‘इन्धनका गाडीभन्दा ईभी किन्न ऋण दिऔं, नयाँ घर बनाउन कम कर्जा दिऔं’
काठमाडौं । नेपाल राष्ट्र बैंकले बैंक तथा वित्तीय संस्थालाई वातावरणमैत्री लगानी गर्नका लागि निर्देशन दिएको छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सोमबार ‘हरित लगानीसम्बन्धी मार्गदर्शन’ जारी गर्दै उक्त निर्देशन दिएको हो । राष्ट्र बैंकले निर्देशनमार्फत् लगानीका लागि विभिन्न १७ वटा क्षेत्र छुट्याएको छ । अब बैंक तथा वित्तीय क्षेत्रले अन्य क्षेत्रभन्दा पनि ती क्षेत्रहरूमा लगानी गर्नका लागि प्राथमिकता दिनु पर्नेछ । निर्देशनमा प्राकृतिक स्रोतहरूको संरक्षण, प्रदूषण नियन्त्रण, जलवायु परिवर्तन न्यूनीकरण र वातावरणीय स्थायित्वमा आधारित परियोजनाहरूमा वित्तीय लगानीलाई प्राथमिकता दिन लगाइएकाे छ । प्राकृतिक प्रकोपको न्यूनीकरणका लागि वित्तीय क्षेत्रको भूमिका रहने उल्लेख गर्दै लगानीमा पनि ध्यान दिन राष्ट्र बैंकले आग्रह गरेको छ । राष्ट्र बैंकले कृषि तथा वनसम्बन्धित कर्जा, माछापालन, खानी, वन तथा बेभरेज, गैर खाद्यपदार्थ उत्पादन, निर्माण, पावर, ग्यास तथा पानी, धातुजन्य उत्पाद तथा मेसिनरी र इलेक्ट्रोनिक उपकरण, यातायात, थोक तथा खुद्रा, वित्त तथा बीमा, घरजग्गा, पर्यटन, अटोमोबाइल्स, स्वास्थ्य तथा फोहरमैला व्यवस्थापन, शिक्षा र उपभोगमा आधारित कर्जा गरी लगानीका १७ क्षेत्र लगानीका लागि छुट्याएको छ । मागदर्शनमा विभिन्न १७ वटा क्षेत्रमा लगानी गर्नुको फाइदा वेफाइदाको विषयमा पनि चर्चा गरिएको छ । मार्गदर्शनमा पेट्रोलियम पदार्थबाट चल्ने सवारीसाधन खरिद गर्नुभन्दा विद्युतीय सवारीसाधन खरिदमा लगानी गर्न निर्देशन दिइएको छ । त्यस्तै, नयाँ सिमेन्टको घर निर्माणमा लगानी गर्नुभन्दा रेट्रोफिटिङमा लगानी गर्न प्राथमिकता दिनुपर्ने उल्लेख छ । नेपाल राष्ट्र बैंकले सिमेन्टका भव्य भवन बनाउने कर्जा घटाएर वातावरणमैत्री भवनमा ध्यान दिनुपर्ने उल्लेख गरेको छ । राष्ट्र बैंकले पब्लिक सवारीसाधन पनि इन्धनबाट चल्नेभन्दा पनि विद्युतबाट चल्नेमा बढी लगानी गर्न निर्देशन दिएको छ । राष्ट्र बैंकले केबलकारहरूको निर्माणमा प्राथमिकता दिनुपर्ने उल्लेख छ । मार्गदर्शनमा कर्जाको लागि प्रस्ताव ग्रीन फाइनान्समा आधारित भएर गर्न राष्ट्र बैंकको आग्रह छ ।
‘कृषि बीमा सफ्टवेयर’को उद्घाटन, अब घरमै बसेर बीमा गर्न सकिने
