को हुन् रिलायन्समा सबैभन्दा ठूलो सेयर भएकी कोकिलाबेन ?
काठमाडौं । कोकिलाबेन अम्बानी अर्बपति मुकेश अम्बानीकी आमा हुन् । धीरुभाई अम्बानीकी पत्नी भएकाले उनले अम्बानी परिवारको विरासत निर्माणमा महत्त्वपूर्ण योगदान दिएकी छिन् । ९० वर्षीय कोकिलाबेनलाई अझै पनि परिवारमा उच्च सम्मान छ । उनी आफ्ना दुई छोरा मुकेश र अनिललाई असाध्यै माया गर्छिन् । कोकिलाबेन अम्बानीको जन्म २४ फेब्रुअरी १९३४ मा गुजरातको जामनगरमा भएको थियो । कोकिला र उनका श्रीमान धीरुभाईका चार सन्तान छन् – मुकेश अम्बानी, अनिल अम्बानी, नीना कोठारी र दीप्ति सालगाउँकर । कोकिलाबेन आफ्नो जेठो छोरा मुकेश अम्बानी र उनको परिवारसँग मुम्बईको विलासी घर एन्टिलियामा बस्छन् । यो २७ तले गगनचुम्बी भवनको मूल्य लगभग १५ हजार करोड भारु छ । यो संसारको सबैभन्दा महँगो निजी आवासमध्ये एक मानिन्छ। यो भवन ३७ हजार वर्ग मिटरमा फैलिएको छ । यो दुई अमेरिकी फर्महरू पर्किन्स एण्ड विल र हिर्श बेडनर एसोसिएट्सद्वारा डिजाइन र निर्माण गरिएको थियो । लक्जरी कारहरूको शाेख कोकिलाबेनलाई लक्जरी कार मनपर्छ । उनको आफ्नै कार संग्रह छ । मिडिया रिपोर्टका अनुसार उनको मनपर्ने कार मर्सिडिज बेन्ज हो । उनका पति धीरुभाई अम्बानीलाई भने उनको क्याडिलैक लिमोसिन मन पर्थ्यो । कोकिलाबेन श्रीनाथजीको भक्त हुन् । उनको गहिरो आस्थाका कारण उनी बारम्बार धार्मिक स्थलहरूमा जाने गर्छिन् । जामनगरको द्वारकाधीश मन्दिर र राजस्थानको नाथद्वारा उनको मनपर्ने धार्मिक स्थल हुन् । टीना अम्बानीले प्रायः सामाजिक सञ्जालमा आफ्नो तस्विर सेयर गरेर कोकिलाबेनप्रति आफ्नो माया र सम्मान व्यक्त गर्छिन् । पारिवारिक समारोहहरूमा नीता अम्बानी प्रायः आफ्नी सासूको हात समातेर मद्दत गरेको देखिन्छ । कोकिलाबेन र उनका दुई बुहारीबीचको सम्बन्ध प्रेम र स्नेहले भरिएको छ, जसले बलियो र मायालु पारिवारिक बन्धनलाई देखाउँछ । रिलायन्समा सबैभन्दा ठूलो सेयर रिलायन्समा कोकिलाबेनको सबैभन्दा ठूलो सेयर छ । उनीसँग १,५७,४१,३२२ कित्ता छ, जुन कम्पनीको कुल इक्विटीको ०.२४ प्रतिशत हो । यसले उनको कुल सम्पत्ति लगभग १८ हजार करोड भारु बनाउँछ । अर्कोतर्फ मुकेश अम्बानीको कम्पनीमा ०.१२ प्रतिशत सेयर छ । आफ्नी पत्नी नीता अम्बानी र उनीहरूका तीन छोराछोरीसँग रिलायन्स इन्डस्ट्रिजमा कुल ८० लाख ५२ हजार २१ सेयरहरू छन् ।
भारतका यी दुई चर्चित अभिनेता जसको रक्सी व्यवसायमा छ बलियो पकड
