विकासन्युज

ठूलाबाट ठूलै गल्ती, साना सधैं मारमा

काठमाडौं । सिटिजन लाइफ इन्स्योरेन्सले सोमबार बिहान २८ प्रतिशत लाभांश घोषणा गर्यो । कम्पनीले सञ्चालक समितिको बैठक बसेर २६.९८ प्रतिशत बोनस सेयर र कर प्रयोजनको लागि १.४२ प्रतिशत नगद लाभांश वितरण गर्ने निर्णय गर्यो । आइतबार कम्पनीको सेयरमूल्य प्रतिकित्ता ४५१ रुपैयाँमा थियो । सोमबार लाभांश घोषणासँगै कम्पनीको सेयर मूल्य बढेर प्रतिकित्ता ४९६ रुपैयाँसम्म कारोबार भयो । बजार बन्द नहुँदै सिटिजनको लाभांश बीमा प्राधिकरणले रोकेको समाचार विकासन्युजले प्रकाशित गरेपछि कम्पनको सेयर मूल्यमा एकाएक गिरावट आयो र प्रतिकित्ता ४६३ रुपैयाँमा रोकियो । यस्तै, आईएमई लाइफ इन्स्योरेन्सले वैशाख १९ गते ३४.५ प्रतिशत लाभांश घोषणा गर्यो । कम्पनीले वैशाख २३ गते नयाँ सूचना जारी गर्दै २५ प्रतिशत बोनस सेयर र कर प्रयोजनका लागि १.३१ प्रतिशत नगद लाभांश दिने जानकारी गरायो । ३४.५ प्रतिशत लाभांश दिने सञ्चालक समितिको निर्णय बोदार्थ बीमा प्राधिकरणमा पेश गरेकोमा प्राधिकरणले कर प्रयोजनबाहेक नगद लाभांश वितरणमा रोक लगाएको आइएमई लाइफ इन्स्योरेन्सको दाबी छ । ३४.५ प्रतिशत लाभांश घोषणापछि प्रतिकित्ता ६०६ रुपैयाँसम्म कारोबार भएको आईएमई लाइफको सेयर मूल्य लाभांश घटाउनेवित्तिकै मूल्य घटेर ५४५ को हाराहारीमा आएको छ । दुवै कम्पनीले ५ अर्ब रुपैयाँ चुक्ता पुँजी पुर्याउन लाभांश घोषणा गरेका हुन् । नेपालको सन्दर्भमा ५ अर्ब रुपैयाँ पुँजी लगानी भएको पब्लिक कम्पनीलाई ठूलै कम्पनी मानिन्छ । बैंकिङ र बीमा क्षेत्र नियामकले प्रोफेसनल व्यक्तिहरूले व्यवस्थापन गरेको, नियामकले राम्रोसँग नियमन गरेको, पारदर्शी र लगानीकर्ताको लागि तुलनात्मक रूपमा कम जोखिमपूर्ण क्षेत्र मानिन्छ । तर, ठूलाबढाले चलाएको यही क्षेत्रमा साना लगानीकर्ता मारमा परेका छन् । नेपालमा एक आर्थिक वर्षमा एकपटक मात्रै लाभांश वितरण गर्न पाउने वा अन्तरिम लाभांश वितरण गर्न चाहेमा नियामक निकायसँग पहिल्यै छलफल गरेर मात्रै वितरण गर्न पाउने व्यवस्था छ । तर, नियामकलाई व्यवास्था गर्दै आफूखुसी निर्णय गरेर लाभांश घोषणा गरेपछि नियामकले आफ्नो अधिकार प्रयोग गर्यो । र, लाभांश रकम घटायो वा वितरणमा नै रोक लगायो । बीमा प्राधिकरणका कार्यकारी निर्देशक राजुरमण पौडेल लाभांश वितरणका लागि नियामकबाट अनुमति लिनु पर्ने जानकारी हुँदा हुँदै वेवास्ता गर्दा प्राधिकरणले पनि यस्तो निर्णय लिनु परेको बताउँछन् । ‘प्राधिकरणले पछि स्वीकृत गर्ने गरी भनेर जानकारी नै नगराई लाभांश घोषणा गर्न मिल्दैन,’ उनी भन्छन्, ‘उनीहरूले गल्ती सच्याउन भनेर सजाय स्वरुप नै लाभांश वितरणमा रोक लगाएका हौं ।’ उनले अन्य कम्पनीलाई पनि यस्ता गल्ती नगर्न आग्रह गरेका छन् भने गल्ती गरेका कम्पनीलाई पनि निर्णय सच्याउन निर्देशन दिएको बताएका छन् । एउटा कम्पनीको कमजोरीले सेयर बजारका लगानीकर्तालाई भने ठूलो असर गरेको छ । उच्च लाभांश पाइने भनेर ती कम्पनीहरूमा लगानी गरेका लगानीकर्ताहरूको अहिले ठूलो रकम डुबेको छ । उनीहरू यसमा सम्बन्धित कम्पनी र नियामकको कारण आफूहरूको लगानी डुबेको गुनासो गर्छन् । लगानीकर्ता दिनेश आचार्य यस्तो कमजोरी हुनुमा सम्बन्धित कम्पनी र नियामक पनि दोषी रहेको धारणा राख्छन् । ‘कम्पनीहरूले पनि प्रकृया के हो ? कसरी लाभांश घोषणा गर्ने भनेर बुझ्न जरूरी छ, नियामकले पनि हरेक विषयमा हस्तक्षेप गर्न खोज्नु हुँदैन, यो दुइटैको गल्ती भयो,’ लगानीकर्ता आचार्यले भने । विदेशी स्टक मार्केटमा यसलाई कमजोरी मात्रै होइन, अपराधको रूपमा लिइन्छ । यो एक किसिमको फाइनान्सियल क्राइम नै रहेको लगानीकर्ताको विश्लेषण छ । यस विषयमा नेपाल धितोपत्र बोर्डले पनि चासो राख्नु पर्ने उनीहरूको माग छ । ‘लगानीकर्ताहरूको जुन क्षति व्यहोरेका छन्, यसको क्षतिपूर्ति सम्बन्धित कम्पनी र नियामकले बेहोर्नुपर्छ, यस्ता विषयहरू बारम्बार दोहोरिरहेका छन्, यस्तो गल्ती दोहोरिन नदिनका लागि नीतिगत व्यवस्था नै हुनुपर्छ,’ उनले भने ।

