प्रभु बैंकको नेतृत्वमा शर्मा : लाभांश पाउने आशा, एनपीएल घटाउनुपर्ने चुनौती
काठमाडौं । प्रभु बैंकको व्यवस्थापकीय नेतृत्व सुमन शर्माले सम्हालेका छन् । बैंकको सञ्चालक समितिले प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ) मा नियुक्त गरेसँगै शर्माले मंगलबारदेखि कार्यभार सम्हालिसकेका छन् । बैंकका कम्पनी सचिव अमित भण्डारीका अनुसार सञ्चालक समितिले शर्मालाई आगामी चार वर्षका लागि सीईओमा नियुक्त गर्ने निर्णय गरेको हो । बैंकका निवर्तमान सीईओ अशोक शेरचनले राजीनामा दिएपछि सञ्चालक समितिले उक्त राजीनामा स्वीकृत गर्दै शर्मालाई नयाँ सीईओमा नियुक्त गरेको हो । बैंकिङ क्षेत्रमा करिब तीन दशक लामो अनुभव हासिल गरेका शर्मा अनुभवी तथा कुशल बैंकरका रूपमा चिनिन्छन् । यसअघि शर्मा साबिक सनराइज बैंकको सीईओका रूपमा कार्यरत थिए । सनराइज बैंक लक्ष्मी बैंकसँग मर्जरमा गएपछि उनी बाहिरिएका थिए । त्यसअघि उनले माछापुच्छ्रे बैंकमा सीईओको जिम्मेवारी सम्हाल्नुका साथै ग्लोबल आइएमई बैंक, एनएमबी बैंक, नेपाल एसबीआई बैंकलगायत विभिन्न बैंक तथा वित्तीय संस्थामा काम गरेको अनुभव छ । कर्जा तथा जोखिम व्यवस्थापनमा दख्खल राख्ने शर्मालाई सक्षम व्यवस्थापकका रूपमा हेरिन्छ । एमबीए गोल्ड मेडलिस्ट शर्मा नेदरल्याण्डबाट वित्त तथा लेखा विषयमा स्नातकोत्तर तथा त्रिभुवन विश्वविद्यालयबाट अर्थशास्त्र र भौतिकशास्त्रमा स्नातकोत्तर उपाधि हासिल गरेका छन् । उनले सन् १९९७ मा नेपाल एसबीआई बैंकबाट बैंकिङ करिअर सुरु गरेका हुन् । बैंकिङ क्षेत्रमा प्रवेश गर्नुअघि उनले डेकोर कन्सलटेन्सीमा समेत काम गरेका थिए । केन्द्रीय अनुसन्धान ब्यूरो (सीआईबी) को अनुसन्धानका क्रममा पक्राउ परेपछि अशोक शेरचन बैंकको सीईओ पदबाट निलम्बनमा परेका थिए । बैंकको शीर्ष व्यवस्थापन तह नै विवादमा तानिएपछि यस विषयले व्यापक चासो र चर्चा पाएको थियो, जसका कारण सीआईबीले औपचारिक अनुसन्धान अघि बढाएको थियो । अनुसन्धानको क्रममा शेरचन केही समय थुनामा रहे पनि पछि थुनामुक्त भएका थिए । थुनामुक्त भएको केही समयपछि शेरचनले बैंकको सीईओबाट राजीनामा दिएका हुन् । याे कठिन अवस्थामा बैंकको व्यवस्थापन नेतृत्व सम्हाल्ने जिम्मेवारी अनुभवी बैंकर सुमन शर्मालाई दिइएको हो । यस्तो छ बैंकको वित्तीय अवस्था चालु आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को दोस्रो त्रैमाससम्म प्रभु बैंकको खुद नाफा २४.०७ प्रतिशतले घटेर १ अर्ब १ करोड ४४ लाख ५७ हजार रुपैयाँमा सीमित भएको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा बैंकले १ अर्ब ३३ करोड ६१ लाख ३८ हजार रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको थियो । चालु आवको ६ महिनामा बैंकको खुद ब्याज आम्दानी २.