काठमाडौं । सञ्जय दत्त र डेनी डेन्जोङ्पा भारतका चर्चित अभिनेता हुन् । दुवैले दर्जनौं बलिउड फिल्ममा काम गरेका छन् । तर, यी दुवैसँग जोडिएको अर्को पक्ष पनि छ । यी दिग्गज कलाकारले मदिरा व्यवसायको संसारमा पनि आफ्नो पहिचान बनाएका छन् । सञ्जय दत्त स्कच ब्रान्ड ‘द ग्लेनवाक’ को ब्रान्ड पार्टनर र सह-मालिक हुन् । कम्पनी कार्टेल ब्रदर्सको स्वामित्वमा छ । यो एक प्रिमियम ह्विस्की कम्पनी हो । यता डेनीको मदिरा व्यवसाय ‘युक्सम ब्रुअरीज’को ब्यानरमा फैलिएको छ । महाराष्ट्रमा नयाँ बोतल लन्च गर्ने घोषणा सञ्जय दत्तको स्कच ह्विस्की ब्रान्डले हालै महाराष्ट्रमा ५०० भारुमा नयाँ २०० एमएलको बोतल लन्च गर्ने घोषणा गरेको छ । ब्रान्डले यस क्षेत्रमा बिक्री चार गुणा बढाउने योजना बनाएको भारतीय सञ्चारमाध्यमले जनाएका छन् । २०२४ आईडब्ल्यूएस अवार्डमा स्वर्ण पदक जितिसकेपछि ब्रान्डले यो किफायती बोतलको साथ आफ्नो ग्राहक संख्या बढाउने आशा राखेको हो । ग्लेनवाकले साना र सस्तो बोतलहरूले धेरै मानिसहरूलाई ब्रान्ड प्रयास गर्न प्रोत्साहित गर्ने विश्वास लिएको छ । ग्लेनवाकले महाराष्ट्रको रक्सी बजारमा आफ्नो पकड बलियो बनाउन यो रणनीति अपनाएको हो । डेनीको बियर ब्रान्ड द्रुत रूपमा लोकप्रिय एकै समयमा डेनीको बियर ब्रान्ड पनि द्रुत रूपमा लोकप्रिय हुँदैछ । बियर युक्सम ब्रुअरीले बनाएको हो । युक्सम ब्रुअरीजले ११ विभिन्न ब्रान्डको बियर उत्पादन गर्छ । यसमा डान्सबर्ग डाइट, डान्सबर्ग ९०००, झूम, हिमालयन ब्लू, इन्डिया स्पेशल, डान्सबर्ग १६०००, हेमन ९०००, यति, डान्सबर्ग रेड, हिट र इन्डिया स्पेशल बियर पर्छन् । यी सबै बियर विभिन्न स्वादका लागि बनाइएका छन् । यी बियरहरू भारतीय बजारमा आफ्नो बलियो स्थान बनाएका छन् । युक्सम ब्रुअरीको साम्राज्य कति ठूलो ? युक्सम ब्रुअरीले वार्षिक ३० लाखभन्दा बढी बियर उत्पादन गर्छ । यो भारतमा तेस्रो ठूलो बियर ब्रान्ड हो । कम्पनी सिक्किममा अवस्थित छ । डेनी र उनको परिवारले यसको अपरेसन सँगै हेर्छन् । जसका कारण कम्पनीले निरन्तर वृद्धि गरिरहेको छ । युक्सम ब्रुअरीले ओडिशा र असममा राइनो ब्रुअरी जस्ता कारखानाहरू पनि चलाउँछन् । यस ब्रान्डअन्तर्गत उत्पादित बियर उत्तरपूर्वी भारतमा धेरै लोकप्रिय छ । युक्सम ब्रुअरीजले आफ्नो बियर एकदमै सस्तोमा बेच्दै आएको छ । यसलाई सर्वसाधारणले पनि सजिलै किन्न सक्छन् । उदाहरणका लागि ओडिशामा केही बियरको प्रारम्भिक मूल्य १०५ भारु छ । जबकि अन्य ब्रान्डका बियरको मूल्य ११५ भारु वा सोभन्दा बढी छ । मूल्य बियरको प्रकारमा निर्भर गर्दछ । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
