एआईयुक्त कृत्रिम हातखुट्टा नेपालमा, अङ्ग गुमाएकालाई नयाँ आशा
काठमाडौं । दुर्घटना, रोग वा अन्य कारणले हातखुट्टा तथा शरीरका अन्य अङ्ग गुमाएका व्यक्तिका लागि अत्याधुनिक एआई (कृत्रिम बौद्धिकता) प्रविधियुक्त कृत्रिम अङ्ग नेपालमै उपलब्ध भएको छ । भारतीय कम्पनी पी एन्ड ओले आफ्नो नेपाली साझेदार कम्पनी रिजोइस एन्ड रिलिफ प्रालिसँगको सहकार्यमा नेपालमा पहिलोपटक एआई सेन्सरयुक्त तथा रोबोटिक प्रविधिमा आधारित कृत्रिम अङ्गको सेवा सुरु गरेको जनाएको छ । रिजोइस एन्ड रिलिफ प्रालिका अध्यक्ष कृष्णराज गैरेका अनुसार नेपालमा यसअघि सामान्य कृत्रिम हातखुट्टा उपलब्ध भए पनि कृत्रिम बौद्धिकता र सेन्सर प्रविधिमा आधारित उन्नत कृत्रिम अङ्ग पहिलोपटक उपलब्ध गराइएको हो । कम्पनीका निर्देशक डा. नीरज सक्सेनाका अनुसार यस्ता कृत्रिम अङ्गमा जडान गरिएका स्मार्ट सेन्सरले प्रयोगकर्ताको मांसपेशी तथा स्नायुद्वारा आउने सङ्केतलाई पहिचान गरी अङ्ग सञ्चालन गर्न सहयोग गर्छन् । कम्पनीले आफूहरू एआई प्रविधि, ओसियोइन्टिग्रेसन, रोबोटिक हात तथा इन्टेलिजेन्ट सेन्सरयुक्त कृत्रिम अङ्गको क्षेत्रमा काम गरिरहेको जनाएको छ । उनका अनुसार कृत्रिम हात वा खुट्टा शरीरमा जडान गरेपछि त्यसमा रहेका सेन्सरले प्रयोगकर्ताको न्युरो–मस्कुलर प्रणालीबाट प्राप्त सङ्केतलाई विश्लेषण गर्छन् । त्यसपछि एआई प्रणालीले ती सङ्केतलाई बुझेर हात खोल्ने, बन्द गर्ने, वस्तु समात्ने, हिँड्ने वा सन्तुलन कायम गर्ने जस्ता गतिविधिमा सहयोग पुर्याउँछ । विशेषगरी मायोइलेक्ट्रिक प्रविधिमा आधारित कृत्रिम हातले मांसपेशीबाट उत्पन्न हुने विद्युतीय सङ्केतका आधारमा काम गर्ने भएकाले प्रयोगकर्ताले आफ्नो इच्छाअनुसार विभिन्न गतिविधि गर्न सक्ने कम्पनीको दाबी छ । कम्पनीका अनुसार नेपालमा उपलब्ध गराइएका सेवाअन्तर्गत माथिल्लो तथा तल्लो अङ्गका कृत्रिम हातखुट्टा, मायोइलेक्ट्रिक हात, रोबोटिक तथा मल्टी–आर्टिकुलेटिङ हात, कृत्रिम औँला, बालबालिकाका लागि विशेष कृत्रिम अङ्ग तथा खेलकुदका लागि प्रयोग हुने उन्नत कृत्रिम खुट्टासमेत रहेका छन् । यस्ता कृत्रिम अङ्ग जडान गर्नुअघि बिरामीको स्वास्थ्य अवस्था, अङ्ग काटिएको भाग, शारीरिक बनावट तथा आवश्यकताको विस्तृत मूल्याङ्कन गरिने डा. सक्सेनाले जानकारी दिए । त्यसपछि थ्रीडी स्क्यानिङ तथा डिजिटल मापन गरेर व्यक्तिगत रूपमा मिल्ने सकेट तयार गरी कृत्रिम अङ्ग जडान गरिन्छ। जडानपछि प्रयोगकर्तालाई विशेष तालिमसमेत प्रदान गरिन्छ । डा. सक्सेनाले भारतीय सेनाका घाइते सैनिक तथा अङ्ग गुमाएका व्यक्तिलाई समेत कम्पनीले उन्नत कृत्रिम अङ्ग