३१.३१ अंकले घट्यो नेप्से, ८ अर्बको सेयर किनबेच
काठमाडौं । साताको अन्तिम कारोबार दिन बिहीबार सेयर बजार परिसूचक (नेप्से) घटेको छ । नेप्से ३१.३१ अंकले घटी २६८०.४४ विन्दुमा बन्द भएको छ। आज कारोबारमा आएका सबै समूहको परिसूचक घटेको छ । आज आठ अर्ब २५ करोड ७६ लाख रुपैयाँको सेयर कारोबार भएको नेप्सेले जनाएकाे छ । आज ८ अर्ब २५ करोडको सेयर कारोबार भएकाे छ । आज ४३ कम्पनीको सेयर मूल्य बढेको छ भने १९७ कम्पनीको सेयर मूल्य घटेको छ । चार कम्पनीको सेयर मूल्य स्थिर छ । सामुदायिक लघुवित्त र थ्री स्टार हाइड्रोपावरको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले बढेको छ । जानकी फाइनान्सको सेयर मूल्य १० प्रतिशतले घटेको छ । कारोबारतर्फ नेपाल फाइनान्सको २५ करोडको सर्वाधिक कारोबार भएको छ। यसबाहेक ङादी ग्रुप पावर २३ करोड, रसुवागढी हाइड्रोपावर १९ करोड, हिमालय ऊर्जा १८ करोडको कारोबार भएको छ ।
२६ लघुवित्तले शाखा खोल्न नपाउने, खराब कर्जा १० प्रतिशत बढी
काठमाडौं । लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको तीन महिनामा खराब कर्जा (एनपीएल) ७ प्रतिशत बढेको छ । चालु आर्थिक वर्ष २०८१/८२ को पहिलो त्रैमासमा लघुवित्त वित्तीय संस्थाहरूको खराब कर्जा ६.९१ प्रतिशत बढेर औसत ६.८१ प्रतिशत बिन्दुमा पुगेको हो । गत आवको तीन महिनामा लघुवित्तहरूको औसत खराब कर्जा ६.३७ प्रतिशत थियो । समीक्षा अवधिमा २९ वटा लघुवित्त संस्थाहरूको खराब कर्जा बढेको देखिन्छ भने २१ वटा लघुवित्तले खराब कर्जा घटाएका छन् । यसअवधिमा साना किसान लघुवित्तको खराब कर्जा सबैभन्दा धेरै बढेको छ । गत असोजसम्म लघुवित्तको २०३.७० प्रतिशत बढेर २.४६ प्रतिशत बिन्दुमा पुगेको हो । जबकि गत वर्षको सोही अवधिमा लघुवित्तको खराब कर्जा ०.८१ प्रतिशत बिन्दुमात्रै थियो । समीक्षा अवधिमा नेरुडे मिर्मिरे लघुवित्तको १९२.३९ प्रतिशत बढेर १६.१४ प्रतिशत बिन्दु, इन्फिनीटी लघुवित्तको १३२.५८ प्रतिशत बढेर ११.३५ प्रतिशत बिन्दु, फर्स्ट माइक्रोफाइनान्स लघुवित्तको १३२.४६ प्रतिशत बढेर ४.४४ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा पुगेको छ । गत असोजसम्म डिप्रोक्स लघुवित्तको ७५.२९ प्रतिशत बढेर ९.०१ प्रतिशत बिन्दु, आरएसडीसी लघुवित्तको ७२.४८ प्रतिशत बढेर २.५७ प्रतिशत, आत्मनिर्भर लघुवित्तको ६९.१६ प्रतिशत बढेर १४.४३ प्रतिशत बिन्दु, एनआईसी एशिया लघुवित्तको ६६.४८ प्रतिशत बढेर १८.६८ प्रतिशत बिन्दु, नाडेप लघुवित्तको ६०.२१ प्रतिशत बढेर १०.५१ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा पुगेको छ । यसअवधिमा उन्नति सहकार्य लघुवित्तको ५४.१६ प्रतिशत बढेर ७.०३ प्रतिशत बिन्दु, जीवन विकास लघुवित्तको ५०.६१ प्रतिशत बढेर ४.९१ प्रतिशत बिन्दु, युनिक नेपाल लघुवित्तको ४५.९३ प्रतिशत बढेर १५.७९ प्रतिशत बिन्दु, मातृभूमि लघुवित्तको ४५ प्रतिशत बढेर १२.४ प्रतिशत बिन्दु, विन नेपाल लघुवित्तको २७.६४ प्रतिशत बढेर ४.९४ प्रतिशत बिन्दु, हिमालयन लघुवित्तको २७.३९ प्रतिशत बढेर ३.७२ प्रतिशत बिन्दु खराब कर्जा रहेको छ । छिमेक लघुवित्तको २६.७५ प्रतिशत बढेर २.८९ प्रतिशत बिन्दु, विजय लघुवित्तको २१.१३ प्रतिशत बढेर ९.५७ प्रतिशत बिन्दु, अभियान लघुवित्तको २१.०७ प्रतिशत बढेर ८.३३ प्रतिशत बिन्दु, फरवार्ड लघुवित्तको १८.०८ प्रतिशत बढेर ७.३८ प्रतिशत बिन्दु, महुली लघुवित्तको १६.१० प्रतिशत बढेर ४.८३ प्रतिशत बिन्दु, लक्ष्मी लघुवित्तको १५.२३ प्रतिशत बढेर ७.९४ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा रहेको छ । मिथिला लघुवित्तको १०.४४ प्रतिशत बढेर ५.