भारतको केन्द्रीय बैंकद्वारा ब्याजदर यथावत राख्ने
काठमाडौं । विश्वको पाँचौं ठूलो अर्थतन्त्र भारतको केन्द्रीय बैंकले मुद्रास्फीति जोखिमलाई आधार मानेर शुक्रबार ब्याजदरमा कुनै परिवर्तन गरेको छैन । रिजर्भ बैंक अफ इन्डियाले भनेको छ, ‘बैंकले सन् २०२३ फेब्रुअरीदेखि कायम रहेको महत्त्वपूर्ण ब्याजदर ६.५० प्रतिशतमा यथावत रहनेछ ।’ अमेरिकी फेडरल रिजर्भसहित विश्वका प्रमुख केन्द्रीय बैंकहरूले कम मुद्रास्फीतिलाई मध्यनजर गर्दै ब्याजदरलाई समायोजन गर्दै घटाउने सहज चक्र सुरु गरेका छन् । फेडले सेप्टेम्बरमा चार वर्षमा पहिलो पटक ब्याजदर कटौती गरेको थियो। भारतमा खुद्रा सामानको मुद्रास्फीति मौद्रिक नीति निर्माताहरूको चार प्रतिशतको लक्ष्यभन्दा माथि रहेको छ र अक्टोबरमा १४ महिनाको उच्च ६.२१ प्रतिशतमा पुगेको छ । आरबीआईका गभर्नर शतीकान्त दासले बैंकको मौद्रिक नीति समितिले ‘आर्थिक वृद्धिको गति सुस्त भएको’ कुरालाई ध्यानमा राखेको तर भारतको दृष्टिकोण ‘लचिलो’ रहेको बताए । दासले भने, ‘प्रतिकूल मौसमी घटनाहरूको बढ्दो घटना, बढ्दो भूराजनीतिक अनिश्चितता र वित्तीय बजारको उतारचढावले मुद्रास्फीतिमा उल्टो जोखिम निम्त्याएको छ ।’ भारतीय रिजर्व बैंक (आरबीआई) ले केन्द्रीय बैंकमा निक्षेप गर्न ऋणदाताहरूको न्यूनतम नगद मौज्दात अनुपात ४.५ प्रतिशतबाट घटाएर ४ प्रतिशतमा झारेको छ । कम नगद मौज्दात अनुपात तरलता बढाउने उपाय हो किनकि यसले बैंकरहरूलाई ऋण दिनको लागी अधिक पैसा दिन्छ । आर्थिक वृद्धिमा मन्दीको सङ्केत देखिए पनि केन्द्रीय बैंकले ब्याजदरलाई स्थिर राख्ने निर्णय गरेको हो । भारतको कुल गार्हस्थ्य उत्पादन (जीडीपी) को वृद्धिदर सेप्टेम्बर त्रैमासिकमा ५.४ प्रतिशत रहेको छ, जुन सुस्त उत्पादन क्षेत्र र सुस्त सहरी उपभोगका कारण प्रभावित भएको छ । तथ्याङ्कले भारतलाई विश्वको सबैभन्दा तीव्र गतिमा वृद्धि भइरहेको प्रमुख अर्थतन्त्रको सूचीमा राखेको छ, तर यो सात त्रैमासिकमा विश्लेषकहरूको ६.५ प्रतिशतको अपेक्षाभन्दा कम अर्थात् सुस्त वृद्धि दर थियो । केन्द्रीय बैंकले चालू आर्थिक वर्षको मार्च ३१ सम्ममा आर्थिक वृद्धिदर ६.६ प्रतिशतमा खुम्चिने प्रक्षेपण गरेको छ । आरबीआईले मे २०२२ देखि फेब्रुअरी २०२३ को बीचमा ब्याजदरमा २.५ प्रतिशत बिन्दुले वृद्धि गरेको थियो ।
बेलायतमा ईभीको वर्चश्व बढ्दै, आगामी दशकसम्म पेट्रोलबाट चल्ने कारको संख्या आधा घट्ने