उपलब्ध गराउँदै आएको जानकारी दिए। कम्पनीले सन् १९९० को दशकदेखि कृत्रिम अङ्ग तथा अर्थोटिक सेवामा काम गर्दै आएको जनाएको छ । विज्ञहरूका अनुसार एआई र सेन्सरयुक्त कृत्रिम अङ्गले प्रयोगकर्तालाई दैनिक जीवनमा बढी स्वतन्त्र बनाउन, आत्मविश्वास बढाउन तथा रोजगार र सामाजिक गतिविधिमा सक्रिय हुन महत्त्वपूर्ण सहयोग पुर्याउन सक्छ । पछिल्ला अध्ययनहरूले स्पर्श तथा सेन्सरमा आधारित फिडब्याक प्रणालीले कृत्रिम अङ्ग प्रयोगकर्ताको नियन्त्रण क्षमता र कार्यसम्पादनमा सुधार ल्याउने डा. सक्सेनाले जानकारी दिए ।
नेपालमा ‘बोश’को प्रवेश, जावलाखेलमा पहिलो ब्रान्ड स्टोर सञ्चालन
काठमाडौं । प्रिमियम होम अप्लायन्स ब्रान्ड ‘बोश’ ले नेपालमा आफ्नो उपस्थिति विस्तार गर्दै ललितपुरको जावलाखेलमा पहिलो ब्रान्ड स्टोर सञ्चालनमा ल्याएको छ । बीएसएच होम एप्लायन्सेज प्रा.लि.ले लक्ष्मी ग्रुपसँगको सहकार्यमा उक्त स्टोर सञ्चालनमा ल्याएको हो । नयाँ स्टोरमार्फत उपभोक्ताले रेफ्रिजेरेसन, लन्ड्री, डिशवाशिङ, फुड प्रिपरेसन तथा बिल्ट-इन किचन समाधानसम्बन्धी बोशका प्रिमियम उत्पादन प्रत्यक्ष अनुभव गर्न सक्नेछन् । कम्पनीका अनुसार नेपालमा शहरीकरण, बढ्दो आयस्तर र प्रविधिमैत्री जीवनशैलीप्रतिको आकर्षणसँगै प्रिमियम होम अप्लायन्सको माग बढ्दो छ । यस्तो परिवेशमा बोशले उच्च गुणस्तर, टिकाउपन र नवप्रवर्तनयुक्त उत्पादनमार्फत उपभोक्ताको आवश्यकता पूरा गर्ने लक्ष्य राखेको जनाएको छ । बोशले विशेषगरी फ्रन्ट-लोड वाशिङ मेसिन, डिशवाशर तथा बिल्ट-इन किचन समाधानमा नेपालमा ठूलो सम्भावना देखेको छ । कम्पनीका अनुसार नेपालको लन्ड्री बजारमा फ्रन्ट-लोड वाशिङ मेसिनको हिस्सा ७०–८० प्रतिशतभन्दा बढी रहेको छ । त्यस्तै, डिशवाशर प्रयोगप्रति पनि उपभोक्ताको रुचि क्रमशः बढ्दै गएको कम्पनीको भनाइ छ । बदलिँदो जीवनशैली, स्वच्छताप्रतिको सचेतना र समय बचत गर्ने आवश्यकताले यस्तो उपकरणको माग बढाउँदै लगेको उल्लेख गरिएको छ । लक्ष्मी ग्रुपले बोशसँगको सहकार्यले नेपाली उपभोक्तालाई विश्वस्तरीय प्रविधि र गुणस्तरयुक्त उत्पादनमा पहुँच विस्तार गर्ने विश्वास व्यक्त गरेको छ । नयाँ ब्रान्ड स्टोरले उपभोक्तालाई उत्पादनको प्रत्यक्ष प्रदर्शन, विशेषज्ञ परामर्श तथा उन्नत ‘रिटेल एक्सपिरियन्स’ प्रदान गर्ने कम्पनीको अपेक्षा छ । साथै, देशभर रहेका डिलर सञ्जाल र बिक्रीपछिको सेवासँग मिलेर बोशले आफ्नो बजार विस्तारलाई थप मजबुत बनाउने जनाएको छ । कम्पनीले आगामी दिनमा उपभोक्ता शिक्षा, उच्चस्तरीय सेवा र उत्पादन विस्तारमार्फत नेपाललाई प्रिमियम होम अप्लायन्स बजारको महत्वपूर्ण केन्द्र बनाउने लक्ष्य लिएको जनाएको छ ।