१८ प्रतिशत बिन्दु््, धौलागिरी लघुवित्तको ७ प्रतिशत बढेर ५.३४ प्रतिशत बिन्दु, सूर्योदय वोमी लघुवित्तको ६.४१ प्रतिशत बढेर ६.३ प्रतिशत बिन्दु, सम्पदा लघुवित्तको ६.१४ प्रतिशत बढेर ४.८४ प्रतिशत बिन्दु, स्वाभिमान लघुवित्तको ५.८३ प्रतिशत बढेर ४.१७ प्रतिशत बिन्दु, स्वरोजगार लघुवित्तको ५.०२ प्रतिशत बढेर ५.४३ प्रतिशत बिन्दु, नेशनल माइकोफाइनान्स लघुवित्तको २.१५ प्रतिशत बढेर ४.२६ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा रहेको छ । २१ लघुवित्तले घटाए खराब कर्जा समीक्षा अवधिमा २१ वटा लघुवित्तले भने खराब कर्जा घटाएका छन्, जसमध्ये आशा लघुवित्तको ०.४ प्रतिशत घटेर ४.९४ प्रतिशत बिन्दु, सपोर्ट लघुवित्तको १.७९ प्रतिशत घटेर १.६४ प्रतिशत बिन्दु, समाज लघुवित्तको ७.०५ प्रतिशत घटेर ४.४८ प्रतिशत बिन्दु, कालिका लघुवित्तको ८.४२ प्रतिशत घटेर ४.२४ प्रतिशत बिन्दु, ग्लोबल आइएमई लघुवित्तको ८.६१ प्रतिशत घटेर ४.३५ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा रहेको छ । असोजसम्म जनउत्थान सामुदायिक लघुवित्तको १०.३८ प्रतिशत घटेर ८.६३ प्रतिशत बिन्दु, नेष्डो समृद्ध लघुवित्तको १०.६१ प्रतिशत घटेर १३.३ प्रतिशत बिन्दु, स्वाबलम्बन लघुवित्तको ११.६० प्रतिशत घटेर १०.९७ प्रतिशत बिन्दु, एनएमबि लघुवित्तको १२.३७ प्रतिशत घटेर ६.३७ प्रतिशत बिन्दु, निर्धन उत्थान लघुवित्तको १७.७३ प्रतिशत घटेर १०.१६ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा रहेको छ । समीक्षा अवधिमा मेरो माइक्रोफाइनान्स लघुवित्तको १८.३४ प्रतिशत घटेर ९.३९ प्रतिशत बिन्दु, गुराँस लघुवित्तको २५.९९ प्रतिशत घटेर ३.१६ प्रतिशत बिन्दु, सिवाईसी नेपाल लघुवित्तको २९.६६ प्रतिशत घटेर ४.६ प्रतिशत बिन्दु, मानुषी लघुवित्तको ३०.१० प्रतिशत घटेर ५.१३ प्रतिशत बिन्दु, समता घरेलु लघुवित्तको ३६.६५ प्रतिशत घटेर ४.५८ प्रतिशत बिन्दु, महिला लघुवित्तको ४२.०७ प्रतिशत घटेर २.८५ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झारेका छन् । सामुदायिक लघुवित्तको ४३.५७ प्रतिशत घटेर ६.४१ प्रतिशत बिन्दु, श्रृजनशील लघुवित्तको ४४.४१ प्रतिशत घटेर ७.४७ प्रतिशत बिन्दु, ग्रामीण विकास लघुवित्तको ५८.४३ प्रतिशत घटेर ४.७८ प्रतिशत बिन्दु, आरम्भ चौतारी लघुवित्तको ६१.०२ प्रतिशत घटेर २.१४ प्रतिशत बिन्दु र उपकार लघुवित्तको ७४.१२ प्रतिशत घटेर १.२५ प्रतिशत बिन्दुमा खराब कर्जा झारेका छन् । समीक्षा अवधिमा २६ वटा लघुवित्त संस्थाको खराब कर्जा ५ प्रतिशतभन्दा बढी रहेको छ, जसमध्ये एनआईसी एशिया लघुवित्त, नेरुडे मिर्मिरे लघुवित्त, युनिक नेपाल लघुवित्त, आत्मनिर्भर लघुवित्त, नेष्डो समृद्ध लघुवित्त, मातृभूमि लघुवित्त, इन्फिनीटी लघुवित्त, स्वाबलम्बन लघुवित्त, नाडेप लघुवित्त, निर्धन उत्थान लघुवित्तको खराब कर्जा १० प्रतिशतभन्दा माथि रहेको छ । राष्ट्र बैंकका अनुसार ५ प्रतिशतभन्दा बढी खराब कर्जा भएका बैंक तथा संस्थालाई नेपाल राष्ट्र बैंकले शीघ्र सुधारात्मक कारवाही गर्न सक्ने कानुनी व्यवस्था छ । राष्ट्र बैंकले शीघ्र सुधारात्मक कारवाही अगाडि बढाएर लाभांश वितरणदेखि नयाँ शाखा कार्यालय खोल्न नपाउने प्रावधान छ । तर, लघुवित्त संस्थाको हकमा खराब कर्जा ५ प्रतिशतभन्दा बढी भएपनि लाभांश वितरणमा भने रोक लगाउने व्यवस्था छैन ।
राजस्व संकलन करिब १७ प्रतिशतले वृद्धि, चार महिनामा ३ खर्ब २३ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ
काठमाडौं । चालू आर्थिक वर्षको चार महिनाको राजस्व सङ्कलन गत आर्थिक वर्षको यसै अवधिको तुलनामा करिब १७ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ । अर्थ मन्त्रालय उच्च व्यवस्थापन समितिको बैठकमा प्रस्तुत गरिएको विवरणअनुसार गत वर्ष यही अवधिमा २ खर्ब ७६ अर्ब राजस्व सङ्कलन भएको थियो । चालू आर्थिक वर्षको चार महिनामा ३ खर्ब २३ अर्ब २४ करोड रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन भएको छ । पाँच वर्षको राजस्व परिचालनको तुलनात्मक अवस्थालाई हेर्दा आव २०७६/७७ मा ११ खर्ब १२ अर्ब ३ करोड रुपैयाँ लक्ष्य रहेकोमा ७१.३८ प्रतिशत प्रगति भएको थियो । त्यसैगरी, आव २०७७/७८ मा १० खर्ब ११ अर्ब ७६ करोड रुपैयाँ लक्ष्य रहेकोमा ९२.५० प्रतिशत प्रगति हासिल भएको थियो । आव २०७८/७९ मा ११ खर्ब ८० अर्ब ६० करोड रुपैयाँ राजस्व सङ्कलनको लक्ष्य रहेकोमा ९०.२४ प्रतिशत प्रगति हासिल भएको थियो । त्यसैगरी, आव २०७९/८० मा १४ खर्ब ३ अर्ब १५ करोड राजस्व सङ्कलनको लक्ष्य रहेकोमा ६८.२३ प्रतिशत र आव २०८०/८१ मा १४ खर्ब २२ अर्ब ५४ करोड राजस्व सङ्कलनको लक्ष्य रहेकोमा ७४.५४ प्रगति भएको थियो । आव २०८१/८२ को वार्षिक राजस्व सङ्कलनको लक्ष्य १४ खर्ब १९ अर्ब ३० करोड रहेको छ । यो लक्ष्य भनेको गत आवको यथार्थ असुलीको तुलनामा करिब ३४ प्रतिशतको वृद्धि हो । यसैमध्ये चालु वर्षको प्रथम चार महिनाको साउन, भदौ, असोज र कार्तिकमा ४ खर्ब ६ अर्ब ३७ करोड रुपैयाँ राजस्व सङ्कलन गर्ने लक्ष्य राखेकोमा ३ खर्ब २३ अर्ब २४ करोड रुपैया अर्थात् लक्ष्यको करिब ८० प्रतिशत राजस्व संकलन भएको छ । यो गत वर्षको यसै अवधिको राजस्व सङ्कलनको तुलनामा १६.८५ प्रतिशत वृद्धि बढी हो । बैठकमा उपप्रधानमन्त्री एवं अर्थमन्त्री विष्णुप्रसाद पौडेलले स्रोत र खर्च व्यवस्थापन महत्त्वपूर्ण रहेको उल्लेख गर्दै करको दायरा विस्तार, बक्यौता असुली, कर प्रशासनको प्रभावकारिता, कर्मचारीको आचारण, अन्तर मन्त्रालय समन्वय, भन्सार बिन्दुभन्दा बाहिरका गतिविधि, कर प्रशासनमा सिर्जना गर्न खोजिएका चुनौती लगायतका पक्षलाई ध्यान दिएर अघि बढ्न आवश्यक भएको बताए । अर्थमन्त्री पौडेलले कर सङ्कलनको सिस्टम ब्रेक गर्न खोज्नेलाई कानून बमोजिम हदैसम्मको कारवाही गर्न समेत निर्देशन दिए । अर्थ सचिव डा. रामप्रसाद घिमिरेले राजस्वको लक्ष्य पूरा गर्ने गरी अघि बढ्ने बताउँदै राजस्व सङ्कलन रणनीति कार्यान्वयनमा जोड दिए । त्यसैगरी, राजस्व सचिव दिनेशकुमार घिमिरेले राजस्वको लक्ष्यलाई ध्यान दिएर थप मेहनत गरेर अघि बढ्ने बताए । अर्थ मन्त्रालयमा प्रवक्ता महेश भट्टराईले विगतको तुलनामा राजस्व सङ्कलन वृद्धि भए तापनि चालु आर्थिक वर्षको लक्ष्य पूरा गर्न कर प्रशासनसँग सम्बन्धित सबै पक्षबीच समन्वय तथा सहयोग जरुरी रहेको र त्यसलाई मन्त्रालयले प्राथमिकता दिएर काम गरिरहेको बताए । भन्सार विभागका महानिर्देशक हरिशरण पुडासैनी र आन्तरिक राजस्व विभागका महानिर्देशक रामप्रसाद आचार्यले राजस्व सङ्कलनका क्षेत्रमा देखा परेका अवसर र कमजोरीहरूलाई ख्याल गर्दै राजस्व सङ्कलनको लक्ष्य पूरा गर्न आफूहरूले सक्दो पहल गरिरहेको बताएका थिए ।
एनसेलमा नयाँ सुविधा थप : भ्वाइस सेवा डेटासँग वा डेटा सेवा भ्वाइससँग साट्न पाइने