कृषिमा प्रविधिको प्रयाेग बढ्दै

काठमाडौं । कृषि क्षेत्रमा प्रविधिको प्रयोग बढ्दै गइरहेको कृषिका अनुसन्धानकर्मीले बताएका छन् । मौसममा आएको फेरबदलले नेपालको कृषि क्षेत्रमा असर परिरहे पनि कृषिमा उन्नत जातका खाद्यबाली र विकासले फड्को मारिरहेको उनीहरूले बताएका हुन् । सोमबार नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषदले कार्यालयमै आयोजना गरेको पत्रकार-वैज्ञानिक अन्तक्रिया कार्यक्रममा यस्तो बताइएको हो । परिषदले आफ्नो ३३ औं स्थापनाको पूर्वसन्ध्यामा सोमबार पत्रकार र कृषि वैज्ञानिकसँग अन्तक्रिया गरेको हो । कार्यक्रममा परिषदले आर्थिक वर्ष २०७९/०८० मा गरेका उपलब्धिबारे जानकारी गराएको थियो । नेपाल कृषि अनुसन्धान परिषद स्थापना भएयता कृषि क्षेत्रमा महत्वपूर्ण उपलब्धि र अनुसन्धान गरेको जनाइएको छ । कृषि अनुसन्धानको थालनी धेरै अघिदेखि नै भए पनि परिषद स्थापना भएपछि यसले थप गति लिएको अनुसन्धानकर्मीले बताएका छन् । विसं २०१७ मा उन्मोचित गहुँको जात लेर्मा ५२ नेपालमा जातीय विकासको हिसाबले इतिहासमा पहिलो कोशेढुंगाका रूपमा स्थापित छ । त्यसयता हालसम्म ८४ बालीका ८ सय ९३ जातहरू सिफरिस गरिएको जनाइएको छ । एक वर्षमा कृषिका जातिय विकास, प्रविधिको विकास आनुवांशिक स्रोत संरक्षणलगायत विभिन्न क्षत्रमा उपलब्धि हात पारेको परिषदले जनाएको छ । पछिल्लो समय बाली प्रविधिमा धान,मकै र गहुँमा स्थान-विशेष मलखाद व्यवस्थापन प्रविधि, धानको खैरो फड्के किरा नियन्त्रण प्रविधि, मकैमा लाग्ने धर्मे गवारो नियन्त्रणका लागि रासायनिक विधि, उखुमा झारपात व्यवस्थापन, मलखाद व्यवस्थाप तथा अन्तरबाली प्रविधि लगायतका विभिन्न प्रविधिहरूको प्रयोग भइरहेको जनाइएको छ । यस्तै वागवानी प्रविधिमा मध्यपहाडी क्षेत्रमा आलुबालीका लागि मलखाद व्यवस्थापन प्रविधि, गोलभेँडामा टुटा किरा व्यपस्थापन, जरामा गाँठो बनाउने जुकाको जैविक नियन्त्रणविधि लगायतका विधिहरूको अनुसन्धान गरी प्रयोगमा ल्याएको जनाइएको छ । नार्कमा अहिले कर्मचारीको अभाव रहेकाले सोचेजति उपलब्धि हासिल गर्न नसके पनि काम सकेअनुसार गरेको जनाइएको छ । परिषदले वैशाख २५ गते स्थापना दिवस मनाउने जानकारी दिएकाे छ ।

