सेयर

काठमाडौं । जुनसुकै लगानीकर्ताले प्रतिफल पाउने उद्देश्यले लगानी गर्छन् । कम्पनीले दिने प्रतिफल सबैभन्दा महत्वपूर्ण विषय हो । तर, पुँजी बजारमा अधिकांश लगानीकर्ताहरूले जोखिम मोलेरै अर्बाैं लगानी गरिरहेको देखिन्छ । मनग्य कमाउने र उच्च दरको प्रतिफल पाउने अपेक्षाले लगानीकर्ताहरूले विभिन्न कम्पनीमा आफ्नो लगानी गर्छन् । तर, पुँजी बजारमा यस्ता कम्पनी छन्, जुन कम्पनीमा लगानी गर्दा प्रतिफलको सुनिश्चितता छैन । पछिल्लो तथ्यांकअनुसार नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सूचीकृत कम्पनीहरूको संख्या २७२ वटा छन् । सूचीकृतमध्ये अधिकांश कम्पनीहरू बलियो र प्रभावकारी नियामक नेपाल राष्ट्र बैंकबाट इजाजतपत्र (लाइसेन्स) प्राप्त छन् । पुँजी बजारमा केही सूकीकृत कम्पनीहरूको आफ्नै नियामक नहुँदा बेलाबखत तिनीहरूको नियमनमा प्रश्न उठ्ने गर्छ । तर, राष्ट्र बैंक जस्तो प्रभावकारी नियामकबाट नियमन भइरहेका कम्पनीमा समेत लगानीकर्ताहरूले लामो समयदेखि ठूलो धोका पाउने गरेका छन् । राष्ट्र बैंकको नियमन भित्र रहेका केही विकास बैंक र वित्त (फाइनान्स) कम्पनीका लगानीकर्ताहरूले विगत लामाे समयदेखि प्रतिफल पाएका छैनन् । लाभांश कमाउने उद्देश्यले पुँजी बजारका यी कम्पनीमा लगानी गरेका लगानीकर्ताहरूले रित्तो हात बनाउनु परेको छ । लाभांशसँगै ती कम्पनीले वार्षिक रुपमा गर्नु पर्ने साधारणसभा तथा लेखापरीक्षण समेत हुन सकेको छैन । कम्पनीहरुले वार्षिकरुपमा साधारणसभा गर्नु पर्ने प्रावधान भएपनि नीतिको अटेर गर्दै राष्ट्र बैंकलाई समेत गुमराहमा राख्ने कम्पनीको संख्या लामै छ । जसले न कम्पलायन्स पालना गर्छन् नत लगानीकर्ताई प्रतिफल दिन्छन् । तर, तिनै कम्पनीको सेयर मूल्य भने उच्च छ । विगतमा संस्थागत सुशासन र खराब कर्जा अत्यधिक भएपछि समस्याग्रस्त घोषणा गरिएको कर्पाेरेट डेभलपमेन्ट बैंकको सेयर मूल्य ५८८ रुपैयाँ छ । यस बैंकको सेयर मूल्य विकास बैंक समूहमा उच्च हो । बैंकले एक पटक आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा ५.२६ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । त्यसयता बैंकले सेयरधनीहरूलाई कुनै प्रतिफल वितरण गर्न सकेकाे छैन । तैपनि लगानीकर्ताहरूले बैंकको सेयर सहज रूपमा खरिदबिक्री गरिरहेका छन् । यस बैंकले आफ्नो वार्षिक साधारण सभा समेत नियमित गर्न सकेको छैन । यस विषयमा राष्ट्र बैंक समेत मौन छ । यस बैंकमा ५२ करोड ५० लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र १७ करोड ५४ लाख रुपैयाँ जगेडा कोषमा जम्मा छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को चैतसम्म बैंकले ८७ लाख २४ हजार रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ भने प्रतिसेयर आम्दानी १.६६ रुपैयाँ छ । चैतसम्म बैंकको खराब कर्जा ४.९५ प्रतिशत रहेको छ । सप्तकोशी डेभलपमेन्ट बैंकले आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा सेयरधनीहरूलाई ६ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । त्यसअघि र त्यसयता बैंकले सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल वितरण गरेकाे कुनै तथ्याङ्क छैन । तर, बैंकको सेयर प्रतिकित्ता ४२२ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल बाँड्न नसक्ने यस बैंकले आफ्नो वार्षिक साधारण सभा पनि समयमा गर्न नसकेको देखिन्छ । गत २०८० पुस २९ गते सम्पन्न १४औँ वार्षिक साधारण सभाले एकै पटक आर्थिक वर्ष २०७७/७८, २०७९ र २०८० साल वित्तीय विवरण पारित गर्‍यो । ८३ करोड ४३ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र २० करोड ५६ लाख रुपैयाँ जगेडा कोषमा रहेको यो बैंक गत चैतमा ७ करोड ३१ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानीमा छ । गत वर्षको सोही अवधिमा २७ करोड ४९ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोरेको थियो । बैंकको प्रतिकित्ता सेयर आम्दानी ११.६८ रुपैयाँ ऋणात्मक छ भने खराब कर्जा १२.४० प्रतिशत रहेको छ । ग्रीन डेभलपमेन्ट बैंकले प्रत्येक वर्ष वार्षिक साधारण सभा समयमा गर्न सकेको छैन । २०८० चैत २७ गते सम्पन्न १०औं र ११औँ वार्षिक सभाले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ र आर्थिक वर्ष २०७९/८० को लेखापरीक्षणसहित अन्य प्रतिवेदन पारित गरेको थियो । बैंकले हालसम्म २ पटक मात्रै सेयरधनीहरूलाई लाभांश बाँडेको छ । आर्थिक वर्ष २०७६/७७ र आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा गरी २ पटक बैंकले समान ४/४ प्रतिशत प्रतिफल बाँडेको थियो । यसअधिका वर्ष बैंकले सेयरधनीहरूको हात रित्तो बनाएको छ । तर, बैंकको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४८९ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । ५३ करोड ८७ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी रहेको यस बैंकको जगेडा कोषमा ६ करोड ४७ लाख रुपैयाँ जम्मा छ । चैतसम्म बैंकले १ करोड ८१ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको छ भने बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी ४.४९ रुपैयाँ छ । तर, बैंकको खराब कर्जा ५.८६ प्रतिशत पुगेको छ । कर्णाली डेभलपमेन्ट बैंकका सेयरधनीहरूको विगत ८ वर्षदेखि हात रित्तो राखेको छ । बैंकले आर्थिक वर्ष २०७२/७३ मा १३ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । त्यसपछि बैंकले निरन्तर हालसम्म कुनै प्रतिफल दिएको छैन । तर, यस बैंकको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४८६ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । बैंकको साधारण सभा समयमा अनियमित छ । बैंकले आर्थिक वर्ष २०७६/७७ को वार्षिक साधारण सभा २०७८ फागुन २० गते गरेको थियो । त्यसयता यस बैंकले साधारण सभा गरेको छैन । ५० करोड २८ लाख चुक्ता पुँजी र ५ करोड ३५ लाख रुपैयाँ जगेडा कोषमा सञ्चिति छ । चैतसम्म २ करोढड ८८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको बैंकको खराब कर्जा ४.९६ प्रतिशत छ । बैंकको वितरणयोग्य नाफा २ करोड ५१ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ । बैंकको प्रतिसेयर आम्दानी ५.७३ रुपैयाँ रहेको छ । नारायणी डेभलपमेन्ट बैंकको वित्तीय स्थिति हेर्दा नाजुक छ । २६ करोड २४ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र १६ करोड ८ लाख रुपैयाँ जगेडा कोषमा सञ्चिति छ । गत चैतसम्म बैंकले ४२ लाख ७१ हजार रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोर्नु परेको छ । साथै बैंकको खराब कर्जा ३१.७७ प्रतिशत पुगेको छ । निर्धातिर समयभन्दा ढिलागरी बैंकले २२औँ वार्षिक साधारण सभा गरेको छ । बैंकले हालसम्म सेयरधनीहरूलाई लाभांश बाँडेको छैन । खराब वित्तीय अवस्था र लाभांश नबाँडेपनि सेयरधनीहरू भने बैंकप्रति आकर्षित देखिन्छन् । किनभने बैंकको सेयर मूल्य ५८२ रुपैयाँ रहेको छ । एक्सल डेभलपमेन्ट बैंकले विगत तीन वर्षदेखि सेयरधनीहरूलाई लाभांश बाँडेको छैन । बैंकले पछिल्लो पटक आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ८.