सेवा : पर्यटन

काठमाडौं १८, माघ । पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल संचालनमा आएपछि निजी क्षेत्रको अग्रणी वायुसेवा कम्पनी बुद्ध एयरले पोखराबाट अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने घोषणा गरेको छ । बुद्ध एयरका प्रवन्ध निर्देशक वीरेन्द्रबहादुर बस्नेतले पोखरमा भएको लिट्रेचर फेस्टिवलमार्फत आफ्नो महत्वपूर्ण योजना सार्वजनिक गरेका छन् । उनले पोखराबाट भारत, युएई, ग्वान्जाओ उडान गर्न अध्ययन गरिरहेको बताएका छन् । उनका अनुसार पर्यटक आउने बढ्ने क्रम रहेको र पोखरा विमानस्थबाट उडान गर्न सकिने विषयमा अध्ययन गरिरहेको उल्लेख छ । बुद्धले हाल ४ हजार यात्रुलाई दैनिक सेवा दिइरहेकोले पनि आगामी चार वर्षमा नै दुईवटा बोइङ वा सो सरहको क्षतमतको जहाज संचालन गर्ने गरी अध्ययन गरिरहेको बताए । उनका अनुसार बुद्धले दुईवटा जहाज ल्याएर अन्तर्राष्ट्रिय उडान गर्ने विषयमा आवश्यक तयारी गरिरहेको पनि उल्लेख छ । बुद्धले अन्तर्राष्ट्रिय उडानको संम्भाव्यता अध्ययन गर्ने र उडान सुरु गर्ने विषयमा पनि आन्तरिक कार्ययोजना बनाइरहेको उल्लेख छ । ‘पोखरामा दैनिक एक हजार पर्यटक भित्र्याउनु ठूलो योजना होइन’, उनल भने ‘हामीले एक कन्सल्यान्ट मार्फत अन्तर्राष्ट्रिय उडानको लागि अध्ययन पनि गरिरहेका छौ ।’ उनका अनुसार अन्तर्राष्ट्रिय उडान संचालन गर्न उचित व्यवस्थापन गर्न नसके अर्बपतिबाट एकैपटक करोडपति हुनु पर्ने अवस्था आउँछ । दैनिक एक हजार पर्यटक नियमित पोखरा आउँछन भने अन्तर्राष्ट्रिय उडान संचालन गर्नु कुनै ठूलो कुरा पनि नभएको बस्नेतको भनाइ छ । यस अघि पनि बुद्धले चार वर्ष अगाडि पोखराबाट भारतको दिल्ली र लखनउसम्म सीधा उडान तयारी थालेको थियो । पोखराबाट दिल्ली जान एक घन्टा ४५ मिनेट लाग्ने भए पनि फर्कंदा भैरहवाबाट सीधै प्रवेश गर्न नपाउँदा ३३ मिनेट समय बढी लाग्ने हुँदा लागत बढेको कारण बुद्धले उडान रोकेको थियो । समस्या हवाई रुटमा हवाई रुटको टुंगो नलाग्दा बुद्ध एयरलाई नेपाल प्रवेश भैरहवाको रुट नपाउनु र सिमरा हुँदै आउनुपर्ने हुन्छ । उसले भैरहवाबाट सीधै आउने अनुमति मागेको भएपनि यो रुट खुला नै भएको छैन । यो रुटबाट अझै पनि भारतले अनुमति निदएको र पर्यटन मन्त्रालयले भने पहल जारी गरिरहेको छ । उडान दूरी र खर्च दुवैले समस्या भएका कारण बुद्धले आफ्नो तय भैसकेको उडान पनि रद्ध गरेको थियो । पोखरा आउन भारतको अप्पी हुँदै भैरहवा आउने हवाई रुट नपाएपछि खर्च धान्न नसक्ने निष्कर्ष निकाल्दै बुद्धले पोखराबाट भारतको दिल्ली उडानको तालिका नै तय गरेर पनि उडान कार्यक्रम रद्द गरेको थियो । भारत र अन्य अन्तर्राष्ट्रिय गन्तव्यमा पोखरा जानआउन अहिले पनि सिमराबाट काठमाडौं हुँदै पोखराको हवाई रुट प्रयोग गर्नुपर्ने वाध्यता छ । अहिलेसम्म पनि पोखरा र भैरहवा विमानस्थलका लागि अत्यावश्यक हवाई रुटको कुनै टुंगो लागेको छैन । यी दुवै विमानस्थलको रूट तय नै नभइ निर्माण भने भइरहेको छ । यसले गर्दा विमानस्थल