वैदेशिक व्यापार २४ खर्ब नाघ्यो, निर्यात ३.१५ खर्ब मात्रै
काठमाडौं । नेपालको वैदेशिक व्यापार विस्तार भए पनि आयातको वृद्धि निर्यातभन्दा उच्च रहेपछि आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा व्यापार घाटा १६.६३ प्रतिशतले बढेको छ । भन्सार विभागले सार्वजनिक गरेको वार्षिक तथ्यांकअनुसार गत आर्थिक वर्ष नेपालले २० खर्ब ९६ अर्ब ३७ करोड ९० लाख रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा आयात १८ खर्ब ४ अर्ब १२ करोड २७ लाख रुपैयाँ रहेको थियो । यस अवधिमा आयात १६.२० प्रतिशतले वृद्धि भएको हो । त्यस्तै, गत आर्थिक वर्ष ३ खर्ब १५ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात भएको विभागले जनाएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्षमा निर्यात २ खर्ब ७७ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ रहेको थियो । यसअनुसार निर्यात १३.८१ प्रतिशतले बढेको विभागको तथ्यांकमा उल्लेख छ। आयातको वृद्धि दर निर्यातभन्दा उच्च रहेपछि व्यापार घाटा १७ खर्ब ८१ अर्ब ८ करोड रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष व्यापार घाटा १५ खर्ब २७ अर्ब ९ करोड रुपैयाँ रहेको थियो । यस्तै, आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा नेपालको कुल वैदेशिक व्यापार २४ खर्ब ११ अर्ब ६६ करोड ९५ लाख रुपैयाँ पुगेको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष कुल वैदेशिक व्यापार २० खर्ब ८१ अर्ब १५ करोड २९ लाख रुपैयाँ रहेको थियो । यस अवधिमा कुल वैदेशिक व्यापार १५.८८ प्रतिशतले विस्तार भएको छ । तथ्यांकअनुसार आयात–निर्यात अनुपात ६.५१ गुणाबाट बढेर ६.६५ गुणा पुगेको छ । अर्थात् नेपालले १ रुपैयाँ बराबरको वस्तु निर्यात गर्दा ६.६५ रुपैयाँ बराबरको वस्तु आयात गरेको देखिन्छ । कुल वैदेशिक व्यापारमा निर्यातको हिस्सा अघिल्लो वर्षको १३.३१ प्रतिशतबाट घटेर १३.०७ प्रतिशतमा झरेको छ भने आयातको हिस्सा ८६.६९ प्रतिशतबाट बढेर ८६.९३ प्रतिशत पुगेको छ ।
बीमा ऐनअन्तर्गतको कसुरमा मृदुला सरिया पक्राउ
काठमाडौं । नेपाल प्रहरी प्रधान कार्यालय केन्द्रीय अनुसन्धान ब्युरो (सीआईबी) ले बीमा ऐन, २०७९ अन्तर्गतको कसुरमा संलग्न रहेको आरोपमा एक जनालाई पक्राउ गरेको छ । पक्राउ पर्नेमा झापा जिल्लाको साविक भद्रपुर गाविस–११ स्थायी घर भएका ३१ वर्षीय मृदुला सरिया रहेकी छिन्। उनलाई आज काठमाडौं महानगरपालिका–५, सानो गौचरनबाट पक्राउ गरिएको सीआईबीले जनाएको छ । पक्राउ परेका सरियामाथि बीमा ऐन, २०७९ अन्तर्गतको कसुरमा थप अनुसन्धान भइरहेको प्रहरीले जनाएको छ । सीआईबीका अनुसार नेपाल बीमा प्राधिकरण, कुपण्डोल, ललितपुरले प्रुडेन्स ट्रष्ट इन्स्योरेन्स ब्रोकर प्रालिमा गरेको निरीक्षण प्रतिवेदनका आधारमा बीमा ऐन, २०७९ को दफा १४० उपदफा (१) को खण्ड (छ) र (झ) बमोजिमको कसुर सम्बन्धमा अनुसन्धान अघि बढाइएको हो ।