९५ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । त्यस आर्थिक वर्षसम्म निरन्तर लाभांश बाँडेको थियो । पछिल्ला समय प्रतिफल बाँड्न छाडेको यस बैंकको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४५० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । यस बैंकले समयमा वार्षिक साधारण सभा समेत गर्न सकेको छैन । २०८१ असार २९ गते आह्वान गरेको १८औं वार्षिक साधारण सभाले गत आर्थिक वर्ष २०७९/८० को लेखापरीक्षण लगायतका प्रतिवेदन पारित गर्नेछ । १ अर्ब २४ करोड ९६ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र ७१ करोड ८३ लाख रुपैयाँ जगेडा कोष रहेको छ । चैतसम्म बैंक ५ करोड ३७ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानीमा छ । साथै बैंकको वितरणयोग्य नाफा ८ करोड ३१ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ । यस्तै प्रतिसेयर आम्दानी ५.७३ रुपैयाँ ऋणात्मक छ । बैंकको खराब कर्जा ७.३० प्रतिशत पुगेको छ । सिन्धु विकास बैंकले विगत ५ वर्षदेखि प्रतिफल बाँडेको छैन । बैंकले पछिल्लो पटक आर्थिक वर्ष २०७५/७६ मा १२.०९ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । उक्त वर्षसम्म निरन्तर लाभांश बाँडेको पनि थियो । त्यसयता बैंकले लगानीकर्ताको हात रित्तो बनाउँदै आएको छ । साथै बैंकको साधारण सभा समेत अनिश्चित छ । बैंकले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ सम्मको १३औँ वार्षिक सभा गरेको छ । गत आर्थिक वर्षको साधारण सभा हालसम्म आह्वान गरेको छैन । बैंकले गत आर्थिक वर्षको नाफाबाट सेयरधनीहरूलाई लाभांश नबाँड्ने निर्णय गरिसकेको छ । बैंकको चुक्ता पुँजी ५५ करोड ७४ लाख रुपैयाँ र जगेडा कोष १० करोड ६९ लाख रुपैयाँ रहेको छ । चैतसम्म खुद नाफा ५ करोड ४० लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ । यस्तै बैंकको वितरणयोग्य नाफा ७ करोड ३३ लाख रुपैयाँ नोक्सानीमा छ । तर, बैंकको सेयरमा लगानीकर्ताको आकर्षणभने राम्रो देखिन्छ । नेप्सेको तथ्याङ्क अनुसार सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४४६ रुपैयाँमा कारोबार भएको छ । फाइनान्स कम्पनी नेपाल फाइनान्सले १३ वर्षअघि आर्थिक वर्ष २०६७/६८ मा सेयरधनीहरूलाई २३.१६ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । त्यसअघि र त्यसपछि कम्पनीले सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल दिएको छैन । चालु आर्थिक वर्षको ९ महिनाको अवधिमा १३ लाख १८ हजार रुपैयाँ खुद नाफा गरेको यस फाइनान्सले वितरणयोग्य नाफा २ करोड २१ लाख रुपैयाँ नोक्सानीमा छ । कम्पनीको चुक्ता पुँजी ७२ करोड ९४ लाख रुपैयाँ र जगेडा कोष ४२ करोड ३९ लाख रुपैयाँ रहेको छ । कमजोर वित्तीय अवस्था र शून्य लाभांशकाबीच कम्पनीको सेयर मूल्यमा लगानीकर्ता उत्साहित भएर लगानी गरिरहेका छन् । फाइनान्सको सेयर प्रतिकित्ता ८५७ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । बेस्ट फाइनान्सले आर्थिक वर्ष २०६७/६८ मा सेयरधनीहरूलाई २० प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । सेयरधनीहरूले सो वर्षपछि प्रतिफल पाएका