावट आएको छ । यसअघि अमेरिकी सेन्ट्रल कमाण्डले आफ्ना सेनाले पाँचवटा इरानी आक्रमणकारी ड्रोनहरू खसालेको र बन्दरगाह सहर बन्दर अब्बासमा रहेको एउटा भूमिगत नियन्त्रण केन्द्रमा प्रहार गरेको बताएको थियो, जहाँबाट छैटौं ड्रोन प्रक्षेपण गर्ने तयारी भइरहेको थियो । त्यसपछि कुवेती सेनाले आफ्नो देशतर्फ प्रहार गरिएको एउटा ब्यालिस्टिक मिसाइललाई बीचैमा निष्क्रिय पारेको थियो । कुवेतमा ठूलो अमेरिकी सैन्य बेस (आधार शिविर) रहेको छ । एक अमेरिकी अधिकारीले इरानको बुशेहर ‍नजिक अमेरिकी विमान खसालिएको कुरा अस्वीकार गरेका छन् । यसअघि इरानको सरकारी टेलिभिजनले त्यहाँ एउटा अमेरिकी विमान खसालिएको दाबी गरेको थियो, जसलाई अमेरिकी अधिकारीले खण्डन गरेका हुन् । यी घटनाहरू सीमित भए तापनि यसले तीन महिना लामो युद्ध अन्त्य गर्नका लागि जारी वार्ता कति नाजुक मोडमा छ भन्ने कुरालाई उजागर गर्दछ । यो युद्धका कारण हजारौंको ज्यान गइसकेको छ भने विश्वव्यापी ऊर्जा बजारलाई अस्तव्यस्त बनाएको छ । नाम नबताउने सर्तमा एक अमेरिकी अधिकारीले यी प्रहारहरू प्रतिरक्षामूलक र युद्धविराम कायम राख्ने उद्देश्यले गरिएका बताएका छन् । इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कप्र्स (आईआरजीसी) ले बन्दर अब्बास आक्रमणका लागि जिम्मेवार अमेरिकी बेसलाई आफूहरूले निशाना बनाएको र यस्ता घटना दोहोरिएमा ‘अझ निर्णायक जवाफ’ दिइने बताएको तस्निम समाचार एजेन्सीले रिपोर्ट गरेको छ । कुवेतले यस आक्रमणको भत्र्सना गर्दै इरानलाई यो गम्भीर तनाव तत्काल रोक्न माग गरेको छ । यो हप्ताको दोस्रो ठूलो तनावको रूपमा रहेको यो हिंसा, क्षेत्रभरि मनाइँदै गरिएको मुस्लिमहरूको चाड इद–अल–अधाको समयमा भएको हो । यस द्वन्द्वमा क्षेत्रका धेरै देशहरू प्रत्यक्ष-परोक्ष रूपमा तानिएका छन् । मध्यस्थकर्ता पाकिस्तानले आफ्ना विदेशमन्त्री इसाक डारले शुक्रबार वासिङ्टनमा अमेरिकी विदेशमन्त्री एन्टोनी ब्लिन्केन (मार्को रुबियो) सँग भेट गर्ने बताएको छ, यद्यपि उनको यो भ्रमणको महत्त्व भने अझै स्पष्ट भइसकेको छैन । ट्रम्पले मार्चको मध्यदेखि नै युद्धको अन्त्य नजिक रहेको पटक–पटक बताउँदै आएका छन्, यद्यपि दुवै पक्षले साझा विन्दुमा पुग्न सार्वजनिक रूपमा खासै तत्परता देखाएका छैनन् ।  इरानले प्रतिबन्धहरू हटाउन, विदेशी सम्पत्ति रोक्का फुकुवा गर्न र यस क्षेत्रबाट अमेरिकी सेना फिर्ता गर्न माग गरेको छ । वासिङ्टनले भने इरानलाई आफ्नो आणविक कार्यक्रम बन्द गर्न आग्रह गरेको छ, जसलाई तेहरानले शान्तिपूर्ण प्रयोजनका लागि भएको दाबी गर्दै आएको छ । इरानले कुनै पनि शान्ति सम्झौताका लागि अमेरिकी सहयोगी इजरायलले लेबनानमा गरिरहेको आक्रमण पनि बन्द गर्नुपर्ने सर्त राखेको छ, तर त्यो द्वन्द्व कम हुने कुनै संकेत देखिएको छैन । इजरायलले दक्षिणी सहर टायरमा इरान समर्थित हिजबुल्लाह लडाकुहरूको पूर्वाधारलाई निशाना बनाएको र राजधानी बेरुतमा पनि हवाई आक्रमण गरेको जनाएको छ।  इजरायलले हिजबुल्लाहको खोजीमा लेबनानको भित्री भागसम्म सैन्य कारबाही तीव्र पार्दा लाखौं मानिसहरू विस्थापित भएका छन् । लेबनानी सेनाले इजरायली आक्रमणमा आफ्ना एक सैनिकको मृत्यु भएको जनाएको छ । अमेरिकाले ओमानलाई हर्मुज जलडमरूमा शुल्क (टोल) लगाउने इरानको कुनै पनि प्रयासमा संलग्न नहुन चेतावनी दिएको छ । यी दुई देशबीच आर्थिक र सैन्य सम्बन्धको इतिहास भए तापनि ट्रम्पले बुधबार ओमानमाथि बमबारी गर्ने धम्की दिएका थिए । अमेरिकी वित्तमन्त्री स्कट बेसेन्टले ओमानका राजदूतले आफूलाई त्यस्तो शुल्क लगाउने कुनै योजना नरहेको बताएको जानकारी दिएका छन् । ओमानले इरानसँग जलडमरूको संयुक्त नियन्त्रण गर्ने विचारबारे कुनै उल्लेख गरेको छैन, बरु उनीहरूबीच जलयात्राको स्वतन्त्रताबारे छलफल भएको बताएको छ । तेहरानले भने ‘अमेरिकी अधिकारीहरूको धम्की’ पछि ओमानप्रति ऐक्यबद्धता प्रकट गरेको छ । अन्य पठनीय सामग्रीहरू : फरारीको पहिलो ईभी ‘लुचे’ सार्वजनिक, सेयर बजारमा गिरावट आउँदा ५.५ अर्ब डलर घाटा तेल र ग्यास आपूर्ति सुरक्षित राख्न यूएई र कतारको ‘डार्क ट्रान्जिट’ रणनीति अर्बपति वुओङको ७ अर्ब डलरको रहस्यमयी कारोबार कमजोर हुँदै भारतीय रुपैयाँ नयाँ विश्व व्यवस्थाको केन्द्र बन्दै चीन इरान र अमेरिकाबीच बल्झिएका ५ मुद्दाहरू पौने दुई करोड डलर जरिवाना तिर्न अडानी समूह सहमत इरानलाई आणविक हतियार निषेध गर्ने अमेरिका-चीनबीच सहमति