देउवा पक्षले दियो गगन थापा नेतृत्वको समितिविरुद्ध सर्वोच्चमा पुनरावलोकन निवेदन
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसका सभापति गगनकुमार थापा नेतृत्वको समितिलाई मान्यता नदिन भन्दै सर्वोच्च अदालतको फैसलाविरुद्ध पुनवरालोकनको निवेदन परेको छ । शेरबहादुर देउवाको वारिस नामसहितको निवेदन यसअघि सर्वोच्च अदालतले गरेको निर्णयलाई पुनरावलोकनका लागि निवेदन परेको हो । बुधबार पुनरावलोकनको निवेदन सर्वोच्च अदालतमा दर्ता भएको अदालतका प्रवक्ता अर्जुनप्रसाद कोइरालाले जानकारी दिए । उनका अनुसार पुनरावलोकन निवेदन पेस भएको र अध्ययनपछि दर्ता भएको हो । पेशी कहिले हुन्छ भन्ने यकिन नभएको तर यसको प्रक्रिया लामो हुने कोइरालाले बताए । वैशाख ४ गते सर्वोच्चले थापाको समूहलाई आधिकारिकता दिने निर्वाचन आयोगको निर्णय सदर गर्ने फैसला गरेको थियो । अदालतको निर्णय त्रुटिपूर्ण भएको दाबी गर्दै शेरबहादुर देउवा पक्षले पुनरावलोकन निवेदन दिएको हो ।
अब नेपालमा भारू २ सय र ५ सयका नोट चल्ने, बैंकले पनि सहजै साट्ने
काठमाडौं । अब नेपालमा भारतीय रुपैयाँ (भा.रू.) २ सय र ५ सय दरका नोट बैंकिङ प्रणालीमार्फत पनि सटही गर्न सकिने भएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले एकीकृत परिपत्र–२०८२ संशोधन गर्दै यस सम्बन्धी व्यवस्था स्पष्ट गरेको हो । राष्ट्र बैंकका अनुसार सन् २०१६ नोभेम्बर ९ देखि जारी भई चलनचल्तीमा रहेका भा.रू. २०० र ५०० दरका नोट नेपाली वा भारतीय नागरिकले प्रतिव्यक्ति २५ हजार भारतीय रुपैयाँसम्म प्रचलित व्यवस्था बमोजिम नेपाल ल्याउन, लैजान तथा सटही गर्न सक्नेछन् । यसअघि नेपाल राजपत्रमा भा.रू. २०० र ५०० दरका नोट नेपालमा चलाउन सकिने व्यवस्था भए पनि बैंकिङ प्रणालीमा सटहीसम्बन्धी स्पष्ट निर्देशिका थिएन । राष्ट्र बैंकले परिपत्र संशोधनमार्फत सोही व्यवस्थालाई कार्यान्वयनमा स्पष्टता दिएको हो । यसअघि सन् २०१६ नोभेम्बर ९ देखि निष्काशन रहेका भारतीय २००, ५०० र २००० दरका नोटको कारोबार पूर्ण रूपमा निषेध थियो । साथै, बैंकिङ प्रणालीमार्फत उक्त दरका नोट सटहीसम्बन्धी स्पष्ट व्यवस्था नभएकाले व्यवहारमा अन्योल देखिएको थियो । राष्ट्र बैंकले नयाँ परिपत्रमार्फत उक्त व्यवस्था स्पष्ट पारेपछि अब भा.रू. २०० र ५०० दरका नोट नेपालका बैंक तथा नेपाल राष्ट्र बैंकमार्फत सहज रूपमा सटही गर्न सकिने भएको छ । यद्यपि, भारतीय २ हजार दरका नोटको कारोबार तथा सटही गर्न नपाइने व्यवस्था भने यथावत रहेको जनाएकाे छ ।
वेदिका केसीलाई आजमात्र हिरासतमा राख्न अनुमति