काठमाडौंं । एनसेलका ग्राहकका लागि नयाँ सुविधा थपेको छ । आफ्नो सधैं अन प्याकमा बाँकी भ्वाइस सेवालाई डेटासँग वा डेटा सेवालाई भ्वाइससँग आफ्नो आवश्यकताअनुसार साटेर सेवाको फाइदा लिन सकिने एनसेलले जनाएकाे छ । सधैं अनमा ग्राहकहरूले प्याकअनुसार भ्वाइस, डेटा र एसएमएस बन्डल सेवा पाउने गरेका छन् । सेवा प्रयोग गर्दा डेटा सकियो तर भ्वाइस बाँकी रहेको खण्डमा ग्राहकले त्यस्तो बाँकी भ्वाइसलाई एनसेल एपमार्फत साट्न अथवा परिवर्तन गर्न सक्छन् । त्यसैगरी, बाँकी डेटालाई पनि भ्वाइसमा रूपान्तरण गर्न सकिन्छ । यो सुविधा सधैं अनका रु ३९९, रु ४९९ र रु ५९९ का प्याकहरूमा मान्य रहेको छ । ग्राहकले आफ्नो एनसेल एपमा ‘एक्सचेन्ज डेटा अर भ्वाइस’मा गई आफूलाई आवश्यक परेको सेवाका अनुसार प्रयोग हुन बाँकी डेटासँग भ्वाइस वा भ्वाइससँग डेटा साट्न सक्छन् । उदाहरणका लागि ग्राहकले ५० मिनेटको भ्वाइस सेवालाई १ हजार २५० एमबी डेटासँग साट्न सक्छन् । त्यसैगरी, उदाहरणका ग्राहकले लागि १ जीबी डेटा ४१ मिनेट भ्वाइस सेवामा रूपान्तरण गर्न सक्छन् । आफूसँग बाँकी रहेको भ्वाइस वा डेटा सेवाको ९० प्रतिशत सम्मको सेवा आफूलाई आवश्यक सेवाअनुसार साट्न सकिने सुविधा रहेको छ । एनसेल एप एनसेल डेटामा प्रयोग गर्दा कुनै शुल्क लाग्दैन । एनसेलका ग्राहकले पहिलो पटक यो एप डाउनलोड गर्दा १ जीबी डेटा पनि निःशुल्क प्राप्त गर्दछन् ।
ठडिँदैछ देशको पहिलो ‘फ्लाई ओभर’, गाडी गुड्ने दिन नजिकिँदै
काठमाडौं । रिङरोडको व्यस्त सडक । सयौं सवारी साधनमा हजारौं मानिसहरूको आवातजावत । तिनै हजारौं मानिसको एक नजर परिहाल्छ ‘ग्वार्कोमा निर्माणाधीन फ्लाई ओभर’ मा । अधिकांशको मनमा जिज्ञासा पलाउँछ होला, ‘यो फ्लाई ओभरमा फिलिली… गाडी चलाउन कहिले पाइन्छ होला ? नेपालमा नयाँ र पहिलो फ्लाई ओभर भएकोले पनि ती यात्रुहरूको मनमा त्यो जिज्ञासा, प्रश्न र कौतुहलता उब्जिनु पनि स्वाभाविक हो । तिनै हजारौं मानिसहरूको त्यो कौतुहलताको जवाफ खोज्न हामी बुधबार ललितपुरको ग्वार्कोमा निर्माणाधीन फ्लाई ओभर स्थलमा पुग्यौं । सवारीसाधनको व्यस्त आवागमनको बीचमा काम गर्न व्यस्त थिए पाँच दर्जन मानिसहरूको संख्या । दैनिक २२ घण्टाभन्दा बढी समय काम भइरहेको सो स्थलमा १ डोजर, २ स्काईभेटर, ३ ट्रिपर, ९ रोलर र ३ वटा क्रेन निर्माणस्थलमा परिचालन गरिएको थियो । ६५ जना काममा व्यस्त थिए । हामीले निर्माण स्थलमा खटिएका सव–इञ्जिनियर कृष्णगोपाल श्रेष्ठलाई प्रश्न गरौं, ‘फ्लाई ओभरको निर्माण कार्य कहिले सम्पन्न हुन्छ ? उनले जवाफमा भने, ‘हालसम्म ‘फ्लाई ओभर’ को ९८ प्रतिशत काम सम्पन्न भइसकेको छ, अब केही दिनमै सम्पन्न गर्ने गरी काम भइरहेको छ ।’ अहिले ‘फ्लाई ओभर’ को कोटेश्वरतर्फ माटो भर्ने काम भइरहेको छ । दुई वर्षदेखि निर्माणाधीन ‘फ्लाई ओभर’को काम २०८१ भित्रै सम्पन्न गर्ने गरी काम भइरहेको छ । भौतिक पूर्वाधार तथा यातायात मन्त्रालयअन्तर्गतको गुणस्तर, अनुसन्धान तथा विकास केन्द्रले ग्वार्को ‘फ्लाई ओभर’ २०८१ सम्म सम्पन्न गर्ने समयसीमाका साथ अगाडि बढिरहेको छ । २०७८ साल फागुन महिनाको १२ गतेबाट सुरु भएको ग्वार्को ‘फ्लाई ओभर’ को काम गत फागुन मसान्तमा सक्नुपर्ने थियो । तर, तोकिएको समयमा काम सम्पन्न हुन सकेन । सडक विभागअन्तर्गतको गुणस्तर, अनुसन्धान तथा विकास केन्द्र, चाकुपाट, ललितपुरले हालसम्म ‘फ्लाई ओभर’ को ९८ प्रतिशत काम सम्पन्न भइसकेको जानकारी दियो । प्रमुख सुपरिटेन्डेन्ट इन्जिनियर प्रभातकुमार झाका अनुसार दसैं-तिहार र बेमौसमी वर्षाका कारण काम केही ढिलाजस्तो भए पनि अहिले कामलाई तीव्र रूपमा अगाडि बढाइएको छ । निर्माण कम्पनी आशीष-समानान्तर-रेलिगेर जेभी काठमाडौंले २०७८ फागुन १२ गते ‘फ्लाई ओभर’ निर्माणको ठेक्का पाएको थियो । सम्झौतामा काम सम्पन्न गर्न सक्ने अवधि दुई वर्षको थियो । जसमा काम पुरा हुन नसकेपछि म्याद थप गरेको थियो । सम्झौता अनुसार पुस ११ गते सम्ममा सम्पन्न गर्नुपर्ने भए पनि समयावधिभित्रै सम्पन्न हुन कठिन नै देखिन्छ । चक्रपथ सडकखण्डमा ट्राफिक जाम नियन्त्रण र व्यवस्थापन सहज बनाउन सरकारले ग्वार्कोमा ‘फ्लाई ओभर’ को उद्देश्यसहित चक्रपथको ग्वार्को, एकान्तकुना र सातदोबाटो चोकमा ‘फ्लाई ओभर’ बनाउने योजना अघि बढाइएको थियो । त्यसमा पहिलो चरणअन्तर्गत ग्वार्को चोकको ‘फ्लाई ओभर’ निर्माण सुरु गरिएको थियो । नेपालको सडक सञ्जालअन्तर्गत बन्न लागेको यो पहिलो ‘फ्लाई ओभर’ पुल हो । जहाँ सरकारको ठूलो लगानीसमेत छ । कुल १७ करोड ६ लाख ८८ हजार ८ सय ८८ रुपैयाँमा ठेक्का लागेको ग्वार्को ‘फ्लाई ओभर’ को अहिलेसम्म वित्तीय प्रगति ४५.