एमएडब्लु अर्थमुभर्स र ग्लोबल आइएमईबीच सम्झौता, जेसीबी खरिदमा ८० प्रतिशत कर्जा सुविधा
काठमाडौं । निर्माण तथा पूर्वाधार क्षेत्रमा आवश्यक आधुनिक उपकरणको वित्तीय पहुँच सहज बनाउने उद्देश्यले एम.ए.डब्लु. अर्थमुभर्स प्रा.लि. र ग्लोबल आइएमई बैंक लिमिटेडबीच समझदारीपत्रमा हस्ताक्षर भएको छ । समझदारीपत्रमा एमएडब्लु अर्थमुभर्सका एफ एण्ड आर प्रमुख सञ्जय देव यादव र ग्लोबल आइएमई बैंकका एसएमई तथा रिटेल बैंकिङ प्रमुख नरहरि सिलवालले हस्ताक्षर गरेका हुन् । यस सहकार्यअन्तर्गत जेसीबी निर्माण उपकरण खरिद गर्न इच्छुक ग्राहकहरूले ग्लोबल आइएमई बैंकका शाखामार्फत विशेष ‘हायर पर्चेज’ कर्जा सुविधा प्राप्त गर्न सक्नेछन् । बैंकले नेपाल राष्ट्र बैंकको मापदण्डअनुसार ‘लोन टु भ्यालू’ अनुपातका आधारमा अधिकतम ८० प्रतिशतसम्म वित्तीय सुविधा उपलब्ध गराउने जनाएको छ । ग्राहकलाई छिटो सेवा प्रदान गर्ने लक्ष्यअनुसार आवश्यक कागजात पूरा भएको एक साताभित्रै डेलिभरी अर्डर जारी गरिनेछ । यस योजनाअन्तर्गत जेसीबी उपकरणका लागि अधिकतम पाँच वर्षसम्मको कर्जा अवधि तय गरिएको छ । यो सहकार्यले निर्माण व्यवसायी, ठेकेदार तथा उद्यमीहरूलाई उपकरण खरिदमा सहज वित्तीय पहुँच उपलब्ध गराउने अपेक्षा गरिएको छ । साथै प्रतिस्पर्धी कर्जा सुविधा र सरल प्रक्रियाले साना तथा मझौला व्यवसायीलाई समेत आधुनिक उपकरणमा लगानी गरी व्यवसाय विस्तार गर्न सहयोग पुग्ने विश्वास गरिएको छ । एमएडब्लु अर्थमुभर्सको देशव्यापी बिक्रीपछिको सेवा सञ्जाल, जेसीबीका विश्वसनीय उपकरण तथा ग्लोबल आइएमई बैंकको वित्तीय सेवाको संयोजनले ग्राहकलाई उपकरण खरिददेखि सञ्चालन र मर्मतसम्भारसम्म भरपर्दो समाधान प्रदान गर्ने अपेक्षा गरिएको छ । दुवै संस्थाले आगामी दिनमा ग्राहक सुविधा, व्यावसायिक वृद्धि तथा नेपालको निर्माण एवं पूर्वाधार विकासलाई प्राथमिकतामा राख्दै थप ग्राहकमैत्री सेवाहरू विस्तार गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् ।
जुम्लामा खानेपानी र सिँचाइका ९४ योजना कार्यान्वयनमा
जुम्ला । खानेपानी सिँचाइ तथा ऊर्जा विकास कार्यालयले चालु आर्थिक वर्षभित्रमा खानेपानी, सिँचाइ, नदी नियन्त्रण र ऊर्जासम्बन्धी करिब ९४ योजना कार्यान्वयनको अन्तिम चरणमा पुर्याएको छ । कर्णाली प्रदेशको जलस्रोत तथा ऊर्जा विकास मन्त्रालयबाट स्वीकृति भई आएका ९४ वटा योजनामध्ये ८५ वटा योजना उपभोक्ता समितिसँग सम्झौता भई अहिलेसम्म ५० बाट योजना निर्माण सम्पन्न भएका छन् । नौ योजना ठेक्का भई हालसम्म सात वटा योजना निर्माण सम्पन्न भएको खानेपानी