काठमाडौं । सन् २०२४ मा बेलायतमा पेट्रोलियम पदार्थको प्रयोग उत्कर्षमा पुग्ने प्रक्षेपण गरिएको छ । रिपोर्टअनुसार विद्युतीय सवारीसाधन (ईभी) ले राम्रो बजार लिइरहेको छ र अझै बढ्दो रूपमा रहेको छ । बुधबार प्रकाशित एक विश्लेषणमा अटो ट्रेडरले आगामी दशकमा पेट्रोलबाट चल्ने कारहरूको संख्या लगभग आधा घट्ने जनाएको छ, किनभने चालकहरू विद्युतीय सवारीसाधनतर्फ आकर्षित हुँदै गइरहेका छन् । सन् २०२४ मा ब्रिटेनका सडकमा १ करोड ८७ लाख पेट्रोलबाट चल्ने कारहरू छन्, तर यो संख्या स्थिर रूपमा घट्दै २०३४ सम्ममा केवल १ करोड ११ लाखमा सीमित हुने अपेक्षा गरिएको छ । यही समयावधिमा इभीहरूको संख्या १ करोड २५ लाखबाट बढेर १ करोड ३७ लाख पुग्नेछ, किनभने यी सवारीसाधनहरू क्रमशः थप किफायती सावित हुँदै गएका छन् । अटो ट्रेडरका अनुसार नयाँ कार बजारमा ईभीहरूको हिस्सा यस वर्षको करिब १८ प्रतिशतबाट बढेर सन् २०२५ सम्ममा २३ प्रतिशत पुग्नेछ । यद्यपि यो दर अझै पनि यूके सरकारको शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन म्यान्डेटअन्तर्गतको बिक्री लक्ष्य २८ प्रतिशतभन्दा कम छ। अटो ट्रेडरका इयान प्लमरले यो रिपोर्टमा भनेका छन्, ‘पीक पेट्रोल ब्रिटेनका लागि एक ऐतिहासिक क्षण हो ।’ ‘आगामी दशकमा ब्रिटिश मोटरिङमा ठूलो परिवर्तन हुने अपेक्षा गरेका छौं, किनभने पेट्रोल कारहरूको संख्या लगभग आधाले घट्नेछ र विद्युतीय सवारीसाधनले निकै ठूलो हिस्सा लिनेछ,’ उनले थपे । ‘यो सबै उद्योगले विभिन्न चुनौतीहरूको सामना गरिरहेका अवस्थामा भइरहेको छ । तीमध्ये शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन लक्ष्यको कार्यान्वयन, आपूर्तिमा कमी, बदलिँदो वित्त नियम र बजेट पनि प्रमुख छन् । यद्यपि, प्रयोग भएका कारहरूको माग असाधारण रूपमा बलियो छ,’ प्लमरले भने । उद्योगमा अत्यधिक दबाब हालको नियमअनुसार कार कम्पनीहरूले कम्तीमा २२ प्रतिशत शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन बनाउनुपर्छ । यो लक्ष्य सन् २०२५ मा २८ प्रतिशतमा वृद्धि हुनेछ, सन् २०३० सम्ममा ८० प्रतिशत र सन् २०३५ सम्ममा १०० प्रतिशत पुर्याइनेछ । यद्यपि यसले उद्योगमा अत्यधिक दबाब दिइरहेको छ । मोटर निर्माताहरू र व्यापारीहरूको समाज (एसएमएमटी) ले गत महिनाको अन्त्यमा चेतावनी सरकारी लक्ष्यले उद्योगमा अत्यधिक दबाब पारिरहेको र जसले व्यापार र रोजगारीमा ‘विनाशकारी प्रभाव’ पार्न सक्ने चेतावनी दिएको थियाे । गत हप्ता स्टेलान्टिसले दक्षिणी इंग्ल्याण्डको लुटनमा रहेको आफ्नो भक्सहल भ्यान कारखाना बन्द गर्ने योजना घोषणा गरेको थियो, जसले एक