५४ प्रतिशत पुगेको छ । भौतिक प्रगति चार साता मात्रै बाँकी रहँदा हालसम्म ८० प्रतिशत प्रगति भएको देखिएको छ । जसमा पुल निर्माणको काम सम्पन्न भए पनि पुलको रेलिङ, पेभमेन्ट, रंगरोगलगायतको काम बाँकी छ । त्यसैगरी एप्रोज रोडलगायतको काम पनि बाँकी छ । समानान्तर जेभीले भने निर्माण कार्य केही दिनभित्रै सकिने जानकारी दिएको छ । ‘अब कोटेश्वरतिरको सकिने प्रक्रियामा छ,’ आशीष–समानन्तर-रेलिगेर जेभीका सव इन्जिनिर कृष्णगोपाल श्रेष्ठले भने, ‘काम छिट्टै सकिने प्रक्रियामा छ ।’ कस्तो बन्दैछ ‘फ्लाई ओभर’ ? ‘फ्लाई ओभर’ को कुल लम्बाइ ४ सय ९० मिटर हुनेछ । त्यसमा बालकुमारीतर्फबाट २८० मिटर लामो र्याम र सातोदोबाटो तर्फबाट १७५ मिटर लम्बाइको र्याम बनाइने छ । बीचको सुपर स्ट्रक्चरको लम्बाइ भने ३५ मिटर लामो हुनेछ । ‘फ्लाई ओभर’ को उचाइ ६ मिटरको हुनेछ । अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्डअनुसार ‘फ्लाई ओभर’ को उचाइ ६ मिटर राखिएको हो । ‘फ्लाई ओभर’ ३० मिटर स्पानको चार लेनको पुलसहितको हुनेछ । कहिले गुड्छन् त गाडी ? निर्माणाधीन यो ‘फ्लाई ओभर’ हालसम्म कोटेश्वरतर्फ ३२० मिटरमध्ये २५६ मिटर जडान सम्पन्न भएको छ भने सातादोबाटोतर्फ १८० मिटर मध्ये १२० मिटर जडान सम्पन्न भएको छ । एप्रोच सडकको ५ सय मिटर काम अझै बाँकी छ भने यसबाहेक कालोपत्र हुन बाँकी छ । ग्वार्को फ्लाई ओभरअन्तर्गत ३० मिटर स्पानसहित ४ लेनको पुल निर्माण हुँदैछ भने यसबाहेक ५ सय मिटर लामो अप्रोच सडक बन्ने छ । यसमा बालकुमारी र सातदोबाटोबाट र्याम बनाइएको छ। जसअन्तर्गत पुल निर्माणको कार्य ९८ प्रतिशत सकिएको कम्पनीले जनाएको छ । त्यस्तै, पहुँच सडकलगायत अन्य निर्माण कार्यसमेत अन्तिम चरणमा रहेको बताइएको छ । यो प्रोजेक्ट सम्पन्न भएपछि ७० प्रतिशत भन्दामाथि ट्राफिक नियन्त्रणमा टेवा पुग्ने दाबी गरिएको छ । नेपालमा नयाँ प्रयोग भएको भन्दै यस्ता पूर्वाधार निर्माणले आगामी दिनमा थप कामका लागि सहयोग पुग्ने झाले जानकारी दिए । यो ‘फ्लाई ओभर’ सम्पन्न भएपछि मंगलबजारबाट ग्वार्को, लुभु–लामाटार इमाडोल जाने र ग्वार्को इमाडोलतर्फबाट मंगलबजारतर्फ जाने सवारी पुलमुनिबाट चल्नेछन् । ‘फ्लाई ओभर’ बाट चक्रपथतर्फ जाने सवारीसाधन चल्नेछन् । जसका कारण धेरै हदसम्म जाम न्यूनीकरण हुने अपेक्षा गरिएको छ । यस्तै, केही दिनअघि भौतिक पूर्वाधार तथा यातायातमन्त्री देवेन्द्र दाहालले ‘फ्लाई ओभर’ को स्थलगत निरीक्षण गर्दै समयमा काम सक्न निर्देशन दिएका थिए । म्याद सकिनै लागे पनि निर्माणको काम भने अझै सुस्त देखिएको छ । ट्राफिक व्यवस्थापन ‘फ्लाई ओभर’ निर्माण अवधिभर उक्त चोकमा ट्राफिक व्यवस्थापन गर्न उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले वैकल्पिक डाइभर्सनको व्यवस्था गरेको छ । निर्माण अवधिभर कोटेश्वरबाट सातदोबाटोतर्फ जाने यात्रुवाहक, माहलवाहक तथा दुईपांग्रे सवारीसाधनलाई बालकुमारी पुलबाट सर्भिस लेनमा र साना चारपाँग्रे सवारीसाधनलाई फास्ट ट्र्याकबाट चलाउने काम भइरहेको उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले जनाएको छ । उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयका अनुसार कोटेश्वरबाट सातदोबाटोतर्फ जाने र आउने सम्पूर्ण सवारीसाधनलाई भने ग्वार्को चोकभन्दा ६ सय मिटरअगाडि र पछाडि सर्भिस लेनबाट सञ्चालन भइरहेको छ । बल्खुबाट सातदोबाटो हुँदै कोटेश्वरतर्फ आउने सवारीसाधनलाई सर्भिस लेनमा र साना चारपाँग्रे गाडीलाई फास्ट ट्र्याकबाट सञ्चालन गरिने काम भइरहेको उपत्यका ट्राफिक प्रहरी कार्यालयले जानकारी दिएको छ ।
