स्वास्थ्य सामग्री बेच्ने विराट हेल्थकेयरको आम्दानी ६१ करोड
काठमाडौं । स्वास्थ्यसम्बन्धी सामग्रीको बजारमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्दै आएको विराट हेल्थकेयर इन्डस्ट्रिज प्रालिले स्थापनाको छोटो अवधिमै कारोबारको आकार उल्लेख्य रूपमा बढाएको छ । सन् २०२१ मार्चमा स्थापना भएको कम्पनीले स्वास्थ्य सामग्रीको उत्पादन तथा व्यापारबाट सुरु गरेको व्यावसायिक यात्रा अहिले शिशु तथा वयस्कका लागि प्रयोग हुने डाइपर उत्पादनसम्म विस्तार गरेको छ । उत्पादनको दायरा विस्तार र बजारमा बढ्दो उपस्थितिको परिणामस्वरूप कम्पनीको सञ्चालन आम्दानी गत आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ६० करोड ९० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा ३५.३३ प्रतिशत अर्थात् १५ करोड ९० लाख रुपैयाँ बढी हो । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा कम्पनीले ४५ करोड रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको थियो । आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा जम्मा १ करोड ९० लाख रुपैयाँ सञ्चालन आम्दानी गरेको कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०७९/८० मा ९ करोड ३० लाख रुपैयाँ र आर्थिक वर्ष २०८०/८१ मा ३६ करोड २० लाख रुपैयाँ आम्दानी गरेको थियो । मोरङको विराटनगरमा उत्पादन कारखाना सञ्चालन गर्दै आएको कम्पनीले सुरुमा स्वास्थ्य सामग्रीको उत्पादन तथा बिक्रीमा केन्द्रित भएर व्यवसाय अघि बढाएको थियो । क्रमशः उत्पादनको दायरा फराकिलो बनाउँदै लगेको कम्पनीले अहिले सेनिटरी प्याड, शल्यक्रियामा प्रयोग हुने मास्क तथा पञ्जा, परीक्षणमा प्रयोग हुने पञ्जा, एकपटक प्रयोग गरिने मास्क, शल्यक्रियामा प्रयोग हुने टोपी, शिशुका डाइपर र वयस्कका डाइपर उत्पादन तथा बिक्री गर्दै आएको छ । यसका अतिरिक्त डिस्पोजेबल क्याप, शिशुका लागि प्रयोग हुने वाइप्स र अल्ट्रासाउन्ड जेललगायतका सामग्री पनि कम्पनीको उत्पादन तथा बिक्री गर्दै आएको छ । ह्वाइट मुन सेनिटरी प्याड, विराट टुलिप्स ग्लोभ्स, बेबी मुन डाइपर र विराट टुलिप्स एडल्ट डाइपर कम्पनीका प्रमुख ब्रान्ड हुन् । नेपाली बजारमा स्थापित यी ब्रान्डमार्फत कम्पनीले आफ्ना उत्पादन उपभोक्तासम्म पुर्याउँदै आएको छ । बजारको मागअनुसार विभिन्न आकार, प्रकार र प्याकेजिङमा उत्पादन उपलब्ध गराउने रणनीतिले प्रतिस्पर्धात्मक बजारमा आफ्नो उपस्थिति कायम राख्न कम्पनीलाई सहयोग पुगेको जनाएको छ । विराट हेल्थकेयरको अध्यक्ष चिकित्सा क्षेत्रमा करिब चार दशकको अनुभव हासिल गरेका डा. ज्ञानेन्द्रमान सिंह कार्की हुन् । उनले सन् १९९१ देखि १९९४ सम्म तीन वर्ष स्त्रीरोग विशेषज्ञका रूपमा परामर्श सेवा प्रदान गरेका थिए । डा. कार्की विराट नर्सिङ होमका संस्थापक, अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशकसमेत हुन् । उनले सन् २००८ देखि २००९ सम्म नोबेल मेडिकल कलेजको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा काम गरेका थिए । त्यस्तै, सन् २००६ देखि २०११ सम्म ग्लोबल अस्पतालको अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशकको जिम्मेवारी पनि सम्हालेका थिए । कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृतका रूपमा सरोज खड्का कार्यरत छन् । डाइपर उत्पादनले बदलिँदो व्यावसायिक स्वरूप विराट हेल्थकेयरको व्यावसायिक विस्तारमा डाइपर उत्पादनको प्रवेश महत्त्वपूर्ण कदम बनेको छ । आफ्नै उद्योगबाट डाइपर उत्पादन सुरु गरेपछि कम्पनीको उत्पादनको दायरा मात्र बढेको छैन, उत्पादन व्यवस्थापन र लागत संरचनामा समेत परिवर्तन आएको छ । यसले तेस्रो पक्षका उत्पादकबाट वस्तु खरिद गर्नुपर्ने निर्भरता घटाउँदै आफ्नै उत्पादन क्षमताको उपयोग गर्ने अवसर दिएको छ । यसको प्रभाव कम्पनीको सञ्चालन मुनाफामा पनि देखिएको छ । आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा २.५९ प्रतिशत रहेको ब्याज, कर, मूल्यह्रास तथा परिशोधनअघिको सञ्चालन मुनाफा अनुपात आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा बढेर ९.७८ प्रतिशत पुगेको छ । बिक्री परिमाणमा वृद्धि, वस्तुको बिक्री मूल्यमा सुधार र आफ्नै उद्योगबाट उत्पादित सामग्रीको योगदान बढ्नुले मुनाफा सुधारमा सहयोग गरेको कम्पनीले जनाएको छ । कम्पनीको ब्याज, कर, मूल्यह्रास तथा परिशोधनअघिको सञ्चालन मुनाफा अघिल्लो आर्थिक वर्षको १ करोड २० लाख रुपैयाँबाट बढेर गत आर्थिक वर्षमा ६ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । त्यस्तै, अघिल्लो वर्ष खुद घाटामा रहेको कम्पनीले गत आर्थिक वर्षमा ६० लाख रुपैयाँ खुद नाफा कमाएको छ । कुल नगद सञ्चिति पनि अघिल्लो वर्षको नगद घाटाको अवस्थाबाट सुधार हुँदै १ करोड ९० लाख रुपैयाँ पुगेको छ । कारोबार र उत्पादनको दायरा विस्तार हुँदै जाँदा विराट हेल्थकेयरका लागि कार्यशील पुँजी व्यवस्थापन भने चुनौतीपूर्ण बन्दै गएको छ । विभिन्न प्रकारका सामग्री उत्पादन तथा बिक्री गर्नुपर्ने भएकाले कम्पनीले बजारको मागअनुसार कच्चा पदार्थ र तयारी वस्तुको पर्याप्त मौज्दात राख्नुपर्ने हुन्छ । डाइपर उत्पादन सुविधा सञ्चालनमा आएपछि यस्तो आवश्यकता थप बढेको छ । यसको असर कम्पनीको वस्तु भण्डारण अवधिमा देखिएको छ । अघिल्लो वर्ष ७४ दिन रहेको भण्डारण अवधि बढेर १५५ दिन पुगेको छ । आफ्नै उद्योगबाट डाइपर उत्पादन सुरु गरेपछि उत्पादनका लागि आवश्यक कच्चा पदार्थ तथा तयारी वस्तुको मौज्दात बढाउँदा भण्डारण अवधि लम्बिएको जनाएको छ । प्रतिस्पर्धात्मक बजारमा आफ्ना उत्पादनको बिक्री बढाउन कम्पनीले विशेषगरी वितरकलाई उधारोमा वस्तु उपलब्ध गराउँदै आएको छ । आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा ग्राहकबाट भुक्तानी सङ्कलन गर्न लाग्ने औसत अवधि करिब १०८ दिन रहेको छ । एकातिर ठूलो परिमाणमा वस्तु मौज्दात राख्नुपर्ने र अर्कोतिर बिक्री भएको रकम उठ्न लामो समय लाग्ने भएपछि कम्पनीको कार्यशील पुँजी चक्र लम्बिएको हो । दैनिक व्यावसायिक सञ्चालनका लागि आवश्यक रकम जुटाउन कम्पनीलाई बैंक तथा वित्तीय संस्थाको ऋणमा निर्भर बनाएको छ । कम्पनीले विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट कुल १ अर्ब ५० करोड रुपैयाँ ऋण लिएको छ । यसमध्ये ५२ करोड ५४ लाख रुपैयाँ दीर्घकालीन र ९७ करोड ४५ लाख रुपैयाँ अल्पकालीन ऋण रहेको छ । यसअघि कम्पनीको कुल ऋण १ अर्ब ३ करोड ६४ लाख रुपैयाँ थियो । चीनबाट आयातित कच्चा पदार्थ र डलरको जोखिम विराट हेल्थकेयरको अर्को चुनौती कच्चा पदार्थको मूल्यमा हुने उतारचढाव हो । कम्पनीले उत्पादनका लागि आवश्यक अधिकांश कच्चा पदार्थ चीनबाट आयात गर्दै आएको छ । आयातित कच्चा पदार्थको मूल्य बजारमा आधारित हुने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्य परिवर्तन हुँदा कम्पनीको उत्पादन लागतमा सीधा असर पर्न सक्छ । गत आर्थिक वर्षमा कम्पनीको कुल सञ्चालन आम्दानीमा कच्चा पदार्थको लागतको हिस्सा करिब ७७ प्रतिशत रहेको छ । यसले कम्पनीको लागत संरचनामा कच्चा पदार्थको ठूलो हिस्सा रहेको देखाउँछ । त्यसमाथि आयातित कच्चा पदार्थको मूल्य अमेरिकी डलरमा आधारित हुने भएकाले विदेशी मुद्रा विनिमय दरको जोखिम पनि कम्पनीले बेहोर्नुपरेको जनाएको छ ।
सुन महँगियो, चाँदी सस्तियो
काठमाडौं । पछिल्लो एक सातामा अन्तर्राष्ट्रिय बजारको प्रभावका कारण नेपाली बजारमा सुनचाँदीको मूल्यमा उतारचढाव देखिएको छ । नेपाल सुनचाँदी व्यवसायी महासंघका अनुसार समग्र साताभरको कारोबारलाई हेर्दा सुनको मूल्यमा उल्लेख्य वृद्धि भएको छ भने चाँदीको मूल्यमा सामान्य गिरावट आएको छ । गत साताको शुक्रबार प्रतितोला २ लाख ८० हजार ३०० रुपैयाँमा कारोबार भएको सुन यो साताको शुक्रबारसम्म आइपुग्दा तोलामा २ हजार ७०० रुपैयाँले बढेर २ लाख ८३ हजार रुपैयाँ पुगेको छ । साताको पहिलो दिन आइतबार नै सुनको भाउमा ठूलो गिरावट आएको थियो । उक्त दिन एकैदिन तोलामा ८ हजार ३०० रुपैयाँले घट्दै सुन प्रतितोला २ लाख ७२ हजार रुपैयाँमा कारोबार भएको थियो । तर, त्यसपछिका दिनहरूमा भने सुनको मूल्य निरन्तर उकालो लाग्यो । सोमबार तोलामा २ हजार ३०० रुपैयाँले बढेर २ लाख ७४ हजार ३०० रुपैयाँ पुगेको सुन मंगलबार ७०० रुपैयाँ बढेर २ लाख ७५ हजार रुपैयाँ र बुधबार ६०० रुपैयाँ बढेर २ लाख ७५ हजार ६०० रुपैयाँमा किनबेच भयो । बिहीबार भने सुनको मूल्यमा अप्रत्याशित उच्च वृद्धि भयो, जहाँ एकैदिन तोलामा १३ हजार ३०० रुपैयाँले बढेर मूल्य प्रतितोला २ लाख ८८ हजार ९०० रुपैयाँसम्म पुगेको थियो । साताको अन्तिम दिन शुक्रबार भने बजारमा पुनः उच्च गिरावट आउँदै सुन तोलामा ५ हजार ९०० रुपैयाँले घटेर २ लाख ८३ हजार रुपैयाँमा सीमित भई साताको कारोबार बन्द भएको छ । यता चाँदीको मूल्यमा पनि साताभर नै उतारचढाव कायम रह्यो । गत साताको शुक्रबार प्रतितोला ३ हजार ८२५ रुपैयाँमा कारोबार भएको चाँदी यो साताको शुक्रबारसम्म १५ रुपैयाँले घटेर ३ हजार ८१० रुपैयाँमा झरेको छ । आइतबार तोलामा १७५ रुपैयाँले घट्दै ३ हजार ६५० रुपैयाँमा कारोबार सुरु भएको चाँदी सोमबार भने ७० रुपैयाँले बढेर ३ हजार ७२० रुपैयाँ पुगेको थियो । त्यसपछि मंगलबार ४५ रुपैयाँ र बुधबार २० रुपैयाँले घट्दै क्रमशः ३ हजार ६७५ रुपैयाँ र ३ हजार ६५५ रुपैयाँ कायम भएको थियो । बिहीबार चाँदीको मूल्यमा पनि तीव्र उछाल आउँदै तोलामा २६५ रुपैयाँले बढेर ३ हजार ९२० रुपैयाँ पुगेको भए पनि अन्तिम दिन शुक्रबार तोलामा ११० रुपैयाँको गिरावटका साथ प्रतितोला ३ हजार ८१० रुपैयाँमा साताको कारोबार टुङ्गिएको छ ।
भारत-बंगलादेशमा ३० अर्बको बिजुली निर्यात गरिने
काठमाडौं । सरकारले चालु आवभित्र ३० अर्ब रुपैँया बराबरको विद्युत भारत–बंगलादेशमा निर्यात गर्ने भएको छ । नेपाल विद्युत प्राधिकरणले चालु आर्थिक वर्षमा विद्युत निर्यातबाट गत वर्षको तुलनामा बढी विद्युत् बेच्ने योजना बनाएको हो । प्राधिकरणकाअनुसार यस वर्ष विद्युत निर्यातबाट ३० अर्ब रुपैयाँको बिजुली निर्यात गर्ने योजना छन् । विद्युत प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठले हालसम्म करिब २४/२५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विद्युत निर्यात भइसकेको यो वर्ष ३० अर्बको विद्युत् निर्यात हुने जानकारी दिए । पछिल्ला तीन/चार महिनामा प्रत्येक महिना करिब ५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विद्युत् निर्यात भएको उनले बताए । उनकाअनुसार गत आर्थिक वर्षमा नेपालले करिब २९ अर्ब रुपैयाँ बराबरको विद्युत् निर्यात गरेको थियो । यस वर्ष भोटेकोसी बाडीले केही क्षति पुर्याएपनि वर्षा राम्रो भएकाले नदीमा पानीको बहाव बढेको र त्यसले विद्युत उत्पादनमा समेत सहयोग पु¥याएको श्रेष्ठको भनाइ छ । विद्युत उत्पादन बढ्दा निर्यातको परिमाण र आम्दानीसमेत गत वर्षभन्दा बढ्ने उनको भनाई छ । नेपालले गत वर्ष २९ अर्बको बिजुली बेचेकोमा यसवर्ष ३० अर्ब पु¥याइने उनको भनाई छ । नेपालले देशभित्रको विद्युत् माग पूरा गरी वचत भएको वर्षायामको विद्युत् भारत र बंगलादेशमा निर्यात गर्दै आएको छ । भारततर्फ विद्युत निर्यात दुई माध्यमबाट हुँदै आएको छ । द्विपक्षीय विद्युत विक्री सम्झौताअनुसार भारतको हरियाणा र बिहार राज्यमा विद्युत विक्री गरिन्छ भने बाँकी विद्युत भारतीय ऊर्जा विनिमय बजार (आईएक्स) को डे-अहेड तथा रियल टाइम बजारमा प्रतिष्पर्धी दरमा विक्री हुँदै आएको छ । द्विपक्षीय मध्यकालीन विद्युत बिक्री सम्झौताअनुसार हरियाणा र बिहार राज्यमा जुनदेखि अक्टोबरसम्म विद्युत बिक्री गरिन्छ । यसरी भारतमा हुने विद्युत् व्यापारसँगै बंगलादेशमा समेत नेपालले वर्षायामको अतिरिक्त