३८ प्रतिशत बढेर ४ अर्ब ९८ करोड ४० लाख रुपैयाँ गरेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा बैंकले ४ अर्ब ८६ करोड ७९ लाख ५ हजार रुपैयाँ खुद ब्याज आम्दानी गरेको थियो । समीक्षा अवधिमा बैंकको खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी १ अर्ब १७ करोड ३७ लाख ८७ हजार रुपैयाँ, कुल सञ्चालन आम्दानी ६ अर्ब ६९ करोड ६४ लाख २४ हजार रुपैयाँ र सञ्चालन नाफा १ अर्ब ९६ करोड ६५ लाख ९ हजार रुपैयाँ गरेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा बैंकको खुद शुल्क तथा कमिसन आम्दानी १ अर्ब १२ करोड २२ लाख ४९ हजार रुपैयाँ, कुल सञ्चालन आम्दानी ६ अर्ब ६६ करोड ७५ करोड २४ हजार रुपैयाँ र सञ्चालन नाफा २ अर्ब ५२ करोड २८ लाख ३६ हजार रुपैयाँ थियो । बैंकको वितरणयोग्य नाफा ३ खर्ब ३५ करोड ६४ लाख ४८ हजार रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ । २३ अर्ब ५४ करोड २४ लाख ९० हजार रुपैयाँ चुक्ता पुँजी रहेको बैंकको जगेडा कोषमा १४ अर्ब २२ करोड ७० लाख २ हजार रुपैयाँ छ । समीक्षा अवधिमा बैंकको निक्षेप संकलन ३ खर्ब ४० अर्ब ७३ करोड ७३ लाख २० हजार रुपैयाँ र कर्जा लगानी २ खर्ब २७ अर्ब ३२ करोड ११ लाख ७४ हजार रहेको छ । गत वर्षको सोही अवधिसम्ममा बैंकले ३ खर्ब ४२ अर्ब १८ करोड ८५ लाख ४० हजार रुपैयाँ निक्षेप संकलन गरी २ खर्ब २५ अर्ब ४५ करोड ५९ लाख २३ रुपैयाँ कर्जा लगानी गरेको थियो । बैंकको कर्जा निक्षेप अनुपात (सीडी रेसियो) ७०.९१ प्रतिशत रहेको छ । यस्तै बैंकको आधार दर ५.३६ प्रतिशत रहेको छ । बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी ११.३५ रुपैयाँबाट घटेर ८.६२ रुपैयाँमा सीमित छ । पुस मसान्तसम्ममा बैंकको मूल्य आम्दानी अनुपात २१.२७ गुणा रहेको छ भने प्रतिसेयर नेटवर्थ १८३.३० रुपैयाँ रहेको छ । समीक्षा अवधिमा बैंकको खराब कर्जा बढेर ७.९४ प्रतिशत पुगेको छ । गत वर्षको सोही अवधिमा ५.०६ प्रतिशत खराब कर्जा थियो । प्रभु बैंकका अध्यक्ष किशोर जंग कार्कीले पछिल्लो समय बैंकमा देखिएका अप्रत्याशित घटनाका बाबजुद बैंकको कामकारबाही र वित्तीय अवस्था सामान्य र स्थिर रहेको बताए । बैंकका नवनियुक्त सीईओ सुमन शर्माले गर्नुपर्ने काम र जिम्मेवारी बैंक तथा वित्तीय संस्था ऐनमै स्पष्ट उल्लेख रहेको उनको भनाइ छ । अध्यक्ष कार्कीका अनुसार सीईओ, डीसीईओलगायत केही कर्मचारी छानबिनमा परेपछि जनमानसमा अन्योल र आशंका देखिनु स्वाभाविक भए पनि सञ्चालक समितिले समयमै वैकल्पिक व्यवस्था गरेकाले बैंकको कामकाजमा असर पर्न दिइएन । ‘बैंक अहिले पनि ठिकठाक चलिरहेको छ । सबै सूचक सामान्य अवस्थामा छन्,’ उनले भने । उनले बैंकमा सुधार प्रक्रिया निरन्तर चलिरहने उल्लेख गर्दै वर्तमानभन्दा अझ राम्रो प्रदर्शनका लागि दीर्घकालीन दृष्टिकोणसहित रणनीतिक कार्ययोजना कार्यान्वयनमा जोड दिनुपर्ने बताए । ‘हामीसँग रणनीतिक कार्ययोजना छन् । तिनलाई समयसापेक्ष सुधार र परिमार्जन गर्दै प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन गर्नुपर्छ,’ अध्यक्ष कार्कीले भने । नवनियुक्त