सिँचाइ तथा ऊर्जा विकास कार्यालय जुम्लाका प्रमुख अकलबहादुर महतले जानकारी दिए । उक्त योजनामध्ये यहाकाँ आठवटै स्थानीय तहका लागि मन्त्रालयबाट क्रमागत सिँचाइका ७३ वटा योजना रहेका छन् । १७ वटा योजना तटबन्धन र खानेपानीका २५ वटा योजना यो आर्थिक वर्षभित्र सम्पन्न हुने कार्यालय प्रमुख महतको भनाइ छ । खानेपानी, सिँचाइ, नदी नियन्त्रण र ऊर्जासम्बन्धी योजनालाई विशेष प्राथमिकतामा राखेर योजनालाई कार्यान्वयन गरिने भएको छ । कार्यालयले सञ्चालन गरेका सिँचाइ आयोजनाबाट यहाँका जमिनमा सिँचाइ सुविधा विस्तार भई खेतीयोग्य जमिनमा स्तरोन्नति भएको छ । चालु आवको जेठसम्म कूल बजेटको पुँजीगत खर्च करिब ५० प्रतिशत खर्च भएको खानेपानी सिँचाइ तथा ऊर्जा विकास कार्यालय जुम्लाले जनाएको छ । रासस
पोखरा बसपार्कका व्यापारिक संरचना हटाइयो, सुकुमवासी बस्ती अझै बाँकी
कास्की । पोखरामा सुविधासम्पन्न बसपार्क निर्माणको योजनामा रहेको पोखरा महानगरपालिकाले पृथ्वीचोकस्थित प्रस्तावित बसपार्क क्षेत्रभित्रका सबै व्यापारिक संरचना हटाएको छ । बसपार्कभित्रको बास्तोला कम्प्लेक्ससहित उत्तरतर्फको पेट्रोलपम्प लाइनका सटर तथा कबलहरु समेत हटाइएका छन् । विसं २०३० मा बसपार्कको जग्गा अधिग्रहण गरेको आधा शताब्दीपछि बसपार्क निर्माणका लागि ‘साइट क्लियर’ गर्ने काम सुरु गरिएको हो । संरचना हटाएको क्षेत्रमा सरसफाइ गरेर सम्याइएको छ । महानगरले लालपूर्जाभित्रका व्यापारिक संरचना हटाए पनि मुख्य चासो रहेको सुकुमवासी बस्ती खाली गर्न भने अझै बाँकी छ । बसपार्कभित्र तीन वटा सुकुमवासी बस्तीमा ५७२ घर परिवारले जग्ग्गा अतिक्रमण गरेर बसोबास गर्दै आएका छन् । महानगरले सुकुमवासीलाई अन्यत्र व्यवस्थापनपछि मात्र अतिक्रमति घर टहरनामा डोजर चलाउने जनाएको छ । पोखरा महानगर प्रमुख धनराज आचार्यले सुकुमवासी बस्तीको व्यवस्थापन नगरिकन उनीहरुलाई त्यहाँबाट नहटाइने बताए । उनले भने, 'सुकुमवासी बस्तीका साथीहरूको डकुमेन्ट भेरिफिकेसनसहित विवरण छानबिन भइरहेको छ । केही व्यक्तिहरुले तीनपुस्ते सही विवरण नदिएको तथा झुट्टा विवरण दिएको पाइएको छ । यस्तो झुटो विवरण प्रमाणित भएमा प्रचलित कानुनअनुसार कारबाही हुन्छ । विवरण प्रमाणित गर्ने काम पूरा भएलगत्तै सुकुम्वासी बस्ती स्थानान्तरण प्रक्रिया गछौँ ।' प्रमुख आचार्यले सुकुमवासी बस्तीको व्यवस्थापन नगरी हटाइने छैन भन्ने प्रतिबद्धता महानगरबाट पटक–पटक दोहोर्याइए पनि केही गैरसुकुमवासी व्यक्तिहरू तथा असम्बन्धित व्यक्तिहरू बस्तीभित्र प्रवेश गरी गलत सूचना दिने र भड्काउने कार्य भएको पाइएकाले यसप्रति कसैले पनि भ्रममा