१५ अर्बको धान चामल आयात, ४३ करोडको कोदो र फापर भित्रियो
काठमाडौं । वीरगञ्ज नाका हुँदै गत आर्थिक वर्षमा १२ अर्ब ७२ करोड रुपैयाँ बराबरको ३१ करोड ३८ लाख ६५ हजार ४७३ किलोग्राम धान आयात भएको छ । अघिल्लो आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को तुलनामा गत आवमा मात्रै मूल्यको आधारमा ५३ प्रतिशत बढी धान आयात भएको हो । वीरगञ्ज भन्सार कार्यालयका अनुसार अघिल्लो आवमा ८ अर्ब २९ करोड रुपैयाँ बराबरको २० करोड ८० लाख ९२ हजार ४४८ किलो धान आयात भएको थियो । कार्यालयका प्रमुख भन्सार प्रशासक दीपक लामिछानेले गत आवमा अघिल्लो आवको तुलनामा धान र चामल दुवैको आयातमा वृद्धि भएको जानकारी दिए । गत आवमा धान मात्रै नभएर चामल आयातमा पनि वृद्धि भएको छ । आव २०८१/८२ मा २ अर्ब ४१ करोड रुपैयाँ बराबरको २ करोड ४८ लाख १३ हजार ५३१ किलो चामल आयात भएको छ । अघिल्लो आवमा १ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ बराबरको १ करोड ३२ लाख ४१ हजार ३७६ किलोग्राम चामल आयात भएको थियो । अघिल्लो आवको तुलनामा गत आवमा मूल्यको आधारमा ४० प्रतिशतले चामल आयात बढेको छ । गत आर्थिक वर्षमा ६ अर्ब ७३ करोड रुपैयाँ बराबरको १३ करोड ९६ लाख ५९ हजार ६२१ किलो मकै आयात भएको छ । जबकी अघिल्लो आवमा ५ अर्ब ५९ करोड रुपैयाँ पर्ने १२ करोड ९९ लाख १८ हजार १७३ किलोग्राम मकै आयात भएको थियो । गत आर्थिक वर्षमा ४७ करोड रुपैयाँ बराबरको ९१ लाख ९२ हजार ९८१ किलो फापर, कोदो र अन्य खाद्यान्न आयात भएको छ । जबकी अघिल्लो आवमा ४३ करोड रुपैयाँ बराबरको ८४ लाख ९५ हजार ४४५ किलोग्राम फापर, कोदो, र अन्य खाद्यान्न आयात भएको थियो । त्यसैगरी गत आवमा ४ करोड मूल्य बराबरको ८ लाख ४७ हजार ७८० किलोग्राम कनिका आयात भएको छ ।
सिद्धार्थ व्यवस्थित लगानी योजनाको लाभांश घोषणा
काठमाडौं । सिद्धार्थ क्यापिटलले सिद्धार्थ व्यवस्थित लगानी योजना (एसएसआइएस)का इकाईधीनहरुलाई लाभांश वितरण गर्ने घोषणा गरेको छ । कम्पनीको साउन ११ गते बसेको सञ्चालक समितिको बैठकले सिद्धार्थ म्युचुअल फण्ड अन्तर्गत सञ्चालित सिद्धार्थ व्यवस्थित लगानी योजनाका इकाईधनीहरुलाई गत आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को नाफाबाट ८ प्रतिशत लाभांश वितरण गर्ने भएको हो । साथै, लाभांश वितरण प्रयोजनार्थ साउन ११ गते नै बुक क्लोज गर्ने निर्णय गरेको छ । अर्थात् साउन ११ गतेसम्म कायम इकाइधनीहरुले मात्रै सो लाभांश प्राप्त गर्नेछन् । क्यापिटलका अनुसार इकाइधनीहरुले लाभांश रकमलाई पुनः लगानी योजनामार्फत थप इकाई खरिद गर्न सक्ने छन् । साथै, उक्त योजनामा सहभागी नहुने इकाईधनीहरुको हकमा प्रतिफल रकम सम्बन्धित इकाईधनीहरुको हितग्राही खातामा उल्लेखित बैंक खातामा जम्मा गरिने क्यापिटलले जनाएको छ ।