काठमाडाैं । अबदेखि कृषि बीमा अनलाइनबाट नै गर्न सकिने भएको छ । कृषि तथा पशुपंक्षी विकास मन्त्रालयले अनलाइनबाटै बीमा गर्ने सफ्टवेयरको सोमबार उद्घाटन गरेको हो । नेपाल बीमा प्राधिकरण र नेपाल बीमक संघको उपस्थितिमा उक्त ‘रियल टाइम सफ्टवेर’को उद्घाटन गरेको हो । सफ्टवेयको उद्घाटन कृषि तथा पशुपंक्षी विकासमन्त्री रामनाथ अधिकारीले उक्त सफ्टवेयरको उद्घाटन गरेका हुन् । मन्त्रालयकी सहसचिव सवनम शिवाकोटीले ललितपुरको धापाखेल गोविन्द घिमिरेको तीनवटा गाईको बीमा गर्दै उक्त सफ्टवेयरको उद्घाटन गरिएकाे बताइन् । किसान घिमिरेको तीनवटा गाईको एक लाख ७७ हजार रुपैयाँ बराबरको एनएलजी इन्स्योरेन्समा बीमा गरिएको थियो । उक्त बीमाका लागि किसान घिमिरेले ८ हजार ७५० रुपैयाँ बीमाशुल्क भुक्तानी गरेका थिए । हाललाई पशु र बालीको मात्र उक्त सफ्टवेयर प्रणालीमार्फत बीमा गरिने मन्त्रालयले जनाएको छ । अहिले अनलाइनबाट नै बीमा गर्नुपर्ने भन्ने कुनै अनिवार्य भने छैन । अहिले अफलाइनबाट पनि गर्न सकिन्छ । बिस्तारै पूर्ण अनलाइन प्रणालीमा लैजाने मन्त्रालयको योजना रहेको सहसचिव शिवाकोटीले बताइन् । उक्त सफ्टवेयरमार्फत बीमा गर्दा किसान आफैले यूजर आइडी बनाएर अनलाइनबाटै गर्नसक्ने नेपाल बीमा प्राधिकरणका आइटी प्रमुख रविन्द्र श्रेष्ठले बताए । उनका अनुसार अभिकर्ता, बीमक, बीमित तथा किसान सबैले यूजर आइडी बनाएर काम गर्न सक्नेछन् । सफ्टवेयरमा हाल नेपालमा सञ्चालनमा रहेका १४ वटा निर्जीवन बीमा कम्पनीहरू आवद्ध छन् । यस सफ्टवेरले कृषि बीमालाई मर्यादित, व्यवस्थित र पारदर्शी बनाउने सहसचिव सिवाकोटीले विश्वास व्यक्त गरिन् । चालु आर्थिक वर्षको नीति तथा कार्यक्रममा पनि कृषि बीमालाई मर्यादित बनाउन रियल टाइम सफ्टवेरमार्फत बीमा गर्ने विषय उल्लेख भएको थियो । सोहीबमोजिम सफ्टवेयरको उद्घाटन गरिएको हो ।
पर्यटन मन्त्रालयको एक सय दिन : आगामी यात्राको आधारशिला तयार
काठमाडौं । संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले बितेको एक सय दिनमा नेपाल नागरिक उड्डयन प्राधिकरण विभाजन विधेयक अगाडि बढाउनेदेखि पर्यटन र संस्कृतिसँग सम्बन्धित विभिन्न ऐन, कानुन तथा नीतिगत सुधारको सुरुवात गरेको छ । वर्तमान सरकार गठन भएको एक सय दिनमा पर्यटन मन्त्रालयले नीतिगत र संरचनागत सुधारको पहल थाल्दै आगामी यात्राको आधारशीला तयार गरेको हो । मन्त्रालयद्वारा निर्धारण गरिएका कार्यक्रमअनुरूप नागरिक उड्डयन प्राधिकरणलाई नियामक र सेवाप्रदायक निकायको रूपमा अलग गर्नेसम्बन्धी विधेयक मन्त्रिपरिषदमा पेस भएको छ । पर्यटन ऐन र क्यासिनो नियमावली मस्यौदा मन्त्रिपरिषदमा पेस भएको छ । संस्कृति नीतिको मस्यौदा पनि मन्त्रिपरिषदमा पेस भएको छ । पशुपति क्षेत्र विकास कोष ऐनको संशोधन मस्यौदा तर्जुमा गरिएको छ । ग्रेट हिमालयन ट्रेलको पाँच किलोमिटर निर्माण भएको छ । गौतमबुद्ध अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल र पोखरा अन्तर्राष्ट्रिय विमानस्थल सञ्चालनको कार्ययोजना स्वीकृत भई कार्यान्वयनमा रहेको मन्त्रालयले उल्लेख गरेको छ । भूकम्पबाट क्षतिग्रस्त नौ सय २० पुरातात्विक महत्त्वका सम्पदाहरूमध्ये गत आर्थिक वर्षमा आठ सय सम्पदाको पुनःनिर्माण सम्पन्न भएकामा थप पाँचवटा सम्पन्न भएको मन्त्रालयको प्रगति विवरणमा उल्लेख छ । थप ५७ हिमालको आरोहण खुला गरिएको छ । मन्त्रिपरिषद् बैठकले छ हजार पाँच सय मिटरभन्दा तलका उक्त हिमाल आरोहण खुला गरेको हो । मन्त्रालय र मातहत निकायहरुको सङ्गठन तथा व्यवस्थापन सर्वेक्षण पुनरावलोकनका लागि अर्थ मन्त्रालयमा पेस गरिएको छ । पर्वतीय अनुमति प्रणालीलाई स्वचालित बनाइएको छ । सङ्घीय भाषा ऐनको मस्यौदा तर्जुमाको प्रक्रिया अगाडि बढाइएको छ । राष्ट्रिय महत्त्वका अभिलेखहरूको सङ्कलन सूचीकरण तथा वैज्ञानिक प्रविधिबाट रासायनिक तथा भौतिक संरक्षण एवं व्यवस्थापन गरिएको छ । लुम्बिनी विश्व सम्पदा संरक्षण कार्ययोजना कार्यान्वयनमा छ । अविरल वर्षा, बाढीपहिरोका कारण गोरखाको सामागाउँमा विचल्लीमा परेका एक सय ६३ जना विदेशी पर्यटकको हेलिकप्टरबाट उद्धार गरिएको, विमानस्थलमा अधिकतम क्षमतामा उडान सञ्चालन गरिएको जनाइएको छ ।
रतन टाटाले छोड्नेबित्तिकै टाटा समूहमा ठूलो परिवर्तन, कसलाई हुन्छ फाइदा ?
काठमाडौं । भारतीय उद्योगपति रतन टाटाको निधन भएको केही दिनमात्रै बितेकाे छ । उनको स्थानमा उनका सौतेनी भाइ नोएल टाटा टाटा ट्रस्टको अध्यक्ष बनेका छन् । टाटा समूह भारतको सबैभन्दा ठूलो औद्योगिक व्यावसायिक घराना हो । टाटा समूहको होल्डिङ कम्पनी टाटा सन्समा टाटा ट्रस्टको करिब ६६ प्रतिशत हिस्सेदारी छ । बजार पूँजीकरणको आधारमा भारतको दोस्रो ठूलो कम्पनी आइटी दिग्गज टाटा कन्सल्टेन्सी सर्भिसेज र बेलायती लक्जरी कार निर्माता जगुआर ल्यान्ड रोभरको स्वामित्व राख्ने टाटा मोटर्सजस्ता फर्महरूमा टाटा सन्स सबैभन्दा ठूलो एकल सेयरधारक हो । टाटा सन्सको नेटवर्थ १६५ बिलियन डलर रहेकाे छ । यसबाट टाटा ट्रस्टको महत्त्व अनुमान गर्न सकिन्छ । नोएल टाटा टाटा ट्रस्टको अध्यक्ष बनेपछि यसमा महत्त्वपूर्ण परिवर्तन भएको छ । बिजनेस पत्रिका मिन्टको रिपोर्टअनुसार सर रतन टाटा ट्रस्ट र सर दोराबजी टाटा ट्रस्टका ट्रस्टीकाे स्थायी सदस्य बनेका छन् । यसअघि निश्चित अवधिका लागि नियुक्ति हुने गरेको थियो । दुवै ट्रष्टको बिहीबार बसेको सञ्चालक समितिको बैठकले यस्तो निर्णय गरेको हो । अक्टोबर ११ मा ६७ वर्षीय नोएल टाटालाई टाटा ट्रस्टको अध्यक्ष बनाएपछि ट्रस्टको यो दोस्रो बैठक थियो । टाटा सन्समा सर रतन टाटा ट्रस्टको २७.