नपर्न अनुरोध गरेका छन्। महानगरपालिकाले हाल डोजर लगाएर खाली गरेको बास्तोला कम्प्लेक्सको जग्गासहित पेट्रोलपम्प लाइनको जग्गा व्यक्तिको स्वामित्वमा छ । विसं २०३० मा बसपार्कका लागि अधिग्रहण गरिएको भएपनि पछि पोखरा उपत्यका नगर विकास समितिले अधिग्रहित जग्गाभित्र सट्टाभर्ना तथा घडेरी वितरण गर्ने निर्णय गरेको थियो । महागरले पछिल्लो समय जग्गा सट्टाभर्नाको निर्णय लगायतको विषयमा छानबिनका लागि पूर्वन्यायाधीशको नेतृत्वमा न्यायिक समिति गठन गरेको छ । सो समितिको प्रतिवेदन अझै पेस हुन सकेको छैन । बसपार्कभित्रका सुकुमवासीहरु आफूहरुको अन्यत्र व्यवस्थापन हुनेबित्तिकै बस्ती खाली गर्न तयार रहेको बताएका छन् । सुकुमवासी सरोकार समितिका अध्यक्ष प्रेम गुरुङले विकल्प पाउनसाथ बसोबास गरिरहेको स्थानबाट हट्न तयार रहेको बताए । उनले भने, 'बसपार्क लामो समयअघिको योजना हो तर हामीलाई देखाएर बन्न सकेको छैन । हामी विकासविरोधी होइनौँ, बाधक बन्दैनौँ, महानगरले हामीलाई कहाँ गएर बस्ने भन्ने ठाउँ देखाइदियोस् हामी जान तयार छौँ ।'
सेनेगलविरुद्ध नर्वेको जित, हालान्डको २ गोल
काठमाडौं । फिफा विश्वकपमा नर्वेले सेनेगललाई ३-२ ले पराजित गर्दै अन्तिम ३२ मा स्थान बनाएको छ । नर्वेका लागि अर्लिङ हालान्डले दुई गोल गरे । हालान्डको यो दोस्रो विश्वकप खेल हो । उनले हालसम्म चार गोल गरिसकेका छन् । नर्वेका कुनै पनि खेलाडीले विश्वकप इतिहासमा ४ गोल गरेका छैनन् । खेलको पहिलो हाफको अन्त्यतिर वैकल्पिक खेलाडीका रूपमा मैदान प्रवेश गरेका फुलब्याक मार्कस पेडर्सेनले गोल गर्दै नर्वेलाई सुरुवाती अग्रता दिलाएका थिए । खेलको ४८औँ मिनेटमा मार्टिन ओडेगार्डको उत्कृष्ट थ्रु पासमा दौडिँदै हालान्डले गोल गर्दै नर्वेको अग्रता दोब्बर बनाए । सेनेगलका इस्मालिया सारले खेलको ५३ औं मिनेटमा गोल गर्दै खेललाई २-१ को अवस्थामा पुर्याए । पहिलो गोल गरेको १० मिनेटमै पुनः गोल गर्दै हालान्डले नर्वेलाई ३-१ ले अगाडि बढाए । सारले इन्जुरी समयमा व्यक्तिगत दोस्रो गोल गरे । खेलको अन्तिम क्षणमा उनले बराबरी गोल गर्ने उत्कृष्ट अवसर पनि पाए सदुपयोग भने गर्न सकेनन् । दोस्रो जितसँगै नर्वे समूह ‘आई’ बाट फ्रान्ससँगै नकआउट चरणमा पुगेको छ । उता सेनेगलले भने अन्तिम समूह खेलमा इराकलाई हराउनै पर्ने अवस्था छ ।
भरतपुर महानगरको साढे ५ अर्बको बजेट घोषणा, बैंक मौज्दात ७४.५० करोड रुपैयाँ