सीईओ शर्माले नीति, संरचना र कार्यान्वयनका पक्षमा रहेका कमजोरी, चुनौती र सम्भावनालाई सूक्ष्म रूपमा विश्लेषण गर्दै सुधारका कदम चाल्नुपर्ने उनको धारणा छ । बैंकभित्रका आन्तरिक समस्या र अवसर पहिचान गरी संस्थालाई थप सुदृढ बनाउने जिम्मेवारी नयाँ नेतृत्वको काँधमा रहेको उनले बताए । ‘सीईओ, डीसीईओ पक्राउ परेपछि पनि बैंकप्रति जनताको विश्वास घटेको छैन । सूचकहरूले नै त्यो कुरा पुष्टि गर्छन् । अब त्यो विश्वास अझ मजबुत बनाउनुपर्छ,’ उनले जोड दिए । अध्यक्ष कार्कीले बैंकले पछिल्ला तीन वर्षदेखि लाभांश वितरण गर्न नसकेको विषयलाई गम्भीर रूपमा लिनुपर्ने बताए । यसका कारणहरू भए पनि त्यसैलाई बहाना बनाएर पन्छिन नमिल्ने उनको भनाइ छ । ‘कतिपय बैंकले लाभांश दिइरहेका छन् । त्यसैले व्यवस्थापनले पनि यसतर्फ गम्भीर सोच्नुपर्छ,’ उनले भने । सञ्चालक समिति र व्यवस्थापनबीचको भूमिकाबारे स्पष्टता दिँदै उनले बैंक तथा वित्तीय संस्था ऐनले दुवै पक्षको जिम्मेवारी स्पष्ट पारेको उल्लेख गरे । सञ्चालक समितिको भूमिका नीति निर्माण र अनुगमन गर्ने र व्यवस्थापनको भूमिका स्वतन्त्र, निष्पक्ष रूपमा नीति कार्यान्वयन गर्ने रहेको उनले बताए । ‘सञ्चालक समिति र व्यवस्थापनको उद्देश्य एउटै हो– बैंक र सेयरधनीको हित तथा कर्पोरेट गभर्नेन्सको सुदृढीकरण,’ अध्यक्ष कार्कीले भने, ‘नयाँ सीईओले बैंकलाई लाभांश दिन सक्ने अवस्थामा पुर्याउन केन्द्रित भएर काम गर्ने विश्वास छ ।’ बैंकका एक उच्च व्यवस्थापक कर्मचारीले नवनियुक्त सीईओ सुमन शर्मा सक्षम, अनुभवी र प्रोफेशनल बैंकर भएको बताउँदै बैंकभित्र देखिएका समस्या समाधान गर्न उहाँ उपयुक्त व्यक्ति भएको बताए । उनका अनुसार शर्मा कम्प्लायन्स र नीति–नियम पालनामा कडाइ गर्ने बैंकर हुन् र विगतमा विभिन्न बैंकको सीईओका रूपमा काम गरिसकेको अनुभव बैंकका लागि हितकारी हुने छ । समग्र बैंकिङ क्षेत्रमा कर्जा असुली मुख्य चुनौती रहे पनि प्रभु बैंकसँग सक्षम टिम भएकाले नेतृत्व सशक्त भए अब सुधार सम्भव हुने विश्वास व्यक्त गरिएको छ । राष्ट्र बैंकको मापदण्ड अनुसार बैंकका अधिकांश सूचक सामान्य अवस्थामा रहे पनि खराब कर्जा करिब ८ प्रतिशत पुगेको र विगत तीन वर्षदेखि लाभांश दिन नसकिएको स्वीकार गर्दै आगामी दिनमा कर्जा असुली र नयाँ लगानी विस्तारमा जोड दिइने व्यवस्थापनको भनाइ छ । समग्र बैंकिङ क्षेत्रमा कर्जा असुली प्रमुख चुनौतीका रूपमा देखिएको उल्लेख गर्दै उनले यो समस्या प्रभु बैंक मात्र नभई सम्पूर्ण बैंकिङ क्षेत्रले भोगिरहेको बताए । राष्ट्र बैंकको मापदण्ड अनुसार बैंकका सूचक सामान्य अवस्थामा रहे पनि खराब कर्जा करिब ७.९४ प्रतिशत पुगेको र विगत तीन वर्षदेखि लाभांश वितरण हुन नसकेको स्वीकार गरिएको छ । व्यवस्थापनले आन्तरिक तथा बाह्य चुनौती सामना गर्न कर्जा गुणस्तर सुधार, जोखिम व्यवस्थापन मजबुत बनाउने, मानव स्रोत विकास, डिजिटल प्रणाली सुदृढीकरण र गैर–ब्याज आम्दानी वृद्धि जस्ता रणनीति अवलम्बन गरेको जनाएको छ । सक्षम टिम र नयाँ नेतृत्वका कारण आगामी दिनमा बैंकको अवस्था सुधार हुनेमा व्यवस्थापन आशावादी छ ।