अनलाइन गेममार्फत सट्टेबाजी गराएको आरोपमा १३ भारतीय पक्राउ

बुटवल । बुटवलमा अनलाइन गेम खेलाएर सट्टेबाजी गर्ने १३ जना भारतीय नागरिक पक्राउ परेका छन् । इलाका प्रहरी कार्यालय बुटवल र वडा प्रहरी कार्यालय रामनगरको टोलीले बुटवल कालिकानगरमा फ्ल्याट भाडामा लिएर अवैध गतिविधि गरेको भन्ने सूचनाका आधारमा छापा मारेर उनीहरूलाई पक्राउ गरेको हो । १३ जना भारतीय नागरिक र उनीहरूले प्रयोग गर्ने मोबाइल लगायतका सामान नियन्त्रणमा लिएको प्रहरीले जनाएको छ । प्रहरीका अनुसार उनीहरूबारे थप अनुसन्धान भइरहेको छ ।

ग्लोबल आइएमई बैंक र बडीमालिका नगरपालिकाबीच कर्जा सहजीकरण सम्झौता

काठमाडाैं । ग्लोबल आइएमई बैंक लिमिटेड र बडीमालिका नगरपालिकाबीच उद्यमशीलता, आत्मनिर्भरता र स्वरोजगारी प्रवर्द्धन गर्न पालिकाभित्र रहेका उद्यमीहरूलाई सरल र सहजरूपमा कर्जा प्रवाह गर्नेसम्बन्धी सम्झौतामा हस्ताक्षर भएको छ । यससम्बन्धी सम्झौतामा ग्लोबल आइएमई बैंकका तर्फबाट नायब प्रमुख कार्यकारी अधिकृत सुमन पोखरेल तथा बडीमालिका नगरपालिकाका तर्फबाट नगर प्रमुख अमरबहादुर खड्काले हस्ताक्षर गरेका छन् । सम्झौताअनुसार बैंकले पालिकाभित्रका कृषक, कृषि उद्यमी, कृषि फर्म तथा कृषि कर्ममा स्वरोजगार बन्न चाहने नगरबासीलाई सरल र सहजरूपमा कर्जा प्रवाह गर्नेछ । उक्त कर्जाले नगरपालिकाभित्र उद्यमशिलतामार्फत आत्मनिर्भर र स्वरोजगार प्रवर्द्धन हुने विश्वास बैंकले लिएको छ । ग्लोबल आइएमई बैंक मुलुकको सतहत्तरै जिल्लामा शाखा सञ्जाल रहेको निजी क्षेत्रको पहिलो वाणिज्य बैंक हो । बैंकको ३५४ शाखा कार्यालय, ३७९ एटिएम, २७७ शाखा रहित बैंकिङ सेवा, ६८ एक्सटेन्सन तथा राजस्व संकलन काउन्टर तथा ३ वटा वैदेशिक प्रतिनिधि कार्यालयसमेत गरी १ हजार १०० भन्दा बढी सेवा केन्द्र रहेका छन ।

कक्षा १२ का विद्यार्थीको लागि ज्योति क्यापिटलले ल्यायो निःशुल्क डिम्याट र मेरो सेयर खाता