स्टारलिंकलाई चुनौती दिँदै चिनियाँ स्याटेलाइट प्रोजेक्ट, अरू पनि प्रतिस्पर्धामा
काठमाडौं । चीनले स्पेसएक्सको स्टारलिंकसँग प्रतिस्पर्धा गर्न खोज्नू आफैमा ठूलो चुनौती हो । स्टारलिंक उपग्रह (स्याटेलाइट) मा आधारित इन्टरनेट दिने कम्पनी हो । यसले स्पेसएक्सअन्तरगत रही स्याटेलाइटमार्फत सस्तोमा विश्वभरि नै इन्टरनेट सेवा दिने लक्ष्यसहित काम गरिरहेको छ । स्पेसएक्स एक निजी अमेरिकी अन्तरिक्ष विमान, रकेट उत्पादक तथा अन्तरिक्ष बाहन कम्पनी हो । यसको स्थापना एलन मस्कले सन् २००२ मा गरेका थिए । हाल स्टारलिंकका झन्डै ७ हजार स्याटेलाइटहरू सञ्चालनमा रहेका छन् र यी स्याटेलाइटले १०० भन्दा बढी देशका ५० लाख ग्राहकलाई सेवा प्रदान गर्दै आएका छन् । यसको उद्देश्य दुर्गम र सेवा-अपेक्षित क्षेत्रहरूमा उच्च गतिको इन्टरनेट उपलब्ध गराउनु हो। स्पेसएक्सले आफ्नो मेगाकन्स्टेलेसनलाई ४२ हजार उपग्रहहरूमा विस्तार गर्ने लक्ष्य राखेको छ । चीनले पनि यस्तै मापनको लक्ष्य राखेको छ । यसले पृथ्वीको तल्लो कक्षीय इन्टरनेट परियोजनाहरूमा करिब ३८ हजार उपग्रहहरू राख्ने लक्ष्य राखेको हो । पृथ्वीको वरपर परिक्रमा गरिरहेका सयौं र हजारौं स्याटेलाइटहरूको समूहलाई नक्षत्र (कन्स्टेललेसन) भनिन्छ । मेगाकन्स्टेललेसन भनेको यस्तै ठूला स्याटेलाइट समूहहरू हुन्, जसले इन्टरनेट सेवालगायत अन्य आवश्यक प्रविधि उपलब्ध गराउँछन् । स्टारलिंकको साथै युरोपेली आधारित युटुलसाट वानवेबले पनि ६३० भन्दा बढी पृथ्वीको तल्लो क्षेत्रमा इन्टरनेट उपग्रहहरू प्रक्षेपण गरेको छ । अमेजनसँग ३ हजारभन्दा बढी उपग्रहहरू मिलेर बनेको हाल ‘प्रोजेक्ट कुइपर’ भनिने ठूलो लिओ तारामण्डलको योजना पनि छ, यद्यपि कम्पनीले अहिलेसम्म दुईवटा प्रोटोटाइप उपग्रहहरू प्रक्षेपण गरिसकेको छ । यति धेरै प्रतिस्पर्धाको साथ चीनले किन त्यस्ता मेगा कन्स्टेलेसनहरूमा त्यति धेरै लगानी लगाउला ? किन मेहनत गर्ला ? यो विषय विचरणीय छ । ‘स्टारलिंकले वास्तवमै देखाएको छ कि यसले टाढा कुनामा रहेका व्यक्ति र नागरिकहरूमा इन्टरनेट पहुँच पुर्याउन सक्षम छ । यसले नागरिकहरूलाई इन्टरनेट र जुनसुकै वेबसाइटहरू, जुनसुकै