विद्युत् निर्यात गर्दै आएको छ । तर गत भदौ १० गते रसुवाको भोटेकोशी नदीमा आएको हिमबाढीका कारण त्रिशूली नदीमा आएको बाढीले बंगलादेश निर्यातका लागि स्वीकृति प्राप्त त्रिशूली र चिलिमे जलविद्युत केन्द्रमा क्षति पु¥याएपछि बंगलादेशतर्फको विद्युत निर्यात रोकिएको थियो । बाढीका कारण द्विपक्षीय सम्झौताअनुसार स्वीकृति प्राप्त जलविद्युत केन्द्रमा क्षति पुग्दा भारतको हरियाणा राज्यतर्फको विद्युत निर्यातसमेत आंशिक रूपमा प्रभावित भएको थियो । बाढीबाट प्रभावित आयोजनाको सट्टामा अन्य जलविद्युत केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत निर्यात गर्ने व्यवस्था मिलाइएको प्राधिकरण श्रेष्ठले जानकारी दिए । भारतको केन्द्रिय विद्युत प्राधिकरणबाट अन्य आयोजनाको विद्युत बंगलादेशतर्फ निर्यात गर्न स्वीकृति प्राप्त भएपछि केही दिनअघिदेखि पुनः निर्यात शुरु गरिएको कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठले बताए । नयाँ व्यवस्थाअनुसार यसअघि स्वीकृति प्राप्त त्रिशूली, देवीघाट र चिलिमे जलविद्युत केन्द्रको सट्टा सोलु, काबेली-१ र तल्लो मोदी जलविद्युत केन्द्रबाट उत्पादित विद्युत बंगलादेश तथा भारतको हरियाणा राज्यतर्फ निर्यात गर्न स्वीकृति प्राप्त भएको छ भने सोहीअनुसार बिजुली बेच्न थालिसकिएको छ । प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक श्रेष्ठले बाढीबाट प्रभावित जलविद्युत आयोजनाको उत्पादन तथा प्रसारण संरचनामा क्षति पुगे पनि अन्य आयोजनाबाट विद्युत निर्यातलाई निरन्तरता दिन सक्नु र बंगलादेशतर्फको निर्यात पुनः सुरु हुनु नेपालको विद्युत् व्यापारका लागि ठूलो उपलब्धि भएको बताए । यसले वर्षायाममा उत्पादन हुने अतिरिक्त विद्युतको बजार व्यवस्थापन र क्षेत्रीय विद्युत व्यापार विस्तारमा सहयोग पुग्ने उनको भनाइ छ । श्रेष्ठले भने,‘यस वर्ष अझै निर्यात बढ्ने छ । यसमा प्रकृतिले पनि हामीलाई साथ दिएको छ । वर्षा हुँदा केही असर त भयो नै तर नदीमा पानीको बहाव राम्रो हुन्छ र त्यसले विद्युत उत्पादन बढाउन सहयोग गर्छ । त्यसैले यस वर्ष २९ अर्ब रुपैयाँभन्दा बढीको विद्युत निर्यात हुने हाम्रो अनुमान छ ।’ प्राधिकरण र बंगलादेश पावर डेभलपमेन्ट बोर्ड (बीपीडीबी) बीच २०८१ असोज १७ गते वर्षायामको विद्युत निर्यातसम्बन्धी पाँचवर्षीय सम्झौता भएको थियो । उक्त सम्झौताअनुसार प्रत्येक वर्ष जुन १५ देखि नोभेम्बर १५ सम्म दैनिक ४० मेगावाट विद्युत् बंगलादेशमा निर्यात हुँदै आएको छ । बंगलादेशसँगको सम्झौता र भारततर्फको द्विपक्षीय तथा प्रतिस्पर्धी बजारमा हुने विद्युत विक्रीले नेपालको अतिरिक्त विद्युत व्यवस्थापनमा सहयोग पु¥याउँदै आएको छ । यस वर्ष जलविद्युत उत्पादन अनुकूल रहेकाले भारत र बंगलादेश दुवैतर्फको निर्यात बढ्ने र त्यसबाट विद्युत निर्यात आम्दानीसमेत गत वर्षको तुलनामा वृद्धि हुने प्राधिकरणले जानकारी दिएको छ ।