९८ प्रतिशत र सर दोराबजी टाटा ट्रस्टको २३.५६ प्रतिशत हिस्सेदारी छ । यसको मतलब यी दुवै ट्रस्टको टाटा सन्समा ५० प्रतिशतभन्दा बढी हिस्सेदारी छ । भारतीय सञ्चारमाध्यमका अनुसार सर रतन टाटा ट्रस्ट र सर दोराबजी टाटा ट्रस्टका सबै सदस्यहरू अब स्थायी सदस्य हुनेछन् । अहिलेसम्म उनीहरूकाे कार्यकाल तीन वर्षका लागि मात्रै थियो । सर रतन टाटा ट्रस्ट १९१९ मा र सर दोराबजी टाटा ट्रस्ट १९३२ मा स्थापित भएको थियो । रतन टाटाको इच्छा सर रतन टाटा ट्रस्टमा सात सदस्य छन् भने सर दोराबजी टाटा ट्रस्टमा छ सदस्य छन् । नोएल टाटासँगै पूर्वरक्षा सचिव विजय सिंह, वेणु श्रीनिवासन, मेहली मिस्त्री र वकिल डारियस खम्बाटा दुवै ट्रस्टमा सामेल छन् । मेहली मिस्त्री र डारियस खम्बाटा स्वर्गीय रतन टाटाका निकट मानिन्छन् । रतन टाटाले आफ्नो इच्छा पूरा गर्ने जिम्मेवारी मेहली मिस्त्री र डारियस खम्बाटालाई सुम्पिएका छन् । रतन टाटाले लगभग ७ हजार ९०० करोड भारु सम्पत्ति छोडेका छन् । एजेन्सी यो पनि पढ्नूहोस् : कसले पाउँछ टाटाको ७९ अर्ब भारु ? यी चार जनालाई दिइएको थियो जिम्मेवारी
यी हुन् भारतका शीर्ष ५ विश्वविद्यालय, कुनको अवस्था कस्तो ?
काठमाडौं । अहिलेको समयमा राम्रो करिअर बनाउन राम्रो विश्वविद्यालयबाट उच्च शिक्षा हासिल गर्नु धेरै महत्त्वपूर्ण छ । भारतमा धेरै मानिस विदेशमा अध्ययन गर्ने सपना देख्छन्, तर त्यहाँ धेरै मानिसहरू छन् जो भारतमा बसेर आफ्नो अध्ययन पूरा गर्न चाहन्छन् । भारतमा विश्वका केही उत्कृष्ट विश्वविद्यालयहरू पनि छन् । केही विश्वविश्वविद्यालय र्याङ्किङमा आफ्नो स्थान बनाउन सफल पनि भएका छन् । यी हुन् भारतका उत्कृष्ट विश्वविद्यालय भारतीय विज्ञान संस्थान, आईआईएससी बेंगलुरु विश्वविश्वविद्यालयहरूको र्याङ्किङ २०२४ मा आईआईएससी २०१–२५० ब्यान्डमा थियो, जसको समग्र स्कोर ५५.९ र ५८.६ को बीचमा थियो । यद्यपि, २०२५ मा यो विश्वविद्यालय २५१–३०० को ब्यान्डमा झर्याे । जसको स्कोर ५३.७ देखि ५५.७ को बीचमा रह्यो । गिरावटको बावजुद पनि यो विश्वविद्यालय भारतको उच्च श्रेणीको विश्वविद्यालय बनेको छ । अन्ना विश्वविद्यालय अन्ना विश्वविद्यालय ४ सेप्टेम्बर १९७८ मा एक एकात्मक प्रकारको विश्वविद्यालयको रूपमा स्थापित भएको थियो । यो विश्व र्याङ्किङमा भारतको दोस्रो शीर्ष विश्वविद्यालय हो । यस विश्वविद्यालयको नाम तमिलनाडुका पूर्वमुख्यमन्त्री स्वर्गीय डा. सी. एन.