छैनन् । कम्पनीको वार्षिक साधारण सभा समेत अनियमित छ । कम्पनीले गत बैशाख २९ गते सम्पन्न गरेको २६औँ वार्षिक साधारण सभामा आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को वित्तीय विवरणहरू मात्रै पारित गरेको छ । गत आर्थिक वर्षको साधारण सभा हालसम्म आह्वान गरेको छैन । ८५ करोड ४८ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र ५७ करोड ५६ लाख रुपैयाँ जगेडा कोष रहेको यस फाइनान्सले गत चैतसम्म ८० लाख २६ हजार रुपैयाँ नाफा गरेको छ । तर, ३० करोड ८७ लाख रुपैयाँ वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक छ । फाइनान्सको खराब कर्जा ४.३५ प्रतिशत रहेको छ । यस फाइनान्सको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४९४ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । निरन्तर प्रतिफल वितरण गर्दै आएको गुडविल फाइनान्सले पछिल्लोपटक आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा १३ प्रतिशत प्रतिफल बाँडेको थियो । त्यसपछिका २ वर्ष सेयरधनीहरूको हात रित्तो छ । ९४ करोड ६१ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र ८२ करोड ५८ लाख रुपैयाँ जगेडा कोष रहेको यस फाइनान्सले चालु आर्थिक वर्षको पहिलो ९ महिनामा ८ करोड ६४ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोर्नु परेको छ । साथै फाइनान्सको वितरणयोग्य नाफा ३९ करोड ५६ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक छ । फाइनान्सको प्रतिसेयर आम्दानी १२.१९ रुपैयाँ माइनस छ भने खराब कर्जा ६.४८ प्रतिशत रहेको छ । तर, फाइनान्सको सेयर मूल्य ६३३ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । जानकी फाइनान्सले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा १५.७८ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । त्यसपछिका २ वर्ष सेयरधनीहरूको हात रित्तो छ । साथै कम्पनीको वार्षिक साधारण सभा समेत अनियमित छ । २०८० साउन १३ गते सम्पन्न २६औँ वार्षिक साधारण सभाले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ को वित्तीय विवरण पारित गरेको छ । गत वर्षको साधारण सभा हालसम्म आह्वान गरेको छैन । फाइनान्सको ६९ करोड ४ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र २९ करोड ८६ लाख रुपैयाँ जगेडा कोष रहेको छ । गत चैतसम्म फाइनान्सले १० करोड ८६ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोर्नु परेको छ । यस्तै फाइनान्सको प्रतिसेयर आम्दानी २०.९८ रुपैयाँ ऋणात्मक छ भने खराब कर्जा २८.९१ प्रतिशत छ । कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ६८०.२० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । समृद्धि फाइनान्सले हालसम्म सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल दिएको छैन । जबकी फाइनान्सले २०८० पुस २८ गते २२औँ वार्षिक साधारण सभा सम्पन्न गर्याे । गत चैतसम्म फाइनान्सले ६ करोड ९३ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोरेको छ । ५ लाख ३६ हजार रुपैयाँ वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक रहेको यस फाइनान्सको खराब कर्जा १७.२३ प्रतिशत पुगेको छ । फाइनान्सको चुक्ता पुँजी ८१ करोड ८९ लाख रुपैयाँ र जगेडा कोष २६ करोड ५६ लाख रुपैयाँ रहेको छ । खराब वित्तीय अवस्था र २२औं साधारण सभासम्म पनि सेयरधनीहरूले प्रतिफल नपाउँदा लगानीकर्ताहरू भने फाइनान्सको सेयरमा आकर्षित भएर खरिदबिक्री गरिरहेका छन् । कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४४९.७० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । मल्टीपर्पस फाइनान्सले २ वर्षसम्म सेयरधनीहरूको गोजि रित्तो बनाएको छ । आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा फाइनान्सले १३.६८ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । त्यसयता कम्पनीले सेयरधनीहरूको खल्ती रित्तो बनाएको हो । कम्पनीको वित्तीय स्थिति र साधारण सभा नियमित छ । कम्पनीको सेयर मूल्य भने प्रतिकित्ता ५१७.५० रुपैयाँ रहेको छ । प्रोग्रेशिभ फाइनान्सले आर्थिक वर्ष २०७७/७८ मा ६.३१ लाभांश बाँडेको तथ्याङ्क छ । २६औँ वार्षिक सभा सम्पन्न गर्दा कम्पनीले एक पटक मात्रै प्रतिफल दिएको हो । ८४ करोड ८१ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी र १२ करोड ६३ लाख रुपैयाँ जगेडा कोष रहेको छ । गत चैतसम्म फाइनान्सले ५ करोड ४९ लाख रुपैयाँ खुद नोक्सानी बेहोरेको छ भने ४० करोड ४३ लाख रुपैयाँ वितरणयोग्य नाफा ऋणात्मक छ । फाइनान्सको प्रतिसेयर आम्दानी १२.९५ रुपैयाँ रहेको छ भने खराब कर्जा ९.३४ प्रतिशत रहेको छ । तर, कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४२१ रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । गोर्खाज फाइनान्सले एकपटक मात्रै सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल वितरण गरेको छ । कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०७१/७२ मा ७ प्रतिशत लाभांश बाँडेको थियो । त्यसअघि र त्यसयता सेयरधनीहरूको हात रित्तो छ । फाइनान्सको साधारण सभा समेत नियमित देखिँदैन । २०८० चैत २ गते सम्पन्न २८ र २९औँ वार्षिक साधारण सभाले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ र २०७९/८० को वितत्तीय विवरण पारित गरेको थियो । कम्पनीको चुक्ता पुँजी ८६ करोड ७९ लाख रुपैयाँ र १ अर्ब २ करोड ६० लाख रुपैयाँ जगेडा कोष छ । गत चैतसम्म कम्पनीले ५ करोड ४८ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको छ । तर, कम्पनीको वितरणयोग्य नाफा ५९ करोड ४७ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ । फाइनान्सको खराब कर्जा १४.५० रुपैयाँ रहेको छ । फाइनान्सको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ७००.१० रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ ।

काठमाडौं । साताको दोस्रो कारोबार दिन सेयर बजार घटेको छ । सोमबार सेयर बजार नेप्से परिसूचक ४.६२ अंकले घटेर २ हजार १३६ को विन्दुमा अडिएको छ । यस दिन ९५ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने १४१ कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ । सोमबार ३ सय २४ कम्पनीको १ करोड ४ लाख ७५ हजार कित्ता सेयर किनबेच हुँदा ४ अर्ब ५६ करोड ९८ लाख रुपैयाँको कारोबार भएको छ। यस दिन सबैभन्दा धेरै एनआरएनको सेयर कारोबार भएको छ । कम्पनीको २८ करोड ७० लाख रुपैयाँको सेयर कारोबार भएको छ । जानकी फाइनान्सको १५ करोड ५० लाख रुपैयाँ र सिइडीबी हाइड्रोको ९ करोड ६३ लाख रुपैयाँको सेयर कारोबार भएको छ । सबैभन्दा धेरै समाज लघुवित्त वित्तीय सस्था लिमिटेडका लगानीकर्ताले ९.६८ प्रतिशतका दरले कमाएका छन् । यस्तै एनआईसी एशिया बैंक डिबेञ्चरका सेयरधनीले ६.०१ प्रतिशत, दोर्दी जलविद्युतका सेयरधनीले ५.०३ प्रतिशत र एनआईसी एशिया फ्लेक्सी क्याप फण्डका सेयरधनीले ४.७५ प्रतिशतका दरले कमाएका छन् । कालिका लघुवित्तका लगानीकर्ताले ४.५० प्रतिशतका दरले कमाएका छन् । यस दिन सबैभन्दा धेरै मैलुङ खोला जलविद्युतका लगानीकर्ताले गुमाएका छन् । यस कम्पनीका लगानीकर्ताले ८ प्रतिशतका दरले गुमाएका हुन् ।