काठमाडौं । काठमाडौं जिल्ला अदालतले वेदिका केसीलाई एक दिन मात्र हिरासतमा राखेर अनुसन्धान गर्न अनुमति दिएको छ । काठमाडौं जिल्ला अदालतका न्यायाधीश उमानाथ गौतमको इजलासले बिहीबार (आज) एक दिन हिरासतमा राख्ने अनुमति दिएको हो । उनी आजै पक्राउ परेकी हुन् । राधिका दासीको चरित्रहत्या गरेको आरोपमा वेदिका केसी पक्राउ परेकी हुन् । बिहीबार काठमाडौंबाट साइबर ब्यूरोले उनलाई पक्राउ गरेको हो । साइबर ब्यूरोका अनुसार उनले राधिका दासीको चरित्र हत्या गरेकी हुन् । उनीविरुद्ध दासीले केही दिनअघि ब्यूरोमा दासीले उजुरी दिएकी थिइन् । दासीको जाहेरी परेपछि अनुसन्धानका लागि केसीलाई प्रहरीले पक्राउ गरेको हो । धर्म, आस्था र परम्पराका गलत तथ्य वा विषयका सम्बन्धमा उनले बहस चलाउँदै आएकी थिइन् । प्राइम टेलिभिजनमा प्रसारित प्रकाश सुवेदी सोमा उनले दासीविरुद्ध बोलेकी थिइन । उनले दासीको भारतमा अघोषित श्रीमान रहेको दावी गरेकी थिइन् ।
सिद्धार्थ बैंकका ग्राहकलाई बर पीपल रिसोर्टमा १५ प्रतिशतसम्म छुट
काठमाडौं । सिद्धार्थ बैंकका ग्राहकले पोखराको लेकसाइडस्थित बर पीपल रिसोर्टमा विभिन्न सेवामा १५ प्रतिशतसम्म छुट पाउने भएका छन् । यसका लागि सिद्धार्थ बैंक र बर पीपल रिसोर्टबीच सम्झौता भएको बैंकले जनाएको छ । सम्झौताअनुसार बैंकको कार्ड वा मोबाइल बैंकिङमार्फत भुक्तानी गर्ने ग्राहकले १० प्रतिशत छुट पाउनेछन् । त्यसैगरी, नारी डेबिट कार्ड र प्लेटिनम क्रेडिट कार्ड प्रयोग गरी भुक्तानी गर्ने ग्राहकले १५ प्रतिशतसम्म छुट प्राप्त गर्नेछन् । बैंकका अनुसार यो सहकार्यले ग्राहकलाई छुटको सुविधा उपलब्ध गराउनुका साथै डिजिटल माध्यमबाट भुक्तानी गर्न प्रोत्साहन गर्ने विश्वास लिइएको छ । यस सम्बन्धी थप जानकारीका लागि बैंकको २४सै घण्टा सञ्चालनमा रहने ग्राहक सेवा केन्द्र ‘सिद्धार्थ केयर’मा सम्पर्क गर्न सकिने बैंकले जनाएको छ ।
बागमती फनपार्क भ्रष्टाचारमा तत्कालीन अर्थमन्त्री साहसहित ७ जनाविरुद्ध मुद्दा
काठमाडौं । अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोगले मधेश प्रदेशका तत्कालीन अर्थमन्त्री शैलेन्द्रप्रसाद साहसहित सात जनाविरुद्ध विशेष अदालत काठमाडौंमा भ्रष्टाचार मुद्दा दायर गरेको छ । आयाेगले सर्लाहीको बागमती नगरपालिकाको ‘बागमती फनपार्क एण्ड रिसोर्ट’ निर्माणमा भएको भनिएको भ्रष्टाचार प्रकरणमा मुद्दा दायर गरेको हो । बागमती नगरपालिकाका तत्कालीन नगरप्रमुख भरतकुमार थापा, मधेश प्रदेशका तत्कालीन अर्थसचिव गजेन्द्रकुमार ठाकुर, तत्कालीन उपप्रमुख लीला कुमारी मोक्तान, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत विमलकुमार पोखरेल, तत्कालीन उपसचिव उद्धवराज न्यौपाने तथा बिकोई–धुलिखेल जेभी र उसका प्रतिनिधि युवराज पोखरेलविरुद्ध मुद्दा दायर गरिएको हो । अख्तियारका अनुसार बागमती नगरपालिकाले आर्थिक वर्ष २०७६/७७ मा फनपार्क निर्माणको पहिलो चरण सुरु गरेको थियो । तर पहिलो चरणको काम पूरा नहुँदै दोस्रो चरणका नाममा नयाँ डीपीआर बनाएर अनियमितता गरिएको अनुसन्धानबाट खुलेको छ । आयोगले पहिलो डीपीआरमा नभएका काम थपेर राज्यलाई अनावश्यक आर्थिक भार पारिएको, निश्चित कम्पनीलाई फाइदा पुग्ने गरी ठेक्का प्रक्रिया मिलाइएको, बजेट सुनिश्चित नगरी लागत स्वीकृत गरिएको र ठेक्कामा फर्जी कागजातसमेत प्रयोग गरिएको आरोप लगाएको छ । यस प्रकरणमा तत्कालीन अर्थमन्त्री साह र तत्कालीन अर्थसचिव ठाकुरसँग जनही ३५ करोड रुपैयाँ बिगो असुल गर्न माग गरिएको छ । तत्कालीन नगरप्रमुख थापा, उपप्रमुख मोक्तान, प्रमुख प्रशासकीय अधिकृत पोखरेल तथा बिकोई–धुलिखेल जेभी र उसका प्रतिनिधि युवराज पोखरेलसँग जनही ३९ करोड ३९ लाख ६६ हजार ३३३ रुपैयाँ १३ पैसा बिगो असुल गर्न माग गरिएको छ । यस्तै, तत्कालीन उपसचिव उद्धवराज न्यौपानेसँग २० करोड रुपैयाँ बिगो असुल गर्न माग गरिएको आयोगले जनाएको छ । अख्तियारले सबै प्रतिवादीविरुद्ध भ्रष्टाचार निवारण ऐन, २०५९ अनुसार कारबाही र बिगो असुलउपरको माग गर्दै विशेष अदालतमा मुद्दा दायर गरेको हो ।
पृथ्वीतर्फ आउने क्षुद्रग्रहलाई बीच आकाशमै ध्वस्त पार्ने चीनको महायोजना
काठमाडौं । चीनले पृथ्वीलाई भविष्यमा क्षुद्रग्रह (एस्टेरोइड)को सम्भावित ठक्करबाट जोगाउने उद्देश्यसहित महत्त्वाकांक्षी अन्तरिक्ष मिसनको तयारी थालेको छ । यसअन्तर्गत चीनले आफ्नो पहिलो ‘प्लानेटरी डिफेन्स टेस्ट’ सञ्चालन गर्दै ध्वनिको गतिभन्दा २६ गुणा (म्याक–२६) बढी वेगमा चल्ने अन्तरिक्षयानलाई एउटा क्षुद्रग्रहसँग ठोक्काउने योजना बनाएको हो । यो मिसन अमेरिकी अन्तरिक्ष एजेन्सी नासाको डबल एस्टेरोइड रिडाइरेक्शन टेस्ट (डीएआरटी) भन्दा अझ उन्नत हुने बताइएको छ । नयाँ अनुसन्धानपत्रअनुसार यो परीक्षण सन् २०३० अघि नै गरिने लक्ष्य राखिएको छ । नासाको डीएआरटी मिसनले सन् २०२२ मा एउटा क्षुद्रग्रहको कक्षामा सामान्य परिवर्तन गरेर अवधारणा (प्रुफ अफ कन्सेप्ट) सफल भएको प्रमाणित गरेको थियो । तर चीनले यसपटक अझ व्यावहारिक परीक्षण गर्दै पृथ्वीतर्फ आउन सक्ने क्षुद्रग्रहको दिशा परिवर्तन गर्न वा आवश्यक परे त्यसलाई टुक्राउन सकिन्छ कि सकिँदैन भन्ने परीक्षण गर्न खोजेको हो । चीन राष्ट्रिय अन्तरिक्ष प्रशासन (सीएनएसए) का प्लानेटरी डिफेन्स प्रमुख वैज्ञानिक ली मिङताओ नेतृत्वको टोलीका अनुसार यस मिसनको मुख्य उद्देश्य पृथ्वीसँग सम्बन्धित क्षुद्रग्रहको कक्षालाई प्रत्यक्ष रूपमा परिवर्तन गर्नु वा आवश्यक परे त्यसको संरचनालाई नै भत्काउनु हो । यसबाट भविष्यमा पृथ्वीतर्फ आउने खतरनाक क्षुद्रग्रहलाई समयमै रोक्न सकिने अपेक्षा गरिएको छ । अनुसन्धानपत्रअनुसार अन्तरिक्षयानले सन् २०२९ वा २०३० मा पृथ्वीबाट करिब ७० लाख किलोमिटर दूरीमा पुग्ने बेला आफ्नो लक्ष्यसँग ९ किलोमिटर प्रति सेकेन्डभन्दा बढी गतिमा ठोक्किनेछ । नासाको डीएआरटी अन्तरिक्षयान भने ६.