अन्नादुराईको नाममा राखिएको थियो । महात्मा गान्धी विश्वविद्यालय महात्मा गान्धी अन्तर्राष्ट्रिय हिन्दी विश्वविद्यालय भारतको केन्द्रीय विश्वविद्यालय हो । यो विश्वविद्यालय भारत सरकारले सन् १९९३ मा संसदबाट पारित भई अधिनियमद्वारा स्थापित भएको थियो । यो विश्वविद्यालय महाराष्ट्रको वर्धामा अवस्थित छ। यो विश्व र्याङ्किङमा भारतको तेस्रो शीर्ष विश्वविद्यालय हो । सविता इन्स्टिच्युट अफ मेडिकल एण्ड टेक्निकल साइन्सेज, चेन्नई सविता इन्स्टिच्युट अफ मेडिकल एण्ड टेक्निकल साइन्सेज भारतको चेन्नई, तमिलनाडुमा अवस्थित एक निजी र मान्यता प्राप्त विश्वविद्यालय हो । यसमा डेन्टल कलेज, स्कूल अफ इन्जिनियरिङ्, कलेज अफ लिबरल आर्ट्स एन्ड साइन्सेस, स्कूल अफ म्यानेजमेन्ट, स्कूल अफ ल, स्कूल अफ फिजियोथेरापी, स्कूल अफ नर्सिङ र मेडिकल कलेज गरी नौवटा विषयहरू अध्यापन गराइन्छ । शुलिनी युनिभर्सिटी अफ बायोटेक्नोलोजी एण्ड म्यानेजमेन्ट, कसौली शुलिनी युनिभर्सिटी अफ बायोटेक्नोलोजी एण्ड म्यानेजमेन्ट साइन्सेस, जसलाई शुलिनी विश्वविद्यालय पनि भनिन्छ । यो हिमाचल प्रदेशको सोलन जिल्लाको कसौली नजिकै अवस्थित एउटा निजी अनुसन्धान विश्वविद्यालय हो । यो चण्डीगढ र शिमलाबाट करिब ९० मिनेटको दूरीमा अवस्थित छ । एजेन्सी
वर्षैपिच्छे आउने बाढीलाई बेवास्ता गर्दा बढी क्षति भयो : चिरिबाबु महर्जन
काठमाडौं । ललितपुर महानगरपालिकाका प्रमुख चिरिबाबु महर्जनले बाढी आउँछ भन्ने पूर्वसूचनापछि पनि लापरवाही गर्दा बढी क्षति व्यहोर्नुपरेको बताएका छन् । सोमबार ललितपुरमा आयोजित गत असोज ११ र १२ गते आएको बाढीका कारण नदी किनारमा थुप्रिएको फोहोरमैला सरसफाई सम्बन्धी तयारी बैठकमा बोल्दै बोल्दै उनले मेट्रोलोजिकल डिपार्टमेण्टले बाढी आउँदैछ भन्ने पूर्वसूचना दिएपछि लापरवाही गर्दा बढी क्षति भएको बताएका हुन् । उनले असोज ११ र १२ गते आएको अविरल वर्षा र त्यसपछिको बाढीका कारण ललितपुरमा ठूलो जनधनको क्षति भएको बताए । पूर्वानुमानअनुसार सूचना प्रवाह गरेको भएपनि त्यसलाई सजगतापूर्वक नलिइएकाले बढी क्षति भएको उनको भनाइ छ । भूकम्प आउँछ भनेर सावधानी अपनाउने तर वर्षैपिच्छे आउने बाढीमा सावधानी नअपनाउँदा बढी क्षति व्यहोर्नुपरेको जानकारी दिए । ‘थोर बहुत नेपालको मेट्रोलोजिकल डिपार्टमेण्टले आउँदैछ है भनेर हामीलाई सावधान गरेको थियो । तर हामी कोही पनि सिरियस भएनौँ । त्यसले धेरै वितण्डा मच्चायो’, उनले भने । मेयर महर्जनले २०३८ सालको असोज १३ गतेपछि ललितपुरमा हालसम्मकै ठूलो बाढी आएको बताए । बाढीले थुपारेको फोहोर सरसफाईमा वडाहरुले चासो नदिएको भन्दै सरसफाईमा जोड दिन आग्रह गरे ।
