‘सेयर र घरजग्गामा कडाइ गरौं, बैंकहरु ओभर क्यापिटालाइज्ड भए’
काठमाडौं । पू्र्व अर्थमन्त्री डा.युवराज खतिवडाले सेयर र घरजग्गामा कडाइ गर्नुपर्ने बताएका छन् । बिहीबार नेपाल व्यवस्थापन संघले आयोजना गरेको आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीति विषयक छलफल कार्यक्रममा बोल्दै पूर्व अर्थमन्त्री खतिवडाले यस्तो बताएका हुन् । शोधान्तरमा स्थितीमा सुधार नभएको र मुद्रास्फीति ८ प्रतिशतको नजिक रहेको बताउँदै उनले भने सतर्क हुनु पर्ने बताए । ‘अहिले पनि बैकहरु ओभर क्यापिटालाइज्ड भएका छन्, अब ऋण लगानी गर्नुस् निक्षेप उठाउनुस्, पूँजी पुगिसकेको छ, सेयर बजार र घरजग्गामा कडाइ गरौं,’ उनले भने । प्रत्येक वर्ष ३० प्रतिशतले बिजनेश बढ्दा पनि बैंकरहरु खुशी नभएको उनी बताउँछन् । साथै आफूले प्रयास गरेको भएपनि बैंक सञ्चालक र ब्यापारीहरु छुट्याउनु पर्ने उनको भनाइ छ । उनले बैंकको ब्याजदर एकल अंकमा हुनु पर्ने बताए । ‘बैंकका मालिक र बिजनेस म्यान छुट्याउनु पर्छ, मैले प्रयास गरको हो तर सम्भव भएन, अब आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘निक्षेपको ब्याजदर एकल अंकमा र कर्जाको ब्याजदर न्यूनतम दोहोरो अंकमा राख्नुपर्छ ।’ उनले रिफाइनान्समा पैसा बढाउन आवश्यक रहेको बताए । साथै, सहकारीको नियमन राष्ट्र बैंकले गर्न नहुने उनको भनाइ छ । राष्ट्र बैंकले लाइसेन्स दिएर पनि लघुवित्तको नियमन गर्न नसकेको बताए । ‘सिआरआर सीडीलाई चलाउनु हुँदैन, सस्तो लोकप्रियताका लागि काम गर्नु हुँदैन, आफ्नो जिम्मेवारी के हो भन्ने बारे सोच्नु पर्छ, अर्कोको चिन्ता गर्नु हुँदैन,’ उनले भने ।
ठूला व्यवसायीले अर्बौं रकम घरमै राखेका छन् भन्ने सुनिन्छ : पूर्व गभर्नर क्षेत्री
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्व गभर्नर दिपेन्द्र बहादुर क्षेत्रीले ठूला व्यवसायीहरुले अर्बौं रकम घरमै राख्ने गरेको बताएका छन् । बिहीबार नेपाल व्यवस्थापन संघले आयोजना गरेको आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीति विषयक छलफल कार्यक्रममा बोल्दै पूर्व गभर्नर क्षेत्रीले यस्तो बताएका हुन् । ‘ठूला व्यवसायीले अर्बौं रकम घरमै राखेका छन् भन्ने सुनिन्छ, उहाँहरुले बैंकिङ्ग प्रणालीमा रकम नपठाउँदा तरलता अभाव भयो, अब तरलता सहज गर्नका लागि सबै रकम प्रणालीमा ल्याउनु पर्छ,’ उनले भने । उनले ठूला व्यवसायीले अर्बौं रकम घरमा राखेर तरलता अभाव श्रृजना गरेको बताए । उनका अनुसार उत्पादन नहुने तर मूल्यवृद्धि बढ्ने अवस्था रहेको छ । अर्थतन्त्रमा साढे ६ खर्ब रुपैयाँ बराबरका नोट चलनचल्तीमा रहेको उनको भनाइ छ । ‘बोरामा तौलिएर भ्रष्टाचार हुन्छ रे, ६० प्रतिशत व्यापार भारतसँग भइरहेको बेला भारतसँगको विनिमय दर पेगलाई हटाउनु पर्छ भन्ने सुनिन्छ, त्यसको लागि आन्तरिक रुपले उत्पादनमा बलवान् हुनु पर्छ,’ उनले भने, मुद्दती निक्षेपमा ६० प्रतिशत बचत छ, यो रकम चलायमान गर्नु पर्छ ।’ युक्रेनबाट आएको भटमासमा गरिएको लगानी पनि कृषिमा गरिएको लगानी भनेर वितरण भइरहेको उनको भनाइ छ ।
पुर्व गभर्नरको सुझाव : सरकारले गलत गरिरहेको छ, हस्तक्षेप गर्नुस्
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकका पूर्व गभर्नर तिलक रावलले सरकारले गलत गरिरहेकाले मौद्रिक नीति मार्फत् हस्तक्षेपकारी भूमिका खेल्नु पर्ने बताएका छन् । बिहीबार नेपाल व्यवस्थापन संघले आयोजना गरेको आगामी आर्थिक वर्षको मौद्रिक नीति विषयक छलफल कार्यक्रममा बोल्दै पूर्व गभर्नर रावलले यस्तो बताएका हुन् । पछिल्लो समय अर्थतन्त्र सहज हुँदै गएकाले सन्तुलित मौद्रिक नीति आवश्यक हुने उनको भनाइ छ । ‘राष्ट्र बैंकले अहिलेको समयमा सन्तुलित मौद्रिक नीति ल्याउनु पर्छ, हस्तक्षेपकारी भुमिका खेल्नु पुर्छ, अन्तर्राष्ट्रिय र आन्तरिक वातावरणको अध्ययन गरेर मौद्रिक नीति ल्याउन आवश्यक छ,’ उनले भने, ‘शोधान्तर स्थिति चापमा छ, मुद्रास्फीति बढेको छ भने विस्तारित मौद्रिक नीति आवश्यक हुन्छ तर, अहिले त्यस्तो आवश्यक छैन ।’ उनले अर्थमन्त्रीले अर्थतन्त्र सुधार गर्ने बजेट नल्याएको उनको भनाइ छ । अर्थमन्त्रीको काम करका विषय चलाउने काम मात्रै भएको उनको भनाइ छ । ‘आज प्याजको पैसामा भ्याट लगाएको छ, अर्थमन्त्री कर मात्रै हेर्छन्, उत्पादन बढाउन तर्फ लाग्नु पर्नु हो तर, करका विषय चलाउने काम मात्रै भयो,’ उनले भने । उनले मर्जर एफपिओमा कर लगाउनु जायज नभएको बताए । यस विषयमा उच्चस्तरीय समिति गठन गर्नु पर्ने उनको भनाइ छ । साथै, राष्ट्र बैंकको पनि यस्ता मुद्धामा भूमिका हुनु पर्ने उनले बताए । ‘मर्जर एफपिओमा कर लगाउनु जायज होइन, यस विषयमा उच्चस्तरीय समिति गठन गर्नु पर्छ, यस्तो मुद्दामा राष्ट्र बैंकको भूमिका हुनु पर्छ, अडान लिन सक्नु पर्छ, तपाईले जित्नु भएको छ, यस्ता विषयमा लड्नुस्,’ उनले भने ।