हजारभन्दा बढी रोजगारी जोखिममा परेको छ । तर १४ वटा गैरसरकारी संगठन, थिंक ट्यांक र अभियान समूहले नोभेम्बर मध्यतिर ब्रिटेन सरकारलाई खुला पत्र लेख्दै शून्य उत्सर्जन सवारीसाधन नीति कायम राख्न माग गरेका थिए । ती समूहहरूले यो नीति देशको सबैभन्दा ठूलो कार्बन बचत उपायहरूमध्ये एक भएको र कार उद्योगलाई प्रदान गरिएका लचकता पर्याप्त भएको तर्क गरेका थिए । एक सरकारी प्रवक्ताले नयाँ पेट्रोलियम पदार्थमा आधारित कारहरूको बिक्री सन् २०३० सम्म बन्द गर्ने प्रतिबद्धतामा उद्योगलाई समर्थन कसरी गर्न सकिन्छ भनेर विचार गर्न चाँडै परामर्श अघि बढाइने बताए । ‘हामी उद्योगले सामना गरिरहेको विश्वव्यापी चुनौतीहरूलाई ध्यानमा राखिरहेका छौं,’ प्रवक्ताले भने । घरेलु उत्पादनको परिवर्तनलाई समर्थन गर्नका लागि २.५४ बिलियन अमेरिकी डलरको लगानी र ईभीहरूको प्रयोग प्रवर्द्धन गर्न ३०० मिलियन पाउन्डभन्दा बढीको बजेट घोषणा गरिएको छ । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
१०० अर्ब डलर क्लबमा पुन: सामेल भए मुकेश अम्बानी
काठमाडौं । मुकेश अम्बानी फेरि १०० अर्ब डलर क्लबमा सामेल भएका छन् । ब्लूमबर्ग बिलिनियर्स इन्डेक्सका अनुसार मंगलबार उनको कुल सम्पत्ति १.३० बिलियन डलरले बढेको छ । यो वर्ष अम्बानीको कुल सम्पत्ति ३ अर्ब ८४ करोड डलरले बढेको छ । विश्वका धनी व्यक्तिको सूचीमा उनी १७ औं स्थानमा छन् । यसैबीच, अडानी समूहका अध्यक्ष गौतम अडानीको नेटवर्थ पनि मंगलबार १ अर्ब ३९ करोड डलरले बढेको छ । उनी ८४.० अर्ब डलरको कुल सम्पत्तिका साथ विश्वका धनी व्यक्तिको सूचीमा १९ औं स्थानमा छन् । यस वर्ष उनको कुल सम्पत्ति २६४ मिलियन डलरले घटेको छ । हालै अमेरिकी अभियोजकहरूले गौतम अडानी र केही उच्च अधिकारीमाथि घुसखोरीको आरोप लगाएका थिए । तर, अडानीले यी आरोप अस्वीकार गर्दै आएको छ । यी आरोपका कारण समूहको विशेषगरी अडानी ग्रीन इनर्जीको सेयरमा ठूलो गिरावट आएको थियो । शीर्ष ३ मा को-को ? विश्वका सबैभन्दा धनी व्यक्ति एलन मस्कको नेटवर्थ मंगलबार ४.०६ अर्ब डलरले घटेको छ । योसँगै उनको कुल सम्पत्ति अहिले ३४९ अर्ब डलर पुगेको छ । यो वर्ष उनको कुल सम्पत्ति १२० अर्ब डलरले बढेको छ । मंगलबार सबैभन्दा बढी कमाइ मार्क जुकरबर्गको भएको छ । फेसबुकको मूल कम्पनी मेटा प्लेटफर्मका सीईओको कुल सम्पत्ति ७ अर्ब २० करोड डलरले बढेको छ । धनीहरूको सूचीमा जेफ बेजोस (२३४ बिलियन डलर) दोस्रो स्थानमा र जुकरबर्ग (२१७ बिलियन डलर) तेस्रो स्थानमा छन् ।