सहकारीको रकम भ्रष्टाचार गर्नेलाई निर्मम तरिकाले कारबाही गर्नुपर्छ : वामदेव गौतम
काठमाडौं । राष्ट्रिय सभा सदस्य वामदेव गौतमले नेकपा(एमाले)को ७५ प्रतिशत पार्टी निर्माण आफूले गरेको दाबी गरेका छन् । सोमबार राष्ट्रिय सभा अन्तर्गतको विकास, आर्थिक, मामिला तथा सुशासन समितिको बैठकमा बोल्दै राष्ट्रिय सभा सदस्य गौतमले एमालेको ७५ प्रतिशत पार्टी निर्माण आफूले गरेको दाबी गरेका हुन् । उनले आफ्नो बुद्धि कमजोर भएका कारण अहिले एमाले बाहिर बस्नुपरेको पनि बताए । विगतमा चितवनस्थित नारायणघाटमा पहिरो गएपछि दुई महिनासम्म काठमाडौं जोड्ने स्थलमार्ग बन्द गर्न आफुले आग्रह गरेको भएपनि सरकारले नसुनेका कारण पछिल्लो विपद्मा क्षति भोग्नुपरेको बताए । आफूले अध्ययन गरेर पुनः विपद् आउँदैछ भनेर राष्ट्रिय सभा बैठकमै सरकारलाई सजग गराएको भएपनि कुरा नसुनिएको जानकारी दिए । उनले प्रधानमन्त्रीलाई नेपालको भौगर्भिक अवस्थाको अध्ययन गर्न आग्रह गरे । राष्ट्रिय सभा सदस्य गौतमले सहकारीको रकम भ्रष्टाचार गर्नेहरुलाई निर्मम तरिकाले कारबाही गर्नुपर्ने बताए । सहकारीको रकम दुरुपयोग भइरहेकाले अब सहकारीहरुलाई नै बन्द गर्नुपर्ने धारणा राखे । ‘नेपाली समाजवादको एउटा रुप हो सहकारी भनेको सहकारीले हामीलाई समाप्त गर्यो । जहाँसुकै भ्रष्टाचार । सहकारी भ्रष्टाचार गर्ने व्यक्तिहरुलाई निर्मम तरिकाले कारबाही गर्नुपर्छ’, उनले भने । जमिन राज्यको मातहतमा नआएसम्म विकास हुन नसक्ने भन्दै नेपालको सम्पूर्ण जमिन राज्यको मातहतमा ल्याउनुपर्ने बताए । क्षतिपूर्ति दिएर जमिन राष्ट्रियकरण गर्नुपर्ने जानकारी दिए ।
आज अमेरिका प्रस्थान गर्दै अर्थमन्त्री, विश्व बैंक समूह र आईएमएफको वार्षिक बैठकमा भाग लिने
काठमाडौं । उपप्रधानमन्त्री एवं अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेल सोमबार अमेरिका प्रस्थान गर्दैछन् । उनी विश्व बैंक समूह र अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) को वार्षिक बैठकमा भाग लिन आज राति अमेरिकाको वासिङटन डिसीतर्फ प्रस्थान गर्न लागेका हुन् । डिसी र न्यूयोर्कमा रहँदा अर्थमन्त्री पौडेलले द्विपक्षीय तथा बहुपक्षीय भेटवार्ताहरू गर्नेछन् । उनी कार्तिक दोस्रो साता स्वेदश फर्किने कार्यक्रम छ ।