काठमाडौं । आधारभूत र प्राविधिक विश्लेषण गर्न नसक्नेका लागि जोखिमको क्षेत्र हो सेयर बजार । तर, पनि लगानीकर्ताले लाखौं/करोडौं लगानी गरेर सेयर बजारमा त्यो जोखिम मोल्छन् । तर, सेयर मूल्य बढ्यो भने नाफा कमाउँछन्, घट्यो भने पुर्पुरोमा हात लगाउँदै सेयर बजारलाई सराप्छन् । अहिलेसम्मको उदाहरण हेर्दा सेयर बजारबाट कमैले कमाएका छन् । धेरैले गुमाएका छन् । अधिकांशले नबुझेरै लगानी थुपारिरहेका छन् । लगानी नाफाकै लागि गर्ने भए पनि अन्ततः सबैले घाटा खाएको समाचार सुनिन्छ । त्यो घाटा खानुको एउटै कारण हो कम्पनी । कम्पनीको कस्तो हो ? त्यसको स्ट्रेन्थ के हो ? त्यसको विगत, वर्तमानर भविश्य कस्तो हुन्छ भन्ने विषयको विश्लेषण नगरेरै धेरै लगानीकर्ताले अन्धाधुन्द लगानी गर्छन् । पछिल्लो तथ्यांकअनुसार नेपाल स्टक एक्सचेन्ज (नेप्से) मा सूचीकृत कम्पनीहरूको संख्या २७२ छ । सूचीकृत कम्पनीहरूमध्ये १३४ बैंक तथा वित्तीय संस्था र बीमा कम्पनी रहेका छन् भने ९१ जलविद्युत् कम्पनी, २२ उत्पादन तथा प्रशोधन उद्योग, ७ होटल, ७ लगानी कम्पनी, ४ व्यापारिक संस्था र ७ अन्य समूहका रहेका छन् । यी मध्ये कुनै यस्ता कम्पनी छन् जसको कुनै हैसियत छैन । अर्थात् ती कम्पनीले न विगतमा लाभांश प्रदान गरेका छन् नत आगामी दिनमा लाभांश दिन सक्ने सामथ्र्य देखिन्छ । तर, तिनै कम्पनीको सेयर मूल्य छोइनसक्नु छ । बजारमा उच्च रुपमा तिनै कम्पनीको कारोबार भइरहेको छ । आज हामीले यो सामग्रीमा त्यस्ता कम्पनीको विषयमा चर्चा गरेका छौं । राष्ट्रिय बीमा कम्पनी बजारमा बढी सेयर मूल्य भएको कम्पनीका रूपमा राष्ट्रिय बीमा कम्पनी परिचित छ । उच्च मूल्य हुने कम्पनीका रूपमा तेस्रो नम्बरमा छ राष्ट्रिय बीमा कम्पनी । नेप्सेका अनुसार आइतबार यस कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १३ हजार १११ रुपैयाँमा कारोबार भएको छ । ५२ सातामा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम् १६ हजार ५२४ रुपैयाँ र न्यूनतम १२ हजार ८ सय रुपैयाँमा कारोबार भएको देखिन्छ । कम्पनीको साधारण सेयर मात्र नभई संस्थापक सेयर मूल्य पनि उच्च छ । संस्थापक सेयरको मूल्य प्रतिकित्ता १० हजार २३० रुपैयाँ रहेको छ । कम्पनीको सेयर मूल्य उच्च भएपनि प्रतिफल भने शून्य छ । यस कम्पनीले प्रत्येक वर्ष सेयरधनीहरूको हात रित्तो बनाएको छ । यस कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०६२/६३ मा ११४.२७ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । लाभांश पाउने अपेक्षामा रहेका लगानीकर्ताहरू त्यसयता निराश छन् । यस कम्पनीका सेयरधनीहरूले तत्काल प्रतिफल पाउने अवस्था पनि देखिँदैन । किनभने विगत लामो समयदेखि कम्पनीले आफ्नो लेखापरीक्षण गर्न सकेको छैन । कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०७२/७३ सम्मको मात्रै वार्षिक र लेखापरीक्षक प्रतिवेदन सहितको वित्तीय विवरणहरु पारित गरेको छ । त्यसयताको कम्पनीको लेखापरीक्षण तथा वार्षिक साधारणसभा हुन सकेको छैन । राष्ट्रिय बीमा कम्पनीले कम्पनी ऐन २०६३ अन्तर्गत वि.