निर्माणपछि सञ्चालन गर्न समस्या हुनसक्ने पनि उल्लेख छ । पर्यटन मन्त्रालयका सहसचिव सुरेश आचार्यले भने हवाई रुट खुला गर्ने र यही फेब्रुअरीमा हुने बैठकबाट हवाई रुट खुला हुनेमा विश्वस्त छौं । मन्त्रालयका सहसचिव सुरेश आचार्यले भारत हवाई रुट दिन सकारात्मक रहेको बताएका पनि छन् । ‘भैरहवाबाट प्रवेश बिन्दु माग्दा गौतमबुद्ध विमानस्थल नजिक सीमापारी गोरखपुर आर्मी ब्यारेक र नेपालगन्ज नजिक बरौनी आर्मी क्याम्प रहेको भन्दै भारतले नेपालका हवाई रुटको अनुमति नदिएको उल्लेख छ । नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरणका अनुसार भारतीय सेनाको क्याम्प भएको र भातरतले आफैले पनि ५/७ नटिकल माइल टाढाबाट उडान गर्ने गरेका कारण नेपालाई रुट दिन समस्या भएको उल्लेख छ । जबसम्म भैरहवा र नेपालगन्ज प्रवेश गर्ने हवाई रुट पाइँदैन तबसम्म भैरहवा, पोखरा र निजगढ विमानस्थल सञ्चालन हुनै नसक्ने तर्क पनि सम्वन्धित वायुसेवा कम्पनीकै भनाइ छ । । नयाँ एटीआर एकसाताभित्रै बुद्ध एयरले नयाँ ७२ सिट क्षमताको एटीआर जहाज एक साताभित्रै ल्याउने भएको छ । बुद्धले पर्यटन मन्त्रालयबाट अनुमति पाइसकेको र नागरिक उड्डयन प्राधिकरयाले पनि यसका जहाज थप गर्न अनुमति दिएका कारण बुद्ध एयरका अपरेशन निर्देशक सुवर्ण खरेल जहाज लिन गैसकेका छन् । आन्तरिक वायुसेवा कम्पनी बुद्ध र यति एयर आक्रामक बजार बिस्तारमा रहेको र दुईवटा जहाज थप गर्ने रणनीतिसमेत स्वीकृत गरिसकेको छ । यो वायुसेवाले ७२ सिट क्षमताको एटीचार ७२—५०० नामक जहाज ल्याउन लागेको हो । यो वायुसेवाले आगामी एक साता भित्रमा नै एउटा एटीआर जहाज ल्याउने भएको छ । यो वायुसेवाले जहाज ल्याउन आवश्यक प्रक्रिया अगाडि बढाएको र जहाज लिन अपरेशन विभागका निर्देशक गैसकेको पनि बुद्धले जानकारी दिएको छ । बुद्धले थप गर्न लागेको दुईवटा एटीआर मध्ये एउटा एक साताभित्रमा र त्यसपछिको ६ महिनामा अर्को जहाज ल्याउने भएको छ । हाल बुद्ध एयरसँग ४७ सिट क्षमताको तीन र ७२ सिट क्षमतको २ वटा एटिआर जहाज रहेको छ । नयाँ दुई वटा थप भएपनि ७२ सिट क्षमतकै ५ वटा हुने छ ।

काठमाण्डौ । काठमाडौंको नक्सालमा बन्न लागेको डबल ट्री हिल्टन होटलको निर्माण सरकारले तोकेका मापदण्ड पूरा नगरी भईरहेको खुलेको छ । काठमाडौं महानगरपालीसँग अनुमति लिएको तर वातावरणीय मुल्याङ्कन प्रतिवेदन नबुझाई पूर्वाधारको निर्माण गरेको भन्दै संसदीय समितिले सोमवार निरीक्षण गरेको छ। जगदम्बा हस्पिटालिटीले करिब ६ महिना आगाडिबाट निर्माण सुरु गरेको होटलले सडक र पूर्वाधार निर्माणको मापदण्ड पूरा नगरेको पाइएको हो । होटल निर्माण र सो क्रममा पहुँच र पैसाको भरमा प्रलोभनमा परी वरिपरिका स्थानीयको घर जोखिममा पारेको भन्दै संसदको शुसासन समितिका सांसदहरुले आक्रोस पोखेका छन् । सोमवार स्थलगत भ्रमणमा गएका सांसदहरुले मापदण्ड नपुगेको भन्दै सबै प्रक्रिया पूरा गरेरमात्र काम अगाडि बढाउन निर्देशन दिएका छन् । सांसदहरुले इआइए नगरी पूर्वाधार निर्माण