काठमाडौं । भरतपुर महानगरपालिकाले आगामी आर्थिक वर्ष २०८३/८४ का लागि ५ अर्ब ५१ करोड ७० लाख २३ हजार रुपैयाँको बजेट प्रस्तुत गरेको छ । महानगरपालिकाका कार्यवाहक प्रमुख चित्रसेन अधिकारीले सोमबार उक्त बजेट सार्वजनिक गरे । महानगरले आगामी आवको बजेटमा अन्तर सरकार वित्तीय हस्तान्तरणबाट (सङ्घ र प्रदेशतर्फ) २ अर्ब १७ करोड ७३ लाख ९८ हजार रुपैयाँ, सङ्घ राजश्व बाँडफाँटबाट ३३ करोड १२ लाख ६४ हजार रुपैयाँ, बागमती प्रदेश सरकारको राजस्व बाँडफाँटबाट १३ करोड ४० लाख ६१ हजार रुपैयाँ, नगर विकास कोषबाट ४ करोड रुपैयाँ, जनसहभागिताबाट ३ करोड रुपैयाँ, बैंक मौज्दात ७४ करोड ५० लाख रुपैयाँ, सडक बोर्ड नेपालबाट १ करोड ९३ लाख रुपैयाँ रहने अनुमान गरेको छ । महानगरले चालु आर्थिक वर्षको बजेट ५ अर्ब २२ करोड रुपैयाँको बजेट ल्याएको थियो । नगर सभामा नीति तथा कार्यक्रम पेस गर्दै कार्यवाहक नगर प्रमुख अधिकारीले चालु आर्थिक वर्षमा पुँजीगत खर्च कम हुँदा विकास निर्माण सुस्ताएको र राजश्व सङ्कलनको लक्ष्यमा केही धक्का पुगेको बताए । चालु आवमा महानगरले आन्तरिक आयतर्फ १ अर्ब ८० करोड रुपैयाँको लक्ष्य राखेको छ । महानगरले सहरी पूर्वाधार, कृषि तथा पशु विकास, शिक्षा, स्वास्थ्य र खानेपानीमा प्राथमिकताका साथ बजेट विनियोजन गरेको छ । बजेटले ‘दिगो पूर्वाधार, समृद्धिको आधार’ भन्ने नारालाई आत्मसात गरेको नगरप्रमुख अधिकारीले बताए । सार्वजनिक निजी साझेदारीमा फोहर मैला प्रशोधन केन्द्र स्थापना, निकुञ्जसँग जोडिएको बस्तीमा जङ्गली जनावरलाई छेकबार लगाउन फाउन्डेसनसहित मेसजाली निर्माण, आयुर्वेद अस्पताल निर्माण र भरतपुरलाई साइकल लेन बनाउने कामलाई जारी राख्ने जस्ता विषय नीति तथा कार्यक्रममा समेटिएका छन् । यस्तै महानगरले रामपुरको निर्माणाधीन क्रिकेट रङ्गशाला निर्माणका लागि १४ करोड रुपैयाँ छुट्याएको छ ।
फ्रान्सको सहज जितमा एम्बाप्पेको २ गोल
काठमाडौं । फिफा विश्वकपअन्तर्गत समूह‘आई’ अन्तर्गतको खेलमा फ्रान्सले इराकलाई पराजित गर्दै अकआउट चरणमा स्थान बनाएको छ । खेलमा फ्रान्सले ३-० को जित निकालेको हो । आँधीका कारण खेल पहिलो हाफपछि २ घण्टा स्थगन गर्नुपरेको थियो । खेलमा फ्रान्सका लागि केलियन एम्बाप्पेले २ गोल गरे । यससँगै उनी विश्वकपमा सर्वाधिक गोलकर्ताको दोस्रो नम्बरमा पुगेका छन् । उनले १६ गोल गरिसकेका छन् । खेलको १४ औं मिनेटमा गोल गर्दै उनले फ्रान्सलाई सुरुवाती अग्रता दिलाएका थिए । त्यसपछि खेलको ५४ औं मिनेटमा गोल गर्दै फ्रान्सको अग्रता दोब्बर बनाए । खेलको ६६ औं मिनेटमा ओसामाने डेम्बेलेले गोल गर्दै फ्रान्सलाई ३० को जित सुनिश्चत गरे । खेलमा इराकले दुई राम्रा अवसर सिर्जना गरे पनि गोल गर्न सकेन । फ्रान्स समूह ‘आई’मा दुई खेलबाट ६ अंकसहित शीर्ष स्थानमा छ भने इराक अंकविहीन रहँदै पुछारमा रहेको छ।