कामना सेवा विकास बैंकको ३५ करोडको अग्राधिकार सेयर बाँडफाँड सम्पन्न
काठमाडौं । कामना सेवा विकास बैंकले ९ प्रतिशत अग्राधिकार सेयर बाँडफाँड सम्पन्न गरेको छ । बैंकले निष्काशन गरेको 'केएसबीएलएल ९ प्रतिशत अविमोच्य असञ्चिति अग्राधिकार सेयर' को बाँडफाँड बुधबार सम्पन्न गरेको हो । ३५ करोड रुपैयाँ बराबरको यस अविमोच्य असञ्चिति अग्राधिकार सेयरका लागि उत्साहजनक रूपमा १.९ गुणाभन्दा बढी आवेदन प्राप्त भएको थियो, जसले नेपाली पूँजी बजार तथा वित्तीय क्षेत्रमा लगानीकर्ताहरूको उच्च विश्वास र आकर्षणलाई प्रतिबिम्बित गर्दछ । परिपत्र विधिमार्फत संस्थागत लगानीकर्ताहरू (बोर्डबाट अनुमतिपत्र प्राप्त धितोपत्र व्यवसायी तथा सामूहिक लगानी कोषबाहेक) का लागि माघ १२ गतेदेखि १५ गतेसम्म निष्काशन तथा बिक्री खुला गरिएको थियो । उक्त अवधिभर विभिन्न संघ–संस्थाहरूको उत्साहजनक सहभागिता रहेको बैंकले जनाएको छ । अविमोच्य अवधि तथा वार्षिक ९ प्रतिशत ब्याजदर (असञ्चिति) रहेको यो अविमोच्य असञ्चिति अग्राधिकार सेयर विकास बैंकहरूमा पहिलो पटक जारी गरिएको हो । यस अग्राधिकार सेयर निष्काशनको कार्य सफलतापूर्वक सम्पन्न गर्न सहयोग पुर्याउने कम्पनी रजिष्ट्रारको कार्यालय, नेपाल राष्ट्र बैंक, नेपाल धितोपत्र बोर्ड, नेपाल स्टक एक्सचेन्ज लिमिटेड, सिडिएस एन्ड क्लियरिङ लिमिटेडलगायत सम्पूर्ण नियमनकारी निकायहरू, आवेदनकर्ता, प्रेस तथा सञ्चारकर्मी, निष्काशन बैंकहरू तथा प्रत्यक्ष–अप्रत्यक्ष रूपमा सहयोग गर्ने सबै सरोकारवालाप्रति बैंक परिवार तथा निष्काशन तथा बिक्री प्रबन्धकले हार्दिक धन्यवाद व्यक्त गरेका छन् ।
निफ्राबाट बाहिरिँदै आईएमई, १६ करोड २० लाखको सेयर बिक्रीमा
काठमाडौं । नेपाल इन्फ्रास्ट्रक्चर बैंक (निफ्रा)बाट आईएमई लिमिटेड बाहिरिने भएको छ । आईएमई लिमिटेडले आफ्नो नाममा रहेको सम्पूर्ण संस्थापक सेयर बिक्रीमा राख्दै बैंकबाट बाहिरिने निर्णय गरेको हो । निफ्रामा आईएमई लिमिटेडको ०.५० प्रतिशत अर्थात् १० करोड ८० लाख रुपैयाँ बराबरको १० लाख ८० हजार कित्ता संस्थापक सेयर स्वामित्व रहेको छ । कम्पनीले उक्त सबै सेयर बिक्रीका लागि प्रस्ताव गरेको हो । बैंकले ती सेयरको मूल्य प्रतिकित्ता १५० रुपैयाँ तोकेको छ । सो मूल्यका आधारमा आईएमई लिमिटेडले कुल १६ करोड २० लाख रुपैयाँ बराबरको सेयर बिक्रीमा राखेको छ । उक्त सेयर सर्वसाधारणसहित इच्छुक जो-कोही व्यक्ति वा संस्थाले खरिद गर्न सक्नेछन् । सेयर खरिद गर्न चाहने लगानीकर्ताले ७ दिनभित्र बोलपत्र पेस गर्नुपर्ने बैंकले जनाएको छ । बैंकका अनुसार सेयर खरिदका लागि आवेदन दिने व्यक्ति वा संस्थाले सम्पूर्ण सेयरका लागि नै आवेदन दिनुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ ।