सं. २०७१ जेठ २८ गते कम्पनी रजिस्ट्रार कार्यालयमा दर्ता भई असार २७ गते साविक बीमा समिति (हाल नेपाल बीमा प्राधिकरण)बाट निर्जीवन बीमकको इजाजतपत्र प्राप्त गरी साउन १८ गतेदेखि व्यवसाय सञ्चालन गरेको हो । हाल यस कम्पनीको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सीईओ)मा डा. शिवहरि श्रेष्ठ कार्यरत छन् । कम्पनीको साधारणसभा समेत गर्न नसकेको, लामो समयदेखि लाभांश पनि दिन नसकेको यस कम्पनीको सेयर मूल्य नेप्सेमा उच्च हुनुलाई धेरैले आश्चर्य मानेका छन् । यद्यपि, लगानीकर्ताहरु कम्पनीको सम्पत्ति धेरै रहेको र सो अचल सम्पत्ति बिक्री नै गरे पनि धेरै कमाउन सक्ने भएकोले सेयरमूल्य उच्च रहेको धारणा राख्छन् । विशाल बजार पुँजी बजारमा बढी सेयर मूल्य भएको अर्को कम्पनी हो विशाल बजार । यस कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ४ हजार ५० रुपैयाँ छ । ५२ सातामा यस कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम् ४ हजार ५३९ रुपैयाँ र न्यूनतम ३ हजार ३४१ रुपैयाँमा कारोबार भएको नेप्सेको तथ्यांकबाट देखिन्छ । सेयर बजारमा यस कम्पनीको उच्च मूल्य भएपनि प्रतिफल शून्य छ । यस कम्पनीबाट पनि सेयरधनीहरूले हालसम्म प्रतिफल पाएका छैनन् । कम्पनीले विगत लामो समयदेखि लेखापरीक्षण पनि गर्न सकेको छैन । कम्पनीले पछिल्लो पटक आर्थिक वर्ष २०७७÷७८ को दोस्रो त्रैमासको वित्तीय विवरण सार्वजनिक गरेको थियो । त्यसयता कम्पनीको कुनै तथ्याङ्क नै लगानीकर्ताहरूको पहुँचमा छैनन् । कम्पनीको सेयर स्वामित्वका विषयमा विवाद हुँदा अदालतमा मुद्दा विचाराधीन छ । तर, लगानीकर्ताको आकर्षण भने यही कम्पनीमा छ । समाज लघुवित्त एक वर्षअघि समाज लघुवित्तको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ७२ रुपैयाँ थियो । दोस्रो बजारमा अधिकांश कम्पनीको पहिलो कारोबार अंकित मूल्यभन्दा बढीमा नै हुने गरेको छ । तर, समाज लघुवित्तको पहिलो कारोबार प्रतिकित्ता ७२ रुपैयाँमा भयो । तर, पछिल्लो तथ्याङ्क अनुसार यस लघुवित्तको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ३ हजार १ सय रुपैयाँमा कारोबार भइरहेको छ । जुन लघुवित्त वित्तीय समूहमा सबैभन्दा धेरै हो । २ करोड २८ लाख रुपैयाँ चुक्ता पुँजी रहेको यस लघुवित्तले आर्थिक वर्ष २०७८/७९ मा सेयरधनीहरूलाई १५ प्रतिशत प्रतिफल वितरण गरेको थियो । त्यसयता लघुवित्तले लगानीकर्ताको हात रित्तो बनाएको छ । चैतसम्म लघुवित्तले खुद नाफामा २२ लाख ९८ हजार रुपैयाँ नोक्सानी बेहोरेको छ । साथै प्रतिसेयर आम्दानी १०.०६ रुपैयाँ ऋणात्मक छ । लघुवित्तका अधिकांश सूचक नकारात्मक छन् । अधिकांश सूचक नकारात्मक भएकै कारण आउँदो वर्ष पनि लाभांश दिन नसक्ने करिब पक्का छ । तर, यही लघुवित्तको मूल्य बजारमा उच्च छ । कुथेली बुखरी स्मल हाइड्रोपावर नेप्सेमा सूचिकृत जलविद्युत कम्पनीहरूमध्ये सबैभन्दा उच्च मूल्य भएको हाइड्रोमा कुथेली बुखरी स्मल कम्पनी पर्छ । नेप्सेमा आइतबारको तथ्याङ्क अनुसार कम्पनीको सेयर मूल्य १ हजार ४३० रुपैयाँमा छ । ५२ सातामा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम् १ हजार ७३० रुपैयाँ थियो भने न्यूनमत मूल्य ४७९ रुपैयाँ थियो । वि.सं २०८० भदौ ३ गते नेप्सेमा सूचीकृत भएको यस कम्पनीको चुक्ता पुँजी १२ करोड १८ लाख रुपैयाँ रहेको छ । गत चैतसम्म कम्पनीले २ करोड ४२ लाख रुपैयाँ नाफा गरेको थियो । कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी ३१.