टीभीएसको नयाँ ईभी स्कुटर: २ घण्टामै चार्ज, मूल्य ३ लाखभन्दा कम
काठमाडौं । टीभीएसको इलेक्ट्रिक स्कुटर आईक्यूबको २.२ किलोवाट आवर भेरिएन्ट सार्वजनिक भएको छ । नेपालको लागि टीभीएस मोटरको आधिकारिक वितरक जगदम्बा मोटर्सले आईक्यूबको २.२ किलोवाट आवर भेरिएन्ट सार्वजनिक गरेको हो । यससँगै अब नेपालमा टिभिएस आईक्यूबका ३ वटा भेरिएन्टहरू ६ आकर्षक रङमा उपलब्ध हुनेछन् । २.२ किलोवाट आवरको नयाँ भेरिएन्टको सुरुवाती मूल्य २ लाख ९९ हजार ९०० रहेको छ । कम्पनीका अनुसार टीभीएस आईक्यूब पावर अफ चोइस, पूर्ण एसुरेन्स र प्रयोगमा सहजताका सिद्धान्तबाट प्रेरित छ । उक्त लन्च कार्यक्रममा टीभीएस मोटर कम्पनीका ईभी इन्टरनेशनल बिजनेसका भाइस प्रेसिडेन्ट मधुप्रकाश सिंहले विश्वभरि ४ लाखभन्दा बढी ग्राहकले टीभीएस आईक्यूब ब्रान्डलाई रोजेकाे जानकारी दिए । कम्पनीका अनुसार नयाँ आईक्यूब २.२ किलोवाट आवर भेरिएन्टले सबैभन्दा फास्ट चार्जिङ सुविधा प्रदान गर्छ । आईक्युब २.२ किलोवाट आवर भेरिएन्टको बुकिङ आजदेखि टीभीएस नेपालको वेबसाइटमा तथा काठमाडौंभरका टीभीएसका ४० वटा आधिकारिक डिलरमा उपलब्ध भएको कम्पनीले जनाएकाे छ । बुधबार एक कार्यक्रमका बीच उक्त इलेक्ट्रिक स्कुटर लन्च गरिएको थियो । सो कार्यक्रममा टिभिएस मोटर कम्पनीका इभी इन्टरनेशनल भाइस प्रेसिडेन्ट मुधप्रकाश सिंहले नेपालमा आईक्यूबको यात्रा निकै फलदायी हुँदै आएको बताए । त्यस्तै, जगदम्ब मोटसएका प्रबन्ध निर्देशक शाहिल अग्रवालले टिभिएस आईक्यूब २.२ किलोवाट आवर भेरियन्टको प्रवेशले नेपाली दुई पाङ्ग्रे ईभी क्षेत्रमा भएको परिवर्तनमा अझ गति थप्ने बताए । यस्तै उनले टीभीएसले क्यालिटिको मामलामा कम्परमाइज नगरर्ने बताए । उनले भने, ‘टीभीएसले क्यालिटिमा कम्प्रोमाइज गर्दैन । कम्पनीले धेरै रिसर्ज गरेर मात्र प्रोडक्ट बजारमा ल्याउँछ ।’ कार्यक्रममा कम्पनीले राष्ट्रिय महिला फुटबल टीमका खेलाडीहरुलाई सम्मान पनि गरेका थियो । के-के छन् विशेषता ? ब्याट्री क्षमता २.२ किलोवाट आवर चार्जर – ९५० वाट ५ इन्चको रंगीन टीएफटी स्क्रीन सबैभन्दा फास्ट चार्जिङ – २ घण्टा (०-८०%) सवारी दुर्घटना तथा टो अलर्ट टर्न-बाइ-टर्न नेभिगेशन डिस्ट्यान्स टु एम्प्टी ३० लिटरको अन्डर सीट स्टोरेज ७५ किमी प्रतिघण्टाको टप स्पिड
रसुवागढी जलविद्युत आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडियो
काठमाडौं । नेपाल विद्युत प्राधिकरणको सहायक कम्पनी चिलिमे जलविद्युतको अगुवाइमा रसुवामा निर्माण भएको १११ मेगावाटको रसुवागढी जलविद्युत आयोजनाबाट उत्पादित विद्युत् राष्ट्रिय प्रसारण लाइनमा जोडिएको छ । रसुवाको गोसाइकुण्ड गाउँपालिकामा निर्माण भएको आयोजनाका ३७/३७ मेगावाटका तीनवटा युनिटमध्ये एउटा युनिटबाट बुधबारदेखि परीक्षणका रूपमा विद्युत् उत्पादन सुरु गरिएको छ । आयोजनाले बुधबार परीक्षणका रूपमा ४.