एपहरू उनीहरूले चाहेको ठाउँमा पहुँच गर्न सक्ने क्षमता प्रदान गर्दछ,’अन्तर्राष्ट्रिय शान्तिका लागि कार्नेगी एन्डोमेन्ट स्टिभ फेल्डस्टेनले भने । ‘चीनको लागि, नागरिकहरूले के पहुँच पाउन सक्छन् भन्ने कुरा नियन्त्रण गर्ने ठूलो प्रयास भइरहेको छ,’ फेल्डस्टिनले भने, ‘र यसैले उनीहरू भन्छन्, ‘यो त हाम्रो लागि ठुलो चुनौती हो । यदि स्टारलिंकले हाम्रो नागरिकहरूलाई वा हाम्रो मित्र राष्ट्रका व्यक्तिहरूलाई अनसेन्सर सामग्री प्रदान गर्न सक्छ भने यो हाम्रो सेन्सरशिप प्रणालीलाई कमजोर बनाउने खतरनाक कुरा हो । त्यसैले हामीले यसको विकल्प फेला पार्नुपर्छ ।’ अर्बिटल गेटवे कन्सल्टिङका संस्थापक ब्लेन कर्सियो यस कुरामा सहमत छन् । विज्ञहरू चिनियाँ नक्षत्रहरू अमेरिका, पश्चिमी यूरोप, क्यानडा र अन्य अमेरिकी सहयोगीहरू जस्ता ठाउँहरूको लागि छनौट इन्टरनेट प्रदायक नहुने भए पनि अन्य धेरै क्षेत्रहरू चिनियाँ सेवाका लागि खुला हुन सक्ने बताउँछन् । ‘त्यहाँ केही भौगोलिक क्षेत्रहरू छन् जुन स्टारलिंकजस्तो प्रतिस्पर्धीका लागि आकर्षक हुन सक्छ, विशेष गरी चीनले बनाएको,’ अन्तर्राष्ट्रिय र सुरक्षा मामिलाका लागि जर्मन संस्थानका सहयोगी जुलियाना सुसले भनिन्, ‘उदाहरणका लागि रसिया, तर अफगानिस्तान र सिरिया पनि स्टारलिंकद्वारा कभर गरिएको छैन । र त्यहाँ अफ्रिकाका ठूला भागहरू पनि छन्, जुन अझै कभर गरिएको छैन ।’ ‘हामीले देखेका छौं कि अफ्रिका महादेशमा ७० प्रतिशत फोरजी पूर्वाधार पहिले नै हुवावेद्वारा निर्माण गरिएको छ,’ सुसले थपिन्, ‘र त्यसैको लागि अन्तरिक्ष-आधारित परिप्रेक्ष्यले त्यहाँ थप इनरोडहरू निर्माण गर्न सक्छ ।’ भू-राजनीतिक प्रभावको लागि एक उपकरण हुनुको अलावा स्याटेलाइट इन्टरनेट कन्स्टेललेसन हुनु बढ्दो राष्ट्रिय सुरक्षा आवश्यकता बन्दै गएको छ । अहिले जमिन इन्टरनेट पूर्वाधार अपांग भएको छ । ‘जब युक्रेनको युद्धमैदानमा स्टारलिंक टेक्नोलोजीले ल्याएको फरकपनको कुरा आउँछ, हामीले देखेको ड्रोन युद्ध र यससँग जोडिएको युद्धक्षेत्रको उदय हो,’ फेल्डस्टेनले भने, ‘स्याटेलाइटमा आधारित हतियार हुनु भनेको एउटा महत्त्वपूर्ण सैन्य फाइदाको रूपमा हेरिएको कुरा हो । र त्यसैले मलाई लाग्छ कि चीनले ती सबै देख्छ र भन्छ- यसमा लगानी गर्नु हाम्रो राष्ट्रिय सुरक्षा लक्ष्यहरूको लागि एकदम महत्त्वपूर्ण छ ।’ (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