गरेको भन्दै नक्सा पास गर्ने काठमाडौं महानगरपालिकाका इन्जिनियर र सम्वन्धित अधिकारीलाई कानुनी कारवाहिको दायरामा ल्याउनु पर्ने औल्याएका छन् । होटेल निर्माणका क्रममा केहि दिन अगाडि सडक भासिएपछि सोमवार व्यवस्थापिका संसदको शुसासन समितिले स्थलगत निरीक्षण गरेको हो । समितिका सभापति मोहनसिंह राठौरले काठमाडौं महानगरपालिकाका इन्जिनियरसँगको मिलेमतोमा इआइए रिपोर्टविना भवन निर्माण हुन लागेको भन्दै बदमासी गर्नै सबै निकायलाई कार्वाहिको दायरामा ल्याउनुपर्ने बताए। सांसदहरुले  पाँचतारे होटेल निर्माणका लागि पर्याप्त जग्गा नभएको भन्दै होटेल निर्माण स्थगित गर्न पर्ने बताएका छन् । सांसद मिलन राजवंशीले सुरक्षाको प्रश्न उठाउँदै नेपाल प्रहरीको हेडक्वाटर रहेको स्थानमा सेक्युरिटीका हिसावले पनि ठूलो संरचनाको होटेल बनाउनु सुरक्षा खतरा निम्त्याउनु रहेको बताइन् ।   सांसद ध्यानगोविन्द रञ्जितले ऐन सानाले मात्र पालना गर्नुपर्ने र ठूलाले नक्सा पास र वातावरणीय मुल्याङ्कन विना नै काम अगाडि बढाउन पाउने यो कस्तो देश हो भनी प्रश्न गरेका थिए । उनले तत्काल महानगरपालिकाका सम्बन्धित अधिकारीलाई कार्वाहिको दायरामा ल्याउनुपर्ने र निर्माण कार्य बन्द गर्नुपर्ने बताए । मुख्य सडकबाट ६ मिटर टाढा संरचना बनाउनु पर्ने नियम भए पनि होटलले सडकको किनारा नै छोएको छ । यही कारण विगत १५ दिनभन्दा बढी समयदेखि सार्वजनिक सडक नै अबरुद्ध छ । स्थानीयले पैसा र पावरको भरमा आफूहरुको थातथलो जोखिममा पार्नेहरुलाई सरकारले कारबाही नगरेकोमा आश्चर्य व्यक्त गरेका छन् । स्थानीय रमन घिमिरेले वडा कार्यालयदेखि महानगरपालिकाका अधिकारी समेत पैसामा बिकेका आरोप लगाए। स्थानीयहरुले होटल निर्माणको नाममा ९० फिट भन्दा गहिरो खाल्डो खनिएको दाबी गर्दै भवितव्य यस्तो भएको भन्दै होटलका लगानीकर्ता पन्छिएकामा जीवनभरी नै क्षतिपुर्ति पाउनुपर्ने उनीहरुको माग रहेको छ ।

काठमाडौं १७, माघ । नेपालमा विदेशी पर्यटक आउने मात्रै नभएर नेपाली पनि पर्यटक बनेर विदेश घुम्न जाने क्रम बढिरहेको छ । नेपाली विदेशी घुम्न जानेलाई आउटबाउण्ड टुर भन्ने गरिएको छ । नेपालबाट पर्यटक बनेर मलेसिया, थाइल्यान्ड, यूएई, सिंगापुर, भुटानसहित युरोप र अमेरिकासम्मनै नेपाली पुग्ने गरेका छन् । वार्षिक करिब ५० हजारको हाराहारीमा घुम्ने यी नेपालीले गर्ने खर्च आव २०७२/७३ मा ५६ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ रहेको छ । यो रकम नेपालीले विदेश घुम्न खर्च जाँदा नेपाल राष्ट्र बैंकबाट लिएको डलरसटहिको सुविधा मात्रै हो । यस्तो सुविधाबाट गत वर्ष ०७१/७२ मा ५३ अर्ब १९ करोड रुपैयाँ खर्च भएको उल्लेख छ । नेपालीको यो घुमेर खर्च हुने रकम टिकेर र भिसा बाहेक नै हो । यस्तो रकम आर्थिक वर्ष २०७०/७१ मा ४२ अर्ब रहेको थियो । चालु आवको पहिलो चार महिनामा भने नेपालीले गरेको यस्तो खर्च २४ अर्ब ९८ करोड रुपैयाँ रहेको छ । नेपालले पर्यटकले गर्ने खर्चको आधारमा गत वर्षको कुल खर्च ५७ अर्ब रुपैयाँ रहेको उल्लेख छ । नेपालमा आउने विदेशीले राष्ट्र बैंकमार्फत गर्ने खर्च सरह नै नेपालीले पनि रकम खर्चने गरेको पर्यटन मन्त्रालयको तथ्यांकमा उल्लेख छ । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले सार्वजनिक गरेको तथ्यांक अनुसार सन् सन् २०१२ मा ३९ हजार, २०१३ मा ३२ हजार, सन् २०१४ मा ३७ हजार पर्यटक बनेर नेपालबाट बाहिर गएको तथ्यांक छ । मन्त्रालयका अनुसार सन् २०१५ र २०१६ को एकीन तथ्यांक आइनपुगेको भएपनि सन् २०१६ भने करिब ५० हजार नेपालीले घुमघामका नामले विदेशीएको उल्लेख छ । नेपालबाहिर जानेलाई लक्षित गरेर ट्राभल एजेन्सीले प्याकेज बेच्नु तथा विदेशी वायुसेवाले सस्तोमा हवाई टिकट उपलव्ध हुनुले आउटबाउण्ड टुरमा नेपालीको पहुँच बढिरहेको एरोलिना ट्राभलका प्रवन्ध निर्देशक यमबहादुर खड्काको भनाइ छ । उनका अनुसार नेपालीको खर्च गर्ने क्षमता बढ्दै जानुका साथै आउटवाउण्ड टुरको प्याकेज बेच्ने एजेन्सीको कारोबारसमेत उल्लेख्य रुपमा नै बढिरहेको छ । प्याकेजमा घुम्ने बढे नेपालमा आउने विदेशी वायुसेवा, नेपालबाट हुने विभिन्न देशको अन्तर्राष्ट्रिय उडान तथा भिसा प्रक्रियामा सहजता हुनुले नेपालीको बाहिर घुम्ने संस्कृति बढाएको ट्राभल एजेन्सीको भनाइ छ । ट्राभल एजेन्सीले आगामी दशैंको लागि विदेश घुम्न आकर्षक प्याकेज नै घोषणा गर्न थालेको छन् । हवाई टिकसहित खाने बस्ने प्याकेज तयार पारेपनि नेपालीको आकर्षण बढ्दै गाएको एस ट्राभलको भनाइ छ । जसका कारण पछिल्लो समय प्याकेज लिएर घुम्नेको संख्या बढिरहेको छ । एजेन्सीले पनि प्याकेज पर्यटनलाई प्रवद्र्धन गरिरहेको छ । नेपालीको आयस्रोत बढ्दै गएको र ट्राभल एजेन्सीले आकर्षक प्याकेजका कारण आउटबाउण्डमा नेपालीको आकर्षण बढ्ने गरेको छ । नेपालीले विदेशीलाई नेपाल आउन उत्प्रेरित गर्ने र नेपालको प्रवद्र्धन गर्न आउटबाउण्डले सहयोग पु¥याउने पर्यटन व्यवसायीको भनाइ छ । नेपालमा आउटबाउण्ड गराउने ट्राभल एजेन्सीको सङ्ख्या वर्षेनी बढ्दै गएको छ । हाल डेढ दर्जन भन्दा बढी कम्पनीले यो सेवा दिने गरेका छन् । ट्राभल व्यसायीले सहज उपलव्ध गराउने प्याकेजका कारण नेपालबाट दुबई, इजिप्ट, मलेसिया, मौरिसस, थाइल्याण्ड, चीन, टर्की, सिङगापुर, मलेसिया, थाइल्याण्ड, अमेरिकालगायतका मुलुकको भ्रमण सहज भएको व्यवसायीको भनाइ छ । टिकेटमा मात्रै १ खर्ब भन्दा बढी खर्च नेपालमा उडान गरिरहेका विभिन्न विदेशी वायुसेवाले टिकेटमा मात्रै १ खर्ब रुपैयाँको कारोबार गरिरहेको अनुमान छ । नेपाल वायुसेवा निगमका महाप्रवन्धक सुगतरत्न कंसाकारका अनुसार हाल वायुसेवा निगमले बार्षिक ५ अर्बको कारोबार गरिरहेको भएपनि नेपालमा उडान गर्ने विभिन्न २८ वटा वायुसेवाको टिकेटमा मात्रै करिब एक खर्ब रुपैयाँको कारोबार गरिहेका छन् । तर, त्यो पैसा सबै विदेशीएको छ । निगमका महाप्रवन्धक कंसाकारले पटकपटक नेपाली पैसा विदेशिन निदन र नेपालमै व्यवसायीक संभावना भएकोले हवाईजहाज थप गरेर उडान गर्नुपर्ने तर्क दिने गरेका छन् ।