२३ रुपैयाँ रहेको छ । यसपटक सेयरधनीहरूलाई लाभांश वितरण नगरे पनि आगामी वर्षमा भने कम्पनीले प्रतिफल भने दिन सक्ने देखिन्छ । एलआईसी नेपाल पुँजी बजारमा जीवन बीमा कम्पनीहरूमा ‘हटकेक’का रूपमा लाइफ इन्स्योरेन्स कर्पाेरेशन (एलआईसी) नेपाललाई लिइन्छ । पुँजी बजारमा सूचीकृत जीवन बीमा कम्पनीहरूमध्ये सबैभन्दा धेरै मूल्य भएको कम्पनी एलआईसी नेपाल हो । असार २३ गतेको तथ्याङ्कलाई आधार मान्दा यस कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १ हजार ३८५ रुपैयाँमा अन्तिम कारोबार भएको नेप्सेले जनाएको छ । नेप्सेको तथ्याङ्क अनुसार पछिल्लो एक वर्ष (५२ हप्ता)मा कम्पनीको सेयर मूल्य अधिकतम १ हजार ६५५ रुपैयाँ पुगेको छ भने न्यूनतम मूल्य १ हजार २३९.७० रुपैयाँ थियो । नेप्सेका अनुसार अधिकांश बीमा कम्पनीको सेयर मूल्य १ हजार रुपैयाँभन्दा कम छ । तर, विगत ४ वर्षदेखि सेयरधनीहरूको हात रित्तो बनाएको एलआईसी नेपालको सेयर मूल्य भने १ हजार बढी छ । अन्तिम पटक कम्पनीले आर्थिक वर्ष २०७६÷७७ मा सेयरधनीहरूलाई २० प्रतिशत बोनस सेयर र १.०५ प्रतिशत नगद गरी कुल २१.०५ प्रतिशत लाभांश वितरण गरेको थियो । त्यसयता सेयरधनीहरूले कम्पनीबाट लाभांशको स्वाद चाख्न पाएका छैनन् । तर, विगतका वर्षको नाफा जगेडा कोषमा राखेकाले आगामी वर्षमा कम्पनीले सेयरधनीहरूलाई लाभांश दिन सक्नेछ । मुक्तिनाथ कृषि कम्पनी नेप्सेमा महँगो मूल्य भएका कम्पनीहरूमध्ये मुक्तिनाथ कृषि कम्पनी हो । हालै सर्वसाधारणलाई सेयर जारी गरेर नेप्सेमा सूचीकृत भएको यस कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १ हजार ३२२ रुपैयाँ रहेको छ । सेयर मूल्य उच्च भएपनि यस कम्पनीले सेयरधनीहरूलाई कुनै प्रतिफल दिन सकेन । ७० करोड चुक्ता पुँजी रहेको यस कम्पनीले चालु आर्थिक वर्ष २०८०/८१ को चैतसम्मको तथ्याङ्क अनुसार २ करोड १२ लाख रुपैयाँ खुद नाफा गरेको छ । साथै कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी ४.०५ रुपैयाँ मात्रै छ । कालिञ्चोक दर्शन होटल तथा पर्यटन समूहको सबैभन्दा बढी सेयर मूल्य भएको कम्पनी कालिञ्चोक दर्शन हो । आइतबार कम्पनीको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता १ हजार २०७ रुपैयाँमा अन्तिम कारोबार भएको थियो । २०८० चैतमा नेप्सेमा सूचीकृत यस कम्पनीले गत वर्षको नाफाबाट सेयरधनीहरूलाई कुनै प्रतिफल दिएन । गत चैतसम्म कम्पनीले २ करोड ४७ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ । ५९ करोड ६३ लाख रुपैयाँ चुक्ता पूँजी रहेको यस कम्पनीको जगेडा कोषमा ५८ लाख रुपैयाँ सञ्चित छ । चन्द्रागिरि हिल्स होटल तथा पर्यटन समूह चन्द्रागिरि हिल्सको सेयर मूल्य प्रतिकित्ता ८८३ रुपैयाँ रहेको छ । ५२ हप्ताको अवधिमा कपनीको सेयर मूल्य अधिकतम १ हजार ५२० रुपैयाँ र न्यूनमत मूल्य ७६० रुपैयाँ थियो । १ अर्ब ५३ करोड रुपैयाँ चुक्ता पूँजी रहेको यस कम्पनीको जगेडा कोष १२ करोड २२ लाख रुपैयाँ ऋणात्मक रहेको छ । चैतसम्मको विवरण अनुसार म्पनीले १० करोड ७९ लाख रुपैयाँ खुद नाफा आर्जन गरेको छ । समीक्षा अवधिमा कम्पनीको प्रतिसेयर आम्दानी ९.३८ रुपैयाँ रहेको छ । नेप्सेमा सूचीकृत भएपछि लगानीकर्ताको रोजाईमा परेको यस कम्पनीले सेयरधनीहरूलाई प्रतिफल दिन भने अझै केही समय लाग्ने देखिन्छ ।