नेपाल कोर एफएचआईआर कार्यान्वयन निर्देशिका स्वीकृत
काठमाडौं । स्वास्थ्य तथा खाद्य स्वच्छता मन्त्रालयले नेपाल कोर एफएचआईआर कार्यान्वयन निर्देशिकाको संस्करण १.०.० स्वीकृत गरी लागू गरेको छ । निर्देशिकाले नेपालका स्वास्थ्य संस्थामा सञ्चालनमा रहेका विद्युतीय चिकित्सा अभिलेख तथा अस्पताल सूचना प्रणालीमा बिरामीको स्वास्थ्यसम्बन्धी विवरण भण्डारण तथा एक–आपसमा आदानप्रदान गर्ने साझा राष्ट्रिय मापदण्ड निर्धारण गरेको छ । निर्देशिकाले बिरामी, स्वास्थ्यकर्मी, स्वास्थ्य संस्था, रोग, प्रयोगशाला, औषधि, खोप तथा प्रेषणलगायत स्वास्थ्यसम्बन्धी विवरणको ढाँचामा एकरूपता कायम गर्ने आधार तय गरेको छ । यससँगै विभिन्न स्वास्थ्य संस्थामा प्रयोग भइरहेका विद्युतीय चिकित्सा अभिलेख प्रणालीबीच अन्तरसञ्चालनयोग्यता कायम गर्न राष्ट्रिय आधार तयार भएको छ । निर्देशिका पूर्ण रूपमा कार्यान्वयनमा आएपछि नागरिकको स्वास्थ्यसम्बन्धी विवरण विभिन्न स्वास्थ्य संस्थामा छरिएर रहने अवस्थालाई कम गर्दै आवश्यकताअनुसार स्वास्थ्य संस्थाबीच सूचना आदानप्रदान गर्न सहज हुने मन्त्रालयले जनाएको छ । बिरामी एक स्वास्थ्य संस्थाबाट अर्कोमा प्रेषण हुँदा यसअघि गरिएको उपचारको विवरणसमेत उपलब्ध हुने, एउटै स्वास्थ्य परीक्षण पटक९पटक गर्नुपर्ने अवस्था घट्ने, स्वास्थ्य बीमाको दाबी प्रशोधनमा सहजता हुने तथा राष्ट्रियस्तरमा गुणस्तरीय र तुलनायोग्य स्वास्थ्य तथ्याङ्क प्राप्त गर्न सहयोग पुग्ने मन्त्रालयको भनाइ छ । मन्त्रालयले उक्त निर्देशिका विद्युतीय माध्यमबाट सम्पूर्ण स्वास्थ्य संस्था, स्वास्थ्य सेवा प्रदायक, शैक्षिक तथा अनुसन्धान संस्था र अन्य सरोकारवालाका लागि सार्वजनिक गरेको छ ।
अस्पताल र पीडित पक्षबीच सहमति
काठमाडौं । काठमाडौंको थापाथलीस्थित परोपकार प्रसूति तथा स्त्रीरोग अस्पतालमा सुत्केरी महिलाको मृत्यु भएको घटनामा अस्पताल र पीडित पक्षबीच सहमति भएको छ । धादिङको गजुरी गाउँपालिका–८ की ३२ वर्षीया रविना तामाङको मृत्युको विषयमा परिवार र अस्पतालबीच छलफल भएपछि सहमति जुटेको अस्पतालका निर्देशक श्रीप्रसाद अधिकारीले जानकारी दिए । सहमतिपछि परिवारले रविनाको शव बुझेर लगिसकेको उनले बताए । अस्पतालले भने रविनाको मृत्युमा चिकित्सकीय लापरवाही नभएको दाबी गरेको छ । निर्देशक अधिकारीका अनुसार शल्यक्रियामार्फत बच्चा जन्माएको करिब १८ घण्टापछि बेडबाट उठाएर ह्विलचेयरमा राख्ने क्रममा रविना अचानक बेहोस भएकी थिइन् । तत्काल उपचारको प्रयास गरिए पनि उनको मृत्यु भएको अस्पतालको भनाइ छ । पीडित परिवार । मृतकका आफन्तले भने ह्विलचेयरमा राख्ने क्रममा अर्को ह्विलचेयरसँग ठोक्किँदा रविनालाई चोट लागेको र त्यसपछि उनको अवस्था बिग्रिएको आरोप लगाएका थिए । अस्पतालले भने ह्विलचेयर ठोक्किनुलाई मृत्युको कारण मान्न नसकिने जनाएको छ । ‘डाक्टरको गल्ती देखिएको छैन । ह्विलचेयर ठोक्किएको विषयलाई मृत्युको कारण भनिएको छ, तर त्यसरी ठोक्किँदैमा आधा घण्टा वा एक