२ मेगावाट विद्युत् उत्पादन गरेको थियो । परीक्षण सफल भएपछि अब क्रमश: विद्युत् उत्पादन बढाउँदै लगिने छ । सबै युनिटबाट परीक्षण उत्पादन र तोकिएका मापदण्ड पूरा गरी करिब एक महिनाभित्रमा आयोजनाबाट व्यावसायिक रूपमा विद्युत् उत्पादन (कमर्सियल अपरेशन) सुरु गरिने आयोजनाको प्रवर्द्धक रसुवागढी हाइड्रोपावर कम्पनीका प्रबन्ध–सञ्चालक छवि गैरेले बताए । टिमुरे (तातोपानी)स्थित विद्युतगृहबाट आयोजनालेनै निर्माण गरेको १० किलोमिटर १३२ केभी प्रसारण लाइनमार्फत उत्पादित विद्युत् रसुवाको आमाछोदिङमो गाउँपालिका थम्बुचेतस्थित प्राधिकरणले बनाएको २२०/१३२/३३ केभी सबस्टेसनमा जोडी राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा समाहित गरिएको छ । उक्त विद्युत् चिलिमे–त्रिशूली र त्यहाँबाट त्रिशूली–काठमाडौं २२० केभी केभी प्रसारण लाइन हुँदै राष्ट्रिय प्रसारण प्रणालीमा प्रवाह हुनेछ । चिलिमे–त्रिशूली २२० केभी प्रसारण लाइनलाई निर्माण सम्पन्न गरी गत कात्तिक २१ गतेबाट सञ्चालनमा ल्याइएको थियो । रसुवागढीबाट उत्पादित विद्युत्बाट हिउँदयाममा काठमाडौं उपत्यकाका हुने विद्युत् माग व्यवस्थापनका लागि सहज हुनेछ । सुख्खायाम सुरुसँगै भोटेकोशी नदीमा पानीको वहाव घट्न सुरु भएसकेकाले रसुवागढी आयोजनाबाट पूर्ण क्षमतामा विद्युत् उत्पादन हुने छैन । हिउँदयाममा आयोजनाबाट करिब ३७ मेगावाट मात्र विद्युत् उत्पादन हुनेछ । इन्जिनियरिङ, खरिद र निर्माण (इपिसी) मोडलमा विद्युतगृह बाँध, सुरुङलगायतका सिभिल संरचना र इलेक्ट्रोमेकानिकल काम गर्न चाइना इन्टरनेसनल वाटर एण्ड इलेक्ट्रिक कर्पोरेसनसँग ३० पुस २०७० (५ जनवरी २०१४)मा ठेक्का सम्झौता भएको थियो । इलेक्ट्रोमेकानिकल कार्यका लागि भोइथ हाइड्रो प्रालि, भारतसँग १५ साउन २०७१ (३१ जुलाइ २०१४)मा ठेक्का सम्झौता भएको थियो । २०७२ सालको विनाशकारी भूकम्प र त्यसपछिका पराकम्पन एवम् बाढीपहिरोले पुर्याएको क्षति तथा अवरोध, कमजोर भौगर्भिव अवस्था, मधेश आन्दोलनका कारण निर्माण समाग्री ढुवानी र इन्धन आपूर्तिमा आएको समस्या,प्रत्येक वर्षायाममा आयोजना क्षेत्रमा आइरहे ठूलो बाढी, पहुँच मार्गमा निरन्तर गइरहने पहिरो, कोभिड–१९को महामारीलगायतका कारण आयोजनाको निर्माण प्रभावित भएको थियो । आयोजनाबाट गत चैतसम्ममा विद्युत उत्पादन गर्ने लक्ष्य राखी सम्पूर्ण निर्माण सम्पन्न गरिएको थियो । तर, आयोजनाको विद्युत् जोडिने चिलिमे–त्रिशूली २२० केभी प्रसारण लाइन निर्माण सम्पन्न गर्न केही समय लागेकाले विद्युत उत्पादन केही ढिलाइ भएको हो । प्राधिकरणसँग विद्युत खरिद बिक्री सम्झौता (पीपीए) गर्ने समयमा आयोजनाको अनुमानित लागत निर्माण अवधिको व्याजबाहेक १३ अर्ब ६८ करोड ४२ लाख रुपैयाँ तय गरी सोही आधारमा ५० प्रतिशत स्वपूँजी (इक्विटी) र ५० प्रतिशत ऋणबाट जुटाइएको थियो । आयोजना निर्माण अगाडि बढाउने समयमा मुख्य रुपमा अमेरिकी डलरको तुलनामा नेपाली रुपैयाँको अवमूल्यन भएको कारण संसोधित अनुमानित लागत निर्माण अवधिको व्याजबाहेक १५ अर्ब १८ करोड ३७ लाख रुपैयाँ कायम गरिएको थियो । आयोजना निर्माण अवधि बढ्दा र डलरको तुलनामा नेपाली मुद्रा कमजोर बन्दा आयोजनाको अनुमानित लागत निर्माण अवधिकको व्याजबाहेक अनुमानित लागत १८ अर्ब ६९ करोड रुपैयाँ छ । निर्माण अवधिको ब्याज करिब ६ अर्ब रुपैयाँ पुग्ने अनुमान गरिएको छ । कम्पनीमा चिलिमे जलविद्युत कम्पनी लिमिटेडको ३२.७९ प्रतिशत, प्राधिकरणको १८ प्रतिशत, रसुवाका स्थानीय तहको ०.२१ प्रतिशत संस्थापक सेयर छ । आयोजनाले ५० प्रतिशत स्वपूँजी र ५० प्रतिशत ऋणबाट लगानी जुटाएको थियो । आयोजनामा कर्मचारी सञ्चाय कोषले ऋण प्रवाह गरेको छ । निर्माण अवधि लम्बिएर कर्जा बढ्दा ऋण ६० प्रतिशत र इक्विटी ४० प्रतिशत कायम भएको छ । कम्पनीमा कर्मचारी सञ्चय कोषका सञ्चयकताको १५.५ प्रतिशत, कम्पनीका संस्थापक संस्थाहरु ( प्राधिकरण, चिलिमे र रसुवा जिल्लाका सम्बन्धित स्थानिय तह¬)का कर्मचारीहरु तथा ऋणदाता संस्था (कर्मचारी संचयकोष)का कर्मचारीहरुको ४.५ प्रतिशत, आयोजना प्रभावित रसुवाबासीको १० प्रतिशत र आमसर्वसाधारणको १५ प्रतिशत गरी ४९ प्रतिशत साधारण सेयर रहेको छ । आयोजनाबाट वार्षिकरुपमा ६१ करोड ३८ लाख ७५ हजार युनिट विद्युत उत्पादन हुने छ । उक्त विद्युत बिक्रीबाट कम्पनीलाई वार्षिक ३ अर्ब २५ करोड रुपैयाँ आम्दानी हुने छ ।