पानी नपरेपछि घट्यो धान रोपाइँ, देशभर ७८.८४ प्रतिशत मात्रै
काठमाडौं । देशभर आइतबारसम्म धान रोपाइँ हुने क्षेत्रफलको ७८.८४ प्रतिशत भू-भागमा धान रोपिएको कृषि तथा पशुपन्छी विकास मन्त्रालयले जनाएको छ । कोशी प्रदेशमा ८०.३९ प्रतिशत, मधेश प्रदेशमा ५१.८२ प्रतिशत भू-भागमा रोपाइँ भएको छ । त्यसैगरी वाग्मती प्रदेशमा ८७.१९ प्रतिशत र गण्डकी प्रदेशमा ८.५३ प्रतिशत भू-भागमा रोपाइँ सकिएको छ । लुम्बिनी प्रदेशमा ९२.०४ प्रतिशत भू-भागमा रोपाइँ भएको छ । कर्णााली प्रदेशमा ९१.३८ प्रतिशत र सुदूरपश्चिम प्रदेशमा ९८.९४ प्रतिशत भू-भागमा धान रोपाइँ सकिएको मन्त्रालयले जनाएको छ । गत वर्ष साउन १३ गतेसम्म ९२.६ प्रतिशत भू-भागमा रोपाइँ भएको थियो । यो वर्ष मधेश प्रदेशलगायतका केही क्षेत्रमा पानी नपरेका कारण हालसम्म गत वर्षको तुलनामा कम क्षेत्रमा रोपाइँ भएको हो ।
काठमाडौं उपत्यकासहित बागमती, गण्डकी र लुम्बिनीमा भारी वर्षा
काठमाडौं । हाल देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव रहँदा काठमाडौं उपत्यकासहित आसपासका भू-भागमा वर्षा भएको छ । साथै मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थानको आसपास अवस्थित रहेको जल तथा मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ । विभागका अनुसार आज दिउँसो देशभर साधारणतया बदली रहनेछ । गण्डकी, बागमती र सुदूरपश्चिम प्रदेशलगायत देशका पहाडी भू-भागका केही स्थानमा तथा तराई भू-भागका थोरै स्थानमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यम वर्षाको सम्भावना रहेको छ । बागमती, गण्डकी र लुम्बिनी प्रदेशका पहाडी भू-भाग एक/दुई स्थानमा भारी वर्षाको पनि सम्भावना रहेको विभागले जनाएको छ । विभागका अनुसार आज राति देशभर साधारणतया बदली रहनेछ । गण्डकीलगायत देशका पहाडी भू-भागका केही स्थानहरूमा तथा तराई भू-भागका थोरै स्थानहरूमा मेघगर्जन/चट्याङसहित मध्यम वर्षाको सम्भावना छ ।
छुट्याएको १० करोड रुपैयाँ फिर्ता, निर्देशन दिँदा समेत भएन काम
काठमाडौं । भरतपुरमा निर्माणाधीन गौतम बुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय क्रिकेट रङ्गशालाका लागि सङ्घीय र प्रदेश सरकारले विनियोजन गरेको रकममध्ये १० करोड रुपैयाँ भन्दा बढी रकम फिर्ता भएको छ । भरतपुर महानगरपालिकाको समन्वयमा निकासा भएको उक्त रकम काम हुन नसकेपछि पुनः सङ्घ र प्रदेशमै फिर्ता गरिएको हो । निर्माण व्यवसायीले गत आर्थिक वर्षभित्रमा गर्नुपर्ने काम पूरा नगरेपछि १० करोड ५४ लाख ३० हजार १७० रुपैयाँ फिर्ता भएको हो । महानगरपालिकाका डिभिजनल इञ्जिनियर सन्तोष आचार्यका अनुसार सङ्घीय सरकारले २५ करोड रुपैयाँ निकासा गरेकोमा १७ करोड ६५ लाख ६९ हजार ८३० रुपैयाँ मात्रै खर्च भएको छ । बाँकी ७ करोड ३४ लाख ३० हजार १७० रुपैयाँ फिर्ता भएको हो । यस्तै, बागमती प्रदेश सरकारबाट निकासा भएको १० करोड रुपैयाँमध्ये ६ करोड ८० लाख रुपैयाँ मात्रै खर्च भएको छ । यसमा ३ करोड २० रुपैयाँ फिर्ता भएको हो । रङ्गशाला निर्माणका लागि बागमती प्रदेश सरकारको ७० प्रतिशत र ३० प्रतिशत भरतपुर महानगरपालिकाले बेहोर्ने सम्झौता छ । सङ्घीय सरकारले महानगरपालिकाको तर्फबाट गरिने खर्चमा रकम दिएको थियो । महानगरले रङ्गशालाका लागि ५ करोड रुपैयाँ विनियोजन गरेको थियो । उक्त रकमसमेत फ्रिज भएको छ । निर्माण कम्पनीले असार मसान्तसम्म ४० प्रतिशत प्रगति गर्नुपर्नेमा आर्थिक प्रगति २.४९ प्रतिशत मात्रै भएको आचार्यले जानकारी दिए । ‘हालसम्म भौतिक प्रगति ३० प्रतिशत पुगेको छ । तर, समयमा काम नभ्याएकाले आर्थिक प्रगति कम हुँदा बजेट फिर्ता भयो,’ उनले भने । हिमालयन-कालिञ्चोक-बिबिआर ज्वाइन्ट भेञ्चरले विसं २०८१ असार २३ गते ७८ करोड ५० लाख ९१ हजार रुपैयाँमा निर्माण सम्झौता गरेको थियो । सम्झौताअनुसार विसं २०८३ पुस २२ गतेभित्र रङ्गशाला निर्माण सम्पन्न गरि सक्नुपर्ने छ । हालसम्म रङ्गशालामा ५ हजार दर्शक क्षमताको प्याराफिटको ढलान सम्पन्न भएको छ । अर्को दुई हजार दर्शक क्षमताको प्याराफिटको काम भइरहेको छ । २ वटा टावरमध्ये एउटाको भूइँतलाको ढलान र अर्कोको भूइँको काम भइरहेको छ । यसैगरी दुई सय मिटर नालीको ढक्कन राख्ने, १५५ मिटर कम्पाउण्ड निर्माण सम्पन्न भई ५ सय किलोवाट क्षमताको ट्रान्सफर्मर जडान गरिएको छ । काम ढिलो भएपछि दुई महिनाअघि भरतपुर महानगरपालिकाले निर्माण कम्पनीलाई आर्थिक वर्षभित्रमा ४० प्रतिशत काम सम्पन्न गर्न आग्रह गरेको थियो । महानगर प्रमुख रेनु दाहाल, उपप्रमुख चित्रसेन अधिकारीसहित प्राविधिक कर्मचारी निर्माण स्थल पुगेर निर्माण व्यवसायीलाई काम छिटो गर्न आग्रह गरिएको थियो ।
६ घण्टे लोडसेडिङको तालिका खारेज, विद्युत आपूर्ति सुचारु
काठमाडौं । चौतर्फी आलोचनापछि नेपाल विद्युत प्राधिकरणले ६ घण्टे लोडसेडिङको तालिका खारेज गरेको छ । मर्मतको लागि भन्दै सार्वजनिक गरेकाे लोडसेडिङ तालिका काम सम्पन्न पछि विद्युत आपूर्ति पूर्ण रूपमा सुचारु भएको प्राधिकरणले जनाएकाे छ । पछिल्लो समय विद्युत आपूर्तिको विषयलाई लिएर सर्वसाधारणमा फैलिएको अन्योललाई चिर्दै नेपाल विद्युत प्राधिकरणले आपूर्तिलाई नियमित बनाएको जनाएकाे छ । प्राधिकरणका अनुसार मर्मतको लागि सार्वजनिक गरिएको तालिकाअनुसार काम सकिएसँगै विद्युत आपूर्ति पूर्ण रूपमा सुचारु गरिएको प्राधिकरणका बिलिङ महाशाखाका प्रमुख रविन्द्र श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार यो लोडसेडिङ नभई प्रणाली मर्मतका लागि गरिएको ‘सटडाउन’ थियो । करिब १२/१३ घण्टा लगाएर गरिएको मर्मतको काम बेलुका ६ बजे नै सम्पन्न भएको उनकाे भनाइ छ । उनले प्राधिकरणका उप-कार्यकारी निर्देशक दीर्घायु कुमार श्रेष्ठ आफैँ बिहान ६ बजेदेखि फिल्डमा खटिएर मर्मतको कामको अनुगमन गरेको बताए । के-के भयो मर्मत र सुधार ? प्राधिकरणले नयाँ फिडर थपेर दुईतर्फी लाइनबाट विद्युत आपूर्ति सञ्चालनमा ल्याएको छ । जसले प्रणालीलाई थप भरपर्दो बनाएको छ । यसअघि लोड बढी हुँदा लाइन आफैँ काटिने (ट्रिप हुने) समस्यालाई पनि समाधान गरिएको जनाएको छ । यति मात्र नभई प्राधिकरणले प्रणालीलाई थप सुदृढ बनाउन भोलि अर्को ट्रान्सफर्मर थप्ने योजना बनाएको छ । साथै, हालको ११ हजार भोल्टको सब स्टेसनलाई स्तरोन्नति गरी ३३ हजार भोल्टको बनाउने काम पनि अघि बढाइएको छ, जसले भविष्यमा आउन सक्ने समस्यालाई न्यूनीकरण गर्ने श्रेष्ठले बताए । किन भयो ६ घण्टे तालिका ? प्राधिकरणका अनुसार नियमित मर्मत-सम्भार (जस्तै: ट्रान्सफर्मर वा ब्रेकर फेर्ने) को लागि वेबसाइटमार्फत सूचना प्रकाशित गर्ने गरिन्छ । सोहीअनुसार प्रकाशित सूचनालाई सर्वसाधारणले लोडसेडिङको रूपमा बुझ्दा अन्योल सिर्जना भएको श्रेष्ठले बताए । उच्च भोल्टेजमा काम गर्दा सुरक्षाका लागि लाइन काट्नुपर्ने भएकाले केही समय आपूर्ति बन्द गरिए पनि त्यो लोडसेडिङ नभएको प्राधिकरणले स्पष्ट पारेको छ । अहिले मर्मतको काम सकिएर आपूर्ति पूर्ण रूपमा सुचारु भइसकेकाले अब घोषित वा अघोषित रूपमा लोडसेडिङ नहुनेमा प्राधिकरणले विश्वस्त पारेको छ ।
नेपालको विकासका लागि आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स अपरिहार्य: कांग्रेस
काठमाडौं । नेपाली कांग्रेसले नेपालको विकासका लागि आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स (एआई) को प्रयोग अपरिहार्य रहेकोमा जोड दिएको छ । कांग्रेसको विज्ञान तथा सूचना प्रविधि विभागले आयोजना गरेको एक विशेष कार्यक्रममा विज्ञहरूले एआई प्रविधिको सही सदुपयोगमार्फत देशले विकासमा फड्को मार्न सक्ने धारणा राखेका हुन् । पार्टी सभापति एवं पूर्वप्रधानमन्त्री शेरबहादुर देउवाद्वारा उद्घाटन गरिएको ‘आर्टिफिसियल इन्टेलिजेन्स फर नेपाल’स डेभलपमेन्टः अ होलिस्टिक एप्रोच’ शीर्षकको उक्त कार्यक्रममा एआईका विभिन्न आयामबारे बृहत् छलफल भएको थियो । विभागकी प्रमुख सुशीला मिश्र भट्टका अनुसार अहिलेको युग ‘एज अफ एआई’ भएकाले नेपालले यसलाई बेवास्ता गर्न नसक्ने बताइन् । उनले भने, ‘अहिलेको युवा पुस्ता (जेनजी) एआई प्रविधिसँग अभ्यस्त भइसकेको छ । देशको समग्र विकासका लागि हामीले पनि यो प्रविधिलाई आत्मसात् गर्नैपर्छ ।’ कार्यक्रममा कांग्रेस नेता डा. मिनेन्द्र रिजालको अध्यक्षतामा विशेष प्यानल छलफल आयोजना गरिएको थियो । जसलाई उज्ज्वल कोइरालाले सहजीकरण गरेका थिए । प्यानलमा काठमाडौं विश्वविद्यालयका प्रोफेसर सुधान झा, प्रधानमन्त्री कार्यालयका डिजिटल मामिला विज्ञ दिपेश बिष्ट, सूचना तथा सञ्चार मन्त्रालयका सहसचिव आदेश खड्का र प्रविधि उद्यमी सजना महर्जनले एआईका विभिन्न पक्षमाथि प्रकाश पारेका थिए । किसानदेखि नीति निर्माणसम्म एआईको भूमिका छलफलमा एआईलाई कृषि क्षेत्रमा कसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ भन्नेबारे उदाहरणसहित प्रस्तुत गरिएको थियो । ‘अब एक किसानले आफ्नो मोबाइलबाटै माटोअनुसार कस्तो मल हाल्ने वा बालीमा लागेको रोग के हो भनेर पत्ता लगाउन सक्ने प्रविधि एआईले दिन्छ,’ विभाग प्रमुख भट्टले भनिन् ‘यस्ता अनेकौं अवसरहरूबाट हामीले फाइदा लिनुपर्छ ।’ कार्यक्रममा एआईका अवसरसँगै चुनौतीका विषयमा पनि छलफल भएको थियो । एआईको प्रयोगबाट फैलिन सक्ने फेक न्यूज (गलत सूचना), यसको नैतिक प्रयोग र आवश्यक नीतिको अभावजस्ता विषयमा विज्ञहरूले चिन्ता व्यक्त गरे । उनीहरूले एआईको प्रयोगमा इमान्दारिता र सही सदुपयोग आवश्यक रहेकोमा जोड दिए । कार्यक्रममा सहभागीहरूको उल्लेख्य र सक्रिय सहभागिता रहेको र उनीहरूले राखेका जिज्ञासामाथि पनि छलफल भएको भट्टले जानकारी दिइन् ।
सौहार्द र कान्तिपुर इन्टरनेशनल कलेजको सहकार्यमा प्लस टुका विद्यार्थीलाई अभिमुखीकरण तालिम
काठमाडौं । लियो क्लब अफ काठमाडौं सौहार्दले कान्तिपुर इन्टरनेशनल कलेजसँगको सहकार्यमा ‘सौहार्द करिअर फेस्ट २०२५’ कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ । सौहार्दले कक्षा १२ को परीक्षा दिएर बसेका झण्डै १५० जना विद्यार्थीलाई अभिमुखीरण तालिम दिएको हो । विद्यार्थीहरूलाई ‘प्लस टु’ पछि भविष्यमा के गर्दा राम्रो हुन्छ ? अध्ययन गर्नको लागि कुन विषय छनौट गर्दा राम्रो हुन्छ ? आफूमा भएको क्षमतालाई कसरी निखार्दै लैजाने ? भन्ने विषयमा परामर्श दिनको लागि उक्त कार्यक्रम आयोजना गरेको हो । यसका साथै सेयर बजार, स्वस्थ खानपान, एआई, च्याट जीपीटी, फ्रिलाइन्सिङ, इन्टेरियर डिजाइनलगायतका विषयमा सम्बन्धित क्षेत्रका विज्ञद्वारा तालिम पनि दिएको थियो । शनिबार काठमाडौंको इन्द्रेणी बैङ्क्वेटमा भएको उक्त कार्यक्रममा विद्यार्थीहरुको उत्साहपूर्ण सहभागिता रहेको थियो । उक्त कार्यक्रममा सहभागी विद्यार्थीले धेरै नयाँ कुरा सुन्न पाउँदा खुसी व्यक्त गरेका थिए । कार्यक्रम सोचेको भन्दा राम्रो र उपलब्धीमूलक भएको भन्दै उपस्थित विद्यार्थीको नाममा छिट्टै वृक्षरोपण पनि गर्ने लियो क्लब अफ काठमाडौं सौहार्दले प्रतिवद्धता जनाएको छ । काठमाडौं इन्टरनेशनल कलेजका सीईओ प्रतापराज जोशीले विद्यार्थीलाई आफूलाई रुची भएको विषय छानेर पढ्नको लागि प्रोत्साहन गरेका छन् । विद्यार्थी अभिमुखीकरण कार्यक्रम एकदमै उपलब्धीमूलक हुने भएकाले समय समयमा यस्ता कार्यक्रम गर्नुपर्ने र त्यसमा कलेज प्रशासनले पनि सक्दो सहयोग गर्ने उनले बताए ।