घण्टाभित्रै मृत्यु हुने होइन,’ निर्देशक अधिकारीले भने । अधिकारीका अनुसार शल्यक्रियाको भोलिपल्टसम्म रविना पानी तथा चिया सेवन गर्दै सामान्य अवस्थामा थिइन् । उनको रक्तचापसमेत सामान्य रहेको अस्पतालले जनाएको छ । बेहोस हुने क्रममा एकपटक रक्तचाप बढे पनि त्यसपछि सामान्य अवस्थामा आएको अधिकारीले बताए । उनका अनुसार बिरामीको अवस्था हेर्दा एम्बोलिजम, हृदयघात वा ब्रेन हेमोरेजमध्ये कुनै कारणले मृत्यु भएको हुन सक्ने चिकित्सकहरूको आशंका थियो । यकिन कारण पत्ता लगाउन पोस्टमार्टम गर्न अस्पतालले आग्रह गरे पनि परिवारले नमानेको अधिकारीले बताए । ‘बिरामी सामान्य अवस्थामा हुनुहुन्थ्यो । उठ्ने क्रममा अचानक बेहोस हुनुभयो । यस्तो अवस्थामा एम्बोलिजम, हार्ट अट्याक वा ब्रेन हेमोरेजमध्ये कुनै कारण हुन सक्छ,’ अधिकारीले भने, ‘त्यसैले पोस्टमार्टम गरौं भनेका थियौं, तर परिवारले मानेन ।’ ब्रेन हेमोरेज भएको अवस्थामा अचानक रक्तचाप बढ्न सक्ने भएकाले चिकित्सकहरूले त्यसतर्फ पनि आशंका गरेको उनको भनाइ छ । अस्पतालका अनुसार रविनाको शल्यक्रिया वरिष्ठ चिकित्सकबाट गरिएको थियो । उपचार प्रक्रियामा चिकित्सकीय त्रुटि नभएको निर्देशक अधिकारीको दाबी छ । घटनापछि क्षतिपूर्तिको विषयसमेत उठेको थियो । तर सरकारी अस्पताल भएकाले अस्पतालले क्षतिपूर्ति दिन नसक्ने र उपचारका क्रममा आवश्यक सहजीकरण तथा सहयोग गर्न सक्ने परिवारलाई जानकारी गराइएको अधिकारीले बताए । अधिकारीका अनुसार मृतककी आमाको पनि बच्चा जन्माउने क्रममा यस्तै प्रकृतिको मृत्यु भएको पारिवारिक इतिहासबारे अस्पताललाई जानकारी भएको थियो । यसले पनि रविनाको मृत्युको सम्भावित कारणबारे थप चिकित्सकीय आशंका उत्पन्न गरेको उनले बताए ।
खुट्टाजोर्नीको मिनिमली इन्भेसिभ शल्यक्रिया अब नेपालमै
काठमाडौं । खुट्टा तथा जोर्नी सम्बन्धी जटिल समस्या भएका बिरामीहरूका लागि अब ठूलो चीरा फाटेर शल्यक्रिया गराउनुपर्ने बाध्यता अन्त्य भएको छ । ललितपुरस्थित नेपाल मेडिसिटी अस्पतालले अत्याधुनिक ‘मिनिमली इन्भेसिभ सर्जरी’ प्रविधिमार्फत खुट्टा तथा एंकलका जटिल शल्यक्रिया सेवा सुरु गरेको छ । अस्पतालका वरिष्ठ कन्सल्टेन्ट फुट एन्ड एंकल सर्जन डा. दमन कुमार झाको नेतृत्वमा यो आधुनिक सेवा सञ्चालनमा ल्याइएको हो । सेवा विस्तारकै क्रममा डा. झाले नेपाल मेडिसिटी अस्पतालमा पहिलो पटक ‘एमआईएस ह्यालक्स भल्गस’ (खुट्टाको बूढीऔँलाको हड्डी बाङ्गो हुने समस्या) को सफल शल्यक्रिया समेत गरिसकेका छन् । परम्परागत शल्यक्रियामा ठूलो भाग काटेर उपचार गर्नुपर्ने हुन्थ्यो भने एमआईएस प्रविधिमा विशेष खालका आधुनिक उपकरणहरूको प्रयोग गरिन्छ । यस प्रविधिमा साना प्वाल वा अति साना चीरामार्फत शल्यक्रिया सम्पन्न गरिन्छ । बिरामीको अवस्था र समस्याको प्रकृति अनुसार यो प्रविधि खुट्टाको बूढीऔँलाको हड्डी सोझ्याउन मात्र नभई खुट्टाको बनोट सम्बन्धी अन्य समस्या सुधार गर्न र जटिल पुनर्निर्माणका लागि समेत प्रयोग गर्न सकिन्छ ।