काठमाडौं । ज्योति क्यापिटल लिमिटेडले कक्षा १२ को परीक्षा दिएका छात्रछात्राहरुको लागि ‘ज्योति क्यापिटल निःशुल्क डिम्याट र मेरो सेयर खाता’ योजना सार्वजनिक गरेको छ । सेयर बजारमा प्रवेश गर्न डिम्याट खाता पहिलो शर्त भएकोले छात्रछात्राहरुलाई पनि सेयर बजारमा आकर्षित गर्न उक्त योजना ल्याइएको हो । योजना अवधिभर परीक्षा दिएका विद्यार्थीहरुले निःशुल्क डिम्याट र मेरो सेयर खोल्न पाउने छन् । ज्योति क्यापिटलमा अनलाइन डिम्याट र मेरो सेयर खाता खोल्नका लागि ज्योति विकास बैंक वा ज्योति क्यापिटलको वेबसाइटमा गई खाता खोल्न सकिने क्यापिटलका प्रमुख कार्यकारी अधिकृतद्धारा सोमबार जारी विज्ञप्तिमा उल्लेख गरिएको छ । योजना अवधि २०८१ वैशाख २६ देखि २०८१ जेष्ठ २६ गते सम्म ज्योति क्यापिटल लिमिटेड तथा ज्योति विकास बैंकको सबै शाखा कार्यालयहरुवाट प्राप्त गर्न सकिने क्यापिटलले जनाएको छ । क्यापिटलले नेपाल धितोपत्र बोर्डमा मर्चेन्ट बैंकरको कार्य गर्न अनुमती प्राप्त गरी लगानी व्यवस्थापन सेवा, संस्थागत परामर्श, धितोपत्रको प्रत्याभूति सेवा समेत प्रदान गरिरहेको छ ।

छोरीहरूलाई कसरी उद्यमी बनाउन सकिन्छ भन्नेबारे सोचिरहेको छु : अर्थमन्त्री पुन

काठमाडौं । अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले आगामी आर्थिक वर्षको बजेटबारे महिला उद्यमीसँग अन्तरक्रिया गरेका छन् । सोमबार मन्त्रालयमा उनले महिला उद्यमी महासंघका पदाधिकारीसँग छलफल गरेका हुन् । कार्यक्रममा महासंघ अध्यक्ष एवं सञ्चार उद्यमी शोभा ज्ञवाली, डा. माला खरेल, अभिलाषा पौडेललगायतले महिला उद्यम प्रवर्द्धनका लागि बजेटमा समेट्नुपर्ने विषयबारे सुझाव दिएका थिए । कार्यक्रममा अर्थमन्त्री पुनले महिलाको आर्थिक अवस्था बलियो नभएसम्म मुलुकको अर्थतन्त्र सबल नहुने बताए । बजेट निर्माण गर्दा महिला उद्यमी लक्षित सहुलियतपूर्ण व्यवस्थाहरु गर्ने सोचमा आफू रहेको उनको भनाइ थियो । बढीभन्दा बढी महिलालाई कसरी उद्यमी बनाउन सकिएला भन्नेबारे आफूलाई सुझाव दिन उनले आग्रह गरे । ‘महिलाको आर्थिक अवस्था राम्रो भए छोरीहरूले अनिवार्य गुणस्तरीय शिक्षा पाउने अवस्था बन्छ । राम्रो शिक्षा भएपछि छोरीहरू आफैं आत्मनिर्भर बन्छन्, छोरीहरु आर्थिक रूपले अघि आउँदा मात्र राजनीति, प्रशासन, सामाजिक सेवा सबैतिर महिला अगाडि आउने वातावरण बन्छ,’ उनले भने । मन्त्री पुनले मुलुकको समग्र विकास र आर्थिक समुन्नतिका लागि महिला आर्थिक रुपले बलियो हुनुपर्ने अनिवार्य सतै रहेको उल्लेख गरे । मन्त्री पुनले महिलाका नाममा पास गर्दा घरजग्गाको रजिष्ट्रेशनमा शुल्क छुट दिने नीतिका कारण २७ प्रतिशत महिला सम्पत्तिको मालिक भएको स्मरण पनि गरे । ‘२७ प्रतिशत महिलासँग सम्पत्ति भएकाले व्यवसाय गर्दा बैंकले ऋण पत्याउने अवस्था रहेको पनि उनले भने । ‘अहिले बाबुआमाले पनि सम्पत्तिको हक राख्ने भएकाले पढाउनुपर्छ छोराछोरी बराबर हो भन्ने धारणाको विकास भएको छ, किनभने छोरी पढायो भने बुहारी पनि पढेकै आउँछ भन्ने लाग्न थालेको छ, यो सम्पत्ति सम्बन्धका कारण भएको परिवर्तन हो,’ उनले भने, ‘पुरुषलाई सम्पत्ति धितो राखेर व्यवसाय गर्छु भन्ने अवस्था पर्याप्त छ, तर कमै मात्र छोरीहरूको हातमा सम्पत्ति भएकाले ऋण लिएर व्यवसाय गर्ने अवस्था अझै छैन, ‘यो वर्षको बजेटमा हजारौं छोरीहरूलाई कसरी उद्यमी बनाउन सकिन्छ भन्ने विषयमा सोचिरहेको छु ।’ उनले नयाँ आउने महिला उद्यमीलाई अहिले व्यवसायमा रहेका महिलाहरुले बाटो देखाउनुपर्ने उल्लेख गरे । महिलाको हातमा सम्पत्ति भएपछि उनीहरूको आत्मविश्वास पनि बढ्ने उनको भनाइ थियो ।