१ किलोमिटर प्रति सेकेन्ड गतिमा ठोक्किएको थियो । यस हिसाबले चीनको अन्तरिक्षयान करिब ५० प्रतिशत बढी गतिमा क्षुद्रग्रहमा ठोक्किनेछ । यस मिसनको लक्ष्य ‘२०१५ एक्सएफ २६१’ नामको पृथ्वी नजिकको क्षुद्रग्रह हो । यो क्षुद्रग्रह पहिलो पटक सन् २०१५ मा पत्ता लागेको थियो । यसको आकार करिब ३० मिटर रहेको अनुमान गरिए पनि वास्तविक आकार अझै निश्चित भइसकेको छैन । यो क्षुद्रग्रह सन् २०२९ वा २०३० मा पृथ्वीबाट करिब ७० लाख किलोमिटर दूरी हुँदै गुज्रिने अनुमान गरिएको छ । यसको घुम्ने गति र भित्री संरचनाबारे पर्याप्त जानकारी नभए पनि यो ठोस चट्टान वा निकै बलियो संरचनायुक्त वस्तु हुन सक्ने वैज्ञानिकहरूको अनुमान छ । यो मिसनमा दुईवटा अन्तरिक्षयान एकैपटक प्रक्षेपण गरिनेछ । पृथ्वीको कक्षा छोडेपछि ती दुई अलग हुनेछन् । पहिलो अन्तरिक्षयान ‘इम्प्याक्टर’ हुनेछ, जसले सीधै क्षुद्रग्रहसँग ठोक्किने काम गर्नेछ । दोस्रो ‘अब्जर्भर’ हुनेछ, जसले ठक्करअघि, ठक्करका क्रममा र त्यसपछि क्षुद्रग्रहको कक्षा, सतह, उडेको मलबा र भित्री संरचनामा आएका परिवर्तनको विस्तृत अध्ययन गरी वैज्ञानिकहरूलाई तथ्यांक पठाउनेछ । चीनको यो योजना नासाको डीएआरटी मिसनभन्दा धेरै पक्षमा फरक छ । नासाले एउटा ठूलो क्षुद्रग्रहको परिक्रमा गरिरहेको सानो उपग्रह (डाइमोर्फोस) को कक्षा परिवर्तन गरेको थियो भने चीनले सूर्यको परिक्रमा गरिरहेको स्वतन्त्र क्षुद्रग्रहको पृथ्वीसँग सम्बन्धित कक्षा परिवर्तन गर्ने परीक्षण गर्न लागेको हो । यस्तै, नासाले अवलोकनका लागि पछि युरोपेली अन्तरिक्ष एजेन्सी (इएसए) को हेरा मिसन पठाएको थियो । तर चीनले एउटै प्रक्षेपणमा इम्प्याक्टर र अब्जर्भर दुवै अन्तरिक्षयान पठाएर सम्पूर्ण प्रक्रिया एकै अभियानमा पूरा गर्ने योजना बनाएको छ । चिनियाँ वैज्ञानिकहरूका अनुसार यदि यो प्रयास सफल भयो भने यो चीनको पहिलो ‘एन्ड–टु–एन्ड प्लानेटरी डिफेन्स’ प्रदर्शन हुनेछ । यसमा क्षुद्रग्रह पहिचान गर्ने, त्यसको दिशा परिवर्तन गर्ने र ठक्करपछि आएको परिणाम पुष्टि गर्ने सम्पूर्ण प्रक्रिया समेटिनेछ । ठक्करपछि क्षुद्रग्रहबाट अवशेष तथा टुक्राहरू उडे पनि वैज्ञानिकहरूले त्यसको कक्षामा आएको सानो परिवर्तन मापन गर्नेछन् । साथै दिशा परिवर्तन अपेक्षाअनुसार सफल भयो वा भएन भन्ने सुनिश्चित गर्न लामो समयसम्म त्यसको निगरानी पनि गरिनेछ । यस्तो प्रविधि भविष्यमा पृथ्वीलाई खतरनाक क्षुद्रग्रहको सम्भावित ठक्करबाट जोगाउन उपयोगी हुन सक्ने वैज्ञानिकहरूको विश्वास छ ।