अडानीविरुद्ध अमेरिकामा पक्राउ पूर्जी, अर्बौं डलर ठगीको आरोप
काठमाडौं । अडानी समूहका अध्यक्ष तथा भारतका दोस्रो धनी उद्योगपति गौतम अडानी ठूलो समस्यामा परेका छन् । अडानी र अन्य सात जनामाथि अमेरिकामा अर्बौं डलरको घुसखोरी र ठगी गरेको आरोप छ । इकोनोमिक टाइम्सका अनुसार यो मुद्दा अमेरिकी अदालतमा सुनुवाइ भएको थियो । अडानी र उनका भतिजाविरुद्ध पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको छ । यस मामिलामा नाम आएपछि अडानी समूहले अमेरिकामा रहेको ६० मिलियन डलरको ऋणपत्र (बन्ड) रद्द गरेको छ । सौर्य ऊर्जाको ठेक्का लिन अडानी समूहले भारतीय अधिकारीहरूलाई घुस दिएको आरोप लागेको इकोनोमिक टाइम्सले जनाएकाे छ । अडानीले बुधबार हरित ऊर्जामा लगानी गर्ने घोषणा गरेको थियो । कम्पनीका अध्यक्षले अमेरिकी राष्ट्रपति चुनावमा डोनाल्ड ट्रम्पको चुनावी जितको लागि बधाई दिएपछि यो घोषणा गरिएको हो । रोयटर्सको रिपोर्टमा भनिएको छ कि लगानीको घोषणा गर्दा अडानीले अमेरिकी राष्ट्रपति चुनावमा उनको चुनावी जीतको लागि डोनाल्ड ट्रम्पलाई बधाई पनि दिएका थिए । ट्रम्पले ऊर्जा कम्पनीहरूका लागि नियमहरू सरल बनाउने वाचा गरेका छन् । के हो अडानीको विषय ? अमेरिकी धितोपत्र तथा विनिमय आयोगले दायर गरेको मुद्दामा गौतम अडानीमाथि अमेरिकी लगानीकर्तालाई ठगी गरेको र अधिकारीहरूलाई घूस दिएको आरोप लगाइएको छ । अडानी र अन्यमाथि गलत र भ्रामक बयान दिएर अमेरिकी लगानीकर्ता र विश्वव्यापी वित्तीय संस्थाहरूबाट रकम लिएको आरोप छ । अभियोगमा अडानी र अन्यले करिब २६५ मिलियन डलर घुस दिएको उल्लेख छ । यी ठेक्काबाट दुई दशकमा २ बिलियन डलर नाफा हुने उनीहरूको अनुमान थियो । अभियोजनकर्ताहरूले योजनामा संलग्न केही व्यक्तिहरूले गौतम अडानीलाई सन्दर्भ गर्न ‘न्यूमेरो यूनो’ र ‘द बिग म्यान’ जस्ता कोड नामहरू प्रयोग गरेको दाबी गर्छन् । अभियोगमा अडानी, उनका भतिजा सागर अडानी र अर्का कार्यकारी विनीत एस जैनले अडानी ग्रीन इनर्जीका लागि ३ अर्ब डलरभन्दा बढीको ऋण र बण्ड प्राप्त गर्न ऋणदाता र लगानीकर्ताहरूलाई घुस दिएको कुरा लुकाएका थिए । पक्राउ पुर्जी जारी प्रतिवेदनमा गौतम अडानी र सागर अडानीका लागि पक्राउ पुर्जी जारी गरिएको बताइएको छ । यूएस सेक्युरिटीज एण्ड एक्सचेन्ज कमिसनले दुवै व्यक्ति र अर्को व्यक्ति सिरिल क्याबनेसविरुद्ध सम्बन्धित नागरिक अभियोग दायर गरेको छ । यद्यपि, अमेरिकी सरकारले अडानी र अन्य व्यक्तिविरुद्धको विशेष आरोपहरूको बारेमा अझै पूर्ण विवरण उपलब्ध गराएको छैन । अभियोग लाग्नुभन्दा केही घण्टा अघि बन्ड बिक्री अभियोगको खबर आउनुभन्दा केही घन्टाअघि अडानी समूहको एक इकाईले अमेरिकी कर्पोरेट बण्ड बजारमा ६०० मिलियन डलरको प्रस्तावमा प्रवेश गरेको थियो । यो प्रस्ताव ३ पटकभन्दा बढीले ओभरसब्सक्राइब भएको थियो । पछि यी ऋणपत्रको बिक्री पनि रद्द गरियो । अडानीले एक महिनाअघि पनि यस्तै प्रस्ताव राखेको थियो । यद्यपि, ब्लूमबर्गको रिपोर्ट अनुसार मूल्य निर्धारणमा लगानीकर्ताको विरोधपछि त्यो प्रस्ताव स्थगित गर्नुपरेको थियो । (एजेन्सीहरूको सहयोगमा)