समृद्धि फाइनान्सद्वारा विद्यार्थिलाई स्टेशनरी वितरण

काठमाडौं । समृद्धि फाइनान्सले बनेपा शाखा र मधुवन शाखाबाट विपन्न वर्गका विद्यार्थिलाई स्टेशनरी वितरण कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । बिहिबार बनेपाको शिक्षा सदन माध्यमिक विद्यालयका ४० जना र सोमबार मधुवन शाखाबाट श्री जनता माध्यमिक विद्यालयका ३० जना विद्यार्थिलाइ कापी र कलम वितरण गरेको हो । फाईनान्सले मासिक रुपमा सम्पन्न गर्ने संस्थागत सामाजिक उत्तरदायित्व अन्तरगतको कार्यक्रमहरुको सूची मध्ये स्टेशनरी वितरण कार्यक्रम अन्तर्गत विपन्न वर्गका ७० विद्यार्थिलाइ कापी र कलम वितरण गरेको हो । साथै वैशाख महिना भित्र आफ्ना औरही, गैर, कसाह र खरेन्द्रपुर शाखाबाट स्टेशनरी वितरण सम्पन्न गर्ने तय भएको संस्थाले जनाएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकबाट ‘ग’ वर्गको इजाजतपत्र प्राप्त राष्ट्रिय स्तरको वित्तिय संस्था समृद्धि फाइनान्सले हाल तेह्र वटा शाखाहरु मार्फत नगद कारोबार, आर.टि.जि.एस, आइपीएस, कनेक्ट आइपीएस, रेमिटान्स, क्लियरिङ लगायतका बैंकिङ सेवा प्रदान गर्दै आएको छ भने मोबाइल बैंकिङ, डेबीट कार्ड, क्यू.आर कोड आदि डिजिटल सुविधाहरु निशूल्क प्रदान गरिरहेको छ ।

भारतले मागेजति विद्युत नदिँदा नेपाली उद्योगमा लोडसेडिङ भयो : अर्थमन्त्री पुन

काठमाडौं । अर्थमन्त्री वर्षमान पुनले भारतले चुनावलाई देखाएर मागेजति विद्युत नदिँदा नेपालमा लोडसेडिङ भएको बताएका छन् । उनले प्रसारण लाइनमा रहेको समस्याले पनि उद्योगमा लोडसेडिङ भएको बताएका हुन । सोमबार काठमाडौंमा आयोजित एक कार्यक्रममा उनले यस्तो बताएका हुन् । ‘विगतमा हिउँदमा एक तिहाई उत्पादन हुने बिजुली एक चौथाइमा झरेको छ, वर्षायाममा ३२ सय मेगावाट उत्पादन हुनेमा अहिले ८ सयमा झरेको छ, भारतले चुनावलाई देखाउँदै मागेजति विद्युत नदिँदा नेपालका उद्योगहरूमा लोडसेडिङ भएको हो,’ उनले भने । उनले समग्र अर्थतन्त्रमा शिथिलता देखिए पनि गत वर्षभन्दा यस वर्ष आर्थिक वृद्धिदर बढी रहेको धारणा राखे ।  उनले उत्पादनसँग सम्बन्धित उद्योग र निर्माण क्षेत्रमा पनि समस्या देखिएकाले त्यसको समाधानमा सरकार लागिपरेको धारणा राखे । पछिल्लो समय उद्योगीहरूले लोडसडिङ भएको बताउँदै आएका छन् । तर, नेपाल विद्युत प्राधिकरण भने यसलाई लोडसेडिङ भन्न नमिल्ने धारणा राखिरहेको छ । कार्यक्रममा नेपाल राष्ट्र बैंकका गभर्नर महाप्रसाद अधिकारीले अर्थतन्त्रका सूचक सकारात्मक हुँदै गएको बताएका छन् । उनले अहिले व्यवसायीमा आत्मविश्वासको कमी भएको बताउँदै उद्योगी व्यवसायीले अहिले आत्मबल बढाउन आवश्यक रहेको धारणा राखे ।